Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2024/3285 E. , 2024/6833 K. T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/3285 Karar No : 2024/6833 DAVACI :... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Kurulu Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28.03.2022 tarihli toplantısında “Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle Ukrayna’daki Yükseköğretim Kurumlarında Eğitim Gören Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Öğrenciler ile Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Ülkemizdeki Yükseköğretim Ku…
Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2024/3285 E. , 2024/6833 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/3285 Karar No : 2024/6833 DAVACI :... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Kurulu Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28.03.2022 tarihli toplantısında “Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle Ukrayna’daki Yükseköğretim Kurumlarında Eğitim Gören Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Öğrenciler ile Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Ülkemizdeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçişleri ve Özel Öğrencilik İşlemleri" ile ilgili alınan kararların "Yatay Geçiş" başlıklı I. Bölümü'nün 1 maddesinin, 2. maddesinin, 4. maddesinin, 6. maddesinin ve 12. maddesi ile "Özel öğrencilik " başlıklı II. Bölümü'nün tüm maddelerinin iptali istenilmiştir. DAVACININ İDDİALARI : Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arası Geçiş, Çift Anadal, Yandal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-2. maddesinde yer alan "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler" hükmü uyarınca davalı idarece düzenleyici işlem yapılması gerekirken dava konusu işlem ile savaş hali göz önüne alınmayarak başarı sıralama şartı, en düşük taban puan şartı, QS Word Rankings sıralaması gibi şartların belirlenmesinin söz konusu Yönetmelik maddesine aykırı olduğu, daha önce davalı Yükseköğretim Kurulu tarafından Suriye ve Mısır'dan yapılabilecek yatay geçişlere ilişkin düzenlenen 5 maddelik kararda başarı sıralama şartı, en düşük taban puan şartı, QS Word Rankings sıralaması gibi şartların konulmamasına rağmen dava konusu düzenleme ile bu şartların getirilmesinin Anayasanın eşitlik ilkesini düzenleyen 10. maddesine aykırılık teşkil ettiği, yatay geçiş için Ukrayna'da örgün bir eğitim programına kayıtlı olmanın şart koşulduğu, ancak müvekkilinin Ukrayna'daki okulda eğitim görmediğinden kaydını yapmadığı, dava konusu edilen düzenleme ile hem Türkiye'deki okula hem de Ukrayna'daki okula ücret ödemek zorunda bırakıldığı, yurt dışında ödenen ücretin döviz üzerinden ödendiği göz önüne alındığında yüksek meblağlar harcamak zorunda bırakılan müvekkilinin eğitime erişim hakkının zedelendiği, özel öğrenci olarak kayıtları yapılanların "özel öğrencilik" başlıklı bölümün altıncı maddesi sebebiyle diploma almasının engellendiği, Ukrayna'da savaşın ne zaman biteceğinin muğlak olması sebebiyle eğitiminin tamamını özel öğrenci olarak tamamlamasının yüksek bir ihtimal olduğu, müvekkilinin özel öğrenci olarak eğitiminin tamamlaması durumunda diploma alamaması sebebiyle mağduriyete uğrayacağı ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Yükseköğretime giriş ve yerleştirme işlemlerinde imkan ve fırsat eşitliğini zedeleyecek uygulamalardan kaçınılmasının kamu yararı olduğu, bu sebeple karar alınırken bu hususun göz önüne alındığı, yatay geçiş ile yurtdışından gelen öğrenciler denklik sürecinde yapılan Seviye Tespit Sınavı uygulamasından bütünüyle muaf olacağından, özellikle meslek icrası yoluyla doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programların yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunacak öğrencilerde bulunmasının son derece önemli olduğu, Ukrayna’da 800'den fazla üniversite bulunduğu, ülkemizde rekabetin en yoğun olduğu Tıp, Diş hekimliği, Eczacılık, Mühendislik ve Hukuk gibi bölümlere herhangi bir yeterlilik koşulu gözetmeden lise diploması ile başvurulduğundan ülkemizde üniversiteye giriş sınavında yeterli puanı almayan hatta sınava girme ihtiyacı bile hissetmeyen öğrencilerin yoğunlukla tercih ettiği ülkenin Ukrayna olması sebebiyle karar alınırken başarı sırası şartının getirildiği, salt savaş sebebiyle yatay geçiş şartlarının görmezden gelinemeyeceği, aksi takdirde herhangi bir şart öngörülmeksizin yatay geçiş işlemlerinin yapılması durumunda o bölüme yüksek ÖSS/YKS puanı ile girmiş öğrenciler bakımından haksızlığa sebep olacağı, özel öğrenciliğin statüsü gereği yatay geçişten farklı olarak belirli bir süreyi kapsadığı, belirli sürenin dışına çıkılmasının Yönetmeliğin 22. maddesine aykırı olacağı, yatay geçiş için öngörülen kuralların arkasından dolanma amacı taşıyan davacı itirazlarının bu yönden de hukuk aykırı olduğu, öte taraftan, kişilerin öğrenciliğini kanıtlayan ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen belgelerin; yükseköğretim kurumları tarafından temin ve muhafazasının sağlanmasının olası suistimalleri önleme adına önemli olduğu belirtilerek dava konusu edilen kararın ilgili maddelerinin hukuka uygun olduğu savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvuruları değerlendirilirken; kayıt yılındaki ÖSYS/YKS'deki başarı sırası, başarı sırası aranmayan alanlarda en düşük taban puanı aranması gibi kriterlerin; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili Yönetmelikte yer alan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak getirilen rasyonel ve nesnel ölçütler olup, bu haliyle Türk eğitim sisteminde önemli bir yeri olan ÖSS/YKS'nin bertaraf edilmesini engelleyici ve başkaca bir sınav ve şart aranmaksızın, sadece lise diplomasıyla kayıt yapılan Ukrayna'daki üniversitelerde eğitim gören öğrencilere ayrıcalık tanınmasını önleyici olması yönüyle de eğitimde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanması ve suistimallerin önlenmesi amacını taşıması nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : 24 Şubat 2022 tarihinde başlayan Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim görme imkanının bulunmaması sebebiyle Ukrayna üniversitelerinde okuyan öğrencilerin ülkemizdeki üniversitelere yatay geçiş ve özel öğrencilik başvurularının değerlendirilmesi aşamasında hangi kriterlerin baz alınması gerektiğine dair davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nca, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesi hükmü doğrultusunda "Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş ve özel öğrencilik işlemleri" konulu karar alınmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: İlgili Mevzuat: Anayasanın 'Yükseköğretim kurumları' başlıklı 130. maddesinde; "Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur. Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir. ..Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir." hükmü, 'Yükseköğretim üst kuruluşları' başlıklı 131. maddesinin 1. fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur." hükmü yer almıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Ana ilkeler" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınacağı; "Yükseköğretim Kurulunun Görevleri" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatleri ve sürelerinin, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleri ile yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek; (ı) bendinde ise, yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemleri almak, Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. 2547 sayılı Kanunun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği, hükmü yer almıştır. 2547 sayılı Kanunu'na dayanılarak hazırlanan ve 24/4/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesinde; "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." hükmü bulunmaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 28.03.2022 Tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca Alınan Kararın İncelenmesi; Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 1. ve 2. maddeleri Yönünden; Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 1. maddesinde, Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesinde, kayıt yılındaki ÖSYS/YKS’ye girmiş olmaları ve ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan programlar için başarı sırası şartını, ÖSYS/YKS’de başarı sırası aranmayan alanlarda, Türkiye’de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puanına sahip olma şartını, özel yetenek programlarında ise üniversitelerin ilgili yılın ÖSYS/YKS’de özel yetenek programları için ilan edilen en düşük merkezi sınav puanına sahip olma şartını (üniversitelerin, istedikleri takdirde özel yetenek sınavı yapma hakkı saklıdır), ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarından aldıkları önlisans eğitimlerini yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının lisans programlarına saydırarak kayıt yaptıranların da belirlenen şartları sağlamaları gerektiği, aynı bölümün 2. maddesinde de, ilgili yükseköğretim programına kayıt oldukları yıldaki YGS/TYT puanları ile meslek yüksekokullarının o yıldaki programının taban puanını karşılamak şartıyla önlisans programlarına da yatay geçiş başvurusunda bulunabileceklerine dair karar alınmıştır. Dolayısıyla Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin Türkiye'deki üniversitelere yatay geçiş başvurusu yapabilmesi için, Türkiye'de her yıl düzenlenen ÖSYS/YKS'de yer alan başarı sırası şartının, başarı sırası aranmayan alanlarda ise Türkiye'de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puana sahip olma şartının sağlanması gerektiğine karar verildiği görülmektedir. Davacı tarafından, daha önce Mısır ve Suriye savaşı sebebiyle Ek 2. maddeye dayanılarak alınan kararlarda herhangi bir puan şartı istenmezken dava konusu edilen Karar'ın 1. ve 2. maddeleriyle ÖSS/YKS puanının istenmesinin Anayasa'nın 10. ve 2. maddelerine açıkça aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Davalı idarece verilen savunma dilekçesinde, Ukrayna'da ücretli olarak eğitim gören öğrencilere yaşanan durumlar sebebiyle tanınan yatay geçiş hakkının ücretsiz girişte rekabet şartlarının son derece yoğun olduğu devlet üniversiteleri programlarında yoğunlaşması kontenjanlar çerçevesinde kabul için seçiciliğin önemini arttırdığı, programa kabul sürecinde nesnel kriterlerin esas alınması gerektiğinden merkezi yerleştirme puanı olanların olmayanlara göre öncelikli olması veya daha yüksek olanın tercih edilmesinin zorunlu olduğu, başarı sıralaması şartı aranan programlara merkezi sınava girmemiş veya girip son derece düşük derecelere sahip öğrencilerin kabul edilmemesinin doğal bir sonuç olduğu savunulmuştur. Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş taleplerinin hiç bir kriter belirtilmeksizin kabul edilmesinin bir takım eşitsizliklere ve haksızlıklara sebep olacağı açıktır. Salt savaş sebebiyle Ukrayna'da eğitim görülememesinin, tek başına yatay geçiş taleplerinin kabulü için yeterli görülmesinin eşitsizliklere ve haksızlıklara neden olacağından dolayı, bunun önüne geçmek amacıyla Yükseköğretim Kurulunca, yükseköğretim kurumlarının amacına ve işleyişine uygun olarak birtakım ilke ve kriterlerin belirlenmesi 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliklerde yer alan hükümlerin gereği ve sonucudur. Buna göre, Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvuruları değerlendirilirken; kayıt yılındaki ÖSYS/YKS'deki başarı sırası, başarı sırası aranmayan alanlarda en düşük taban puanı aranması gibi getirilen kriterler, 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte yer alan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak rasyonel ve nesnel ölçütler olup, bu haliyle Türk eğitim sisteminde önemli bir yeri olan ÖSS/YKS'nin bertaraf edilmesini engelleyici ve başkaca bir sınav ve şart aranmaksızın, sadece lise diplomasıyla kayıt yapılan Ukrayna'daki üniversitelerde eğitim gören öğrencilere ayrıcalık tanınmasını önleyici olması yönüyle de eğitimde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanması amacını taşıması nedeniyle alınan Kararların 1. ve 2. maddelerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 4. maddesi yönünden; Dava konusu edilen Karar'ın 4. maddesi ile, Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencilerinin de yatay geçiş başvurusu yapmasına imkan tanınmıştır. Davacı tarafından, ortada savaş gibi ciddi bir mücbir sebep varken bu şartların esnetilmesi gerektiği belirtilerek getirilen madde ile fiilen yatay geçiş yapılmasının engellendiği ileri sürülmüştür. Anayasa'da diğer haklardan farklı olarak eğitim hakkının sınırlanması hususunda kanun koyucuyu bağlayan belli bir meşru amaçlar listesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun eğitim hakkının sınırlanması hususundaki takdir aralığının geniş olması ve müdahalenin meşru amacının ulusal ölçekte eğitim kalitesinin korunması olması gerekmektedir. (AYM, E:2019/25326, T:23.11.2021) 2547 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile Yükseköğretim Kurulu'na, yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş şartlarının belirlenmesi konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Yükseköğretim Kurulu da, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin 14. maddesinde, 09.04.2021 tarihinde yapılan değişiklik ile, Yükseköğretim Kurulu tarafından esas alınan sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilim içerisinde yer alınmasına dair düzenlemenin yapıldığı görülmektedir. Yükseköğretim Kurulunun, gelişen şartlara göre yatay geçiş başvurularındaki kriterleri değiştirme yetkisi bulunmaktadır. Yükseköğretim Kurulu, değişen şartları ve oluşan yeni koşulları göz önüne alarak 2021 yılında sıralama kuruluşları listesinde yer alacak üniversitelerin ilk dört yüze çekilmesindeki amacın, ülkemizde bulunan yükseköğretim kurumlarının eğitim kalitesinin korunması olduğu görülmektedir. Bu kapsamda, ülkemizde bulunan yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurularında, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 14. maddesi ile getirilen ve bilimsel kaliteyi koruma amacını taşıyan bu şartın, salt savaş sebebiyle uygulanmaması, Ukrayna'da bulunan; gerek teorik gerekse de uygulama eğitimi konusunda yetersiz olan birçok üniversitede eğitim gören öğrencilere de yatay geçiş imkanı tanınarak denklik sürecinden muaf bir şekilde doğrudan çalışma hayatına katılım hakkı sağlanması sonucunu doğuracaktır. Bu durumda, özellikle meslek icraasıyla ilgili doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programlarının yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunan öğrencilerde bulunmasını sağlamak amacıyla getirilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 6. Maddesi yönünden; Dava konusu edilen Karar'ın 6. maddesinde, "öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde, kayıtları sırasında esas alınan ulusal ve uluslararası sınavlardaki puan üstünlüğü dikkate alınacaktır." düzenlemesi yapılmıştır. Yükseköğretim kurumları tarafından Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle eğitimlerine Türkiye'de devam edilebilmesi için sınırlı sayıda kontenjan açabileceği göz önünje alındığında, başvuruların değerlendirilirken ne tür kriterlerin baz alınması gerektiği önem arz eden bir konudur. Yapılacak değerlendirmelerin, eşitlik ilkesine aykırı olmaması için nesnel kriterler belirlenmesi gerekmektedir. Ukrayna'da bulunan üniversitelerin tamamının vermiş olduğu eğitimlerinin ve not sistemlerinin farklı olması sebebiyle başvuruda değerlendirmelerin not ortalamasına göre yapılması adil olmayan sonuçlar doğurabilecektir. Bu sebeple değerlendirmelerin öznellikten uzak bir şekilde yapılması eğitimde fırsat ve imkan eşitliği ilkesinin bir gereğidir. Savaş sonrası yatay geçiş başvurusu yapılacak üniversitelerin kontenjanlarının sınırlı olması ve sınırlı olan kontenjanlara başvuru yapacak öğrencilerin sayısının açılan kontenjan sayısından fazla olabileceği hususları birlikte değerlendirildiğinde, başvuran öğrencilerin almış oldukları ulusal ve uluslararası sınavlardaki puan üstünlüğüne göre bir sıralama yapılarak başvuruların değerlendirilmesi eğitimde fırsat ve imkan eşitliği ilkesinin bir gereğidir. Bu durumda, yapılacak yatay geçiş başvurularının ulusal ve uluslararası sınavlardaki puan üstünlüğü dikkate alınarak değerlendirileceğine dair yapılan düzenlemede üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır. Yatay Geçiş Başlıklı I. Bölümün 12. Maddesi Yönünden; Dava konusu edilen Karar'ın 12. maddesinde;"Yükseköğretim kurumları, olası suiistimalleri önlemek bakımından, öğrencilerin yatay geçiş başvurularında ibraz etmesi gereken ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen ve kişinin öğrenciliğini kanıtlayan belgeleri (öğrenci belgesi, transkript belgesi, pasaport, emniyetten alınan giriş-çıkış kayıtları vs.) denetim süreçlerinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlüdür." düzenlemesi yapılmıştır. Davacı tarafından, Ukrayna'da savaşın devam etmesi nedeniyle herhangi bir belgenin kısa sürede teminini mümkün bulunmadığı ileri sürülmüştür. Davalı idare tarafından, öğrenciliği kanıtlayan belgelerin temin ve muhafazasının sonradan da olsa sağlanmaması durumunda, binlerce öğrencinin bulunduğu durumda kamu yararına aykırı süreçlerin meydana gelerek eğitim öğretim süreçlerinin kontrol altına alınamayıp olağanın dışında uzayacağı ve belgelerin eksik şekilde olmasının üniversiteler nezdinde 2547 sayılı Kanun gereği yapılması zorunlu denetimleri olumsuz hale getirmesine sebep olacağı belirtilmiştir. Madde ile, Ukrayna'da devam eden savaş sebebiyle yapılacak yatay geçiş başvurularında, öğrenciler tarafından sunulamayan belgelerin sonradan sunulmasına imkan tanındığı görülmektedir. Yatay geçiş başvurusunun belirli bir süre içinde yapılacak olması nedeniyle ilgili kişilerin eğitim gördükleri okuldan temin edilecek belgelerin zorluğu düşünülerek belgelerin sonradan temin edebileceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla yükseköğretim kurumlarına yapılacak yatay geçiş başvurularında sunulamayan ve öğrenciliği kanıtlayan belgelerin taraflarca sonradan temin yükümlülüğü bulunmaktadır. Aksi takdirde, ilgililerin okuduğunu beyan ettikleri üniversitede gerçekten eğitim görüp görmediğinin tespit edilememesi olası suistimallere sebep olabilecek ve yükseköğretim kurumlarınca yapılması gerekli denetimlerin de yapılamamasına sebep olacaktır. Dolayısıyla öğrenciliğini kanıtlayan belgelerin eksiksiz şekilde sunulması yükümlülüğünün başvuruda bulunan taraflarca yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu durumda, yatay geçiş başvurusunda ilgililerce sunulamayan öğrenciliğini kanıtlayacak belgelerin en kısa süre içerisinde ilgililerce temin edilmesini gerekli kılan maddede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Özel Öğrencilik Başlıklı II. Bölüm Yönünden; Yetki Yönünden; Davalı idarece Ukrayna Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin eğitimlerine devam edememesi sebebiyle yapacakları özel öğrencilik başvurularının ne şekilde yapılacağı ve nasıl değerlendirileceğine ilişkin kararlar alındığı görülmektedir. Öncelikle davalı idarenin özel öğrencilik ile ilgili karar alma yetkisinin bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin (e) fıkrasında, yükseköğretim kurumlarında eğitim - öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etme görevi Yükseköğretim Kurulu'na verilmiştir. İlgili kanun maddesinden anlaşılacağı üzere yükseköğretim kurumlarına yapılacak yatay ve dikey geçişler ile ilgili esasları belirleme yetkisi Yükseköğretim Kurulu'na aittir. Bu kapsamda Yükseköğretim Kurulunca da, 2547 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (e) fıkrasına dayanılarak 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır. Söz konusu Yönetmelikte yatay geçişler ile birlikte özel öğrenciliğe ilişkin hükümler de bulunmaktadır. Dolayısıyla her ne kadar kanun lafzından sadece yatay ve dikey geçiş esaslarına ilişkin esas ve usullerin Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacağı belirtilmiş ve özel öğrencilik ile ilgili herhangi bir ifadeye yer verilmemişse de, yatay ve dikey geçiş kapsamına özel öğrencilik ile ilgili iş ve işlemlerin de girdiği anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle sadece kanun lafzına bakarak Yükseköğretim Kurulu'nun yatay ve dikey geçiş ile ilgili esasları düzenleme yetkisi bulunup özel öğrencilik ile ilgili esasları düzenleme yetkisinin olmadığı sonucuna varmak mümkün bulunmamaktadır. Aynı bakış açısıyla 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in Ek 2. maddesine bakıldığında da, 2547 sayılı Kanun'a benzer bir ifade ile sadece yatay geçişe ilişkin esasların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği belirtildiği, dolayısıyla yatay geçiş ifadesi kapsamına özel öğrencilik ile ilgili iş ve işlemlerinde girdiği sonucuna varılmakta olup, söz konusu Karar ile özel öğrenciliğe ilişkin bazı şartların belirlenmesinde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Esas Yönünden; Dava konusu edilen Kararın Özel Öğrencilik başlıklı II. Bölümü'nde; özel öğrencilik talebinde bulunulan diploma programının asgari yerleştirme puanı, özel öğrencilik için aranan genel akademik başarı not ortalaması, öğrencinin kayıtlı olduğu diploma programında geçirmesi gereken asgari dönem/yıl, öğrencinin kayıtlı olduğu üniversitenin özel öğrencilik için onayı ve akademik takvim hususlarında, Devlet veya vakıf ayırımı yapılmaksızın tüm yükseköğretim kurumlarının gerekli kolaylığı sağlayacağı, özel öğrenci olarak kabul edilenlerin, yükseköğretim kurumlarının yetkili kurulları tarafından belirlenen ücreti ödemekle yükümlü oldukları, vakıf yükseköğretim kurumları özel öğrencilerden, özel öğrencilik talebinde bulunulan diploma programına kayıtlı Türk vatandaşı öğrencilerin dönem başına ödediği ücretten fazlasını talep edemeyeceği, özel öğrenciliğin süresi