TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN AŞKAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/15649) Karar Tarihi: 21/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/15649 Karar Tarihi : 21/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : Hüseyin A ŞKAN Vekili : Av. Derman BES İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi yoluyla savunma yap ılmas ı, gizli tan ığın du
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN AŞKAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/15649) Karar Tarihi: 21/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/15649 Karar Tarihi : 21/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : Hüseyin A ŞKAN Vekili : Av. Derman BES İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi yoluyla savunma yap ılmas ı, gizli tan ığın duruşmada dinlenmemesi ve soru şturma aşamas ında Cumhuriyet savc ısının müdafi olmaks ızın ifade almas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 27/1/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/15649 Karar Tarihi : 21/7/2020 39. Başvurucu 4/12/2012 tarihinde gözalt ına al ınm ış, silahl ı terör örgütüne üye olma, devletin birli ğini ve bütünlü ğünü bozma ve mala zarar verme suçlar ından 7/12/2012 tarihinde tutuklanm ıştır. 10. Başvurucu hakk ında Van Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından devletin birliğini ve ülke bütünlü ğü bozma, silahl ı terör örgütüne üye olma, kamu mal ına zarar verme ve muhtelif suçlardan 14/2/2014 tarihinde iddianame düzenlenmi ştir. 11. Aç ılan davan ın Van 5. A ğır Ceza Mahkemesinin 2014/52 Esas s ıras ına kayd ı yap ılm ış ancak 06/03/2014 tarihli ve 6526 say ılı Kanun yürürlü ğe girdiğinden bahse konu Kanun kapsam ında başvurucu hakk ındaki kamu davas ı Hakkâri 1. A ğır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye ba şlanm ıştır. 12. Mahkemece yap ılan yarg ılama neticesinde ba şvurucu hakk ında 11/02/2016 tarihli karar ile suç i şlemek için te şkil edilmi ş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde izinsiz olarak tehlikeli madde bulundurmak suçundan iki kez 6 y ıl 11 ay 10 gün hapis cezas ı ile 13.880 T L adli para cezas ı, yak ıcı ve parlay ıcı madde kullanarak kamu mal ına zarar verme suçundan 5 yıl 7 ay 15 gün hapis cezas ı, silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan ise 10 y ıl hapis cezas ı verilmiştir. İddianamede atfedilen di ğer eylemlere ili şkin suçlar yönünden ise beraat kararlar ı verilmiştir. 13. Temyiz üzerine Yarg ıtay 16. Ceza Dairesi, ba şvurucu hakk ında yak ıcı ve parlay ıcı madde kullanarak kamu mal ına zarar verme ve silahl ı terör örgütüne üye olma suçlar ından verilen cezalar ı 10/10/2016 tarihli karar ıyla onam ıştır. 14. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 10/10/2016 tarihli karar ı ile bozulan hükümlere yönelik dava dosyas ının Hakkâri 1. A ğır Ceza Mahkemesinin 2017/4 Esas s ıras ına kayd ının yap ıldığı ve buna ili şkin yarg ılaman ın ise devam etti ği anlaşılm ıştır. 15. Başvurucu, onama karar ı sonras ında Yarg ıtay ın 10/10/2016 tarihli ilam ını 13/1/2017 tarihinde tebli ğ ald ığını belirterek 27/1/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmuştur. Bireysel ba şvuru incelemesi, hükmün onanarak kesinle şen k ısm ına yönelik yap ılm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 21/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu; yarg ılama sürecinde bizzat Mahkeme huzurunda ifade vermek istemesine ra ğmen Mahkemece bu talebi dikkate al ınmadan Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGBİS) yoluyla ifadesinin al ındığını, soruşturma evresinde dinlenen gizli tan ıklar ın yarg ılama sürecinde dinlenmedi ğini ve Cumhuriyet savc ısının müdafii olmadan ifadesini ald ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar ba şlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/15649 Karar Tarihi : 21/7/2020 4"Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayan/ar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " 19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten, ba şvuru yol u öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 20. Bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri de otuz günlük süre kural ıdır. Sürenin başvurunun her a şamas ında dikkate al ınmas ı gerekir ( Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). Otuz günlük süreye ili şkin başlang ıç tarihinin tespitinde kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas al ınmal ıdır. 21. Bireysel ba şvurunun süre ko şuluna bağlanmas ıyla hukuki istikrar ın sağlanmas ı hedeflenmektedir. Dolay ısıyla anayasal bir hak arama yolu olan bireysel ba şvurunun yap ılmas ı için belli sürelerin öngörülmesi hukuki istikrar ilkesinin bir gere ğidir ve bu süre -bireysel ba şvuru yap ılmas ını imkâns ız k ılacak ölçüde k ısa olmad ıkça- bireysel ba şvuru hakk ına ayk ırılık oluşturmaz. 22. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anla şılmas ı gerekir (A. C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 23. Bireysel ba şvuru süresinin i şlemeye ba şlamas ı yönünden nihai karar ın gerekçesinin tebli ği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak ö ğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de ö ğrenme söz konusu olabilir. Ba şvurucunun nihai karar ın gerekçesini dava dosyas ını incelemek suretiyle ö ğrenmesi mümkündür. Bu do ğrultuda dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde ba şvurucunun gerekçeli karar ı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucular ın nihai karar ın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel başvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabilir (İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 24. Diğer yandan somut olay ın koşullar ında başvurucunun nihai karardan daha erken bir tarihte haberdar olmas ı gerektiğinin değerlendirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi, ba şvuru süresinin ba şlang ıcı için bu tarihi de esas alabilir ( Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). 25. Bu ba ğlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukat ına tebliğ edilmemi ş olmakl a birlikte nihai karar olan gerekçeli Yarg ıtay ilam ının ilk derece mahkemesine ula ştığı, başvurucunun avukat ının ise bireysel ba şvuru formunda bu karardan haberdar olduklar ını Başvuru Numaras ı: 2017/15649 Karar Tarihi : 21/7/2020 5belirttiği tarihten daha önce ilk derece mahkemesine söz konusu ilam ın tebliğe ç ıkar ılmas ı için birden fazla talepte bulundu ğunun anla şıldığı bir bireysel ba şvuruda ba şvuru süresinin avukat ın ilk yaz ılı talep tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığını kabul etmi ştir. An ılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai karar ilk derece mahkemesine ula ştığından başvurucunun haberdar oldu ğu ve bu durumda Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) Avukat Bilgi Sistemi'ni kulland ığı görülen ba şvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak ö ğrenme olana ğına sahip bulundu ğu konusunda şüphe olmad ığını ifade etmi ştir (Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25-27). 26. UYAP, kullan ıcılar ın kendilerini ilgilendiren bilgi ve belgelere ihtiyaç duymalar ı hâlinde h ızlı ve kolay şekilde bu belgelere ula şabilmelerini sa ğlamaktad ır. Her türlü bilgi ve belge al ışverişi de UYAP üzerinden elektronik ortamda ve anl ık denebilecek kısa sürede gerçekle ştirilebilmektedir. 27. Yarg ı sisteminin parças ı olarak avukatlar; sistemde vekâleti bulunan dava dosyalar ını internet üzerinden UYAP'tan yararlanarak inceleyebilmekte, bu dosyalardan suret alabilmekte, elektronik imza ile sistemdeki dava dosyalar ına evrak ekleyebilmekte, yeni dav a dosyas ı açabilmekte ve harç ödeyebilmektedirler. Ayr ıca nihai karar ın gerekçesine eri şmenin mümkün hâle geldi ği durumlarda ba şvurucu avukatlar ı bu sistemi kullanmak suretiyle nihai karar ın gerekçesini kesin olarak ö ğrenme imkân ını da elde etmektedirler. 28. Tüm bu i şlemler yap ılırken bilgi ve belgelerin son hâli, de ğişmez ve güvenli bir şekilde veri taban ında saklanmakta ve belgeler üzerinde yap ılan işlemler UYAP evrak i şlem kütüğünde kay ıt alt ına al ınmaktad ır. Evrak i şlem kütüğü, evrak üzerinde yap ılan işlemleri (doküman olu şturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazd ırma gibi) kay ıt alt ına almaktad ır. Kay ıt alt ına al ınan evrak üzerindeki i şlemleri yapan şahs ın ad ı soyad ı, s ıfat ı, birimi, yap ılan işlemin niteli ği, tarih ve saati sistemde saklanmaktad ır. 29. Yarg ılama sürecinde nihai karar olan Yarg ıtay ilam ına ilişkin olarak UYAP evrak işlem kütüğü üzerinde yap ılan incelemede de ilgili karar ın başvurucu avukat ı Derman Besi taraf ından 21/12/2016 günü saat 13.09.16 da aç ılarak okundu ğu tespit edilmi ş ve buna ilişkin olarak ekran ç ıktısı al ınıp dosya aras ına konulmu ştur. Dolay ısıyla bu işlemi yapa n ilgililerden i şlem s ıras ında nihai karar ın sonucunu ö ğrenmeleri beklenir. Böyle bir durumd a işlem yap ılırken nihai karar ın sonucunun ö ğrenildiği kabul edilece ğinden bireysel ba şvuru süresinin bu tarihten itibaren ba şlatılmas ı gerekir. 30. Somut olayda ba şvurucunun Yarg ıtay ilam ının avukat ı taraf ından UYAP üzerinden okundu ğu 21/12/2016 tarihinde bireysel ba şvuruya ili şkin nihai karardan haberdar olduğunun ve bu do ğrultuda bireysel ba şvuru süresinin 21/12/2016 tarihinden itibaren işlemeye ba şlad ığının kabul edilmesi gerekir. Nitekim ilgili usul kurallar ı uyar ınca sürenin münhas ıran tebliğden itibaren i şlemeye ba şlayacağının kabul edildi ği uygulamalar ın aksine bireysel ba şvuru yolunda ba şvuru süresi, ihlalin ö ğrenilmesi esas ına bağlanm ıştır (Mehme t Özcan, B. No: 2019/6266, 15/1/2020, 27). 31. Sonuç olarak bireysel ba şvuru konusu yarg ılama sürecine ili şkin nihai karardan 21/12/2016 tarihinde haberdar oldu ğu anlaşılan başvurucunun otuz günlük bireysel başvurus u süresinden sonra, 27/1/2017 tarihinde gerçekle ştirdiği bireysel ba şvurusunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/15649 Karar Tarihi : 21/7/2020 6V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI