TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DİLEK EMRE VE SEMRA ÇAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/505) Karar Tarihi: 8/2/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/505 Karar Tarihi : 8/2/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucular : 1. Dilek EMRE 2. Semra ÇAL Başvurucular Vekili: Av. Cem ÖZTÜRK I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, kamulaştırma bedelinin artt ırılmas ı davas ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DİLEK EMRE VE SEMRA ÇAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/505) Karar Tarihi: 8/2/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/505 Karar Tarihi : 8/2/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucular : 1. Dilek EMRE 2. Semra ÇAL Başvurucular Vekili: Av. Cem ÖZTÜRK I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, kamulaştırma bedelinin artt ırılmas ı davas ında aleyhe hükmedilen vekâlet ücreti nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucular ın hisse sahibi olduklar ı başvuru konusu ta şınmaz ın 77 m²lik k ısm ı kamulaştırılm ış ve 18/2/1986 tarihinde kamula ştırma bedeli154.000 eski TL (0,154 TL) olarak belirlenmi ştir. Başvurucular 19/1/2012 tarihinde aç ılan kamula ştırma bedelinin art ırılmas ı davas ının 22/12/2015 tarihinde daval ı Osmangazi Elektirik Da ğıtım Anonim Şirketi (OEDA Ş) yönünden pasif husumet ehliyeti yoklu ğu nedeniyle reddine, daval ı Türkiye Elektrik Da ğıtım Anonim Şirketi (TEDA Ş) yönünden ise k ısmen kabulüne karar verilmi ştir. Kısmen kabul karar ında her bir ba şvurucu yönünden ayr ı ayr ı 500 TL olmak üzere toplam 1.000 TL tazminata ve ba şvurucular lehine 1.000 TL, aleyhlerine de 1.500 TL vekâlet ücretine hükmedilmi ştir. Bununla birlikte ba şvuru konusu ta şınmaz ın kamula ştırma işlemlerinin TEK taraf ından yap ıldığı, TEK yerine geçen sorumlu idarenin daval ı TEDAŞ olduğu gerekçesiyle OEDA Ş yönündün pasif husumet ehliyeti yoklu ğu nedeniyle verilen re t karar ı neticesinde de ba şvurucular aleyhine ayr ıca 1.800 TL vekâlet ücretine hükmedilmi ştir. Söz konusu karar, 14/11/2019 tarihinde Yarg ıtayca onanm ıştır. 3. Başvurucular nihai hükmü 26/12/2019 tarihinde ö ğrendikten sonra 6/1/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2020/505 Karar Tarihi : 8/2/2023 34. Komisyonca, ba şvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 5. Başvurucular, ta şınmaz ın gerçek de ğerine hükmedilmedi ğini, kamula ştırma bedelinin dü şük tespit edilmesi durumunda vekâlet ücretinin de ayn ı oranda dü şük belirlenmesi gerekti ğini, OEDA Ş aleyhine dava açmakta hakl ı olmas ına rağmen sonradan çıkan yasa de ğişikliği nedeniyle aleyhine vekâlet ücreti ve yarg ılama giderine hükmedildi ğini iddia etmi ştir. 6. Başvurucular, gerçek kamula ştırma bedeline hükmedilmemesinden yak ınm ış iseler de bu şikâyetlerini temyiz dilekçesinde dile getirmedikleri gibi ba şvuru formunda da yeterince izah etmedikleri anla şılm ıştır. Buna göre ba şvuru aleyhe vekâlet ücretine ili şkin şikâyet yönünden mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 7. Kamula ştırılan taşınmaz, ba şvurucular ın mülkiyetinde bulundu ğundan mülkün varl ığı noktas ında tart ışma bulunmamaktad ır. Ayr ıca başvurucular ın taşınmaz ının kamulaştırılmas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği kuşkusuzdur. Anayasa Mahkemesinin çok say ıda karar ında da belirtildi ği üzere ta şınmaz ın kamulaştırılmas ı mülkten yoksun b ırakma niteli ği taşımaktad ır (Mehmet Akdo ğan ve di ğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 32; AYM, E.1988/34, K.1989/26, 21/6/1989; E.2011/58, K.2012/70, 17/5/2012). 8. Somut olayda müdahalenin kanuni dayana ğının ve meşru amac ının bulunmad ığı hususunda ba şvurucular ın bir şikâyeti yoktur. Ayr ıca başvurunun bu yönleriyle resen incelenmesini gerektiren bir neden de tespit edilememi ştir. Dolay ısıyla ölçülülük unsuruyla sınırlı bir denetim yap ılacakt ır. 9. Anayasa Mahkemesi olay ve olgular ı somut ba şvuru ile benzer nitelikte olan Sadettin Ekiz (B. No: 2016/9364, 9/5/2019) ve Kübra Y ıldız ve diğerleri ([GK], B. No: 2018/32734, 28/7/2022) kararlar ında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemi ştir. Bu çerçevede Sadettin Ekiz karar ında kamula ştırma bedelinin tespiti ve tescili davas ında, Kübra Yıldız ve diğerleri karar ında ise kamula ştırmas ız el atma nedeniyle tazminat davas ında başvurucular aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmesi neticesinde kamula ştırma bedelinde önemli ölçüde azalma meydana gelmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ulaşılm ıştır. 10. Somut ba şvuruda Sadettin Ekiz ve Kübra Y ıldız ve diğerleri kararlar ından farkl ı olarak kamula ştırma bedelinin tespiti ve tescili veya kamula ştırmas ız el atma nedeniyle tazminat davalar ı söz konusu olmay ıp kamula ştırma bedelinin artt ırılmas ı davas ı aç ılm ıştır. Kamulaştırma bedelinin artt ırılmas ı davas ı, kamula ştırma bedelinin tespiti ve tescili davas ından sonra hükmedilen kamula ştırma bedelinin daha fazla olmas ı gerektiği iddias ıyla açılan kamula ştırma bedelinin tespiti ve tescili davas ının devam ı niteliğindedir. Dolay ısıyla kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davas ında uygulanan ilkelerin mahiyeti itibar ıyla kamulaştırma bedelinin art ırılmas ı davas ında da dikkate al ınmas ı gerekir. Somut olayda başvurucular lehine 1.000 TL kamula ştırma bedeline hükmedilmi şken aleyhlerine 1.500 TL vekâlet ücretine hükmedilmi ştir. Öte yandan kamula ştırma işlemlerini yapan TEK yerine geçen sorumlu idarenin daval ı TEDAŞ olduğu gerekçesiyle OEDA Ş yönündün pasif husumet Başvuru Numaras ı: 2020/505 Karar Tarihi : 8/2/2023 4ehliyeti yoklu ğu nedeniyle verilen ret karar ı neticesinde de ba şvurucular aleyhine ayr ıca 1.800 TL vekâlet ücretine hükmedilmi ştir. Oysa elektrik da ğıtım ve üretim i şi daha önceden TEK taraf ından yerine getirilmekte iken kurum önce üretim ve da ğıtım olmak üzere iki ayr ı şirkete bölünmü ştür. Ard ından dağıtım işi özelleştirme kapsam ında farkl ı bölgelerde de ğişik şirketler vas ıtas ı ile yerine getirilmeye ba şlanm ıştır. Somut olayda kamula ştırma TEK taraf ından yap ılmakla birlikte ba şvurucunun kamula ştırmay ı yapan idarenin geçirdi ği evreleri takip ederek do ğru olarak tespit etmekle yükümlü k ılınmas ı hakkaniyete uygun de ğildir. 11. Sonuç olarak ba şvurucular lehine 1.000 TL kamula ştırma bedeline hükmedilmi şken aleyhine 3.300 TL vekâlet ücretine hükmedilmi ştir. Buna göre an ılan kararlarda aç ıklanan ilkeler ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 12. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 13. Başvurucular, ihlalin tespiti ve yeniden yarg ılama yap ılmas ı talebinde bulunmuştur. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Eski şehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2015/874, K.2015/2175) GÖNDER İLMESİNE, D. 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.346,90 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2020/505 Karar Tarihi : 8/2/2023 5F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 8/2/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.