TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR T.G. BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /21163) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/21163 : 9/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.EminKUZ Yusuf Enes KAY A T.G. I. BASVURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru; ki i htirriyeti ve gtivenligi, egitim, etkili ba vuru haklan ile kotti muamele yasagmm ihlal edildigi iddialann
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR T.G. BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /21163) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/21163 : 9/1/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.EminKUZ Yusuf Enes KAY A T.G. I. BASVURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru; ki i htirriyeti ve gtivenligi, egitim, etkili ba vuru haklan ile kotti muamele yasagmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 12/4/2017 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler 9en;evesinde ilgili olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucu, Fetullah91 Teror Orgtitti/Paralel Devlet Yap1lanmas1 soru turmalan kapsammda 17/7/2016 tarihinde gozaltma almm1 ; 21/7/2016 tarihinde tutuklanm1 tlf . 7. Soru turma devam ederken 2/4/2018 tarihinde ba vurucu vefat etmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/21163 : 9/1/2019 8. Ankara Cumhuriyet Ba savc1hg1 2/4/2018 tarihinde olmti olmas1 nedeniyle ba vurucu hakkmda kovu turmaya yer olmad1gma karar vermi tir. 9. Ba vurucunun murisleri, avukatlan arac1hg1yla 17/8/2018 tarihinde verdikleri dilek9eyle bireysel ba vurudaki talepleri yineleyerek ba vuruya devam etmek istediklerini beyan etmi lerdir. IV. iNCELEME VE GEREK ;E 10. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Ba vurucunun iddialan 11. Ba vurucu, kuvvetli sm; tiphesi olmaks1zm tutukland1gm1, adli kontrol tedbirinin neden yetersiz kald1g1 a91klanmadan ol9iiliiltik ilkesine aykm bir ekilde, gerek9esiz kararlarla ve dosya tizerinden yap1lan incelemelerle tutuklulugunun devam ettirildigini, tutukluluk durumunun kanuna aykm olarak 1 ay1 a an stirelerle gozden ge9irildigini, tutuklulugun devam1 kararlannm ge9 teblig edilmesi ve gizlilik karan nedeniyle tutukluluga itiraz imkanmm ortadan kaldmld1gm1, tutukluluga itirazlannm ge9 incelendigini, itirazlanm inceleyen sulh ceza mahkemelerinin etkili bir yol olmad1gm1 belirterek ki i htirriyeti ve gtivenligi, adil yargilanma ve etkili ba vuru haklannm; yabanc1 dil seviyesini yiikseltmek ve yabanc1 dil smavma girmek amac1yla istedigi yabanc1 dil kitaplannm kendisine verilmedigini, bu karara yaptlg1 itirazlann gerek9esiz bir ekilde reddedildigini belirterek egitim hakkmm; ko ullan olu madan ve saghk kontroliinden ge9irilmeden tek ki ilik hticreye konuldugunu, bu karara yaptlg1 itirazm gerek9esiz bir ekilde reddedildigini, ceza infaz kurumunun kalabahk ve saghk ko ullan a91smdan yetersiz oldugunu, sosyal aktivite imkanlanndan yararlandmlmad1g1m belirterek kotii muamele yasagmm ve aynmc1hk ilkesinin ihlal edildigini ileri stirmti tiir. B. Degerlendirme 12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yarg1lama Usulleri Hakkmda Kanun'un 49. maddesinin (7) numarah fikras1 u ekildedir : "Bireysel baJvurularzn incelenmesinde , bu Kanun ve ktuziikte hiikiim bulunmayar. hallerde ilgili usul kanunlarznzn bireysel baJvurunun niteligine uygun hiikiimleri uygulanzr." 13. Anayasa Mahkemesi i9ttiztigti'ntin (i9tuztik) 84. maddesinin (1) numarah f1kras1 u ekildedir: "Bireysel baJvurularzn incelenmesinde, kararlarzn infazznda Kanun ve ktuziikte hiikiim bulunmayan hallerde ilgili usul kanunlarznzn bireysel baJvurunun niteligine uygun hiikiimleri uygulanzr. " 14. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava s1rasznda tarajlardan birinin olumu" kenar ba hkh 55. maddesinin (1) numarah fikras1 u ekildedir: 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21163 : 9/1/2019 "Taraflardan birinin oliimii hdlinde, mirasr;zlar mirasz kabul veya reddetmemi se, bi hususta kanunla belirlenen siireler ger;inceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hdkim, gecikmesinde sakznca bulunan hdllerde, talep iizerine davayt takip i ;in kayy1m atanmaszna karar verebilir. " 15. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say1h Tiirk Medeni Kanunu'nun 606. maddesi u ekildedir: "Miras, ii ; ay i ;inde reddolunabilir. Bu siire, yasal mirasr;t!ar i ;in miras ;t olduklanm daha sonra ogrendikleri ispai edilmedik ;e mirasbzrakanzn oliimiinii ogrendikleri; vasiyetname ile atanmz mirasr;zlar i ;in mirasbzrakamn tasarrufunun kendilerine resmen bildirildigi tarihten i lemeye ba lar." 16. Ba vurunun incelemesi devam ederken ba vurucunun 2/4/2018 tarihinde oldiigii niifus kay1tlarmdan anla Ilm1 t1r. 17. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve digerleri karannda (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21) ba vurucunun bireysel ba vurunun yap1ld1g1 tarihten sonra olmesi durumunda ba vurunun incelenmesine devam edilip edilemeyecegine ili kin ilkelerini belirlemi tir. Amlan karann ilgili boliimii oyledir: "18. Uygulamada hukuk yargt!amalannda, tarajlardan birinin oliimii halinde dava sonunda verilecek hiikmiin olumlu veya olumsuz bir ekilde mirasr;t!ann haklarznt etkilemesi nedeniyle davaya mirasr;t!ar tarafindan devam edilebileceginin kabul edildigi hallerde, mahkemelerce mirasr;zlara usuliine uygun olarak tebligat yapzlarak mirasz reddetmeyer. mirasr;zlarzn mecburi dava arkada l olarak davada yer almalarznzn saglandzgz goriilmektedir (Yargztay 21. HukukDairesi E. 2015/20127, K. 2015/21189, 26/11/2015). 19. Asli gorevi Anayasa'yt yorumlamak, boylece Anayasa'da yer alan temel hak ve ozgiirliiklerin kapsam ve szn1rlanm belirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme , bireysel ba vuru yolunda ba vurucularzn ba vuru tarihinden sonra vefat etmeleri hdlinde yukarzda yer verilen usu/ii benimseyerek 4721 sayzlz Kanun'un amlan hiikiimlerindeki tarihleri tespit etme ve buna gore mirasz reddetmeyen mirasr;zlarzn ba vuruya devam etmelerini saglama yiikiimliiliigiinii iistlenmesinin, Mahkemenin asli gorevini yerine getirmesi oniinde engel te kil edecek ve boylelikle Mahkemeyi temel i levinden uzakla ttrabilecek olmast nedeniyle bireysel ba vurunun niteligine uygun dii medigi goriilmektedir. 20. ktiiziik'iin 80. maddesinin (I) numaralz fikrasznzn ( ;) bendine gore ba vurunur. incelenmesinin siirdiiriilmesini haklt kzlan bir sebebin olmadzgt kanaatine vanlmasz hdlinde ba vurunun dii mesine karar verilebilir. Bununla birlikte ktiiziik'iin 80. maddesinin (2, numaralz fikrasz geregi Anayasa 'nm uygulanmasz, yorumlanmasz veya temel haklann kapsamznzn ve sznzrlarznzn belirlenmesi ya da insan haklarzna saygzmn gerekli kzldzgz hdllerde ba vurunun incelenmesine devam edilebilecegi ongoriilmii tiir. 21. Yukanda yer verilen ar;zklamalar dogrultusunda Anayasa'nzn uygulanmast ve yorumlanmast veya temel haklarzn kapsamzmn ve szmrlarznzn belirlenmesi ya da insan haklarzna saygznzn gerekli kzldzgz haller gibi ba vurunun incelenmesinin siirdiiriilmesini haklz kzlan bir sebebin olmadzgz kanaatine varzldzgz durumlarda, ba vurucularzn vefai etmesi hdlinde ba vuruya devam edilmesinin saglanmasz yoniinden oncelikli yiikiimliiliigiin ba vuruya devam etme haklarz olan ahzslarda bulundugu kabul edilmelidir." 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21163 : 9/1/2019 18. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve digerleri iytihadmdan somaki donemde, bireysel ba vuru devam ederken ba vurucunun olmesi durumunda olenin mirasy1lanna ba vuruya devam edip etmeyecekleri hususunda bildirimde bulunma yoniinde bir uygulama geryekle tirmemi , oliim tarihinden soma makul bir sure iyinde kendiliginden Anayasa Mahkemesine ba vurarak ba vuruya devam etmek istedigini bildiren mirasy1lann -menfaatlerinin bulunup bulunmad1gm1 da gozeterek- ba vurulanm incelemi tir (ornek kararlar iyin bkz. Ayten Yegenoglu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018 [olumden yakla 1k Uy ay soma]; Fatma Ulker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018 [oliimden iki ay soma]). Buna kar 1hk mirasyilann ba vuruyu devam ettirme yonundeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmedigi hallerde du me karan verilmektedir (ornek kararlar iyin bkz. Ali Sedat Yucelik ve digerleri, B. No: 2015/2574, 9/5/2018, 22-25; Abbas ;elik ve digerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, 26-29; Ha im Ozpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, 19 fjukran ;opuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, 22). 19. Anayasa Mahkemesi, olenin mirasy1larmm ba vuruyu devam ettirme iradelerinin ancak makul sure iyinde yapilmas1 halinde geyerli olabilecegini kabul etmekle birlikte bu sureyi somutla tlrmam1 t1r. Hukuki belirliligin saglanmas1 bakimmdan mirasyilarm ba vuruyu devam ettirme iradelerinin geyerli kabul edilebilecegi makul surenin ne oldugunun belirginle tirilmesi gerektigi sonucuna ula ilm1 tir. 20. 6216 say1h Kanun'un 47. maddesinin (5) numarah flkrasmda ongoriilen otuz gunluk bireysel ba vuru suresinin mirasy1lar yonunden de kiyasen uygulanmas1 gerektigi du uniilebilir. Ancak Turk hukukunda mirasy1lann miras1 reddetme hakkm1 da haiz olduklan gozetildiginde makul surenin tespitinde miras1 ret suresinin de gozonunde bulundurulmas1 gerektigi degerlendirilmi tir. 4721 say1h Kanun'un 606. maddesinin birinci flkrasmda, yasal ve atanm1 mirasy1lann miras1 Uy ay iyinde reddedebilecekleri belirtilmi tir. Dolay1s1yla bireysel ba vuru yapild1ktan soma olen ba vurucularm mirasy1lannm ba vuruyu devam ettirme yonundeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul surenin -hakh mazeretler sakh kalmak kayd1yla- oliim tarihinden itibaren dort ay olarak tespitinin uygun olacag1 sonucuna ula ilm1 t1r. 21. Somut olayda ba vuru devam ederken olen ba vurucunun mirasyilan oliim tarihinden itibaren dort ay geytikten soma ba vuruya devam etmek istediklerine ili kin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmi lerdir. Bu durumda ba vuruya devam etme talebinin dart aylzk sure iyinde yapilmad1g1 ay1kt1r. 22. Ote yandan somut ba vuruya benzer ikayetler, Anayasa Mahkemesince karara baglanm1 olup bu kararlarda ilgili Anayasa hukumleri uygulamp yorumlanm1 ve temel hak ve ozgurlugun kapsam ve s1mrlan belirlenmi tir (mahpuslarm ifade ozgurlugu, egitim hakk1, iyile tirme faaliyetleri hakkmda bkz. Hali! Bayzk [GK], B. No: 2014/20002, 30/11/2017, 23-51; jbrahim Kaptan (2), B. No: 2017/30723, 12/9/2018, 22-37; jbrahim Kaptan, B. No: 2017/30510, 18/7/2018, 49-65; Fatih Dokur, B. No: 2017/32217, 24/5/2018, 19-29; Mehmet Re it Arslan ve digerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 60-87; ceza infaz kurumunda kalabahk odada tutulma iddias1 iyin bkz. Mehmet Hanifi Baki, B. No: 2017 /36197, 27/6/2018 , 32-51; ceza infaz kurumunun tek ki ilik odasmda tutulma iddias1 iyin bkz. Ra it Kanya, B. No: 2017/26780, 28/6/2018, 35-52; tutukluluk ve tutukluluga itiraz incelemelerinde uygulanmas1 gereken usule ili kin guvencelerle ilgili iddialar iyin bkz. Firas Asian ve Hebat Asian, B. No: 2012/1158, 21/11/2013, 64-78; Mehmet Halim Oral, 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/21163 : 9/1/2019 B. No: 2012/1221, 16/10/2014, 50-54; Ferit ;elik, B. No: 2012/1220, 10/12/2014, 51, 52; Hikmet Yaygzn, B. No: 2013/1279, 30/12/2014, 29-36; Emrah Oguz, B. No: 2013/1755, 25/3/2015, 43-54; Ula Kaya ve Adnan Ataman, B. No: 2013/4128, 18/11/2015 , 53-73; sulh ceza hakimliklerinin yap1sma ili kin iddialar i9in bkz. Hikmet Kopar ve digerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, 101-115; Mehmet Baransu (2), B. No: 2015/7231, 64-78; soru turma dosyasma eri imin k1s1tland1gma ili kin iddialar i9in bkz. Gunay Dag ve digerleri [GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, 168-176; Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144, 14/7/2015, 105-107; Suleyman Bagnyanzk ve digerleri, B. No: 2015/9756, 16/11/2016, 248-257; tutuklamanm hukukiligine ili kin iddialar i9in bkz. Selr;uk Ozdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 59-68; Sahin Alpay [GK], B. No: 2016/16092 , 11/1/2018, 77-91; Aydzn Yavuz ve digerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 237-257; Gulser Yildmm (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017, 110-124; tutukluluk incelemelerinin hakim/mahkeme oniine 91kanlmaks1zm yap1ld1g1 iddialan i9in bkz. Aydzn Yavuz ve digerleri, 326-359; Erda! Tercan [GK], B. No: 2016/1563 7, 12/4/2018, 246). Dolay1s1yla ba vurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kilan ve i9tiiziik'iin 80. maddesinin (2) numarah fikrasmda ongoriilen nedenlerden biri de bulunmamaktadir. 23. A91klanan gerek9elerle ba vurunun dil mesine karar verilmesi gerekir. V. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Kamuya a91k belgelerde ba vurucunun kimliginin gizli tutulmas1 talebinin KABULUNE, B. Ba vurunun nO MESiNE, C. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu iizerinde BIRAKILMASINA 9/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Dye Muammer TOP AL Dye Celal Miimtaz AKINCI Dye M.EminKUZ 6