ne olursa olsun, özel öğrencilik imkânından yararlanılan üniversiteden diploma/unvan/statü talep etme hakkı vermeyeceği, ibraz edilmesi gereken ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen ve kişinin öğrenciliğini kanıtlayan belgeleri (öğrenci belgesi, transkript belgesi, pasaport, emniyetten alınan giriş-çıkış kayıtları vs.) denetim süreçlerinde hazır bulundurulmak üzere en kısa sürede temin ve muhafaza etmekle yükümlü oldukları, bir yükseköğretim kurumunda özel öğrencilikten yararlanan Türk vatandaşı öğrenci sayısı, her bir diploma programı için sınıf ayrımı gözetmeksizin toplamda 40’ı aşamayacağı, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna’daki tanınan bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış ve yatay geçiş şartlarını sağlamayan öğrencilerin 11-15 Nisan 2022 Cuma günü mesai bitimine kadar; yatay geçiş başvuru yapan ancak yararlanamayan öğrencilerin ise 26-29 Nisan 2022 Cuma günü mesai bitimine kadar özel öğrencilik için gerekli belgelerle beraber ilgili yükseköğretim kurumlarına başvuru yapması gerektiğine dair kararlar alınmıştır. Davacı tarafından, özel öğrencilik ile ilgili alınan kararlarda, savaş mağduru öğrencilerin, hem kayıtlı oldukları üniversiteye hem de özel öğrenci olarak kayıtlarının yapılacağı üniversiteye ücret ödeme zorunluluğu getirildiği, özel öğrencilik imkanından en fazla iki dönem yararlanabiliniyor olması sebebiyle iki dönem sonrasında ne olacağına ilişkin herhangi bir kararın alınmadığı ileri sürülerek hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesine açıkça aykırı olan "Özel Öğrencilik" bölümünün tamamının iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Özel öğrencilik bölümüne ilişkin alınan kararların incelenmesinden, davalı idarece Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikte belirlenen özel öğrencilik için aranan şartların savaş mağduru olan öğrenciler açısından lehe olacak şekilde düzenleme yapıldığı görülmektedir. Bu kapsamda, normal zamanda yapılan özel öğrencilik için aranan asgari yerleştirme puanı, akademik başarı not ortalaması, kayıtlı olduğu üniversitede geçirmesi gereken asgari süre, kayıtlı olduğu üniversitenin onayı şeklinde aranan şartların savaş mağduru öğrenciler için lehe olacak şekilde her türlü kolaylığın sağlanmasına karar verildiği görülmektedir. Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikte özel öğrenci, bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrenci olup, farklı bir yükseköğretim ortamı, kültürü, kazanımı edinmek isteyen veya özel durumu, sağlık ve benzeri nedenlerle kayıtları kendi üniversitelerinde kalmak şartıyla farklı bir yükseköğretim kurumunda eğitime devam etme imkanı tanınan öğrenci şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla özel öğrencilik hiçbir şekilde ilgili kişiye özel olarak kayıtlandığı üniversitenin öğrencisi olma imkanını tanımadığından, süresi ne olursa olsun özel öğrenci olarak kabul edildiği üniversite diplomasını almaya da hak kazandırmaz. Yükseköğretim kurumlarına, savaş sonrası birçok öğrencinin özel öğrencilik talebiyle başvuru yapacağı, yapılan bu başvurular sonucu yükseköğretim kurumlarının özel öğrenci olarak kabul edilenlere her türlü teorik ve uygulamalı eğitim verileceğinden, verilen bu eğitim karşılığında yetkili kurullarca belirlenen ücretin ödenmesini talep etme yetkisi de bulunmaktadır. Yükseköğretim kurumlarından, özel öğrenci olarak alınan öğrencilere verilecek eğitimin tamamen ücretsiz olarak verilmesi beklenemez. Yatay geçiş başvurularında olduğu gibi özel öğrencilik başvurularında da, olası suistimallerin önlenmesi amacıyla öğrenci olduğunu kanıtlayan belgelerin en kısa süre de temin edilmesi gerektiği, temin yükümlülüğünün özel öğrencilik başvurusunda bulunan ilgililere ait olduğu, yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim düzeninin bir an önce sağlanması amacıyla özel öğrencilik başvurularının da belli bir süre içerisinde yapılması gerektiğine dair düzenlemelerde de üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır. Yukarıda belirtilen gerekçelerle, Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle eğitimlerine devam edemeyen öğrencilerin eğitimlerine ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında özel öğrenci olarak devamlarına ilişkin alınan "Özel Öğrencilik" bölümüne ilişkin maddelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.