TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN SİNAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/34480) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Hüseyin S İNAN Vekili : Av. Önder BA ŞOĞUL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, infaz hâkimli ğine yap ılan şikâyetin esasa girilmeden reddedilmesi nedeni
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN SİNAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/34480) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Hüseyin S İNAN Vekili : Av. Önder BA ŞOĞUL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, infaz hâkimli ğine yap ılan şikâyetin esasa girilmeden reddedilmesi nedeniyle özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı ile bağlant ılı etkili başvuru hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 10/10/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 4. Baş vuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 6. Silahl ı terör örgütü üyesi olma suçu kapsam ında tutuklanan ba şvurucu İzmir 1 No.lu T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) tutulmaktad ır. 7. Babas ının vefat etti ğini öğrenen ba şvurucu 20/8/2019 tarihli dilekçe ile Denizli'nin Tavas ilçesinde yap ılacak cenaze törenine kat ılmak ve taziyeleri kabul etmek için yaz ılı dilekçe ve ekinde ölüm belgesi ile cenaze ve defin i şlemlerine kat ılmak amac ıyla izin talep etmi ştir. Talebin onay ı için gönderilen İzmir Cumhuriyet Ba şsavc ılığı talebi reddetmiştir. Başsavc ılık karar ında, başvurucu ve vekilinin izin talebinin ba şvurucunun ağırlaştırılm ış müebbet hapis cezas ı ile cezaland ırıldığı, yasal düzenlemeler ile ba şvurucunun Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 3hukuki durumu birlikte de ğerlendirildi ğinde başvurucunun 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun un 9. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında yaz ılı suçlardan hükümözlü olarak bulundu ğu ve cenaze töreninin yap ılacağı adresin il d ışında bulunmas ı nedeniyle kurum d ışına ç ıkmas ının güvenlik aç ısından sak ınca oluşturabilece ği gerekçesiyle reddedildi ği belirtilmi ştir. 8. Başvurucu 20/8/2019 tarihli şikâyet dilekçesi ile İzmir 2. İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) başvurarak söz konusu Ba şsavc ılık karar ının kald ırılmas ı ve babas ının cenaze ve defin i şlemlerine kat ılma izni verilmesi talebinde bulunmu ştur. 9.İnfaz Hâkimli ği 23/8/2019 tarihli karar ıyla, şikâyet ba şvurusunu içeren dilekçenin esas ına girmeden reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde Cumhuriyet savc ılığı karar ına karşı itiraz ın infaz hâkimli ğince esastan incelenemeyece ği, karar ın idari bir işlem niteli ğinde bulundu ğu ve gerçekle ştirilen bu i şlemin idari yarg ı mercilerince denetlenebilece ği vurgulanm ıştır. 10. Söz konusu karara kar şı başvurucu taraf ından yap ılan itiraz, İzmir 1. A ğır Ceza Mahkemesinin 17/9/2019 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Kararda, İnfaz Hâkimli ğince verilen karar ın gerekçesinde mevzuata ve usule ayk ırı bir yönün bulunmad ığı belirtilmi ştir. 11. Nihai karar, ba şvurucuya 23/9/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk12. 5275 say ılı Kanun'un "Tutuklular ın yükümlülükleri" başlıklı 116. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İkinci derece dâhil kan veya kay ın h ısımlar ından birinin ya da e şinin ölümü hâlinde , tutukluya, ceza infaz kurumu en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet ba şsavc ılığının onay ı ile soruşturman ın veya kovu şturman ın selameti ve güvenlik bak ımından sak ınca oluşturmamas ı koşuluyla, d ış güvenlik görevlisinin refakatinde yol süresi d ışında iki güne kadar cenazeye kat ılmas ı için izin verilebilir." 13. 16/5/2001 tarihli ve 4675 say ılı İnfaz Hâkimli ği Kanunu'nun "İnfaz hâkimliklerinin görevleri" kenar başlıklı 4. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "1. Hükümlü ve tutuklular ın ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, bar ındırılmalar ı, ısıtılmalar ı ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sa ğlanmas ı, bedensel ve ruhsal sa ğlıklar ının korunmas ı amac ıyla muayene ve tedavilerinin yapt ırılmas ı, d ışarıyla ilişkileri, çal ıştırılmalar ı gibi işlem veya faaliyetler e ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak. 2. Hükümlülerin cezalar ının infaz ı, müşahadeye tâbi tutulmalar ı, aç ık cezaevlerine ayr ılmalar ı, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutuklular ın sevk ve tahliyeleri gibi i şlem veya faaliyetlere ili şkin şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak. ... Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 44. Ceza infaz kurumlar ı ve tutukevleri izleme kurullar ının kendi yetki alanlar ına giren ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intika l ettirdikleri raporlar ı inceleyerek, varsa şikâyet niteli ğindeki konular hakk ında karar vermek. ..." 14. 4675 say ılı Kanun'un "İnfaz hâkimli ğine şikâyet ve usulü" kenar ba şlıklı 5. maddesi şöyledir: "Ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savc ısının ceza ve güvenli k tedbirlerinin infaz ına ilişkin verdiği kararlar ın kanun veya di ğer mevzuat hükümlerine ayk ırı olduğu gerekçesiyle bu karar, i şlem veya faaliyetlerin ö ğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yap ıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infa z hâkimliğine başvurulabilir. Şikâyet, dilekçe ile do ğrudan do ğruya infaz hâkimli ğine yap ılabileceği gibi; Cumhuriyet ba şsavc ılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlü ğü arac ılığıyla da yap ılabilir. İnfaz hâkimli ği dışında yap ılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yap ılan şikâyet, tutana ğa bağlan ır ve bir sureti ba şvurana verilir. Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kayd ıyla hükümlü veya tutuklu ya da e şi, anas ı, babas ı, ay ırt etme gücüne sahip çocu ğu veya karde şi, müdafii, kanunî temsilcisi veya cez a infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu ba şvurabilir. Şikâyet yoluna ba şvurulmas ı, verilen karar ın, yap ılan işlem veya faaliyetin yerin e getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkans ız sonuçlar ın doğmas ı ve karar, i şlem veya faaliyetin aç ıkça hukuka ayk ırı olmas ı koşullar ının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, i şlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmas ına karar verebilir." 15. 4675 say ılı Kanun'un "İnfaz hâkimli ğince şikâyet üzerine verilen kararlar" kenar başlıklı 6. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Şikâyet ba şvurusu, 5 inci maddede yaz ılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alan ı dışında kalan bir karar, i şlem veya faaliyete kar şı ya d a başvuru hakk ı olmayan kimselerce yap ılmışsa infaz hâkimi, ba şvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet ba şvurusu ba şka bir yarg ı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir." B. Uluslararas ı Hukuk 16. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) "Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı" kenar başlıklı 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "(1) Herkes özel ve aile hayat ına, konutuna ve haberle şmesine sayg ı gösterilmesi hakk ına sahiptir." 17. Sözle şme'nin "Etkili ba şvuru hakk ı" kenar başlıklı 13. maddesi şöyledir: "Bu Sözle şme de tan ınm ış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifas ı için davranan ki şiler taraf ından gerçekle ştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkili bir yola ba şvurma hakk ına sahiptir." Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 518. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Sözle şme'nin 13. maddesi uyar ınca temel hak ve özgürlüklerin ulusal düzeyde korunmas ı için etkili bir ba şvuru yolunun var olmas ı gerektiğini belirtmektedir. A İHM'e göre Sözle şme'nin 13. maddesi yetkili ulusal makamlar taraf ından Sözle şme kapsam ına giren bir şikâyetin esas ının incelenmesine izin veren ve uygun bir telafi yöntemi sunan bir iç hukuk yolunun sa ğlanmas ını gerekli kılmaktad ır. Ayr ıca bu hukuk yolunun teoride oldu ğu kadar pratikte de etkili bir yol olmas ı gerekmektedir ( İlhan/Türkiye [BD], B. No: 22277/93, 27/6/2000, 97; Kudla/Polonya [BD], B. No: 30210/96, 26/10/2000, 157; Özp ınar/Türkiye , B. No: 20999/04, 19/10/2010, 82). 19. AİHM, etkili ba şvuru hakk ının Sözleşme çerçevesinde savunulabilir nitelikteki bir şikâyetin etkili bir şekilde mahkemelerce incelenmesini ve öngörülen yolun uygun bir telafi imkân ı sunmaya elveri şli olmas ını güvence alt ına ald ığını vurgulamaktad ır (Kudla/Polonya , 157; Dimitrov-Kazakov/Bulgaristan, B. No: 11379/03, 10/2/2011, 35). AİHM, iç hukuktaki düzenlemelerin ba şvuruculara bu anlamda asgari güvenceleri içerecek şekilde yeterli bir hukuk yolu sunup sunmad ığını irdelemektedir (Dimitrov-Kazakov/Bulgaristan , 36). V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Anayasa Mahkemesinin 4/7/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu vekili, Ba şsavc ılıkça verilen karar ın somut verilere dayanmad ığını, keyfîlik ta şıdığını ve başvurucuya hakl ı bir gerekçe olmadan taziye izni verilmedi ğinden babas ına karşı son görevini yerine getiremedi ği ve ailesinin ac ısını paylaşamad ığından özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini ve şikâyet dilekçesinin esasa girilmeden reddedilmesinin mevzuata aç ıkça ayk ırı olduğunu iddia etmi ştir. B. Değerlendirme 22. Anayasa n ın Özel hayat ın gizliliği kenar ba şlıklı 20. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: "Herkes, özel hayat ına ve aile hayat ına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahiptir. Özel hayat ın ve aile hayat ının gizliliğine dokunulamaz." 23. Anayasa n ın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir: Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engeller i kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 24. Anayasa n ın "Temel hak ve hürriyetlerin korunmas ı" kenar başlıklı 40. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 6"Anayasa ile tan ınm ış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden ba şvurma imkân ının sağlanmas ını isteme hakk ına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili ki şilerin hangi kanun yollar ı ve mercilere ba şvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundad ır. Kişinin, resmî görevliler taraf ından vâki haks ız işlemler sonucu u ğrad ığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakk ı sakl ıdır." 25. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 26. Somut olayda Cumhuriyet Savc ılığının başvurucunun cenazeye kat ılmamas ı yönündeki karar ın kald ırılmas ı talebiyle İnfaz Hâkimli ğine yap ılan şikâyet başvurusu, şikâyet konusunun infaz hâkimliklerinin görev alan ına girmedi ği gerekçesiyle esasa girilmeden reddedilmi ştir. Söz konusu sürece ili şkin olarak ba şvurucunun temel iddias ı kişinin özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ını ihlal eden karar ın kald ırılmas ı talebiyle yapt ığı şikâyet başvurusu hakk ında etkili, ciddi ve sonuç al ıcı şekilde bir çözüm imkân ı sunulmad ığına ilişkindir. Bu kapsamda ba şvurucunun iddialar ının öncelikle Anayasa'n ın 20. maddesinde düzenlene n kişinin özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı olarak Anayasa'n ın 40. maddesinde güvence alt ına al ınan etkili ba şvuru hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği kanaatine var ılm ıştır. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 27. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 28. Anayasa'n ın 12. maddesine göre herkes ki şiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Bu genel nitelikteki anayasal düzenleme ile bireylerin ki şilik değerlerine yönelen, zarar veren olumsuz tutum ve davran ışlar d ışlanmaktad ır. Bunun yan ında Anayasa'n ın 5. maddesinde bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli şartlar ın haz ırlanmas ı, devletin temel amaç ve görevlerinden biri olarak say ılmaktad ır. Bu düzenlemeler ışığında devletin bireylerin özel hayat ına sayg ı hakk ı ile kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına keyfî olarak müdahale etmemenin yan ında üçüncü ki şilerin an ılan hak ve özgürlüklere kar şı sald ırılar ını önlemekle yükümlü k ılındığı, bu bağlamda pozitif yükümlülüklerinin bulundu ğu söylenebilir ( Ali Ç ığır, B. No: 2015/19298, 8/5/2019, 32; Erol Kumcu, B. No: 2015/18988, 9/5/2019, 32; U.B., B. No: 2015/3175, 10/10/2019, 33; Meral Dan ış Beştaş (3), B. No: 2017/34087, 13/10/2020, 35). Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 729. Söz konusu yükümlülükler, ki şilerin maddi ve manevi varl ıklar ının korunmas ını ve devam eden müdahalelerin durdurulmas ını sağlayabilmelidir. Ayr ıca müdahalenin kayna ğı olan işlemler, eylemler veya ihmaller konusunda ki şilere etkili bir kar şı çıkma ve olu şan zararlar ın tazmin edilebilmesi için telafi etme imkân ı tan ımal ıdır. Bu imkân ise ancak etkili bir başvuru yolunun mevcut olmas ı ile mümkündür (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Meral Dan ış Beştaş (3), 36). 30. Etkili ba şvuru hakk ı, anayasal bir hakk ının ihlal edildi ğini ileri süren herkese, hakk ın niteliğine uygun olarak iddialar ını inceletebilece ği makul, eri şilebilir, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlar ını ortadan kald ırmaya (yeterli giderim sa ğlama) elveri şli idari ve yarg ısal yollara ba şvuruda bulunabilme imkân ının sağlanmas ı olarak tan ımlanabilir ( Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019, 47; Meral Danış Beştaş (3), 37). 31. Anayasa Mahkemesi, manevi zararlar ın ağırlıkta olduğu ihlal iddialar ında -kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı ve özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında- hukuki tazmin yolunu ba şarı şans ı sunabilecek kullan ılabilir ve etkili bir ba şvuru yolu olarak kabul etmi ştir (Işıl Yayk ır, B. No: 2013/2284, 15/4/2014, 44; Asl ı Kırm ızı Demirseren, B. No: 2013/5680, 15/4/2014, 41; Gülşin Oral , B. No: 2013/6129, 16/9/2015, 47; Sümeyye Örnek , B. No: 2014/11091, 7/6/2017, 26). Ancak müdahalenin kim taraf ından gerçekleştirildiğine, müdahalenin devam edip etmedi ğine ve özel düzenlemelerin öngörülüp öngörülmedi ğine göre ihlal iddialar ının tespit edilmesi, ihlalin giderilmesi konusunda ba şarı şans ı sunan hukuki yollar farkl ılaşabilmektedir. Bu noktada etkili hukuki yollar ın bulunup bulunmad ığının belirlenmesi ve etkili olabilecek hukuk yollar ına başvurulmas ı durumunda bu yolun pratikte de etkili şekilde işletilip işletilmediğinin irdelenmesi önem arz etmektedir (Meral Dan ış Beştaş (3), 38). 32. Mahpuslar ın yerleştirilmeleri, bar ındırılmalar ı, bedensel ve ruhsal sa ğlıklar ının korunmas ı, d ışarı ile ileti şim kurmalar ı gibi birçok temel konuda kamu makamlar ının tasarrufu bulunmakta; özellikle ceza infaz kurumlar ınca gerçekle ştirilen işlemler, eylemler ya da ihmaller do ğrudan mahpuslar ın tutulma ko şullar ını ve yaşam standartlar ını etkilemektedir. Mahpuslar ın temel hak ve hürriyetlerini ihlal edecek mahiyette olabilecek bu tür i şlem, eylem ya da ihmaller konusunda muhataplar ınca şikâyetlerin ileri sürülmesi, itirazlarda bulunulmas ı ve hukuka ayk ırılıklar ın tespit edilerek kald ırılmas ı konusunda hukuki yollara ba şvurulmas ı doğald ır. Devletin mahpuslar ın yaşam koşullar ına makul öngörüden daha fazla müdahale edilmesini önleyecek ve müdahale edildi ği takdirde giderim sa ğlayacak etkili hukuki ba şvuru yollar ını hayata geçirmesi ve bu yollar ı işlevsel k ılmas ı gerekir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 39). 33. Bu anlamda ceza infaz kurumlar ındaki birtak ım uygulamalar ın temel hak ve hürriyetlere müdahale te şkil ettiği ve kald ırılmas ı gerektiği konusunda ileri sürülecek iddialar ın esas ının incelenmesine imkân sa ğlayan ve gerekti ğinde uygun bir telafi yöntemi sunan etkili hukuk yollar ının olmas ı ilgililere etkili ba şvuru hakk ının sağlanmas ı bak ımından bir gerekliliktir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 40). 34. Tutuklu ve hükümlülerin temel hak ve hürriyetlerine yönelen hukuka ayk ırı müdahalelerin giderilmesi amac ıyla öngörülen infaz hâkimliklerine şikâyet yoluyla başvurm a imkân ının mevzuatta yer almas ı yaln ız başına yeterli olmay ıp bu yolun ayn ı zamanda pratikte de başarı şans ı sunmas ı gerekir. Söz konusu yola ba şvurulabilmesi için öngörülen ko şullar somut olaylara tatbik edilirken dayanak i şlem, eylem ya da ihmallerden kaynaklanan Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 8savunulabilir nitelikteki iddialar ın bu doğrultuda geni ş şekilde de ğerlendirilmesi, ko şullar ın oluşmad ığı sonucuna ula şılmas ı durumunda ise bu durumun yarg ı makamlar ı taraf ından ilgili ve yeterli gerekçelerle aç ıklanmas ı gerekir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 41). 35. Ayr ıca mahpuslar ın temel hak ve hürriyetlerine müdahale te şkil eden eylem, işlem ya da ihmallerin hukuka uygunlu ğunun denetlenmesine olanak sa ğlayan düzenlemelerin herhangi bir yarg ı merciine ba şvurma imkân ını ortadan kald ıracak şekilde dar yorumlanmamas ı ve etkili bir yarg ısal koruma sa ğlama konusunda yarg ı makamlar ınca temel hak ve özgürlükleri önceleyen bir yakla şım içinde olunmas ı etkili ba şvuru hakk ının gereklerinin sa ğlanmas ı aç ısından önem arz etmektedir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 42). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 36. Başvuru özetle tutuklu olan ba şvurucunun, babas ının cenaze törenine ve taziye kabulüne kat ılma talebinin reddedilmesi karar ının kald ırılmas ı talebiyle İnfaz Hâkimli ğine yap ılan şikâyet ba şvurusunun hukuka ayk ırı şekilde esasa girilmeden reddedilmesi nedenleriyle ihlal iddialar ının dile getirebilece ği etkili bir ba şvuru yolunun bulunmamas ına, bir başka deyişle mevcut yarg ısal sistemin etkili şekilde işletilmemesine ili şkindir. 37.İnfaz hâkimliklerinin kurulu ş, görev, çal ışma esas ve usullerini düzenleyen 4675 say ılı Kanunun 1. maddesinde infaz hâkimliklerinin ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savc ısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına ilişkin hâkim veya mahkeme taraf ından verilmesi gerekli kararlar ı almak, i şleri yapmak ve kanunlarla verilen di ğer görevleri yerine getirmek üzere kurulduklar ı belirtilmi ştir. Ayn ı Kanun'un 4. maddesinde ise hükümlü ve tutuklular ın ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerle ştirilmeleri, bar ındırılmalar ı gibi işlem veya faaliyetlere ili şkin şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak infaz hâkimliklerinin görevlerinden biri olara k say ılm ıştır. Yine Kanun'un 5. maddesinde ceza infaz kurumlar ında hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun veya di ğer mevzuat hükümlerine ayk ırı olduğu gerekçesiyle şikâyet yoluyla infaz hâkimli ğine başvurulabilece ği hüküm alt ına al ınm ıştır. Son olarak 4675 say ılı Kanun'un 6. maddesinde infaz hâkimli ğinin görev ve yetki alan ı dışında kalan bir karar, i şlem veya faaliyete kar şı şikâyette bulunulmas ı durumunda infaz hâkimi taraf ından başvuru dilekçesinin esas ına girilmeden şikâyetin reddedilece ği, şikâyet ba şvurusu ba şka bir yarg ı merciinin görev alan ı içinde ise şikâyet dilekçesinin o merciye gönderilece ği düzenlenmi ştir (Meral Dan ış Beştaş (3), 44). 38. Ceza infaz kurumlar ındaki işlem, eylem ya da ihmallerin tutuklu ve hükümlülerin temel hak ve hürriyetlerine müdahale olu şturduğu iddias ıyla infaz hâkimliklerine yap ılan şikâyet ba şvurular ında yarg ı makamlar ının yapacaklar ı yorum teme l hak ve özgürlüklerin korunmas ını sağlayan etkili ba şvuru yolunun bulunup bulunmad ığının saptanmas ında kilit rol oynamaktad ır (Meral Dan ış Beştaş (3) , 45). Dolay ısıyla başvurucunun babas ının cenaze törenine ve taziye kabulüne kat ılmas ına izin verilmedi ği konusunda ileri sürülen iddialar ın da bu kapsamda ele al ınmas ı ve bir yarg ı merciince incelenmesi ba şvurucuya etkili bir ba şvuru yolunun sa ğlanmas ı aç ısından önemlidir. 39. Somut olayda ba şvurucunun babas ının cenaze törenine ve taziye kabulüne kat ılmas ına izin verilmedi ğine yönelik şikâyetleri, şikâyet konusunun 4675 say ılı Kanun'da düzenlenen infaz hâkimliklerinin görev alan ına girmedi ği gerekçesiyle derece mahkemelerince esasa girilmeden reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 940. Başvurucunun şikâyet etti ği hususun hangi nedenlerle infaz hâkimliklerinin görev alan ında değerlendirilmesi gerekti ğine dair somut ve ikna edici gerekçeler ileri sürdü ğü görülmektedir. Ancak derece mahkemelerince bu hususlar ın dikkate al ınmad ığı, başvurucunun babas ının cenaze törenine ve taziye kabulüne neden kat ılamad ığı konusunda bir inceleme ve ara ştırma yap ılmad ığı anlaşılmaktad ır. Yine savunulabilir nitelikteki iddialara dayanan şikâyet konusunun 4675 say ılı Kanun'un 4. maddesinin birinci f ıkras ında yer alan ve infaz hâkimliklerine mahpuslar ın hak ve hürriyetlerinin korunmas ı ad ına geniş bir görev alan ı tan ıyan düzenlemenin kapsam ına hangi nedenlerle girmedi ği hususunda derece mahkemelerince ikna edici aç ıklamalarda bulunulmad ığı görülmektedir. 41. Başvurucunun İnfaz Hâkimli ğine yapt ığı şikâyet ba şvurusunda infaz hâkimliğinin görevli ve yetkili olmad ığı yönünde verilen karar ın bu yönüyle ilgili ve yeterli gerekçeler içermedi ği, başvurucunun iddialar ının incelenmesine ve uygun bir telafi şans ı sunmaya elveri şli olmad ığı anlaşılmaktad ır. Derece mahkemelerince verilen kararlar ın dayanağı olarak gösterilen ilgili mevzuat ın başvuruya konu i şlemin hukuka ve Anayasa'y a uygun olup olmad ığının denetlemesini yasaklamad ığı da dikkate al ındığında derece mahkemelerince ortaya konulan bu yakla şım, temel hak ve hürriyetlerin ihlal edildi ğine yönelik şikâyetin etkili bir şekilde incelenmesine imkân sa ğlamam ıştır. Neticede başvurucuya, ki şinin özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında olduğunu ileri sürdüğü müdahalenin ortadan kald ırılmas ı talebiyle ba şvurabilece ği ve asgari güvenceleri içeren, pratikte de i şleyen etkili bir hukuk yolunun sunulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 42. Aç ıklanan gerekçelerle ki şinin özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 43. Başvurucu; ihlalin tespiti ve 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. 44. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 45. Başvurucunun babas ının cenaze törenine ve taziye kabulüne kat ılmas ının art ık mümkün olmad ığı dikkate al ındığında tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmamaktad ır. 46. Öte yandan tazminat talep etti ği ve ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 22.500 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 47. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2019/34480 Karar Tarihi : 4/7/2022 10A. Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ıyla bağlant ılı etkili ba şvuru hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 22.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İzmir 2. İnfaz Hâkimli ğine (E.2019/5149, K.2019/5268) ve İzmir 1. A ğır Ceza Mahkemesine (2019/1545 D. İş) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/7/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.