TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEHTAP ÇEKEMCİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/27298) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/27298 Karar Tarihi : 19/11/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Mehtap ÇEKEMCİ Vekili : Av. Adil ANLAMA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işe iade davasında yargılamanın uzun sürmesi nedeniy le makul sürede yargılanma ve çalışma
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEHTAP ÇEKEMCİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/27298) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/27298 Karar Tarihi : 19/11/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Mehtap ÇEKEMCİ Vekili : Av. Adil ANLAMA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işe iade davasında yargılamanın uzun sürmesi nedeniy le makul sürede yargılanma ve çalışma haklarının ihlal edildiği iddialarına ili şkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ2. Başvuru 2/8/2019 tarihinde yapılmıştır.3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar öz etle şöyledir: 8. Başvurucunun iş akdi 30/11/2015 tarihinde feshedilmiş, başvur ucu feshin geçersiz ve haksız olduğunun tespiti ile işe iadesine karar ver ilmesi istemiyle 23/12/2015 tarihinde İstanbul Anadolu 8. İş Mahkemesinde (Mahkeme) dava aç mıştır. Başvuru Numarası : 2019/27298 Karar Tarihi : 19/11/2020 9. Mahkemece 13/7/2017 tarihinde davanın kabulüne ve başvurucunu n işe iadesine karar verilmiştir. 10. Davalı tarafından yapılan istinaf başvurusu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesinin (Bölge Adliye Mahkemesi) 23/10/2018 tarihl i kararı ile reddedilmiştir. 11. Söz konusu karara karşı davalı tarafından temyiz başvurusund a bulunulmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin 14/1/2019 tarihli ek kararı ile temyi z talebinin süreden reddine karar verilmiştir. Anılan karara karşı yapılan temyiz başvurusu da Yargıtay 9. Huku k Dairesinin 18/6/2019 tarihli kararı ile reddedilerek kararın on anmasına hükmedilmiştir. 12. Nihai karar 9/7/2019 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 2 /8/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 13. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucunun İddiaları14. Başvurucu, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşt ür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şe kilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anaya sa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 17. İş mahkemeleri nezdinde görülen davalarda yargılama süresini n makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç de receli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikka te alınır ( Nesrin K ılıç, B. No: 2013/772, 7/11/2013, 58). Başvuru Numarası : 2019/27298 Karar Tarihi : 19/11/2020 18. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında 3 yıl 5 aylık yargılama süresinin makul olm adığı sonucuna varmak gerekir. 19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. B. Çalışma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddiaları20. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle işe dönmesini n çok geciktiğini, mağdur olduğunu belirterek çalışma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 21. Anayasa nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/2/2011 tar ihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Ka nun un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa da güvence altına al ınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme n in ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren başvurular bireysel b aşvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 18). 22. Bireyin dilediği alanda çalışma özgürlüğü ve çalışma hakkı A nayasa nın 48. ve 49. maddelerinde güvence altına alınmış olmakla birlikte Sözleş me de düzenlenen haklardan değildir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de kamu hizmetine girm e ya da dilediği kamu görevinde çalışma hakkının Sözleşme de ya da protokollerinde ko runan bir hak olmadığını açıkça ifade etmektedir ( Serkan Acar , B. No: 2013/1613, 2/10/2013, 24). 23. Somut olayda, başvurucunun başvuru dilekçesinde ifade ettiği şekliyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü çalışma hürriyeti ve hakkının Anayasa ve Sözleşme ile Türkiye nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanına girmediği an laşılmıştır. 24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e Başvuru Numarası : 2019/27298 Karar Tarihi : 19/11/2020 tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 26. Başvurucu, ihlalin tespitine ve 100.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. 28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında başvurucuya net 4.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir . 29. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için baş vurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal ara sında illiyet bağı bulunmalıdır. Talepte bulunan başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunma mış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.364,60 TL yargılama giderinin başvur ucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin i ddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Çalışma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bak ımından yetkisizli k nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 4.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminat a ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, D. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3 .364,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE, E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Ma liye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Kararın bir örneğinin bilgi için İstanbul Anadolu 8. İş Mahke mesine (E.2015/781, K.2017/354) GÖNDERİLMESİNE, Başvuru Numarası : 2019/27298 Karar Tarihi : 19/11/2020 G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 19/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU