TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EKREM MUŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/31268) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/31268 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Mustafa EKİM Başvurucu : Ekrem MUŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargı makamlarınca bir şikâyetin öğrenilmesine rağme n resen soruşturmaya başlanmamış olması nedeniyle kötü mua
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EKREM MUŞ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/31268) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/31268 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Mustafa EKİM Başvurucu : Ekrem MUŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargı makamlarınca bir şikâyetin öğrenilmesine rağme n resen soruşturmaya başlanmamış olması nedeniyle kötü muamele yasağını n ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ2. Başvuru 9/10/2018 tarihinde yapılmıştır.3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir. 5. Komisyonca kötü muamele yasağının ihlali dışındaki iddialar y önünden kısmi kabul edilemezlik kararı verilerek başvurunun bu kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. 6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. 8. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunm uştur. III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden erişilen bilgi ve belgeler çerçevesind e olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numarası : 2018/31268 Karar Tarihi : 15/12/2020 310. Başvurucu, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmas ı (FETÖ/PDY) soruşturmaları kapsamında 25/7/2016 tarihinde gözaltına alınmış tır. 11. Başvurucu hakkında Şanlıurfa 5. Ağır Ceza Mahkemesince 20/5/ 2019 tarihinde terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyet hükmü kurulmuştur. Yargıtay incelemesinden geçen karar kesinleşmiştir. 12. Başvurucu 25/7/2016-9/8/2016 tarihleri arasında gözaltında k almıştır. Gözaltı giriş ve çıkışında başvurucu hakkında düzenlenen sağlık raporla rına göre başvurucunun vücudunda herhangi bir darp veya cebir bulgusuna rastlanmamıştı r. 13. Başvurucu yargılanmakta olduğu Şanlıurfa 5. Ağır Ceza Mahkem esinde savunma yaptığı sırada kötü muameleye maruz kaldığını dile geti rmiştir. 3/5/2017 tarihli duruşmanın Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) çözümlerinin ilgili kısmı şöyledir: "... Sonuç olarak 25 Temmuz 2016 tarihinde gözalt ına al ındım 09 Ağustos tarihine kadar 16 günlük süre boyunca spor salonunda insan onur ve haysiyete yak ışmayacak şekilde tutuldum bu sürede 220 ki şi spor salonunda havas ız banyo ihtiyac ımız karşılamadan ve ilk 10 gün boyunca herhangi bir k ıyafet verilmesinde izin verilmeksizin insanl ık ve haysiyet kurallar ına yak ışmayacak şekilde fiziksel ve psikolojik i şkenceye tabi tutulduk 16 gün boyunca bir ki şiye iki tuvalet dü ştü ve Tuvalette banyo yapmak zorunda kald ım. yap ılan adli muayene neler usulüne uygun olmayan bir şekilde yoklama tarz ında yap ıldı spor salonun a zeminde yatt ık kalkt ık ve kişi başına 1 metrekare alandan daha az bir alan dü şmekteydi. 06 Ağustos 2016 tarihinde kolluk taraf ından ifademiz al ınacaklar söylenecek TEM şubey e götürüldük ve hukukta kar şılığı olmayan bir şekilde ön mülakat yap ıldı Avukat isteme bize rağmen Avukat sa ğlanmad ı ve bu işlem ile ilgili olarak taraf ıma herhangi bir belge vermedi. 09 Ağustos 2016 tarihinde mahkemeye ç ıkacağımız söylenecek sabah saat dokuzda otobüslere bindirilerek ve ak şam saat 16 ya kadar otobüslerde arkadan kelepçeli bir şekilde 45 50 derece s ıcakl ıkta bekletildikten sonras ında adliyeye götürüldük. savc ılık ifademiz i onar kişi olarak yine arkadan kelepçeli bir şekilde al ındı. Bunu da ayn ı zamanda k ınıyorum. Sonras ında Sulh Ceza hakimli ğine ç ıkar ıldık ve önceden verilmi ş kararlarla sadece Sulh Ceza hakimli ğinde kelepçelerimiz söküldü. Hakimlige ve sevk edildikten sonra zaten toplu olarak tutukland ık ve Gece saat 02.30 arkada ş ta ki hapishane geldi ğimizde Kelepçelerimi z çıkar ıldı ve hapishaneye geldi ğimiz için gerçekten mutlu olmu ştum. Çünkü i şkence sona ermişti. ..." 14. Başvurucunun 3/5/2017 tarihli savunmasında dile getirmiş old uğu iddialar nedeniyle ilgililer hakkında ceza soruşturması başlatıldığına y a da başvurucunun özel olarak ayrıca bir suç duyurusunda bulunduğuna dair bireysel başvuru do syasına yansımış bir bilgi veya belge mevcut değildir. 15. Başvurucu hakkında verilen tutukluluğunun devamı kararı üzer ine 9/10/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İLGİLİ HUKUK 16. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu nun "Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savc ısının görevi " kenar başlıklı 160. maddesinin (1 ) numaralı fıkrası şöyledir: Başvuru Numarası : 2018/31268 Karar Tarihi : 15/12/2020 4"Cumhuriyet savc ısı, ihbar veya ba şka bir suretle bir suçun i şlendiği izlenimini veren bir hâli ö ğrenir öğrenmez kamu davas ını açmaya yer olup olmad ığına karar vermek üzer e hemen işin gerçeğini araştırmaya ba şlar" V. İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 15/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü18. Başvurucu; gözaltında bulunduğu sürede fiziki ve psikolojik sistematik işkenceye maruz kaldığını mahkemeye ilettiğini, mahkemenin bu i fadelerini ihbar kabul edip işleme başlaması gerekirken insanlık onur ve haysiyetine yakışm ayan işkencelere karşın herhangi bir işlemde bulunmadığını ileri sürmüştür. 19. Bakanlık, başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini ön celikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun ola rak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması ger ektiğini, başvurucunun üzerine düşen özen yükümlülüğünü yerine getirmeyerek konuyla il gili şikayetlerini, sahip olduğu bilgi ve delilleri uygun süre içerisinde ilgili makamlar a bildirmemiş olması nedeniyle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edi lemez olduğuna karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bununla birlikte başvurucun un gözaltında bulunduğu süre boyunca işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını iddia etmekte ise de maruz kaldığını ileri sürdüğü kötü muamele iddialarına ilişkin olarak ne bireys el başvuru dosyasında ne de soruşturma aşamasında somut bir anlatımda bulunmadığını, başvur ucu hakkında düzenlenen raporlarda herhangi bir darp ve cebir izine rastlanmadığının be lirtildiğini bildirmiş ve başvurucunun olay tarihinden yaklaşık 9 ay sonra Ağır Ceza Mahk emesi huzurunda gerçekleştirilen duruşma sırasında dile getirdiği iddiaların FE TÖ/PDY silahlı terör örgütünün baskıları doğrultusunda Türkiye'de insan haklarının ihlal edild iğine yönelik propaganda niteliğinde olduğunu ve Türkiye Cumhuriyeti Devletini uluslarar ası kamuoyu nezdinde itibarsızlaştırma amacıyla gerçekleştirilmiş olduğunun değerlen dirildiğini bildirmiştir. 20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı cevabında gözaltında kötü koşullarda tutulduğunu, gözaltı süresi boyunca çoğunlukla kelepçeli olarak bekletildiğini, adli muayene raporunun usulüne uygun alınmadığını, avukatıyla gizlilik içeri sinde görüşme yapma imkânı bulamadığını ileri sürmüştür. B. Değerlendirme1. Genel İlkeler21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 47. maddesinin (3) numaralı, 48. mad desinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 59. madde sinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları uyarınca Anayasa Mahkemesine başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını ve dayanılan An ayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukuki iddia larını kanıtlamak başvurucuy a düşer. Zikredilen kurallara göre başvurucunun, kamu gücünün işl em, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile da yanılan Anayasa hükümlerini, Başvuru Numarası : 2018/31268 Karar Tarihi : 15/12/2020 5ihlal gerekçelerini, dayanılan deliller ile ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların aslı ya da örneğini başvuru dilekçesine eklemesi şar ttır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya d a ihmaline dair olayları n tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamınd aki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller a çıklanmalıdır ( Veli Özdemir , B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014, 18, 19). 22. Yukarıda belirtilen koşullar yerine getirilmediği takdirde A nayasa Mahkemesi, başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul ed ilemez bulabilir. İddiaların dayanaktan yoksun olmadığı konusunda Anayasa Mahkemesinin ikna edilmesi, başvurucu tarafından ortaya konulan somut bilgi ve belgelerin niteliğine bağlıdır. Başvurucunun başlangıçta, başvuru hakkında kabul edilemezlik kararı verilmes ini önlemek için başvuru formu ve eklerinde iddialarını destekleyici belgeleri sunması v e gerekli açıklamaları yapması zorunludur ( Veli Özdemir , 23; Ünal Yiğit, 22). 23. Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda, başvurucuların başvurularını titizlikle hazırlama ve takip etme yükümlülükleri vardır. Mahkeme, başvurucunun soyut şekilde birtakım Anayasa hükümlerine atıfta bulunmasının iddiaların ispatlandığı anlamına gelmeyeceğini birçok kez vurgulamıştır. B undan başka Anayasa Mahkemesi; başvurucunun başvuru formunu özenle doldurmak, ihlal iddiasının dayanağı olan tüm olayları göstermek, başvuruyu aydınlatacak ve hükmün e sasını etkileyecek argümanları destekleyici tüm belgeleri başvuru dilekçesine ekle mek yükümlülüğü olduğunu ve bir bilgi veya belge elde edilememişse bunun da nedenlerini açıklamak yükümlülüğü olduğunu belirtmiştir (Şeref ve itibarın korunması hakkının ihl al edildiği iddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Ünal Yiğit, 25, 26; özgürlük ve güvenlik hakkı ile adil yargılanma haklarının ihlal edildiği iddialarını n kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Veli Özdemir , 26; hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir kararlar için bkz. Tevfik Tunç , B. No: 2014/11204, 8/12/2016, 52-53; Hüseyin Çiftçi , B. No: 2014/3439, 28/9/2016, 43-53; haberleşmenin gizliliğinin ihlal edildiği ve ayrımcılık iddialarının kanıtlan amadığına ilişkin bir karar için bkz. Sadullah Remzi Karagöz, B. No: 2014/8870, 8/6/2016, 39-47; yasak sorgu yöntemlerine başvurulduğu iddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Feyzullah Erarslan , B. No: 2014/7226, 4/11/2014, 36-39; özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı haklarının ihlal edildiği iddialarının kanıtlana madığına ilişkin kararlar için bkz. Nevzat Albayrak ve di ğerleri , B. No: 2013/9822, 22/6/2015, 43-51; Zeki Rüzgar , B. No: 2013/6084, 6/4/2016, 29-33; kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. N.A., B. No: 2013/5076, 6/4/2016, 16-23; mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının kanıtlanamadığına i lişkin bir karar için bkz. Nurettin Albayrak ve di ğerleri , B. No: 2013/4809, 22/1/2015, 39-46; yargılamada kullanılan delillerin yargılamanın adilliğini etkilediği iddias ının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Hamdullah Demirta ş, B. No: 2013/3552, 15/12/2015, 27-30; adil yargılanma ve etkili başvuru yolu hakkının ihlal edildiği iddia sının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Murat Karayel (2) , B. No: 2013/2125, 16/9/2015, 23-28) 2. İlkelerin Olaya Uygulanması 24. FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında 25/7/2016 tarihinde gözal tına alınan başvurucu, başvuru formunun olayların tarih sırasına göre özetl endiği bölümde gözaltında bulunduğu sürede fiziki ve psikolojik sistematik işkenceye maru z kaldığını mahkemeye iletmiş olmasına rağmen mahkemenin herhangi bir işlem yapmadığı nı belirtmiştir. Başvurucu Başvuru Numarası : 2018/31268 Karar Tarihi : 15/12/2020 6olayların özeti kısmında ileri sürdüğü bu iddiayı detaylandırma mış ve söz konusu iddia nedeniyle hangi hakkının hangi nedenlerle ihlal edildiği hususu nda başvuru formunun başka hiç bir yerinde herhangi bir açıklamada bulunmamıştır. 25. Başvurucu, bireysel başvuru formunda kendisi için kötü muame le oluşturan eylemlerin neler olduğundan bahsetmemiş; sadece derece mahkemes inin duruşma zaptına atı f yapmakla yetinmiştir. 26. Başvurucu, ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma ve bire ysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğin e ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmemiş; dolayısıyla ileri sürdüğü iddiaları temellendirememiştir. 27. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik ko şulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nu n 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca adli yardım talebi kab ul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 15/12/ 2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