TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET GÜNAY VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/30109) Karar Tarihi: 16/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Eser AKINCI Başvurucular : 1. Mehmet GÜNAY 2. Mustafa YATKIN 3. Muzaffer GÜNAY 4. Nurhayat GÜNAY 5. Yark ın YATKIN Başvurucular Vekili : Av. Mustafa Sait AKSU I
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET GÜNAY VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/30109) Karar Tarihi: 16/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Eser AKINCI Başvurucular : 1. Mehmet GÜNAY 2. Mustafa YATKIN 3. Muzaffer GÜNAY 4. Nurhayat GÜNAY 5. Yark ın YATKIN Başvurucular Vekili : Av. Mustafa Sait AKSU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru t ıbbi ihmal sonucu bir ölümün meydana gelmesi ile bu ölümden kaynaklanan zararlar ın karşılanmamas ı nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucular ın yak ını M.Y. 11/12/2014 tarihinde bo ğaz ağrısı, ateş ve öksürük şikayetiyle D. Aile Sa ğlığı Merkezine ba şvurmuştur. Burada görevli Dr M.Y. taraf ından muayene edilerek akut bron şit teşhisi konmu ş ve Multisef 750 Mg Im adl ı ilaç reçete edilmiştir. Bu ilac ın, ayn ı yerde görevli aile sa ğlığı eleman ı M.Ö taraf ından enjeksiyon yoluyla uygulanmas ı sıras ında anaflaktik şok gelişmiştir. Başvurucular ın yak ını, Dr. M.Y. ile Dr. A.O.K. taraf ından yap ılan müdahalenin ard ından 112 ekibiyle Ankara'da bir kamu hastanesine nakledilmesine ra ğmen hayat ını kaybetmi ştir. 9. Olayla ilgili olarak ba şlatılan ceza soru şturmas ı, Ankara Cumhuriyet Başsavc ılığınca an ılan sağlık kuruluşunda görevli doktor ve hem şire hakk ında idareden 4483 say ılı Memurlar ve Di ğer Kamu Görevlilerinin Yarg ılanmas ı Hakk ında Kanun hükümleri uyar ınca talep edilen soru şturma izninin verilmemesi üzerine 11/6/2015 tarihinde i şlemden kald ırılm ıştır. Soruşturma kapsam ında Adli T ıp Kurumu 1. İhtisas Kurulunca düzenlenen 18/3/2015 tarihli raporda, yap ılan ilaca ba ğlı gelişen anaflaktik reaksiyonun ilac ın yap ılma şekli ve miktar ıyla ilgisi olmad ığı, ilaç reaksiyonunun öngörülemez ve engellenemez bir klinik oldu ğu dikkate al ındığında ilac ı reçete eden ve uygulayan sa ğlık personeline kusur atfedilemeyece ği sonucuna var ılm ıştır. 10. Soruşturma izninin verilmemesine ili şkin karara ba şvurucular taraf ından itiraz edilmemi ştir. 11. Başvurucular, idarece tazminat taleplerinin reddedilmesinin ard ından Ankara 14. İdare Mahkemesine (Mahkeme) toplam 450 TL maddi ve manevi tazminat istemiyle tam yarg ı davas ı açm ışlar, 18/1/2016 tarihli dava dilekçesiyle birlikte, talepleri üzerine emekli bir adli t ıp uzman ınca düzenlenen bilimsel mütalaay ı da sunmu şlard ır. Bilimsel mütalaada; i. İncelenen belgelere göre ilaca ba ğlı gelişen anaflaktik şok nedeniyle öle n M.Y.nin ilaç alerjisi oldu ğunun sağlık görevlilerince önceden bilindi ği, ii. Olay ın gerçekle ştiği aile sağlığı merkezinde, 7/4/2011 tarihli ve 27898 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Ayakta Te şhis ve Tedavi Yap ılan Özel Sa ğlık Kuruluşlar ı Hakk ında Yönetmelikte De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle an ılan Yönetmelik'in 12/D maddesine eklenen (k) bendine göre, içinde ambu , laringoskop ve endotrakeal tüp bulunan acil müdahaleler için gerekli acil setinin bulundurulmas ı gerektiği, iii. Ölüme neden olan olay s ıras ında ilaçl ı müdahalenin yan ında, anaflaktik şok nedeniyle g ırtlak ve yutak bölgesindeki şişme yüzünden laringoskop ve endotrakea l tüp ile solunum deste ği gerekli oldu ğu halde böyle bir müdahalenin yap ılmad ığı, geleneksel oksijen maskesi ve ambu ile solunum deste ği verilmeye çal ışıldığı belirtilmiştir. 12. Başvurucular dilekçelerinde M.Y.nin hayat ını kaybetmesine t ıbbi teşhis ve tedavi hatalar ının, yap ılan enjeksiyondan sonra geli şen sağlık sorununa etkin ve do ğru Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 4biçimde müdahale edilmemi ş olmas ının ve ayr ıca sağlık hizmetlerindeki organizasyon kusurlar ının neden oldu ğunu öne sürerek Mahkemeden; i. M.Y.nin alerjik ast ım hastas ı olduğunu belirtti ği ve kendisini muayene ede n doktorun bu hastal ıkla ilgili ilaç kulland ığını SGK kay ıtlar ından gördü ğü halde Multisef adl ı ilac ın verilmesinin do ğru olup olmad ığının bilirkişi raporuyla aç ıklığa kavuşturulmas ını, ii. Anaflaktik şok gelişmesi yüzünden birkaç kez denenmesine ra ğmen M.Y.nin damar yolunun aç ılamad ığı, bu nedenle kas içine adrenalin enjekte edildi ği ancak zaman ında damar yoluyla verilmedi ği için bunun etkili olmad ığı, ilac ın alerjik reaksiyona sebep olabilece ği dikkate al ınarak verilmesinden önce damar yolunun açılmam ış olmas ı nedeniyle sa ğlık görevlilerinin kusurlar ı olup olmad ığının araştırılmas ını, M.Y.nin ölümünden sonra söz konusu aile sa ğlığı merkezinde, enjeksiyon yap ılacak hastalara damar yolu aç ılacağına dair ilan as ıldığını gören tan ıklar ının bilgisine ba şvurulmas ını, iii. An ılan bilimsel mütalaada belirtilen acil seti nin olay ın gerçekle ştiği aile sağlığı merkezinde bulunup bulunmad ığının ve anaflaktik şok s ıras ında bu setin ihtiva etti ği t ıbbi cihaz ve malzemelerle müdahalede bulunulmam ış olmas ının M.Y.nin ölümünde etkili olup olmad ığının yeniden yapt ırılacak bilirki şi incelemesiyle ara ştırılmas ını istemişlerdir. 13. Mahkemece herhangi bir gerekçe gösterilmeden bu iddialara ili şkin olarak yeni bir bilirki şi incelemesi yapt ırılmam ış, an ılan 18/3/2015 tarihli rapora (bkz. 9) dayan ılarak, olayda hizmet kusurunun bulunmad ığı gerekçesiyle 21/4/2017 tarihinde davan ın kesin olarak reddine karar verilmi ştir. Gerekçenin ilgili k ısm ı şöyledir: "... Dava dosyas ının incelenmesinden, davac ılar ın murisi M.Y.nin, 11.12.2014 tarihinde rahats ızlığı nedeniyle Ankara ... Aile Sa ğlığı Merkezi'ne müracaat etti ği, Dr. M.Y. taraf ından muayenesi neticesinde akut bron şit, myalji te şhisi konuldu ğu, herhangi bir alerjisinin olmad ığını ast ım hastas ı olduğunu, gebeli ğinin olmad ığını, çocuk emzirmedi ğini beyan etmesi üzerine Dr. M.Y.nin SGK sorgulamas ında ilaç kullan ım raporunu kontrol ettiği, teşhise uygun olacak şekilde "Multisef 750 Mgim" ilac ın reçete edildi ği, Aile Sa ğlığı Merkezi'nde görev yapmakta olan aile sa ğlığı elaman ı M.Ö. taraf ından reçete ve ilac ı kontrol edildikten sonra enjeksiyon i şlemi yap ıldığı, kontrol için müdahale odas ında bir süre beklemesini istendi ği, bir süre sonra hastan ın fenalaştığını söylemesi üzerine 112 Acil Komuta Merkezi'nin arand ığı, Dr. M.Y. ve Dr. A.O.K.n ın müdahalede bulunduklar ı, sonras ında hastan ın Ankara ... Hastanesi Acil Servisi'ne nakledildi ği, hastan ın iki saatlik yoğun müdahaleye ra ğmen vefat etti ği, Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı'nın Sor.No: 2014/168579 say ılı dosyas ında al ınan Adli T ıp Kurumu İstanbul Birinci Adli T ıp İhtisas Kurulu'nca haz ırlanan 18.03.2015 tarih ve K:1102 say ılı Raporunda "ki şide yap ılan ilaca bağlı gelişen anaflaktik reaksiyonun, ilac ın yap ılma şekli, yap ılma miktar ıyla ilgis i olmad ığı, ilaç reaksiyonunun öngörülemez ve engellenemez bir klinik oldu ğu da dikkat e alındığında, kişinin ölümü nedeniyle ilac ı reçete eden ve yapan sa ğlık personeline kusu r atfedilemeyece ği" kanaatine var ıldığının belirtildi ği, davac ılar taraf ından 28.09.2015 tarihli dilekçe ile daval ı idareye ba şvurularak hizmet kusuru dolay ısıyla murislerinin ölüm ü nedeniyle u ğran ıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zarar ın tazmini için gereken tutar ın Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 5ödenmesinin istenildi ği, isteğin daval ı idarece z ımnen reddi üzerine de bak ılan davan ın açıldığı anlaşılmaktad ır. Bu durumda, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile Adli T ıp raporu bir bütün olara k incelenip de ğerlendirildi ğinde, davac ılar ın murisinin, daval ı idareye ait hastanede yap ılan tedavi sonras ı vefat etmesi olay ında sağlık hizmetinin kusurlu olmad ığı, dolay ısıyla olayda daval ı idarenin hizmet kusuru bulunmad ığı gibi ortada daval ı idarenin kusursuz sorumlulu ğunu gerektiren hallerden birinin de mevcut olmad ığı aç ık olup; bu nedenle davac ılar ın maddi ve manevi tazminat ödenmesi isteminin kar şılanmas ına olana k bulunmamaktad ır. Aç ıklanan nedenlerle; davan ın reddine..." 14. Mahkeme karar ı başvuruculara 29/6/2017 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucular 28/7/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 15. 7/5/1987 tarihli ve 3359 say ılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu nun "Temel esaslar" başlıklı 3. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Sağlık hizmetleriyle ilgili temel esaslar şunlard ır: a) Sağlık kurum ve kurulu şlar ı yurt sath ında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sa ğlık ve Sosyal Yard ım Bakanl ığınca, diğer ilgili bakanl ıklar ın da görü şü al ınara k planlan ır, koordine edilir, mali yönden desteklenir ve geli ştirilir. c) Bütün sa ğlık kurum ve kurulu şlar ı ile sağlık personelinin ülke sath ında dengel i dağılımı ve yayg ınlaştırılmas ı esast ır. Sağlık kurum ve kurulu şlar ının kurulmas ı ve işletilmesi bu esas içerisinde Sa ğlık ve Sosyal Yard ım Bakanl ığınca düzenlenir. Bu düzenleme ilgili Bakanl ığın görüşü al ınarak yap ılır. Gerek görüldü ğünde özel sa ğlık kuruluşlar ının her türlü ücret tarifeleri Sa ğlık ve Sosyal Yard ım Bakanl ığınca onaylan ır. Kamu kurum ve kurulu şlar ına ait sağlık kuruluşlar ı veya sağlık işletmelerinde verilen he r türlü hizmetin fiyatlar ı Sağlık ve Sosyal Yard ım Bakanl ığınca tespit ve ilan edilir. g) Sağlık ve Sosyal Yard ım Bakanl ığı; sağlık ve yard ımc ı sağlık personelinin yur t düzeyinde dengeli da ğılımını sağlamak üzere istihdam planlamas ı yapar, ülke ihtiyac ına uygun nitelikli sa ğlık personeli yeti ştirilmesi amac ıyla hizmet öncesi ya da kamu kuruluşlar ında mesleklerini icra eden sa ğlık ve yard ımc ı sağlık personeline hizmetiçi e ğitim yapt ırır. Bunu sa ğlamak amac ıyla üniversitelerin, kamu kurumu niteli ğindeki meslek kuruluşlar ı ile kamu kurum ve kurulu şlar ının imkanlar ından da yararlan ır. Hizmetiçi e ğitim program ını ne şekilde ve hangi sürelerle yap ılacağı Sağlık ve Sosyal Yard ım Bakanl ığınca çıkart ılacak yönetmelikte tespit edilir. i ) S ağlık hizmetlerinin yurt çap ında istenilen seviyeye ula ştırılmas ı amac ıyla; bakanl ıklar seviyesinden en uçtaki hizmet birimine kadar kamu ve özel sa ğlık kuruluşlar ı ile kamu kurumu niteli ğindeki meslek kurulu şlar ı aras ında koordinasyon ve i şbirliği yap ılır. Sağlık kurum ve kurulu şlar ı coğrafik ve fonksiyonel hizmet alanlar ı, verecekleri hizmetler, yönetim, hizmet ili şki ve bağlant ılar ı gibi konularda tespit edilen esaslara uymak ve verilen görevleri yapmakla yükümlüdürler. Ça ğdaş tıbbi bilgi ve teknolojinin ülkeye getirilmesi ve teşviki sağlan ır. Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 616. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu nun Doğrudan doğruya tam yarg ı davas ı aç ılmas ı başlıklı 13. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: İdari eylemlerden haklar ı ihlal edilmi ş olanlar ın idari dava açmadan önce, b u eylemleri yaz ılı bildirim üzerine veya ba şka süretle ö ğrendikleri tarihten itibaren bir y ıl ve her halde eylem tarihinden itibaren be ş yıl içinde ilgili idareye ba şvurarak haklar ının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin k ısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki i şlemin tebli ğini izleyen günden itibaren veya istek hakk ında altm ış gün içinde cevap verilmedi ği takdirde bu sürenin bitti ği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir. B. Uluslararas ı Hukuk 17. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) " Yaşam hakk ı" kenar başlıklı 2. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Herkesin ya şam hakk ı yasayla korunur." 18. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine (A İHM) göre ya şam hakk ının devlete yüklediği pozitif yükümlülükler -ister özel hastane ister devlet hastanesi olsun- hastalar ın yaşamlar ının korunmas ını teminat alt ına alma zorunlulu ğu getiren düzenleyici bir çerçeve oluşturulmas ını gerekli k ılar (Asiye Genç/Türkiye , B. No: 24109/07, 27/1/2015, 67). V. İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 16/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 20. Başvurucular, ölen yak ınlar ına uygulanan t ıbbi müdahalenin mevzuata ve t ıp kurallar ına uygun olmad ığını, Mahkemece iddialar ının incelenmedi ğini, iddialar ına dair bir değerlendirme içermeyen yetersiz ATK raporuna dayan ılarak, eksik incelemeyle tam yarg ı davas ının reddedildi ğini belirterek adil yarg ılanma, etkili ba şvuru, mülkiyet haklar ıyla eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. B. Değerlendirme 21. Anayasa n ın 17. maddesinin birinci ve ikinci f ıkralar ı şöyledir: Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yaz ılı haller d ışında, kişinin vücut bütünlü ğüne dokunulamaz; r ızas ı olmadan bilimsel ve t ıbbî deneylere tâbi tutulamaz. 22. Anayasa n ın 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, ... ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal huku k devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 71. Şikâyetlerin Nitelendirilmesi ve İncelemenin Kapsam ı Yönünden 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 24. Başvurucular temel olarak yak ınlar ının, kamu görevlisi olan doktor taraf ından verilen ilaca kar şı gösterdiği alerjik reaksiyon nedeniyle öldü ğünü, olayda hizmet kusuru bulunmas ına rağmen açt ıklar ı tam yarg ı davas ının reddedildi ğini iddia etmektedirler. Bu sebeple ba şvurucular ın diğer haklarla ba ğlant ı kurarak ileri sürdükleri iddialar ının da Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının usul boyutu kapsam ında incelenmesi gerekti ği, olay ın gerçekle şme koşullar ı henüz tam olarak belirlenemedi ğinden anılan hakk ın maddi boyutu yönünden bu a şamada inceleme yap ılamayaca ğı değerlendirilmi ştir. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 25. Yaşam hakk ının doğal niteliği gereği, yaşam ını kaybeden ki şi aç ısından bu hakka yönelik bir ba şvuru ancak ya şanan ölüm olay ı nedeniyle ölen ki şinin mağdur olan yak ınlar ı taraf ından yap ılabilecektir ( Serpil Kerimo ğlu ve di ğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba şvuru konusu olayda müteveffa, ba şvuruculardan Mustafa Yatk ın'ın eşi, Yark ın Yatk ın'ın annesi, Mehmet Günay' ın kardeşi, Muzaffer Günay ile Nurhayat Günay' ın kızlar ı olduğundan, ba şvuru ehliyeti aç ısından bir eksiklik bulunmamaktad ır. 26. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurucular ın yaşam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ının kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönünden 27. Mağdurlar ın kendi inisiyatifleri ile ba şvurabilecekleri tazminat yollar ının sadece hukuken mevcut bulunmas ı yeterli olmay ıp bu yollar ın uygulamada da etkili olmas ı gerekir. Bir başvuru yolunun ancak hak ihlalini önleyebilmesi, ihlal devam etmekteyse bunu sonland ırabilmesi veya sona ermi ş bir hak ihlalini karara ba ğlayabilmesi, bunun için uygun bir giderim sunabilmesi hâlinde etkilili ğinden söz etmek mümkün olabilir ( Tahir Canan , 26; Filiz Aka, B. No: 2013/8365, 10/6/2015, 39). 28. Yaşam hakk ı ile maddi ve manevi varl ığı koruma hakk ı kapsam ında yürütülece k ceza soru şturmalar ının yan ı sıra hukuki sorumlulu ğu ortaya koymak ad ına adli ve idari yarg ıda aç ılacak tazminat davalar ında da makul derecede ivedilik ve özen şart ının yerine getirilmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ili şkin yürüttükleri yarg ılamalarda, Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yap ıp yapmad ıklar ının ya da ne ölçüde yapt ıklar ının da Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri taraf ından bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yarg ı sisteminin daha sonra ortaya ç ıkabilecek benzer yaşam hakk ı ihlallerinin önlenmesinde sahip oldu ğu önemli rolün zarar görmesine engel olacakt ır (Cemil Dan ışman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, 110; Filiz Aka , 33). Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 829. Başvurunun incelenmesi neticesinde Mahkeme taraf ından görülen tam yarg ı davas ında, ilgili aile sa ğlığı merkezinden ve hastaneden müteveffaya yap ılan tahlil ve tetkikleri içeren t ıbbi evraklar ın istendiği ve daha önce Cumhuriyet Ba şsavc ılığının talebiyle Adli T ıp Kurumu 1. İhtisas Kurulunca düzenlenen 18/3/2015 tarihli raporun taraflara tebli ğ edildiği anlaşılm ıştır. 30. Başvuruya konu olayda, M.Y.ye söz konusu ilac ın uygulanmas ının ard ından birkaç dakika içinde alerjik reaksiyon geli şmesi üzerine acil set kullan ılmadan geleneksel oksijen maskesi ve ambu ile solunum deste ği verilmeye çal ışıldığı, defalarca denenmesine rağmen damar yolunun aç ılamad ığı, uyluk bölgesinden adrenalin verildiği ancak bunun etkili olmad ığı, çağrı üzerine gelen 112 ekibinin müdahalesinin de olumlu sonuç vermedi ği ve M.Y.nin Multisef 750 mg enjeksiyonuna ba ğlı olarak geli şen anaflaksi sonucu hayat ını kaybettiği hususunda bir tart ışma bulunmamaktad ır. 31. An ılan ATK raporunda sadece, sa ğlık merkezine müracaat eden müteveffan ın şikayetleri do ğrultusunda konan tan ı, reçete edilen ve uygulanan ilaçla s ınırlı olarak değerlendirme yap ıldığı ve ilac ı reçete edenle uygulayan ın kusurunun bulunmad ığının mütalaa edildi ği anlaşılmaktad ır. Raporda ba şvurucular ın özellikle müteveffan ın geçirdiği anaflaktik şok nedeniyle yap ılan t ıbbi müdahalenin mevzuat ile t ıp kurallar ına uygun olmad ığına ve hizmet kusuru bulundu ğuna dair iddialar ı hakk ında herhangi bir de ğerlendirme bulunmamaktad ır. 32. Başvurucular ın bahse konu iddialar ının (bkz. 12) tam yarg ı davas ındaki uyuşmazl ığın çözümü için esasl ı olmad ığını söylemek mümkün de ğildir. Mahkemece başvurucular ın, sağlık hizmetlerinin organizasyonu ve yerine getirilmesi a şamalar ında herhangi bir hizmet kusuru bulunup bulunmad ığının ayd ınlat ılmas ı aç ısından, ilgili mevzuata göre aile sa ğlığı merkezinde asgari olarak bulundurulmas ı zorunlu t ıbbi cihaz ve malzemelerden olan acil seti nin olay s ıras ında mevcut olup olmad ığının araştırılmas ı ve bu set kullan ılarak t ıbbi müdahalede bulunulmam ış olmas ının ölüme etkisi konular ına temas eden esasl ı iddialar ına ilişkin herhangi bir bilirki şi incelemesi yap ılmamas ı ve hangi gerekçeyle inceleme yap ılmad ığının da belirtilmemesi nedenleriyle, dava konusu olay ın Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle incelendi ği söylenemeyecektir. 33. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 4. 6216 say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 34. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 9tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 35. Başvurucular, ihlalin tespiti ve yeniden yarg ılama talebinde bulunmu şlard ır. 36. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B.No: 2016/12506, 7/11/2019). 37. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 38.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla kendisine böyle bir karar ula şan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir (Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 39. Mevcut ba şvuruda, ölüm olay ı hakk ında aç ılan tam yarg ı davas ında başvurucular ın esasa etkili itirazlar ı bilirkişi raporunda ve mahkeme karar ında karşılanmadan davan ın reddine karar verilmesi nedeniyle Anayasa n ın 17. maddesi kapsam ında yaşam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine karar verilmi ştir. Buna göre ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 40. Bu durumda ya şam hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir Başvuru Numaras ı: 2017/30109 Karar Tarihi : 16/9/2020 10karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 14. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 41. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Yaşam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının usul boyutunun İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Yaşam hakk ının usul boyutunun ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin Ankara 14. İdare Mahkemesine (E.2016/230) GÖNDER İLMESİNE, D. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş