Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/6248 E. , 2024/6630 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/6248 Karar No : 2024/6630 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Odası ... Şubesi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı-ANKARA VEKİLİ : Av. ... DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilme
Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/6248 E. , 2024/6630 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/6248 Karar No : 2024/6630 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Odası ... Şubesi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı-ANKARA VEKİLİ : Av. ... DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Ankara ili, Yenimahalle, Etimesgut ve Çankaya ilçeleri, Atatürk Orman Çiftliği 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarına ilişkin 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden; Ankara Bulvarı, Sabancı Bulvarı, Eskişehir Yolu-Hacettepe Kavşağı bağlantı yolu ve genişletilmesi (Milli Botanik Bahçesi) ilişkin kısım yönünden; Sabancı Bulvarı ve Eskişehir Yolu arası bağlantı yolunun 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım imar Planı"nda 25 metre genişliğinde yer aldığı ancak 50 metreye çıkarılmasının uygun olmadığı, Sabancı Bulvarı ile Ankara Bulvarını bağlayan 50 metrelik yolun 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit alanı Koruma Planı"nda yer almadığından uygun olmadığı; Sabancı Bulvarı dönüşlerinin düzenlenmesi ve genişletilmesine ilişkin kısım yönünden; Sabancı Bulvarı üzerinde Beytepe kesişiminde yapılması düşünülen kavşağın yonca kavşak olmadığından Bulvar U dönüşlerinin düzenlenmesinin uygun olabileceği, U dönüşlerinin olduğu yerde de genişleme yapılmasının uygun olduğu; Yenimahalle Göksu kavşağı – Kardelen Mahallesi Bağlantı yoluna ilişkin kısım yönünden; /10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım imar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı" ve eki olarak onaylanan "1/10.000 ölçekli ulaşım şemasına aykırı olmadığı; Etimesgut Etiler Caddesi-Ayaş yolu-İstanbul yolu (Hipodrom) bağlantı yolu (Kısmen AOÇ alanlarında kalan kısımlar) ile istasyon caddesi girişi yol genişletilmesine ilişkin kısım yönünden; 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı"nda "tarımsal üretim" alanı kullanımında kaldığı, bu planda ve "1/10.000 ölçekli Ulaşım Şemasında bu düzenleme yer almadığından uygun olmadığı; Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı arasında kuzey-güney yönünde iki karayolu bağlantısı düzenlenmesine ilişkin kısım yönünden; 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1.Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı"nda "tarımsal üretim alanı ve "ağaçlandırılacak alan" kullanımlarında kaldığı, bu planda ve "1/10.000 ölçekli ulaşım şemasında bu bağlantı yollarının yer almadığından bu planlara uygun olmadığı yönündeki değerlendirmelere yer verilmek suretiyle, Sabancı Bulvarı ve Eskişehir Yolu arası bağlantının 50 metreye çıkarılmasına ve Ankara Bulvarı ile Sabancı Bulvarı arası bağlantı yolu yapılmasına, Etimesgut Etiler Caddesi-Ayaş Yolu-İstanbul yolu (Hipodrom) bağlantı yolu (Kısmen AOÇ alanlarında kalan kısımlar) ile istasyon caddesi girişi yol genişletme çalışmalarına, Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı arasında kuzey-güney yönünde iki karayolu bağlantısı düzenlenmesine ilişkin değişikliklerin imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle planlama işleminin bu kısımlar yönünden iptaline, Sabancı Bulvarı ile Eskişehir Yolu arası bağlantı yolunun 25 metre genişliğinde olmasının, Sabancı Bulvarı dönüşlerinin düzenlenmesi ve genişletilmesi çalışmalarının, Yenimahalle Göksu Kavşağı-Kardelen Mahallesi bağlantı yolu yapımı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; istinafa konu mahkeme kararının, davanın reddine ilişkin kısmı (Yenimahalle Göksu Kavşağı-Kardelen Mahallesi bağlantı yolu dışında kalan kısımları için) usul ve hukuka uygun bulunmuş olup davacının istinaf başvurusunun reddi gerektiği, 1/100.000 ölçekli 2038 Ankara Çevre Düzeni Planı Plan Açıklama Raporunda, Atatürk Orman Çiftliği ile ilgili olarak Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla Atatürk Orman Çiftliği'nin içerdiği tarihi, kültürel ve doğal özellikleri nedeniyle sit alanı olarak tescil edildiği, ... gün ve ... sayılı kararıyla Doğal ve Tarihi Sit Alanı Sınırlarının belirlendiği ve ayrıca ... gün ve ... sayılı kararı ile de Atatürk Orman Çiftliğinin derecesinin 1.derece doğal ve tarihi sit olarak belirlendiği, kent içi açık - yeşil alan sistemi açısından büyük önem taşıyan ve Atatürk'ün mirası olması niteliğiyle tarihsel, kültürel açıdan da çok önemli bir değer olarak tanımlanan Atatürk Orman Çiftliğinin Atatürk'ün mirası doğrultusunda korunup geliştirilmesinin temel esas olduğu şeklinde değerlendirmelerin yer aldığı, öte yandan, Bilkent Şehir Hastanesi ile ilgili olarak Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yaptırılan Bilkent Entegre Sağlık Kampüsü Projesi Trafik Etüdü Çalışma Ana Raporuna (Dairelerinin E:... sayılı dosyasında mevcut) göre, proje alanına ilişkin yer seçimi kararının kentsel alan kullanımı, ulaşım altyapısı ile bölgenin sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yapısı göz önünde bulundurulduğunda ulaşım ve trafik tekniği anlamında bazı olumsuzluklar barındırdığı, bunların ulaşım alt yapısında kapasite yetersizliklerine yol açan özel otomobil kullanımını arttırıcı karakterde olduğu ve bu durumun iki başlık altında özetlenebileceği, bunlardan birinin, projenin kent merkezinden uzak konumda olması, özellikle erişim noktasının sağlık kuruluşu olması ve hasta erişiminin söz konusu olması dolayısıyla her ne kadar toplu taşım imkanı sağlansa da özel otomobille ulaşım talebini arttırıcı etki gösterebileceği, ikincisinin ise, kentin Eskişehir yönüne gelişim gösteren yayılımı neticesinde oluşan ve projenin birincil derecede kapsama alanı içinde yer alan konut alanı, sosyo-ekonomik yapı olarak taşıt sahiplik oranının yüksek, ulaşım türü olarak özel otomobilin yaygın olarak kullanıldığı bir karakterde olduğu, özetle proje ana bağlantısını oluşturan Eskişehir Yolu üzerinde her iki doğrultuda da yüksek oranda özel otomobille erişim talebine maruz kalma potansiyeline sahip olduğu, proje kapasitesinin oldukça büyük olması ve sağlık hizmeti verilecek olması da gerek özel otomobille ulaşım sistemini arttırıcı gerekse ulaşım alt yapısını hem kentsel ulaşım ağı hem de kampüse giriş ve kampüs içi sirkülasyon anlamında limitlerde zorlayacak nitelikte olduğu şeklinde değerlendirmelere yer verildiği, Sağlık Kampüsünün büyüklüğü ve ulaşım sistemine etkileri gözetilerek Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca kampüs çevresine yönelik olarak alternatif yol güzergahları oluşturma, yeni ana yol bağlantıları oluşturma, mevcut yolları genişletme, çeşitli kavşak, tünel projeleri ile yeni çözümlemeler ortaya koyma gibi yollara başvurularak kampüsün yer seçiminin yapıldığı sırada ve ilgili Ana Raporun hazırlandığı sırada tek ana bağlantı noktası olan Eskişehir yolu dahil çevre ulaşım ve dolaşım sisteminin hazır hale getirilmeye çalışıldığı, bu anlamda, Bilkent Şehir Hastanesi-İncek Bulvarı Bağlantı yolunun oluşturulduğu (Dairelerinin E:... ve ... sayılı soyaları), ODTÜ Tünel yolu ile kampüsün Malazgirt Bulvarı bağlantısının sağlandığı (Dairelerinin E:..., E:..., E:..., E:... sayılı dava dosyaları) Sabancı Bulvarı, Angora Bulvarı, Eskişehir Yolu, Ankara Bulvarında kavşak düzenlemeleri, U dönüşü çözümleri, yol genişletilmesi, anılan yollar arası yeni bağlantıların ortaya konulması şeklinde düzenlemelere gidildiği (Dairelerinin E:..., E:..., E:..., E:... sayılı dosyaları), bakılan dava dosyasında ise Atatürk Orman Çiftliği arazisi içinden Şehir Hastanesine yönelik yeni bağlantıların ve ulaşım çözümlerinin ortaya konulduğu; Dairelerinin E:... sayılı dava dosyasında (Şehir Hastanesi-İncek bağlantısı) yer alan bilirkişi raporunda kamu yararı ile ilgili olarak yapılan ve Dairelerince de hükme esas alınabilecek nitelikte görülen değerlendirmede, Şehir Hastanesinin Ankara kenti için hikayesinin son beş yıla (bilirkişi raporu 14.03.2019 tarihli) dayandığının bilindiği, bu nedenle dava konusu alanda öngörülen ve daha önceki planlarda projeksiyonu yapılmamış söz konusu kamu yatırımının bölge için kestirilemeyen beklenmedik bir gelişme olarak düşünülebileceği, bu yönde yapılacak bir değerlendirmenin haliyle söz konusu kamu yatırımının ulaşılabilirliğini arttırmaya yönelik plan değişikliği işleminin kamu yararı amaçlı yapıldığı sonucuna götüreceği, ayrıca dava konusu yolun (İncek bağlantı yolu) bir üst kademe planda (1/100.000 ölçekli ÇDP) da öngörülmüş olmasının söz konusu plandaki kamu yararı meşruiyetini güçlendiren bir diğer neden olduğu şeklinde değerlendirmelerin yer aldığı, Atatürk Orman Çiftliği'nin Ankara kenti için tarihi, ekolojik ve yapısal önemi bulunduğu gibi büyük bir kamu yatırımı niteliğini taşıyan ve hali hazırda faaliyetine başlamış olan Bilkent Şehir Hastanesine gerekli ulaşım entegrasyonun sağlanmasının da kent için büyük önem arz ettiği, bir bütün olarak ulaşım sistemi için getirilen çözümlere bakıldığında, yalnızca Atatürk Orman Çiftliği arazisinde yol düzenlemesi yapılması yoluna gidilmediği, bunun yanında kentin her yönden kampüse çekeceği trafik gözetilerek değişik alanlarda çözümler üretilmeye çalışıldığı, her ne kadar bilirkişi raporunda aksi yönde değerlendirmeler yer almakta ise de, Ankara kentine hizmet edecek olan ve Hastaneler Bölgesi olarak da adlandırılan alana ulaşımı sağlamak amacıyla kamu yararı gözetilmek suretiyle Atatürk Orman Çiftliği arazisinde yol düzenlemesi yapılmasının genel olarak şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına bir aykırılık taşımadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle; Ankara Bulvarı, Sabancı Bulvarı, Eskişehir Yolu-Hacettepe Kavşağı bağlantı yolu ve genişletilmesinin (Milli Botanik Bahçesi), 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında "ağaçlandırılacak alan" ve "tarımsal üretim" alanı kullanımlarında kaldığı, bu plan ve eki olarak onaylanan "1/10.000 ölçekli Ulaşım Şeması'nda 25 metre genişliğinde olacak şekilde yolun yer aldığı, plandaki güzergahın dava konusu plan değişikliği ile Sabancı Bulvarı ile Ankara (AOÇ) Bulvarlarının öneri bağlantıya göre yeniden düzenlendiği (kaydırıldığı) ve U dönüşlerinin ise bu bağlantılar nedeniyle önerildiği anlaşılmakta olup önemli iki ana aks niteliğinde bulunan ve doğu-batı yönlü uzanan 50 metre genişliğindeki Sabancı Bulvarı ve Eskişehir Yolu arasında üst ölçekli planlarda da var olan kuzey-güney istikametli uyuşmazlığa konu bağlantı yolunun 50 metreye çıkarıldığı ve yeni ulaşım kurgusu içinde güzergah kaydırması ve U dönüşü çözümleri getirildiği, böylelikle sağlık kampüsü için önemli ana aks niteliğinde olan Sabancı Bulvarı - Eskişehir yolu bağlantısının güçlendirildiği görüldüğünden, planlama işleminin bu kısmında şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı; Etimesgut Etiler Caddesi-Ayaş Yolu-İstanbul yolu (Hipodrom) bağlantı yolu (Kısmen AOÇ alanlarında kalan kısımlar) kavşak düzenlemesi ile kentin önemli ana arteri niteliğinde bulunan Ayaş yolu ile İstanbul yolunun birbirine bağlantısının çözümlendiği, böylelikle ana arterler üzerindeki trafik yükünün azaltıldığı, düzenlemenin Şehir Hastanesinin oluşturacağı trafik yükünden dolaylı bir biçimde etkilenen ana arterler için getirilen bir çözüm niteliği de bulunduğu, üst ölçekli planlarda bu kavşak çözümünün gösterilmemesinin bir aykırılık olarak nitelendirlemeyeceği anlaşılmakta olup planlama işleminin bu kısmında şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı, Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı arasında kuzey-güney yönünde iki karayolu bağlantısı düzenlenmesinin 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1.Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı"nda "tarımsal üretim alanı ve "ağaçlandırılacak alan" kullanımlarında kaldığı, bu planda ve "1/10.000 ölçekli ulaşım şemasında bu bağlantı yollarının yer almadığı ancak söz konusu iki yolun 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında öngörülmüş olduğu, planlama işlemi ile bu yolun 1/10.000 ölçekli plana ve daha alt ölçekli plana aktarımının sağlandığı, doğu batı yönlü uzanan 50 metre genişliğindeki Sabancı Bulvarı ve 40 metre genişliğindeki Ankara Bulvarı arasında üst ölçekli planlarda var olan kuzey-güney istikametli bağlantı yolunun sağlık kampüsüne kuzey ve kuzey batı yönünden gelecek trafiği rahatlatma yönünde olumlu bir çözümleme getirdiği anlaşılmakta olup planlama işleminin bu kısmında şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı; dava konusu planlama işleminden sonra bir kısım değişiklikler öngören sonraki planlama işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davada alınan bilirkişi raporunda, özellikle Eskişehir, Samsun ve Konya yolu üzerinde yoğun yolculuk talebi bulunduğu, bu talep nedeniyle meydana gelen gecikmelerin kullanıcılar açısından zaman kaybına neden olduğu, ayrıca trafikte seyreden otobüsler, yavaşlayan trafik akışı nedeniyle zaman ve enerji kaybedildiği, Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı üzerinden tasarlanan kavşaklar ile Eskişehir yoluna kuzey-güney istikamette bağlantı öngörülen Anadolu Bulvarına paralel iki ana ulaşım aksı tasarlandığı, söz konusu ana ulaşım bağlantılarının işlevsel olması ve Bilkent Şehir Hastanesi ile bölgedeki üniversite, iş alanları ve konut bölgeleri ile Konya ve İstanbul yollarına bağlantıyı güçlendirmek üzere kavşak sisteminin çözümü ve işlerliği için kavşak genişliğini arttırmakta kamusal yarar görüldüğü şeklinde değerlendirmelerin yer aldığı ve bu değerlendirmelerin planlama kararının istinafa konu kısmının özellikle Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı arasında Anadolu bulvarına paralel şekilde ve alternatif olarak öngörülen bağlantı yollarının işlevselliğini ortaya koyduğu , İdare Mahkemesince dava konusu planlama işleminin kısmen iptaline yönelik verilen kararda hukuki isabet bulunmadığından kararın iptale yönelik kısımlarının kaldırılması ve bu kısımlar yönünde de davanın reddine hükmedilmesi gerektiği, mahkemece hükme esas alınmayan ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında (bağlantı kararı öncesinde görülen dava dosyası) alınan bilirkişi raporunda, planlama işleminin planların kademeli birlikteliği ilkesine, üstün kamu yararına aykırı olduğu, gerekli analiz ve sentez çalışmalarının yapılmadığı, küçültülen park ve rekreasyon alanı yerine eş değer alan ayrılmadığı, kentsel teknik altyapı değerlendirme raporu hazırlanmadığı, Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara Dair Yönetmelik hükümlerine göre planlama ekibinde bulunması gereken meslek gruplarının bulunmadığı yönünde belirlemelere yer verildiği, planlamanın yukarıda açıklandığı üzere üst ölçekli plan olan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planındaki öngörüleri alt ölçekli plana aktardığı bu yönüyle kademeli birlikteliğe aykırılıktan söz edilemeyeceği, planlamanın kamu yararına uygun bir planlama olduğunun yukarıda ayrıntısı ile açıklandığı, plan açıklama raporu ve ekleri değerlendirildiğinde, sağlık kampüsünün oluşturacağı trafik yüküne yönelik olarak Ankara Büyükşehir Belediyesince yeterli analiz ve sentezlerin yapılmış olduğu, yollarının ve öngörülen çözümlerin gerekliliğinin ortaya konulmuş olduğu, açılan yollardan ötürü eş değer alan ayrılmasının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca gerekmediği, üst ölçekli planlarda yer alan ulaşım sisteminin alt ölçekli planlara aktarımında ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporu ve analizi hazırlanmasının gerekmediği, söz konusu analizlerin 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında yapılarak (Çevre Düzeni Planı Plan Açıklama Raporunda sh. 463-537 arası) plana aktarımının sağlandığı, bu nedenle kentsel teknik altyapı değerlendirme raporu hazırlanmasının gerekmediği, planlamaya konu alanın niteliği ve yapılacak plan değişikliğinin sit alanında kapsamlı ve nitelikli bir değişikliğe işaret etmediği, üst planlama kararı olan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında yer alan ana aks niteliğindeki yolun alt ölçekli planlara aktarımına yönelik bir planlama yapıldığı görüldüğünden planlama ekibinde bulunması gereken meslek gruplarının bulunmadığı yönünde değerlendirmenin de yerinde olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın bu kısmının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Davalı yanında müdahil Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, beyanda bulunulmamıştır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Ankara ili, Yenimahalle, Etimesgut ve Çankaya ilçeleri, Atatürk Orman Çiftliği 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarına ilişkin 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının, planlama ilkeleri, şehircilik esasları ve kamu yararına uygunluğunun tespiti bakımından özellikle trafik ve ulaşım konusunda uzman bilirkişilerin teknik ve bilimsel görüşüne ihtiyaç bulunduğu açık olup idare mahkemesince şehir plancıları ve harita mühendisinin katılımıyla yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasında isabet görülmemiştir. Bu durumda yukarıda belirtilen eksiklikler giderilerek trafik ve ulaşım konusunda uzman bir bilirkişi heyetinin katılımıyla yerinde yaptırılacak keşif sonucunda düzenlenecek rapor doğrultusunda uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 19/06/2017 tarih ve 6656 sayılı kararı ile onaylanan 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği yanında, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan açıklama raporunda belirtildiği üzere Hastaneler Bölgesi olarak adlandırılan alana ulaşımı sağlamak ve trafik yoğunluğunu minimuma indirmek için, Ankara Bulvarı - Sabancı Bulvarı - Eskişehir Yolu - Hacettepe Kavşağı Bağlantı Yolu ve genişletilmesi (Milli Botanik Bahçesi), Sabancı Bulvarı dönüşler ve genişletilmesi ile Eryaman-Batıkent arasındaki ulaşımı sağlamak için Yenimahalle İlçesi, Göksu Kavşağı - Kardelen Mahallesi bağlantı yolu ve Etimesgut ilçesinin trafik yoğunluğunu azaltacak nitelikte Etiler Caddesi - Ayaş Yolu - İstanbul Yolu (Hipodrom) bağlantı yolu (kısmen AOÇ alanlarında kalan kısımlar) ile İstasyon Caddesi girişi yol genişletilmesi ve işlevsel ulaşım bağlantıları sağlanarak ana arterler üzerindeki trafik yükünün azaltılmasının amaçlandığı, dava konusu imar planları ile Sabancı Bulvarı ile Ankara Bulvarı arası yeni yol bağlantıları ile U dönüşü düzenlemelerinin yapıldığı ve Ankara Bulvarından kuzeye doğru "Mevcut Sanayi ve Depolama Tesisleri Alanına" giden 24 metrelik yolun önerildiği, Ayaş Yolu - İstanbul Yolu bağlantı yolunun, Etiler caddesi-İstasyon caddesi kavşak bağlantılarına ilişkin düzenlemelerin ve Eskişehir Yolu üzerinde Milli Botanik Bahçesi kavşağında düzenlemeler ve U dönüşü düzenlenmesinin önerildiği, anılan imar planlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare Mahkemesince, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ile ek bilirkişi raporlarında yer alan, dava konusu yolların verimli tarım arazilerinin içerisinden geçilmek istendiği, bu işlemin ise hem teoriye hem pratiğe hem de bağlı bulunduğu üst ölçekli planlara ve hükümleri ile açıklama raporuna aykırı olduğu, söz konusu arazinin üst ölçekli planlarda belirtildiği gibi mutlaka korunması gerektiği, 1/100.000 Ölçekli 2038 Ankara Çevre Düzeni Planına dava konusu yol ve kavşakların işlenmesi ile verimli tarım arazilerinin parçalanarak korunmadığı ve bu yönü ile 2038 Ankara Çevre Düzeni Planının planlama ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı, tüm bu hususlar da dikkate alınarak dava konusu planların, 1/100.000 ölçekli 2038 Ankara Çevre Düzeni Planı, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olmadığı yönündeki değerlendirmelere, Ankara ilinin ulaşıma yönelik ihtiyaçları nedeniyle itibar edilmemiştir. Temyiz istemine konu edilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararına dayanak alınan 13.01.2017 onay tarihli 1/100.000 ölçekli 2038 Ankara Çevre Düzeni Planının tümüne karşı TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, TMMOB Mimarlar Odası (Ankara Şubesi) ve TMMOB Şehir Plancıları Odası (Ankara Şubesi) tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...., K:... sayılı kararın istinaf yoluna başvurulmadan kesinleştiği görülmektedir. 3194 sayılı Kanun'un 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde nazım imar planlarının, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak hazırlanması gerektiği hüküm altına alındığından, üst ölçekli çevre düzeni planının bulunmamasının veya yargı kararı ile iptaline karar verilmiş olmasının tek başına nazım imar planını kusurlandırmayacağının kabulü gerekmektedir. Buna karşılık, planların yargısal denetiminin sadece üst ölçekli plan kararlarıyla uyumlu olup olmadığı ile sınırlı şekilde yapılamayacağı, yanı sıra, getirilen kullanım kararlarının, planlama ile elde edilmek istenilen amaca uygun olup olmadığının, yakın çevredeki onaylı planlarla irtibatlandırılmak suretiyle bölgenin dokusuyla uyumlu, mevzuata, şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygun plan kararları üretilip üretilmediğinin de bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Bu kapsamda dosyanın değerlendirilmesinden, bilirkişi ek raporunda, dava konusu imar planlarıyla yapılmak istenen yolların, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı plan paftasında yer almadığı ve plan değişikliğinin plan açıklama raporunda yer alan hükümlere ve bu nedenle planların kademeli birliktelik ilkesine aykırı olduğu belirtilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı, arazi parçalarının "ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek" olarak tanımlandığından, 1/25000 ölçekli nazım imar planı plan paftasında yer almayan ancak 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planı ile 1/10000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında yer alan Ankara ilinin ana ulaşım akslarını belirleyen dava konusu yol güzergahlarının 1/25000 ölçekli nazım imar planı plan paftasında gösterilmemesi imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, yine bilirkişi raporu veya ek raporunda, uyuşmazlığa konu trafik yollarının 1/10.000 ölçekli Atatürk Orman Çiftliği Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında ya hiçbir şekilde gösterilmediği (Sabancı Bulvarı ile Ankara Bulvarını bağlayan 50 metrelik yolun 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit alanı Koruma Planı"nda yer almadığı) ya da enkesitinin eksik gösterildiği (Sabancı Bulvarı ve Eskişehir Yolu arası bağlantı yolunun 1/10.000 ölçekli AOÇ Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım imar Planı"nda 25 metre genişliğinde yer aldığı) tespitine yer verildiğinden, dava konusu 1/10.000 ölçekli Atatürk Orman Çiftliği Alanları Nazım İmar Planı ve 1. Derece Doğal ve Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında hukuka uyarlık bulunmamıştır. Atatürk Orman Çiftliği 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarının, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı plan paftasında, 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği paftasında, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan paftalarında gösterilmesi gerekmektedir. Bu haliyle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Atatürk Orman Çiftliği 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarının, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı plan paftasında, 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği paftasında, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan paftalarında yer alıp almadığının, davalı idarelerden, uyuşmazlığa konu güzergahlara ilişkin orijinal plan paftalarının getirtilmesi suretiyle incelenerek, uyuşmazlığa konu güzergahların orijinal plan paftalarında yer almadığının tespiti halinde iptaline karar verilmesi gerekmekte olup davanın reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü, davanın reddine ilişkin kısmı yönünden reddi, iptale ilişkin kısmı yönünden kabulü ile kararın bu kısımlarının kaldırılması, davanın bu kısımları yönünden de reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.