TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR F.Ç. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/1219) Karar Tarihi: 24/3/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 10/6/2021-31507 Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR G İZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : F.Ç. I. BAŞVURU KONUSU 1. Başvuru, telefonla görü şme hakk ının kulland ırılmamas ı nedeniyle haberle şme hü
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR F.Ç. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/1219) Karar Tarihi: 24/3/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 10/6/2021-31507 Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR G İZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : F.Ç. I. BAŞVURU KONUSU 1. Başvuru, telefonla görü şme hakk ının kulland ırılmamas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/12/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 39. Başvurucu, İzmir 2 No.lu T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklu olarak bulunmaktad ır. 10.İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulunun (Kurul) 14/8/2017 tarihli karar ıyla, başvurucunun telefonla görü şme formunda bildirdi ği telefon numaras ı ile görüşme yapmas ı yasaklanm ıştır. Karar ın gerekçesinde; ilgili mevzuat hat ırlat ıldıktan sonra ba şvurucunun beyan etti ği numaran ın başka kişiler taraf ından kullan ıldığı, görüşmek istenen numara ile başkalar ının görüştürüldüğünün tespit edildi ği vurgulanm ıştır. 11. Başvurucu, telefonla görü şme kurallar ına ilişkin kendisine İnfaz Kurumu taraf ından bir bilgilendirme yap ılmad ığını, babas ına ait telefonla hoparlör aç ıkken k ısa süreliğine ablas ıyla da görü ştüğünü, yasak nedeniyle haftal ık görüşmesini yapamad ığını belirterek an ılan karara itiraz etmi ştir. Başvurucunun itiraz ı, Karşıyaka İnfaz Hâkimli ğinin (İnfaz Hâkimli ği) 20/9/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde; başvurucunun haftal ık görüşmesinde babas ına ait telefon numaras ı ile görü ştüğü ancak görüşmede beyan edilen numaran ın başka kişiler taraf ından kullan ıldığının, görüşmek istenen numara ile ba şkalar ının görüştürüldüğünün tespit edildi ği gözetildi ğinde verilen yasaklam a karar ının yasa ve yönetmeliklere uygun oldu ğu değerlendirmesine yer verilmi ştir. 12. Başvurucunun an ılan karara itiraz ı, Karşıyaka 1. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 1/11/2017 tarihinde İnfaz Hâkimli ği karar ının usul ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesiyle reddedilmi ştir. 13. Nihai karar 11/12/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 22/12/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 15. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un "Hükümlünün telefon ile haberle şme hakk ı" kenar ba şlıklı 66. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Kapal ı ceza infaz kurumlar ındaki hükümlüler, tüzükte belirlenen esas ve usullere göre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlar ile görü şme yapabilirler. Telefon görü şmesi idarece dinlenir ve kay ıt alt ına al ınır. Bu hak, tehlikeli hâlde bulunan ve örgüt mensub u hükümlüler bak ımından k ısıtlanabilir. " 16. 5275 say ılı Kanun'un "Tutuklular ın yükümlülükleri" kenar ba şlıklı 116. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bu Kanunun; ... disiplin cezalar ının niteliği ve uygulanma ko şullar ı... haberle şme veya ileti şim araçlar ından yoksun b ırakma veya k ısıtlama,... disiplin cezalar ının infaz ı ve kald ırılmas ı,... şikâyet ve itiraz,... telefonla haberle şme hakk ı,... konular ında 9, 16, 21, 22, 26 ilâ 28, 34 ilâ 53, 55 ilâ 62, 66 ilâ 76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmi ş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzla şır nitelikte olanlar ı tutuklular hakk ında d a uygulanabilir." Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 417. 6/4/2006 tarihli ve 26131 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Ceza İnfaz Kurumlar ının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Tüzük'ün (Tüzük) "İdare ve gözlem kurulunun görev ve yetkileri" kenar ba şlıklı 40. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (g) bendi şöyledir: "Tehlikeli hâli bulunan ya da örgüt mensubu olan hükümlülerle ilgili olarak, telefon görüşmeleri ile radyo, televizyon yay ınlar ı ve internet olanaklar ından yararlanma hakk ının kısıtlanmas ına karar vermek," 18. Tüzük'ün "Telefonla görü şme hakk ı" kenar ba şlıklı 88. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Kapal ı kurumda bulunan hükümlüler, belgelendirmeleri ko şuluyla eşi, üçünc ü dereceye kadar kan ve kay ın h ısımlar ı ve vasisi ile telefon görü şmesi yapabilir. (2) Telefonla görü şmeleri aşağıda belirtilen esaslara göre yap ılır: a) Hükümlüler, haberle şme veya ileti şim araçlar ından yoksun b ırak ılma vey a kısıtlama cezas ı ile hücreye koyma cezas ının infaz ı sıras ında olmamak ko şuluyla, idarenin kontrolünde bulunan ve kurumun uygun yerlerine yerle ştirilen telefonlardan yararland ırılır, ... e) Hükümlüler, telefon görü şmesi hakk ına sahip olduklar ı konusunda bilgilendirilir, f) Hükümlülerin telefonla görü şme gün ve saatleri, kurumda bulunan telefon adedi, başvuru s ıras ı, kurumun asayi ş ve güvenli ği dikkate al ınarak idare taraf ından belirlenir. Hükümlüler görü şebilecekleri yak ınlar ından bir veya birden fazla ki şi ile haftada bir kez v e bir telefon numaras ıyla bağlant ı kurarak kesintisiz görü şme yapabilir. Herhangi bir nedenle görüşme gerçekle şememişse daha önceden bildirilen numaralardan bir di ğeriyle görüşebilir. Konu şma süresi görü şme başlad ığı andan itibaren on dakikay ı geçemez. Anca k tehlikeli hükümlü olduklar ı idare ve gözlem kurulu taraf ından belirlenen hükümlüler onbe ş günde bir kez olmak ve on dakikay ı geçmemek üzere sadece e şi, çocuklar ı, annesi ve babas ı ile görüşebilir, g) Hükümlünün, kurumun güvenli ğini tehlikeye dü şüren, suç olu şturan veya bir suça azmettirme ya da yard ım etme sonucunu do ğurabilecek konu şmalarda bulundu ğu dinleme sıras ında belirlendi ğinde, görü şme derhâl kesilir. Bu hâlde hükümlü hakk ında adlî vey a idarî soru şturmaya esas olacak i şlemler kurum en üst amiri taraf ından yap ılır, ... k) Hükümlü bu maddede belirtilen telefonla görü şme hakk ını kullanabilmek için "Telefon Görü şme Formu" doldurur. Bu formda; telefon görü şmesi yapmak istedi ği kişiler v e bunlarla olan yak ınlık derecesini, görü şme yapmak istedi ği sabit, cep telefon numaralar ı ile yurtd ışı telefon numaras ını, telefon görü şmesi yapaca ğı yak ınlar ının aç ık adreslerini belirti r ve gerekli belgeler eklendikten sonra idareye verir. İdare gerekli gördü ğü takdirde gideri hükümlüden al ınmak ko şuluyla formdaki bilgilerin do ğruluğunu araştırabilir. Telefon görüşme formunda yer alan bilgilerde de ğişiklik olmas ı halinde hükümlü yeni bir form düzenleyerek idareye bildirir. Hükümlü taraf ından formda gösterilmemi ş olan ki şilerle telefon görü şmesi yapt ırılmaz, l) Hükümlünün formda belirtti ği bilgiler varsa de ğişiklikler deftere kaydedilir. Bu deftere, ayr ıca telefon görü şmesi yapmak isteyen hükümlünün haberle şme veya ileti şim araçlar ından yoksun b ırak ılma veya k ısıtlama cezas ı olup olmad ığı ve varsa hücreye koyma cezas ının infaz ına başlan ıp başlanmad ığı yaz ılır. Defter, bu i şle görevlendirilmi ş ikinci Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 5müdürün kontrolünde güvenlik ve gözetim servisi taraf ından tutulur. Defterin sayfalar ı numaralan ır ve mühürlenir; kaç sayfadan ibaret oldu ğu kurum müdürü taraf ından tasdi k olunur. Defterler, her an denetime haz ır hâlde bulundurulur, ... n) Konuşma s ıras ı gelen hükümlünün kurum içindeki tehlikelilik durumu da dikkate alınarak gerekli güvenlik önlemleri al ınmak suretiyle telefon görü şmesi yap ılacak yere getirilir. Hükümlü, öncelikle konu şmas ına kendi ad ını ve soyad ını söyleyerek ba şlar. Görü ştüğü karşıdaki kişiye, ad ını, soyad ını ve telefon numaras ını tekrar etmesini isteyerek konu şmas ına devam eder. Bu işlemin yap ılmas ı zorunlu olup, konu şma bittikten sonra, telefon görü şme istek formunun konu şman ın yapıldığına ilişkin bölümü doldurulur, konu şmay ı yapan hükümlü ve görevli memur taraf ından imzalan ır. Bu formdaki bilgiler, deftere kaydedilmek üzere güvenlik ve gözetim servisine verilir, ... (4) Kapal ı kurumlarda bulunan hükümlülerin, bu maddede belirtilen yak ınlar ı ile yapt ığı telefon görü şmeleri, idare taraf ından dinlenir ve elektronik aletler ile kayda al ınır..." 19. Tüzük'ün "Tutuklulara uygulanacak hükümler ve yükümlülükleri" kenar ba şlıklı 186. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Tüzü ğün; ... 40 ilâ 46,... 75 ilâ 96,... ıncı maddelerinde düzenlenmi ş hükümleri n tutukluluk hâliyle uzla şır nitelikte olanlar ı tutuklular hakk ında da uygulanabilir." B. Uluslararas ı Hukuk 20. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) "Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı" kenar başlıklı 8. maddesi şöyledir: "(1) Herkes ... yaz ışmas ına sayg ı gösterilmesi hakk ına sahiptir. (2) Bu hakk ın kullan ılmas ına bir kamu makam ının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmü ş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenli ği, ülkeni n ekonomik refah ı, düzenin korunmas ı, suç işlenmesinin önlenmesi, sa ğlığın veya ahlak ın veya başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli bir tedbir olmas ı durumunda söz konusu olabilir." 21. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalelerin demokratik toplumda zorunluluk te şkil etmesine ili şkin kriteri inceledi ği kararlar da öncelikle ceza infaz kurumlar ında bulunan kimselerin yaz ışmalar ının belirli ölçüde kontrolünün ba şlı başına Sözleşme'nin ihlaline sebebiyet vermeyece ğini, keza ceza infaz kurumunun ola ğan ve makul gereksinimleri dikkate al ınarak bir de ğerlendirmede bulunman ın gerekli oldu ğunu belirtmi ştir (Mehmet Nuri Özen/Türkiye, 51; Silver ve diğerleri/Birle şik Krall ık, B. No: 5947/72, 6205/73, 7052/75, 7061/75, 7107/75, 7113/75, 7136/75, 25/3/1983, 98). 22. AİHM kararlar ına göre, haberle şme özgürlü ğüne yap ılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir, yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir. İkinci olarak söz konusu s ınırland ırma meşru bir amaca dayal ı olmal ıdır. Bunun yan ı s ıra müdahale demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olmal ıdır (Silver v e diğerleri/Birle şik Krall ık, 85-90; Klass ve di ğerleri/Almanya, B. No: 5029/71, 6/9/1978, 42-55; Campbell/Birle şik Krall ık, B. No: 13590/88, 25/3/1992, 34). Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 623. AİHM içtihatlar ında ifade edilen demokratik toplumda zorunluluk kavram ı, müdahale te şkil eden eylemin acil bir toplumsal ihtiyaçtan kaynaklanmas ı ve takip edilen meşru amaç bak ımından orant ılı olmas ı unsurlar ını içermektedir ( Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, 97). 24. AİHM'e göre hükümlü ve tutuklular Sözle şme kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olarak sahiptir ( Hirst/Birle şik Krall ık (No. 2) , B. No: 74025/01, 6/10/2005, 69). 25. AİHM, ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sa ğlanmas ı gibi güvenli ğin ve düzenin korunmas ına yönelik kabu l edilebilir gerekliliklerin olmas ı durumunda mahkûmlar ın sahip oldu ğu haklara s ınırlama getirilebilece ğini kabul etmi ştir. Ancak bu durumda dahi hükümlü ve tutuklular ın haklar ına yönelik herhangi bir s ınırlama makul ve ölçülü olmal ıdır (Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, 99-105). 26. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kurallar ı Hakk ında REC (2006) 2 say ılı tavsiye kararlar ının hükümlü ve tutuklular ın d ış dünya ile ili şkilerine dair k ısm ı şöyledir: "D ış Dünya ile İlişki 24.1. Mahpuslar ın mümkün olabilen s ıklıkta mektup, telefon veya di ğer iletişim vas ıtalar ıyla aileleriyle, ba şka kişilerle ve d ışarıdaki kurulu şlar ın temsilcileriyle haberleşmelerine ve bu ki şilerin mahpuslar ı ziyaret etmelerine izin verilmelidir. 24.2 Devam etmekte olan bir ceza soru şturmas ı, emniyet, güvenlik ve düzeninin muhafaza edilmesi, suç i şlenmesinin önlenmesi ve suç ma ğdurunun korunmas ı için gerekli görülmesi halinde, haberle şme ve ziyaretlere k ısıtlamalar konabilir ve izlenebilir. Ancak adli bir merci taraf ından konulan özel k ısıtlamalar da dahil olmak üzere, bu tür k ısıtlamalar yine de kabul edilebilir asgari bir ileti şime izin vermelidir. 24.3. Ulusal hukuk, mahpuslarla ileti şim kurmas ı kısıtlanamayacak olan ulusal ve uluslararas ı kuruluşlar ı belirlemelidir, ... 24.5. Cezaevi yetkilileri, d ış dünyayla yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahpuslara yard ım etmelidirler ve bunun için onlara uygun destek ve yard ım sağlamal ıdırlar ..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Mahkemenin 24/3/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 28. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak geliri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 729. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 30. Başvurucu; haftal ık telefon görü şmesinde A.Ç.ye ait telefon numaras ı ile görüşme yapt ığını, daha sonra bildirilen ki şi d ışında başkalar ıyla görüştüğü gerekçesiyle anılan telefon numaras ı üzerinden görü şme yapmas ının Kurul taraf ından haks ız olarak yasakland ığını belirtmi ştir. O hafta yapaca ğı telefon görü şmesinin an ılan yasaklama nedeniyle itiraz hakk ı olmas ına rağmen yapt ırılmad ığını, yasak nedeniyle ruhsal durumunun bozulduğunu ve ma ğdur olduğunu vurgulayan ba şvurucu, hak ihlalinin giderilmesini talep etmiştir. 31. Bakanl ık görüşünde; 5275 say ılı Kanun ve Tüzük'ün ilgili maddelerine at ıf yap ılarak söz konusu s ınırlaman ın kanuni dayana ğının mevcut oldu ğu ve ceza infaz kurumunda düzenin ve güvenli ğin sağlanmas ı amac ı taşıdığı belirtilmi ştir. Başvurucunun daha evvelden babas ına ait oldu ğunu beyan etti ği numara ile ba şkas ıyla konuştuğunun tespit edilmesi üzerine ba şvuruya konu telefon numaras ı ile görü şme yasağı getirilmesini n demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmad ığı ve müdahalenin ula şılmak istenen amaçla orant ılı olduğu vurgulanm ıştır. Ayr ıca başvurucunun babas ıyla telefonla görü şme dışında belirli günlerde yüz yüze görü şebilme imkân ı olduğu, faks ve mektup yoluyla da haberleşme olana ğına sahip oldu ğu gözetildi ğinde belirlenen telefon numaras ı ile görüşmesinin yasaklanmas ının başvurucunun haberle şme hürriyetini ihlal etmeyece ği değerlendirmesine yer verilmi ştir. Bununla birlikte ba şvurucu hakk ındaki kararlar ın olağanüstü yönetim usullerinin uyguland ığı bir zamanda verildi ği, bu nedenle Anayasa'n ın 15. maddesinin de gözönünde tutulmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. 2. Değerlendirme 32. Başvurunun de ğerlendirilmesinde dikkate al ınacak Anayasa n ın "Haberle şme hürriyeti" kenar başlıklı 22. maddesi şöyledir: "Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz. Yetkili merciin karar ı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onay ına sunulur. Hâkim, karar ını kırksekiz saat içinde aç ıklar; aksi halde, karar kendili ğinden kalkar. İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir." Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 833. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özünün belirlediği telefon numaras ıyla görüşme hakk ının yasaklanmas ına yönelik olmas ı nedeniyle ba şvuru haberleşme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden34. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan haberle şme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönündeni. Müdahalenin Varl ığı 35. Kamu makamlar ının bireyin haberle şme özgürlü ğüne ve haberle şmesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, Anayasa ve Sözle şme ile sağlanan güvenceler kapsam ında yer almaktad ır. Haberle şmenin içeri ğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizlili ğine ve dolay ısıyla haberle şme özgürlü ğüne yönelik a ğır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberle şme özgürlü ğü, mutlak nitelikte olmay ıp meşru birtak ım sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel s ınırlama ölçütleri, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ıştır (Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 50). 36. Somut olayda ba şvurucunun belirledi ği bir telefon numaras ı ile görü şmesini n Kurul karar ıyla yasaklanmas ının haberle şme hürriyetine müdahale olu şturduğu sonucuna var ılmaktad ır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 37. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 38. Yukar ıda belirlenen müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, me şru amaç ta şıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama kriterlerine uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( R.G. [GK], B. No: 2017/31619, 23/7/2020, 82; Halil Berk , B. No: 2017/8758, 21/3/2018, 49; Süveyda Yark ın, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, 32; Şennur Acar , B. No: 2017/9370, 27/2/2020, 34). (1) Kanunilik 39. Başvurucunun telefonla haberle şme hakk ına yönelik k ısıtlaman ın 5275 say ılı Kanun'un 66. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı ile Tüzük'ün 40. ve 88. maddelerinde Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 9tan ımlanan yetkiye ve belirlenen hükümlere dayan ılarak yap ıldığı, bu düzenlemelerin kanunla s ınırlama koşulunu kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. (2) Meşru Amaç 40. Haberle şme özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin me şru kabul edilebilmesi için bu müdahalenin Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlak ın korunmas ı vey a başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına dayanmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 47). 41. Başvurucunun yapt ığı telefon görü şmesinde, İnfaz Kurumuna bildirdi ği kişi dışında başkalar ıyla görüştüğünün tespit edilmesi üzerine, belirlenen telefon numaras ı ile görüşme yapmas ına yasak getirildi ği görülmü ştür. Bu durumda haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin kamu düzeninin korunmas ı ve suç i şlenmesinin önlenmesi amaçlar ı kapsam ında ceza infaz kurumunda düzenin ve güvenli ğin sağlanmas ı amac ı taşıdığı, belirlenen telefon numaras ı ile görü şme hakk ının s ınırland ırılmas ı şeklindeki uygulaman ın meşru amaç ta şıma koşulunu kar şılad ığı değerlendirilmi ştir. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk ve Ölçülülük(a) Genel İlkeler 42. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir. Aç ıktır ki bu ba şlık alt ındaki de ğerlendirme, sınırlaman ın amac ı ile bu amac ı gerçekle ştirmek üzere ba şvurulan araç aras ındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden ba ğıms ız yap ılamaz. Çünkü Anayasa n ın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama ve ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayr ı kritere yer verilmi ş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçalar ı olup aralar ında s ıkı bir ilişki vard ır (Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 43. Orant ılılık ise s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakk ın sahibine terazinin di ğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di ğer bireylerin menfaatine nazaran aç ıkça orant ısız bir külfet yüklendi ğinin tespiti hâlinde orant ılılık ilkesi yönünden bir sorunun varl ığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48). 44. Hükümlü veya tutuklular (mahkûmlar) Anayasa'n ın 19. maddesi kapsam ında hukuka uygun olarak bir mahkûmiyet karar ına bağlı olarak tutma olarak değerlendirilebilecek ki şi özgürlü ğü ve güvenli ği hakk ı dışında (İbrahim Uysal , B. No: 2014/1711, 23/7/2014, 29-33) Anayasa'n ın ve Sözle şme'nin ortak alan ı kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına genel olarak sahiptir. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi ceza infaz kurumunda güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda sahip olduklar ı haklar s ınırlanabilir ( Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35; Mehmet Koray Erya şa, 50, 51). Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 1045. Özellikle di ğer haberle şme yollar ının kullan ılabildiği ve yeterli oldu ğu durumlarda Anayasa n ın 22. maddesinin hükümlü ve tutuklular ın telefonla görü şmesini güvence alt ına ald ığı şekilde yorumlanmas ı mümkün de ğildir. Burada dikkat edilecek nokta, hükümlü ve tutuklular ın d ış dünya ile haberle şmesinin sa ğlanmas ında kamu otoritelerini n takdir yetkisinin geni ş yorumlanmas ı gerektiğidir. Haberle şme yöntemlerinden bir veya birkaç ının kullan ılma imkân ına yeterince sahip olunmas ı durumunda hükümlü ve tutuklular ın telefonla görü şmesine izin verilmemesi tek ba şına haberle şme hürriyetinin ihlali olarak değerlendirilemez. Ancak Anayasa n ın 22. maddesi kapsam ında hükümlü ve tutuklulara diğer haberle şme araçlar ı ile birlikte telefon ile görü şme imkân ı verilmesi hâlinde bu özgürlüğe yap ılacak s ınırland ırmalar ın her halükârda kanunla, me şru bir amaçla ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun şekilde yap ılmas ı ve ölçülü olmas ı gerekmektedir ( Mehmet Koray Erya şa, 55). 46. Ayr ıca hükümlü ve tutuklular ın temel haklar ına yap ılan müdahalelere gerekçe olarak gösterilebilecek makul nedenlerin somut olay ın tüm ko şullar ı çerçevesi dâhilinde olaya özgü olgu ve bilgilerle gerekçelendirilmesi gerekmektedir. Bunun yan ı sıra yap ılacak değerlendirmede ki şinin itham edildi ği suçun ve tutuklama sebeplerinin de dikkate al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708, 20/4/2016, 63). 47. Bu ba ğlamda ba şvuru konusu olay bak ımından yap ılacak değerlendirmelerin temel ekseni, müdahaleye neden olan idari makamlar ve derece mahkemelerinin kararlar ında dayand ıklar ı gerekçelerin haberle şme hakk ını k ısıtlamas ı bak ımından demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesine uygun oldu ğunu inand ırıcı bir şekilde ortaya koyup koyamad ığı olacakt ır (Mehmet Zahit Şahin, 64; Ahmet Temiz , B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 68). (b)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 48. 5275 say ılı Kanun'un 66. ve 116. maddelerindeki düzenleme ile (bkz. 15,16) hükümlülerin ve tutuklular ın telefonla haberle şme hakk ı olduğu ancak bu hakk ın esaslar ının tüzük ile belirlenece ği hüküm alt ına al ınm ıştır. Bir ba şka ifade ile hükümlülerin ve tutuklular ın telefon ile görü şmesi bir hak olarak tan ımlanmakla birlikte kimler ile telefon vas ıtas ıyla görüşme sağlayabilece ğinin, görü şme şartlar ının ve usulünün idarenin takdir yetkisi kapsam ında düzenlenmesi kural olarak benimsenmi ştir. İlgili Tüzük'te (bkz. 17-19) ise an ılan yetki ba ğlam ında yap ılan düzenleme ile hükümlülerin ve tutuklular ın telefonla görüşebileceği kişiler say ılarak görü şme usulü ve şartlar ı belirlenmi ştir. 49. Bu ba ğlamda Tüzük'e göre hükümlülerin ve tutuklular ın telefonla görü şme hakk ını kullanabilmek için Telefon Görü şme Formu doldurarak telefon görü şmesi yapmak istediği kişiler ve bunlarla olan yak ınlık derecesini, görü şme yapmak istedi ği telefon numaras ını infaz kurumuna bildirmeleri gerekmektedir. Ayr ıca hükümlü ve tutuklula r belirtilen formda bildirilen bilgilerde de ğişiklik olmas ı hâlinde yeni bir form ile de ğişikliği infaz kurumuna bildirebilmektedir. Formda bildirilen ki şi d ışında kişilerle görü ştürme yapt ırılmayacağı da Tüzük'te aç ıkça düzenlenmi ştir. Tüzük'teki telefonla görü şme esaslar ı bir bütün hâlinde de ğerlendirildi ğinde bildirilen telefon numaras ı ile sadece formda belirtilen kişilerle görü şme yap ılacağı şeklindeki s ınırlaman ın suç işlenmesi, örgütsel haberle şme yap ılmas ı gibi hakk ın kötüye kullan ılmas ı say ılabilecek durumlar ı engellemeye yönelik bir tedbir oldu ğu anlaşılmaktad ır. Bu durumda ba şvurucunun telefonla görü şme hakk ını mevzuatta belirtilen esaslara ayk ırı olarak kulland ığının tespit edilerek bildirdi ği telefon numaras ı ile görü şmesinin yasaklanmas ı şeklindeki uygulaman ın idarenin ceza infaz Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 11kurumundaki düzeni ve disiplinin sa ğlanmas ı yoluyla kamu düzeni ve güvenli ğinin sağlanmas ı amac ına hizmet etti ği ve amac ı gerçekle ştirmeye elveri şli bir tedbir oldu ğu söylenebilir. 50. Öte yandan ba şvurucunun formda bildirdi ği telefon numaras ı ile bildirilen kişilerden fakl ı kişilerle görü şme yapt ığının tespit edilmesi kar şısında mevzuattaki esaslara ayk ırı kullan ıldığı belirlenen telefon numaras ıyla görüşme yasağı getirildi ği, telefonla görüşme hakk ı kapsam ındaki ki şilerle görü şmeyi yasaklayan bir karar al ınmad ığı görülmüştür. Bu durumda öngörülen s ınırlaman ın başvurucunun telefonla görü şme hakk ını kullanmas ının tamamen yasaklanmas ı anlam ına gelmedi ği söylenebilir. 51. Ayr ıca başvurucunun formda de ğişiklik yaparak görü şmek istedi ği kişileri ve yeni bir telefon numaras ı belirlemesinin mevzuata göre kural olarak mümkün oldu ğu, başvurucunun böyle bir imkân ın mevcut olmad ığı ya da bu imkândan yararland ırılmad ığı veya bu durumun a şırı külfet yükledi ği yönünde iddias ının da bulunmad ığı vurgulanmal ıdır. Diğer yandan ba şvurucunun görü şmek istedi ği kişilerle yüz yüze görü şme ve mektupla şma şeklinde ileti şim kurma olana ğının olduğu aç ıktır. Bu durumla birlikte ba şvurucunun di ğer olanaklar ın d ış dünya ile ileti şimin sağlanmas ında yeterli olmad ığı ya da bu ileti şim araçlar ının kulland ırılmad ığı, ayr ıca telefonla görü şme hakk ını kullanmas ının tamamen yasakland ığına ilişkin bir iddias ı olmad ığı da gözetildi ğinde başvurucunun formda bildirdi ği telefon numaras ı ile görüşmesinin yasaklanmas ının haberle şme hürriyetini tamamen ortadan kald ıracak veya kullan ımını imkâns ız k ılacak boyutta olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 52. Yukar ıdaki aç ıklamalarla birlikte de ğerlendirildi ğinde başvurucunun mevzuatta belirtilen esaslara ayk ırı şekilde telefonla haberle şme hakk ını kulland ığının tespiti kar şısında haberleşme hürriyetine yap ılan müdahalenin demokratik toplum gereklerine uygun ve ölçülü olduğu, haberle şme hürriyetine yönelik bir ihlalin olmad ığı anlaşılm ıştır. 53. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence altına al ınan haberle şme hürriyetinin ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, C. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, D. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLMEDİĞİNE, E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA, Başvuru Numaras ı: 2018/1219 Karar Tarihi : 24/3/2021 12F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 24/3/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI