TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA AKAYDIN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/14800) Karar Tarihi: 8/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/14800 Karar Tarihi : 8/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Mustafa AKAYDIN Vekili : Av. Rumi MERCAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucunun Ba şbakana yönelik sözleri nedeniyle aleyhine tazminat a hükmedilme
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA AKAYDIN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/14800) Karar Tarihi: 8/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/14800 Karar Tarihi : 8/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Mustafa AKAYDIN Vekili : Av. Rumi MERCAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucunun Ba şbakana yönelik sözleri nedeniyle aleyhine tazminat a hükmedilmesinin ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 26/8/2015 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR A. Başvuruya Konu Davaya İlişkin Süreç 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2015/14800 Karar Tarihi : 8/1/2020 38. Aktif bir siyasetçi olan ve milletvekili olarak da seçilen ba şvurucu, olay tarihinde Antalya Büyük şehir Belediye Ba şkan ı olarak görev yapmaktad ır. Davac ı ise olay tarihinde Ba şbakan olan Recep Tayyip Erdo ğan'd ır. 9. Başvurucu bireysel ba şvuru formunda, 19/5/2013 tarihinde Antalya'da Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayram ı kutlamalar ı çerçevesindeki bir etkinlikte yapt ığı konuşmada şunlar ı söylediğini beyan etmi ştir: " ... biz ipleri Obama'n ın elinde Ba şbakan istemiyoruz, biz i şi bitince tuvalete süpürülecek Ba şbakan da istemiyoruz. Biz Kandil'den, İmral ı'dan yönetilen bir vatan da istemiyoruz. Biz ayd ınlar ımıza, komutanlar ımıza, gazetecilerimize, Silivri'ye, Hasdal'a, Sincan'a özgürlük istiyoruz..." 10. Davac ı, ilgili konu şmada geçen ifadeler nedeniyle ki şilik haklar ının zedelendi ğini belirterek ba şvurucu aleyhine 50.000 TL'lik manevi tazminat davas ı açm ıştır. Yarg ılamay ı yapan Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 1/11/2013 tarihli karar ıyla davan ın kısmen kabulüne karar vererek ba şvurucu aleyhine 6.000 TL manevi tazminata hükmetmi ştir. 11. Temyiz üzerine karar ın, Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesinin (Daire) 26/11/2014 tarihli ilam ıyla bozulmas ına karar verilmi ştir. Dairenin bozma ilam ı hakk ında karar düzeltme talebinde bulunulmu ştur. Dairenin 18/5/2015 tarihli karar ıyla karar düzeltme talebinin kabul ü ile bozma karar ının kald ırılmas ına ve derece mahkemesi karar ının onanmas ına kesin olarak karar verilmi ştir. 12. Nihai karar 30/7/2015 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 13. Başvurucu 26/8/2015 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Başvuruya Konu Olmayan Davaya İlişkin Süreç 14. Bir vatanda şın başvurucunun yapt ığı konuşma ile hakaret suçunu i şlediği iddias ıyla suç duyurusunda bulunmas ı üzerine aç ılan kamu davas ı sonucunda Antalya 28. Asliye Ceza Mahkemesi 20/1/2015 tarihli karar ıyla başvurucunun "...Biz ipleri Obama'n ın elinde ba şbakan istemiyoruz. Biz i şi bitince tuvalete süpürülecek ba şbakan da istemiyoruz. Biz adam gibi adam istiyoruz arkada şlar adam gibi adam..." sözleri nedeniyle hakaret suçundan 11 ay 20 gün hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına ve verilen karar ın ertelenmesine karar vermi ş, verilen bu karar kesinle şmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 15. 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu nun Sorumluluk kena r başlıklı 49. maddesi şöyledir: Kusurlu ve hukuka ayk ırı bir fiille ba şkas ına zarar veren, bu zarar ı gidermekle yükümlüdür. Başvuru Numaras ı: 2015/14800 Karar Tarihi : 8/1/2020 4 Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kural ı bulunmasa bile, ahlaka ayk ırı bir fiille başkas ına kasten zarar veren de,bu zarar ı gidermekle yükümlüdür. B. Uluslararas ı Hukuk 16.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014; Bekir Coşkun (GK), B. No: 2014/12151, 4/6/2015; Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017. V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 8/1/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 18. Başvurucu; siyasetçilerin kendilerine yönelik ele ştirilere tahammüllü olmalar ı gerektiğini, ilgili sözleri nedeniyle hem hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ının hem de aleyhine tazminata hükmedilmesinin ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ğini ileri sürmü ştür. 19. Bakanl ık görüşünde; ifade özgürlü ğünün s ınırsız olmad ığı, kişilerin şeref ve itibar hakk ının korunmas ının her zaman gözetilmesi gerekti ği, somut olayda Ba şbakana hakaret edilmesinin siyasi tart ışmalara fayda sa ğlamad ığı ve bu bağlamda davac ının katlanma yükümlülü ğü bulunmad ığı, bunun yan ı sıra hükmedilen tazminat ın başvurucuyu zor durum a düşürecek miktarda olmad ığı ve orant ılı olduğu ifade edilmi ştir. 20. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı, başvuru dilekçesindeki beyanlar ını tekrar etmiştir. B. Değerlendirme 1. Genel İlkeler 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3) numaral ı, 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 59. maddesinin (2), (3) ve (4) numaral ı fıkralar ı uyar ınca Anayasa Mahkemesine ba şvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakk ındaki iddialar ını ve dayan ılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildi ğine dair aç ıklamalarda bulunarak hukuki iddialar ını kan ıtlamak başvurucuy a düşer. Zikredilen kurallara göre ba şvurucunun, kamu gücünün i şlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildi ğini ileri sürdü ğü hak ve özgürlük ile dayan ılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayan ılan deliller ile ihlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem veya kararlar ın asl ı ya da örne ğini başvuru dilekçesine eklemesi şartt ır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ili şkin gerekçeler ve deliller aç ıklanmal ıdır (Veli Özdemir , B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014, 18, 19; Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). Başvuru Numaras ı: 2015/14800 Karar Tarihi : 8/1/2020 522. Yukar ıda belirtilen ko şullar yerine getirilmedi ği takdirde Anayasa Mahkemesi, başvuruyu aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu gerekçesiyle kabul edilemez bulabilir. İddialar ın dayanaktan yoksun olmad ığı konusunda Anayasa Mahkemesinin ikna edilmesi, ba şvurucu taraf ından ortaya konulan somut bilgi ve belgelerin niteli ğine bağlıdır. Başvurucunun başlang ıçta, başvuru hakk ında kabul edilemezlik karar ı verilmesini önlemek için ba şvuru formu ve eklerinde iddialar ını destekleyici belgeleri sunmas ı ve gerekli aç ıklamalar ı yapmas ı zorunludur ( Veli Özdemir , 23; Ünal Yiğit, 22). 23. Anayasa Mahkemesine yap ılan bireysel ba şvurularda, başvurucular ın başvurular ını titizlikle haz ırlama ve takip etme yükümlülükleri vard ır. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun soyut şekilde Anayasa hükümlerine at ıfta bulunmas ının iddialar ın ispatland ığı anlam ına gelmeyece ğini birçok kez vurgulam ıştır. Başvurucu; ba şvuru formunu özenle doldurmak, ihlal iddias ının dayanağı olan tüm olaylar ı göstermek, ba şvuruyu ayd ınlatacak ve hükmün esas ını etkileyecek argümanlar ı destekleyici tüm belgeleri ba şvuru dilekçesine eklemek ve bir bilgi veya belge elde edilememi şse bunun da nedenlerini aç ıklamak zorundad ır (şeref ve itibar ın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ının kan ıtlanamad ığına ilişkin bir karar için bkz. Ünal Yiğit, 25, 26; ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ği iddias ının kan ıtlanamad ığına ilişkin bir karar için bkz. Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, 22-26). 2. İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 24.İlk derece mahkemesi "biz ipleri Obama'n ın elinde ba şbakan istemiyoruz. Biz i şi bitince tuvalete süpürülecek ba şbakan da istemiyoruz. Biz adam gibi adam istiyoruz. Adam gibi adam. Biz Kandil'den İmral ı'dan yönetilen bir vatan da istemiyoruz. Çok mu istiyoruz? Biz ayd ınlar ımıza, komutanlar ımıza, gazetecilerimize Silivri'ye, Hasdal'a, Sincan'a özgürlü k istiyoruz." şeklindeki ifadelerin davac ının kişilik haklar ına sald ırı niteliği taşıdığı sonucuna varm ış ve başvurucu aleyhine 6.000 TL tazminata hükmetmi ştir. 25. Başvurucu verilen tazminat karar ı nedeniyle ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ise de, ihlal iddias ını kan ıtlama konusunda üzerine dü şen yükümlülükleri yerine getirebilmi ş değildir. Başvurucu ba şvuru formunda yaln ızca, konu şmas ında geçen sözlerden dolay ı tazminat ödemesine karar verilmesi nedeniyle ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğini soyut bir şekilde ileri sürmekle yetinmi ştir. Başvurucu sarf etti ği sözlerin ba ğlam ını, bu sözlere ili şkin arka plan bilgisini, söylendi ği yer ve kime kar şı söylendi ği dahil söylenme şekli ve nedenini, sözleri söylemesinde kamu yarar ı bulunup bulunmad ığını, sözlerinin genel yarara ilişkin bir tart ışmaya katk ı sağlay ıp sağlamad ığını, kamuoyu ile di ğer kişilerin düşünce açıklamalar ı karşısında bir hakka sahip olup olmad ığını izah etmemi ştir. 26. Sonuç olarak ba şvurucu, ihlal iddias ına ilişkin delillerini sunma ve bireysel başvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ş; bu bağlamda ileri sürdüğü ihlal iddialar ını temellendirememi ştir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi , 25). 27. Önemle belirtilmelidir ki bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi'nin görevi ba şvurucunun ba şvuru formunda ileri sürdü ğü gerekçelerle s ınırlı bir incelemeyi kapsamaktad ır. Başvurucunun bireysel ba şvuru formunda ma ğduriyetini gösteren Başvuru Numaras ı: 2015/14800 Karar Tarihi : 8/1/2020 6açıklamalar ı yapmamas ı ve/veya ma ğduriyetine dayanak olarak ileri sürdü ğü hususlar ı delillendirmemesi durumunda; Anayasa Mahkemesi ba şvurucu yerine geçerek delil toplama ve ihlal iddialar ını gerekçelendirme görev ve yükümlülü ğüne sahip de ğildir. 28. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 8/1/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Recep KÖMÜRCÜ Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Üye Üye M.Emin KUZ Recai AKYEL