TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HALiL OZHAN KORAL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /18895) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/18895 : 9/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.Emin KUZ Ceren SedefEREN Halil Ozhan KORAL Av. Ernrah ONER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ceza infaz kurumundaki tutukluya ailesi tarafmdan getirilen kitaplann teslirn edilr
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HALiL OZHAN KORAL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /18895) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/18895 : 9/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.Emin KUZ Ceren SedefEREN Halil Ozhan KORAL Av. Ernrah ONER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ceza infaz kurumundaki tutukluya ailesi tarafmdan getirilen kitaplann teslirn edilrnernesinin egitirn ve adil yargilanrna haklanm ihlal ettigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 30/3/2017 tarihinde yapilrn1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelernesinden sonra Kornisyona sunulrnu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucu , olaylann meydana geldigi tarihte silahh teror orgtilli tiyesi olma su9undan tutuklu olarak Sincan T Tipi Kapah Ceza infaz Kururnunda (infaz Kururnu) bulunmaktad1r. 7. Adalet Bakanhg1 Ceza ve Tevkifevleri Genel Mtidtirltigti (Genel Mtidtirltik) tum tilke genelinde bulunan ceza infaz kurumlanna 16/11/2016 tarihinde kurumlara kabul edilecek yaymlann esaslannm hatirlatild1g1 bir yaz1 gondermi tir. Bahsi ge9en yaz1da 13/12/2004 tarihli ve 5275 say1h Ceza ve Gtivenlik Tedbirlerinin infaz1 Hakkmda Kanun'un 62. maddesi uyannca ceza infaz kurumlannda teror su9undan tutuklu ve htiktimlti olarak 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/18895 : 9/1/2019 bulunanlara, ogretimine devam edenlere gelen ders kitaplan hari9 olmak tizere kargo yoluyla ya da yakmlan arac1hg1yla gelen hi9bir doktimanm teslim edilmemesi gerektigi belirtilmi tir. Soz konusu yaz1da, kurum kiitiiphanesinde bulunmayan yaymlann ticretleri tutuklu ve htiktimliilerin emanet para hesabmdan kar ilanmas1 ko uluyla ceza infaz kurumu arac1hg1yla temin edilebilecegi ifade edilmi tir. 8. infaz Kurumu idare ve Gozlem Kurulu (Kurul) 20/12/2016 tarihinde, yakmlan tarafmdan getirilen ya da posta yoluyla gonderilen yaymlann tutuklulara teslim edilmemesine karar vermi tir. Kurul, say1lan fazla olan tutuklulann kendilerine teslim edilen yaymlarla yangm 91karabileceklerini ve boylece kurumda bulunan diger tutuklu ve htiktimltilere zarar verme tehlikesinin bulundugunu ifade etmi tir. 9. Kurul aym kararda, tum ders kitaplan ve smavlara hazirhk kitaplannm kuruma almmasmm durduruldugunu da belirtmi tir. Soz konusu uygulamaya gerek9e olarak 23/7/2016 tarihli ve 29779 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanan 677 say1h Olagantistii Hal Kapsammda Baz1 Tedbirler Almmas1 Hakkmda Kanun Htikmtinde Karamame'nin (Olagantistii Hal Karamamesi) 4. maddesi uyannca teror orgtitii tiyeligi veya bu orgtitlerin faaliyeti 9er9evesinde i lenen su9lar sebebiyle tutuklu veya htiktimlti olarak ceza infaz kurumunda bulunanlann olagantistii halin devam1 ve kurumda banndmld1klan sure zarfmda tilke genelinde uygulanan merkezi smavlar ile orgtin veya yaygm her ttirlti egitim ve ogretim kurumlan ile kamu kurum ve kurulu lan tarafmdan ceza infaz kurumu i9inde veya d1 mda yap1lan ya da yaptmlan smavlara girememeleri gosterilmi tir. 10. Ba vurucu, Kurulun soz Hakimligi (Hakimlik) 22/12/2016 gerek9esiyle itiraz1 reddetmi tir. konusu karanna itiraz etm1 t1r. Ankara Batl infaz tarihinde kararda hukuka aykmhk bulunmad1g1 11. Ba vurucu, Hakimligin ret karanna itiraz etmi tir. Ankara Bah 2. Agir Ceza Mahkemesi 20/1/2017 tarihinde, Hakimlik karannm usule ve yasaya uygun oldugu gerek9esiyle itiraz1 reddetmi tir. Ret karan ba vurucuya 1/3/2017 tarihinde teblig edilmi tir. 12. Ba vurucu 30/3/2017 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 13. 5275 say1h Kanun'un 62. maddesi u ekildedir: "(1) Hiikiimlii, mahkemelerce yasaklanmamz$ olmasz ko$uluyla siireli ve siiresiz yayznlardan bedelini odeyerek yararlanma hakkzna sahiptir. (2) Resmf kurumlar, iiniversiteler, kamu kurumu niteligindeki meslek kurulu$larz ile mahkemelerce yasaklanmamz$ olmasz ko$uluyla Cumhurba$kanznca vergi muafiyeti tanznan vakzjlar ve kamu yararzna 9alz$an dernekler tarajindan pkartzlan gazete, kitap ve baszlz yayznlar, hiikiimliilere iicretsiz olarak ve serbest9e verilir. Egitim ve ogretimine devam eden hiikiimliilerin ders kitaplarz denetime tdbi tutulamaz. (3) Kurum giivenligini tehlikeye dii$iiren veya miistehcen haber, yazz, fotograf ve yorumlarz kapsayan hi9bir yayzn hiikiimliiye verilmez. " 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/18895 : 9/1/2019 14. Mevcut ba vurunun degerlendirilmesi s1rasmda gozonlinde bulundurulan diger ulusal hukuk kaynaklan i9in bkz. jbrahim Kaptan (2), B. No: 2017/30723, 12/9/2018, 15-19. B. Uluslararas1 Hukuk 15. Mevcut ba vurunun degerlendirilmesi s1rasmda goz onlinde bulundurulan uluslararas1 hukuk kaynaklan i9in bkz. Mehmet Ali Eneze, B. No: 2017 /35352, 23/5/2018, 14-20. V. iNCELEME VE GEREK ;E 16. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Savunma Hakk1 Yoniinden 17. Ba vurucu, Avrupa insan Haklan Mahkemesine (AiHM) yapacag1 ba vuru ile ilgili olarak ailesi tarafmdan getirilen yard1mc1 kaynak kitabm kendisine teslim edilmemesi nedeniyle savunma hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 18. Su ; isnad1 altmdaki ki iye savunma hakkmm eklen degil ger9ek anlamda saglanmas1 gerekir. Bunun i9in su9 isnad1 altmdaki ki i, savunma i9in yeterli imkana yani gerekli zaman ve kolayhklara sahip olmahdu (Ufuk Rifat ;obanoglu, B. No: 2014/6971, 1/2/2017, 37). Anayasa Mahkemesi de savunma i9in gerekli zaman ve kolayhklara sahip olma hakkmm Anayasa'nm 36. maddesinde belirtilen "adil yarg1lanma" kavram1 d1 mda "me.Jru vas1ta ve yollardan yararlanmak:' kavrammm da kapsammda oldugunu belirtmi tir (AYM, E.1992/8, K.1992/39, 16/6/1992). 19. Savunma i9in gerekli kolayhk kavram1, tipheliye /samga savunma i9in yard1mc1 olacak veya olabilecek zorunlu olan imkanlan ifade etmekte ve silahlarm e,Jitligini saglamay1 ama9lamaktad1r. Su ; isnad1 altmdaki ki iye saglanmas1 zorunlu kolayhklar, savunma i9in gerekli olanlard1r. Bu kolayhklardan biri, ki inin savunmasm1 planlayarak mahkeme ontinde en uygun ve etkili ekilde yap1labilmesini mtimktin k1lacak bilgilere ula masma ve boylece yarg1lamanm sonucunu etkileyebilmesine imkan verilmesidir. Bu hak yontinden somut olaym ozelliklerinin belirleyiciligi btiytik oneme sahiptir. Degerlendirme, yarg1lamanm btittinltigti gozetilerek yap1lmahdu (Ufuk Rifat ;obanoglu, 45). 20. Somut olayda ba vurucuya ailesi tarafmdan getirilen kitap AiHM'e bireysel ba vuru yoluna ili kin olup ba vurucunun tutukluluk haline yapacag1 itiraz ya da tipheli s1fatim haiz oldugu mevcut ceza yargilamasmda yapacag1 savunmayla alakah oldugu ileri stirtilmemi tir. Bu baglamda ba vurucunun AiHM'e yapacag1 ba vuruyla ilgili ihtiyac1 oldugunu belirttigi bir kitabm kendisine teslim edilmemesi ikayetinin savunma hakk1 kapsammda kald1g1 soylenemez. 21. Kald1 ki ba vurucunun savunmas1yla ilgili hukuki yard1m talep etme ve Kurum ktittiphanesi kapsammdaki kaynaklardan yararlanma imkanlan bulundugu gibi ba vuru konusu kitab1, emanet hesabma yatmlacak para kar 1hg1 Kurum idaresi arac1hg1yla talep etme imkam da bulunmaktadu. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/18895 : 9/1/2019 22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahk:emesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah fikrasmda a91k9a dayanaktan yoksun ba vurulann Anayasa Mahk:emesince kabul edilemezligine karar verilebilecegi belirtilmi tir. Bu baglamda temel haklara yonelik bir miidahalenin olmad1g1 veya miidahalenin me ru oldugu a91k olan ba vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 23. A91klanan gerek9elerle ba vuru konusu olayda savunma hakkma yonelik bir miidahale olmad1g1 a91k oldugundan ba vurunun bu kismmm a91k ;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Egitim Hakk1 Yoniinden 24. Ba vurucu; ailesi tarafmdan getirilen, Akademik Personel ve Lisaniistii Egitimi Giri Smav1 (ALES) ile Yabanc1 Dil Bilgisi Seviye Tespit Smav1 (YDS) i9in hazirhk mahiyetindeki kaynak ders kitaplannm Kurulca alman karar dogrultusunda (bkz. 8) kendisine teslim edilmemesi nedeniyle egitim hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. 25. Anayasa Mahk:emesi, tutuklu ve hiikiimliiler tarafmdan belli yaymlann kendilerine teslim edilmedigine ya da ceza infaz kurumunda genel olarak bilgiye ula ma ozgiirliigiiyle ilgili uygulamalara ili kin ikayetler i9eren ba vurulan Anayasa'nm 26. maddesinde ongoriilen ifade ozgiirliigii kapsammda incelemektedir (Hali! Bay1k [GK], B. No: 2014/20002, 30/11/2017, 23; Diyadin Akdemir, B. No: 2015/9562, 4/4/2018, 15; jbrahim Kaptan, 23). 26. Anayasa Mahk:emesi, 5275 say1h Kanun'un 62. maddesi dogrultusunda Genel Miidiirliigiin yukanda yer verilen yaz1s1 uyannca teror su9undan tutuklu ve hiikiimlii olarak bulunanlara, ogretimine devam edenlere gelen ders kitaplan hari9 olmak iizere kargo yoluyla ya da yakmlan arac1hg1yla gelen hi9bir dokiimanm teslim edilmemesi eklinde belirlenen uygulamanm mahpuslann ifade ozgiirliigiinii ihlal etmedigine karar vermi tir (jbrahim Kaptan, 37). 27. Anayasa Mahk:emesi, ceza infaz kurumlanna posta yoluyla gonderilen ya da aileleri tarafmdan getirilen tum yaymlann ceza infaz kurumunun diizeni ve giivenligi a91smdan bir sakmcas1 olup olmad1g1 yoniinde bir inceleme yap1larak mahpuslara verilmesini istemenin ceza infaz kurumu idareleri iizerinde kurum diizeni ve giivenligi ile su9 i lenmesinin onlenmesi gorevlerini lay1k1yla yerine getirmelerine engel olacak derecede agir bir i yiikiine yol a9abilecegini ifade etmi tir. Anayasa Mahk:emesi aynca, soz konusu uygulama nedeniyle mahpuslann bilgiye ula ma ve dolay1s1yla ifade ozgiirliiklerinin adil olmayan bir ekilde k1s1tland1gmdan da bahsedilemeyecegini, nitekim hiikiimlii ve tutuklulann emanet hesabma iicretinin yatmlmas1 halinde kurum idaresi arac1hg1yla siireli ve siiresiz yaym talep etme haklan oldugu gibi kurum kiitiiphanesinden yararlanma haklanmn da bulundugunu belirtmi tir (jbrahim Kaptan (2), 33, 34). 28. Somut olayda ba vurucu, ailesi tarafmdan getirilen yaymlann kendisine teslim edilmemesinden ikayet9idir. Bu baglamda ba vurucunun ikayetinin bilgiye ula ma ozgiirliigii kapsammda kald1g1 anla 1lmaktad1r. Bununla birlikte 5275 say1h Kanun'un 62. maddesinin (2) numarah fikrasmda egitim ve ogretimine devam eden mahpuslann diger yaymlardan farkh olarak ders kitaplarmm denetime tabi tutulamayacagma ili kin hiikmiin ongoriilmesiyle oncelikli olarak korunmak istenen degerin egitim hakk1 oldugu 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/18895 : 9/1/2019 degerlendirilmi tir. Bu nedenle ba vurucunun ailesi tarafmdan getirilen, ALES ve YDS smavlanna hazirhk mahiyetindeki kitaplann kendisine teslim edilmedigine ili kin ikayeti ifade ozgtirltigti 1 1gmda ve egitim hakk1 kapsammda incelenecektir. 29. 5275 say1h Kanun'un 62. maddesinin (2) numarah fikrasmm ikinci ctimlesi uyannca egitim ve ogrenimine devam eden htiktimltilerin ders kitaplannm denetime tabi tutulamayacag1 belirtilmi ve boylece Genel Mtidtirltigtin yukanda yer verilen yaz1smda da ortaya konuldugu tizere yakmlan tarafmdan getirilse ya da posta yoluyla gonderilse dahi ders kitab1 mahiyetinde oldugu anla 1lan yaymlann htiktimlti ya da tutuklulara teslim edilmesi gerektigi ongortilmti llir. Su halde 5275 say1h Kanun'un 62. maddesinin (2) numarah fikrasmm ikinci ctimlesi uyannca ceza infaz kurumu idarelerinin tutuklu ve htiktimltilerin egitim hakk1 kapsammda ders kitab1 mahiyetinde oldugunu tespit ettikleri yaymlan -yakmlan tarafmdan getirilmi ya da posta yoluyla gonderilmi olsa dahi-amlan htikmtin (3) numarah fikras1 yontinden yap1lacak bir degerlendirme sonucunda da sakmcah bulunmamas1 halinde ba vuruculara teslim etme ytiktimltiltikleri bulunmaktad1r. 30. Ceza infaz kurumu idareleri tizerindeki bu ytiktimltiltigtin Olagantislli Hal Karamamesi uyannca teror orgtitti tiyeligi veya bu orgtitlerin faaliyeti 9er9evesinde i lenen su9lar sebebiyle tutuklu veya htiktimlti olarak ceza infaz kurumunda bulunanlann olagantistti halin devam1 ve kurumda banndmld1klan sure zarfmda tilke genelinde uygulanan merkezi smavlar ile orgtin veya yaygm her ttirlti egitim ve ogretim kurumlan ile kamu kurum ve kurulu lan tarafmdan ceza infaz kurumu i9inde veya d1 mda yap1lan ya da yaptmlan smavlara girememelerine ragmen devam ettigi de vurgulanmahdir. 31. Bu baglamda mevcut ba vuruda, ALES ve YDS'ye hazirhk kaynak kitaplan oldugu anla 1lan ba vuru konusu kitaplann 5275 say1h Kanun'un 62. maddesinin (2) numarah fikrasmm ikinci ctimlesinde ongortilen "ders kitabz" kapsammda kahp kalmad1g1 degerlendirilmelidir . 32. Amlan Kanun htikmtintin madde gerek9esinde, her dtizeyde egitim ve ogretimine devam eden htiktimltilerin ders kitaplannm denetime tabi tutulamayacag1 belirtilmi tir. Soz konusu htikmtin lafz1 ve madde gerek9esi birlikte dikkate almd1gmda halihazirda bir ogretim kurumunda herhangi bir dtizeyde egitim ve ogrenimine devam eden htiktimlti ya da tutuklulann ders kitaplanndan bahsedildigi a91ktir. Bu dogrultuda ALES ve YDS'ye hazirhk i9in kaynak kitab1 oldugu anla 1lan ba vuru konusu kitaplann 5275 say1h Kanun'un 62. maddesinde 6ng6rtilen "ders kitabz" kapsammda kalmad1g1 degerlendirilmi tir. Ote yandan ba vurucunun emanet hesabma ticretinin yatmlmas1 halinde istedigi kitab1 kurum idaresi arac1hg1yla talep etme hakk1 oldugu hatirlanmahdir (bkz. 27). Dolay1s1yla ders kitab1 niteligi bulunmad1g1 tespit edilen ve ailesi tarafmdan getirilen ba vuru konusu kitaplann idarece kurum dtizeni ve gtivenligi a91smdan bir sakmcas1 olup olmad1g1 yontinde bir inceleme yap1lmadan kendisine teslim edilmemesi nedeniyle ba vurucunun egitim hakkmm ihlal edilmediginin apk oldugu sonucuna vanlm1 tlr. 33. A91klanan gerek9elerle ba vuru konusu olayda egitim hakkmm ihlal edilmedigi a91k oldugundan ba vurunun bu kismmm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/18895 : 9/1/2019 VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Savunma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a ;zk ;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Egitim hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a9zk9a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu iizerinde BIRAKILMASINA 9/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 -Oye Muammer TOP AL -Oye Celal Miimtaz AKINCI -Oye M.EminKUZ 7