TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR GÜNAY GÜL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24514) Karar Tarihi: 19/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/24514 Karar Tarihi : 19/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Günay GÜL Vekili : Av. Kubilay İstemi ERGÜN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, davan ın sonucuna etkili iddialar ın mahkeme ve temyiz merciince karşılanmamas ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR GÜNAY GÜL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24514) Karar Tarihi: 19/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/24514 Karar Tarihi : 19/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Günay GÜL Vekili : Av. Kubilay İstemi ERGÜN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, davan ın sonucuna etkili iddialar ın mahkeme ve temyiz merciince karşılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl ığı (İdare) Hukuk Müşavirliğinde genel idare hizmetleri s ınıfına tabi memur olarak görev yapmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/24514 Karar Tarihi : 19/10/2021 318/4/1999 tarihli ve 23670 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlar ında Görevde Yükselme ve Unvan De ğişikliği Esaslar ına Dair Genel Yönetmelik'in 2. maddesinin ikinci f ıkras ının ( ı) bendinde yap ılan değişiklik uyar ınca avukat pozisyonlar ından hukuk mü şaviri kadrosuna geçi ş için s ınav şart ının kald ırıldığını belirterek hukuk fakültesi mezunu oldu ğunu ve avukatl ık ruhsatnamesi bulundu ğunu ileri sürüp hukuk müşaviri olarak atanma istemiyle idareye ba şvuruda bulunmu ştur. 9.İdarenin talebini reddetmesi üzerine ba şvurucu 27/11/2013 tarihinde iptal davas ı açm ıştır. 10. Ankara 8. İdare Mahkemesi 31/10/2014 tarihli kararla davan ın reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 36. maddesinde; 657 say ılı Kanuna tabi kurumlarda çal ıştırılan memurlar ın s ınıflar ı gösterilmi ş, bunlar içerisinde, "Genel İdare Hizmetleri S ınıfı" ile "Avukatl ık Hizmetleri S ınıfına" da yer verilmi ş, 657 say ılı Kanunun kapsam ına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen di ğer s ınıflara girmeyen memurlar ın Genel İdare Hizmetleri s ınıfını teşkil edeceği, avukatl ık hizmetleri s ınıfının ise, özel kanunlar ına göre avukatl ık ruhsat ına sahip, baroya kay ıtlı ve kurumlar ını yarg ı mercilerinde temsil yetkisini haiz olan memurlar ı kapsayaca ğı hüküm alt ına al ınm ıştır. Kamu Kurum ve Kurulu şlar ında Görevde Yükselme ve Unvan De ğişikliği Esaslar ına Dair Genel Yönetmeli ğin 2. maddesinin ikinci f ıkras ının ( ı) bendine yer alan, avukat kadro veya pozisyonlar ından hukuk mü şaviri kadro veya pozisyonlar ına yap ılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayaca ğına ilişkin düzenlemenin, 657 say ılı Kanunun 36. maddesinde belirtilen Avukatl ık hizmetleri s ınıfında görev yapan memurlara ili şkin olduğu anlaşılmaktad ır. Bu durumda, davac ının genel idare hizmetleri s ınıfında memur olarak görev yapmas ı, her ne kadar avukatl ık ruhsatnamesine sahip ise de, avukatl ık hizmetleri s ınıfında görev yapmamas ı sebebiyle, Yönetmeli ğin 2. maddesinin ikinci f ıkras ının ( ı) bendinde yap ılan değişiklik uyar ınca, hukuk mü şaviri kadrosuna atanmas ı istemiyle yap ılan başvurunun reddine yönelik dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık görülmemi ştir." 11. Başvurucunun temyiz talebi, Dan ıştay İkinci Dairesinin 20/12/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 12. Başvurucunun karar düzeltme talebi de ayn ı Dan ıştay Dairesi taraf ından 21/6/2018 tarihli kararla reddedilmi ştir. Karar ba şvurucuya 20/7/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 13. Başvurucu 16/8/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Anayasa Mahkemesinin 19/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2018/24514 Karar Tarihi : 19/10/2021 4A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu; genel idari hizmetler s ınıfında memur olarak görev alsa da yapt ığı işin avukatl ık pozisyonunda oldu ğunu, avukatl ık pozisyonunda çal ıştığına ilişkin iddialar ının Mahkemece kar şılanmad ığını ve toplanmas ını istediği delillerin toplanmad ığını belirterek gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). İddialar ın özü, mahkeme karar ında ve temyiz incelemesinde gerekçesiz karar verildi ğine ilişkin olduğundan şikâyet adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ı yönünden de ğerlendirilmi ştir. 17. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin adil yarg ılanma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ş ancak gerekçeli karar hakk ından aç ıkça söz edilmemi ştir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 36. maddesine " adil yarg ılanma " ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının kapsam ına gerekçeli karar hakk ının da dâhil oldu ğu Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin birçok karar ında vurgulanm ıştır. Dolay ısıyla Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının gerekçeli karar hakk ı güvencesini de kapsad ığının kabul edilmesi gerekir ( Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 18. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ında da Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır. denilerek mahkemelere kararlar ını gerekçeli yazma yükümlülü ğü yüklenmi ştir. Anayasa n ın bütünlü ğü ilkesi gere ği an ılan Anayasa kural ı da gerekçeli karar hakk ının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmal ıdır (Abdullah Topçu, 76). 19. Gerekçeli karar hakk ı, yarg ılamada ileri sürülen tüm iddialara ayr ıntılı şekilde yan ıt verilmesi gerekti ği şeklinde anla şılamaz. Bu nedenle gerekçe gösterme zorunlulu ğunun kapsam ı karar ın niteliğine göre de ğişebilir ( Mehmet Yavuz, B. No: 2013/2995, 20/2/2014, 51). Kanun yolu incelemesi yapan mercinin, yarg ılamay ı yapan mahkemeyle ayn ı sonuca ulaşmas ı ve bunu ayn ı gerekçeyi kullanarak veya at ıfla karar ına yans ıtmas ı, karar ın gerekçelendirilmi ş olmas ı bak ımından yeterlidir ( Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 57). 20. Somut olayda Mahkeme, ba şvurucunun hukuki durumu ile mevzuat ı değerlendirerek avukatl ık ruhsat ına sahip olsa da ba şvurucunun genel idari hizmetler sınıfında oldu ğunu gerekçe göstermi ş ve ilgili mevzuat hükmünden faydalanamayaca ğı sonucuna ula şmıştır. Bu ba ğlamda yap ılan yarg ılama sonunda ba şvurucunun davan ın sonucuna etkili olabilecek tüm iddia ve savunmalar ı tart ışılarak verilen kararda hükme ulaşılmas ı için yeterli gerekçe bulundu ğu (bkz. 10) görülmektedir. Ayr ıca temyiz aşamas ında değerlendirme konusu hüküm ve gerekçenin uygun bulundu ğu belirtilmi ştir. Bu Başvuru Numaras ı: 2018/24514 Karar Tarihi : 19/10/2021 5durumda gerekçeli karar hakk ına yönelik bir ihlalin bulunmad ığının aç ık olduğu anlaşılmaktad ır. 21. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun iddialar ı 22. Başvurucu, açt ığı davan ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 23. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 26. Somut davaya bir bütün olarak bak ıldığında 27/11/2013 tarihinde aç ılan davan ın nihai karar tarihi olan 21/6/2018 tarihinde sonuçland ığı, iki dereceli yarg ılamada aradan geçen yakla şık 4 y ıl 7 ayl ık sürecin an ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında makul olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/24514 Karar Tarihi : 19/10/2021 6"(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 29. Başvurucu, tazminat ödenmesi talebinde bulunmu ştur. 30. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 31.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zarar ı karşılığında başvurucuya net 10.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 10.800 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, D. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara 8. İdare Mahkemesine (31/10/2014 tarihli ve E.2013/1694, K.2014/1614) ve Dan ıştay İkinci Dairesine (21/6/2018 tarihli ve E.2018/1922, K.2018/4224) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/24514 Karar Tarihi : 19/10/2021 7G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 19/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI