TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SELAHATT İN ÇELİK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/20198) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2018/20198 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mustafa Eyyub DEM İRBAŞ Başvurucu : Selahattin ÇEL İK Vekili : Av. Esra AKÖZEK I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddias ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SELAHATT İN ÇELİK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/20198) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2018/20198 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mustafa Eyyub DEM İRBAŞ Başvurucu : Selahattin ÇEL İK Vekili : Av. Esra AKÖZEK I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, nihai karardan 2/7/2018 tarihinde kesinle şme şerhini mahkeme kaleminden elden tebli ğ ald ığında haberdâr oldu ğunu belirterek 3/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmu ştur. II. DEĞERLEND İRME 3. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvurucu; açt ığı tespit davas ını n yeterli inceleme yap ılmadan hatal ı gerekçe ile aleyhine sonuçland ırıldığını, dava nitelendirmesinde hata yap ıldığını, tutuklu oldu ğu dönemde iken i şyerine yap ılan tebligata itibar edildi ğini ve davay ı hak düşürücü süre içinde açmad ığı gerekçesiyle davan ın reddine karar verilmesinin hatal ı olduğunu belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 5. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar ba şlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ..." Başvuru Numaras ı: 2018/20198 Karar Tarihi : 12/4/2023 36. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir." 7. Bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri de otuz günlük süre kural ıdır. Sürenin başvurunun her a şamas ında dikkate al ınmas ı gerekir ( Deniz Baykal , B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). 8. Bireysel ba şvurunun süre ko şuluna ba ğlanmas ıyla başvuruculara bireysel başvuruda bulunmak için imkân tan ıman ın yan ında hukuki belirlilik de sa ğlanmaktad ır. Dolay ısıyla dava açma ya da kanun yollar ına başvuru için belli sürelerin öngörülmesi -bu süreler dava açmay ı imkâns ız k ılacak ölçüde k ısa olmad ıkça- hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve mahkemeye eri şim hakk ına ayk ırı değildir ( Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). 9. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anla şılmas ı gerekir (A.C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 10. Bireysel ba şvuru süresi bak ımından nihai karar ın gerekçesinin tebli ği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak öğrenme gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez, başka şekillerde de ö ğrenme söz konusu olabilir. Bu kapsamda nihai karar ın gerekçesinin dosyadan suret al ınmas ı gibi hâllerde ö ğrenilmesi de mümkündür. Ba şvurucular ın nihai karar ın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabilir (İlyas Türedi, B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 11. Diğer yandan somut bir olay ın koşullar ında başvurucunun nihai karardan daha erken bir tarihte haberdar olmas ı gerektiğinin değerlendirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi, ba şvuru süresinin ba şlang ıcı için farkl ı bir tarihi de esas alabilir ( Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). 12. Hukuk yarg ılamas ında Yarg ıtay kararlar ı mahkeme yaz ı işleri müdürü taraf ından derhâl taraflara tebli ğ edildiğinden bu kararlara ili şkin bireysel ba şvuru süresi tebliğ tarihinden ba şlamaktad ır. Buna kar şılık kanun yolu incelemesinden sonra ilk derece mahkemesine ula şan dosyalarda nihai karar tebli ğinin henüz gerçekle şmediği aşamada mahkemeye ba şvurup talep veya beyanda bulunan, bir ba şka ifadeyle dava ile ilgili i şlem yapan ilgililerden bu i şlem s ıras ında nihai karar ın sonucunu ö ğrenmeleri beklenir. Böyle bir durumda i şlem yap ılırken nihai karar ın sonucunun ö ğrenildiği kabul edilece ğinden sonucu öğrenilen nihai karar ın gerekçesine derece mahkemesinden kesin olarak eri şilebilmesi mümkün ise bireysel ba şvuru süresinin bu tarihten itibaren ba şlatılmas ı gerekir ( Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25). Başvuru Numaras ı: 2018/20198 Karar Tarihi : 12/4/2023 413. Bu kapsamda avukatlar ın Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) Avukat Bilgi Sistemi vas ıtas ıyla vekâletleri bulunan dava dosyalar ını herhangi bir k ısıtlama olmaks ızın (vekâletleri bulunmayan dava dosyalar ını da yine sistem üzerinden ilgili hâkimden onay alarak) inceleyebildikleri ve bu dosyalarda bulunan belgelerden suret alabildikleri gözönünde bulunduruldu ğunda UYAP üzerinden davayla ilgili i şlem yapa n vekilin bu s ırada nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak ö ğrenme olana ğına sahip bulunduğu aç ıktır (Suat Bircan , 26). 14. Somut olayda ba şvurucu vekilinin UYAP'tan yap ılan araştırmada, kesinle şme şerhinin düzenlendi ği 12/4/2018 tarihinden bir gün sonra 13/4/2018 tarihinde mahkeme kalemine müracaat ederek Bursa Mahkemeler Veznesine yaz ılan masraf iade talimat ı içeren olan reddiyat fi şini elden takipli olarak teslim ald ığı belirlenmi ştir. Başvurucunun bu tarihten 2 ay 19 gün sonra 2/7/2018 tarihinde mahkeme kalemine yeniden müracaat ederek kesinleşme şerhini elden tebli ğ ald ığı ve 3/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılm ıştır. Sonuç olarak bireysel ba şvuru konusu olan kesin hükümden en geç 13/4/2018 tarihinde haberdâr oldu ğu anlaşılan başvurucunun otuz günlük bireysel ba şvurusu süresinden sonra 3/7/2018 tarihinde yapt ığı bireysel ba şvurusunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 12/4/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.