TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ARİF SEZGİN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16320) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16320 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Arif SEZG İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumu disiplin kurulu karar ına karşı yap ılan şikâyetin infaz hâkimli ği taraf ında
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ARİF SEZGİN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16320) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16320 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Arif SEZG İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumu disiplin kurulu karar ına karşı yap ılan şikâyetin infaz hâkimli ği taraf ından kabul edilmesi üzerine ilgili Cumhuriyet ba şsavc ılığınca yap ılan itiraz ın başvurucuya bildirilmemesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 6/5/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca, ba ş vurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Bölüm Ba şkan ı taraf ından, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 7. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 8. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde tespit edilen şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/16320 Karar Tarihi : 22/11/2022 310. UYAP'tan temin edilen bilgilere göre ba şvurucu, silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan dolay ı 3 y ıl 1 ay 15 gün hapis cezas ıyla cezaland ırılm ıştır. Başvurucu, olay tarihinde Manisa T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) hükümlü olarak tutulmaktayken 26/7/2021 tarihinde hakederek tahliye edilmi ştir. 11. Ceza İnfaz Kurumunda 21/11/2018 tarihinde gerçekle ştirilen say ım s ıras ında aralar ında başvurucunun da oldu ğu tutuklu ve hükümlülerin bar ındırılm ış olduklar ı odadan, diğer oda ve ko ğuşlar ın duyabilece ği şekilde yüksek sesle İnsanl ık onuru işkenceyi yenecek diyerek bir dakika boyunca slogan att ıklar ı gerekçesiyle Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanl ığının (Disiplin Kurulu) 21/11/2018 tarihli karar ıyla başvurucu hakk ında tutanak tanzim edilerek bu sebeple disiplin soru şturmas ı yap ılm ıştır. 12. Başvurucu hakk ında yürütülen disiplin soru şturmas ı sonucunda Disiplin Kurulu 26/11/2018 tarihinde ba şvurucunun 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenli k Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 42. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının (e) bendinde düzenlenen "gereksiz olarak mar ş söylemek veya slogan atmak" eylemini gerçekle ştirdiği gerekçesiyle ba şvurucu hakk ında üç ay haberle şme veya ileti şim araçlar ından yoksu n bırakma veya k ısıtlama cezas ı verilmesine karar vermi ştir. 13. An ılan karara kar şı başvurucu Manisa İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) şikâyet dilekçesi vermi ştir. Manisa Cumhuriyet savc ısı, Disiplin Kurulu karar ının usul ve yasaya uygun oldu ğunu belirterek itiraz ın reddine karar verilmesi yönünde mütalaada bulunmuştur. İnfaz Hâkimli ğinin 27/3/2019 tarihli karar ıyla Cumhuriyet savc ısının mütalaas ına ayk ırı olarak şikâyet kabul edilmi ş ve Disiplin Kurulu karar ı kald ırılm ıştır. Gerekçeli kararda, itiraz edenin üzerine at ılı eylemi işlediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inand ırıcı delil bulunamad ığı, suçun işlendiğinin sabit olmad ığı belirtilmi ştir. 14. Cumhuriyet savc ısı Disiplin Kurulu karar ının hukuka uygun oldu ğunu belirterek Manisa İnfaz Hâkimli ğinin karar ına karşı itiraz yoluna ba şvurmuştur. İtiraz dilekçesi başvurucuya tebli ğ edilmemi ştir. 15.İtirazda özetle ba şvurucunun söz konusu tarihte yüksek sesle " insanl ık onuru işkenceyi yenecek " şeklinde slogan att ığı, bu durumun tutanaklarla ispatland ığı, mahkemece sadece itiraz edenlerin dinlendi ği, tutanak mümzilerinin dinlenmedi ği gibi resmî görevlilerce tutulan tutanaklara hangi sebeple itibar edilmedi ğinin ve tutanaklar ın hangi sebeple soyut iddia kapsam ında kald ığının aç ıkça belirtilmedi ği vurgulanm ıştır. Ayr ıca eylemin idari tedbirlere aç ıkça ayk ırı olduğu ve disiplin cezas ını gerektirdi ği, İnfaz Hâkimli ği karar ının eksik araştırma ve gerekçeye dayand ığı ifade edilmi ştir. 16.İtiraz ı değerlendiren Manisa 1. A ğır Ceza Mahkemesi 9/4/2019 tarihli karar ıyla Cumhuriyet savc ısının itiraz ının usul ve yasaya uygun oldu ğunu belirterek kabulüne ve Disiplin Kurulu karar ının onanmas ına karar vermi ştir. 17.İtiraz merciinin kesin nitelikteki karar ı başvurucuya 25/4/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 18. Başvurucu 6/5/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/16320 Karar Tarihi : 22/11/2022 4IV.İLGİLİ HUKUK 19.İlgili hukuk için bkz. İnan Gök , B. No: 2018/1936, 28/1/2021, 20-31. V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Anayasa Mahkemesinin 22/11/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Silahlar ın Eşitliği ve Çeli şmeli Yarg ılama İlkelerinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 21. Başvurucu disiplin cezas ına karşı şikâyeti üzerine İnfaz Hâkimli ğinin şikâyetin kabulüne ve disiplin cezas ının iptaline karar verdi ğini, bu karara kar şı Cumhuriyet savc ısının itiraz ettiğini, an ılan itiraz kendisine tebli ğ edilmeden İnfaz Hâkimli ğince verilen iptal karar ı kald ırılarak disiplin cezas ının onand ığını ve karar ın bu şekilde kesinle ştiğini belirterek silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 22. Bakanl ık görüşünde; başvurucunun İnfaz Hâkimli ği huzurunda vermi ş olduğu savunmas ının ard ından Cumhuriyet savc ısının "usul ve yasaya uygun olan disiplin cezas ına karşı yap ılan itirazlar ın ayr ı ayr ı reddine karar verilmesi... " yönündeki mütalaas ının kendisine okunmas ıyla mütalaan ın içeriği hakk ında bilgi sahibi oldu ğu ve mütalaay ı kabul etmediğini beyan etti ği belirtilmi ştir. Bakanl ık görüşünde, İnfaz Hâkimli ğinin başvurucunun itiraz ının kabulü yönündeki karar ına da ayn ı Cumhuriyet savc ısı taraf ından itiraz edildi ği itiraz ın içeriğinin ise " başvurucu ve di ğer hükümlülerin eylemlerinin idari tedbirlere aç ıkça ayk ırı olduğu ve disiplin cezas ını gerektirdi ği" şeklinde oldu ğu ifade edilmi ştir. Cumhuriyet savc ısının İnfaz Hâkimli ğinin karar ına karşı yapt ığı itiraz ile duru şma esnas ında dosyaya sunduğu mütalaan ın ayn ı içerikte olmas ı nedeniyle Cumhuriyet savc ısının itiraz ının başvurucuya bildirilmemi ş olmas ının başvurucuyu yarg ı mekanizmalar ı önünde dezavantajl ı bir duruma dü şürmediği, iddia ve savunmalar ını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme f ırsat ına sahip oldu ğu, bu itibarla ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edilmedi ği vurgulanm ıştır. 2. Değerlendirme 23. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: Herkes, me şrû vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ı adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri yönünden incelenmi ştir. 25. Mevcut ba şvuru kapsam ında başvurucu hakk ında başlatılan disiplin soruşturmas ına istinaden haberle şme veya ileti şim araçlar ından yoksun b ırakma vey a Başvuru Numaras ı: 2019/16320 Karar Tarihi : 22/11/2022 5kısıtlama cezas ı verildiği ve bu cezaya kar şı yap ılan şikâyet sonucunda İnfaz Hâkimli ğinin başvurucu hakk ında tesis edilen bu cezay ı hukuka uygun bulmayarak kald ırdığı anlaşılm ıştır. Bununla birlikte Cumhuriyet savc ısının itiraz ı üzerine A ğır Ceza Mahkemesi şikâyetleri kesin olarak reddetmi ştir. Başvurucu, itiraz ın ne oldu ğunu bilmedi ğinden ve itiraz dilekçesinin kendisine gönderilmedi ğinden yak ınmaktad ır. 26. Anayasa Mahkemesi, Disiplin Kurulu karar ına karşı yap ılan şikâyet ile ilgili benzer iddialar ı İnan Gök karar ında değerlendirmi ştir. Söz konusu kararda; ba şvurucu lehine verilen infaz hâkimli ği karar ına karşı Cumhuriyet savc ısı taraf ından yap ılan itirazda savc ının itiraz dilekçesinin hükümlüye tebli ğ edilmeyip hükümlünün itiraza kar şı beyanlar ı alınmadan disiplin cezas ının iptaline ili şkin infaz hâkimli ği karar ının kald ırılmas ı nedeniyle başvurucunun iddia makam ına karşı önemli ölçüde dezavantajl ı duruma dü şürüldüğü, bu durumun yarg ılamay ı bir bütün hâlinde adil olmaktan ç ıkard ığı belirtilerek silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır (İnan Gök, 49-53). Somut olayda da an ılan kararda belirtilen ilkelerden ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı Yönünden 28. Başvurucu; verilen disiplin cezalar ı nedeniyle suç ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin, i şkence yasa ğının, eşitlik ilkesinin, ifade özgürlü ğü ve haberle şme hürriyeti hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğine karar verildi ğinden ba şvurucunun di ğer şikâyetleri hakk ında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. C. Giderim Yönünden 29. Başvurucu, ihlalin tespitine ve yeniden yarg ılama yap ılmas ı ile 20.000 T L tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 30. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 31. Öte yandan ihlalin niteli ğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/16320 Karar Tarihi : 22/11/2022 6VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Manisa İnfaz Hâkimli ğine (E.2019/69, K.2019/686) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 22/11/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.