TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İSMAİL ARPACI BA ŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2017/30417) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/30417 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : İsmail ARPACI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hükümlü olan ba şvurucuya gönderilen mektuba sak ıncal ı olduğu gerekçesiyle el konulmas ı nedeniyle haberle şm
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İSMAİL ARPACI BA ŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2017/30417) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/30417 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : İsmail ARPACI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hükümlü olan ba şvurucuya gönderilen mektuba sak ıncal ı olduğu gerekçesiyle el konulmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/30417 Karar Tarihi : 13/1/2021 39. Silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan Erzurum H Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) tutuklu olarak bulunan ba şvurucuya Silivri Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan arkada şı mektup göndermi ştir. 10. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Ba şkanl ığının (Disiplin Kurulu) 8/5/2017 tarihli sak ıncal ı mektup de ğerlendirme karar ıyla mektubun Mektup Okuma Komisyonunda muhafazas ına karar verilmi ştir. Karar gerekçesinde; mektubun birinci sayfas ının 2., 3. ve 4. paragraflar ının tamam ı ile birinci sayfas ından başlay ıp ikinci sayfas ının 4. sat ırının sonuna kadar olan bölümde kurum ve kurulu şlar hakk ında hakaret içeren ifadeler kullan ılm ış olabileceği kanaati olu ştuğu vurgulanarak 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 68. maddesinin (3) numaral ı f ıkras ına göre mektubun sak ıncal ı olduğu sonucuna var ılm ıştır. İlgili mektupta 17 Aral ık soruşturmas ı nedeniyle tutukland ığını belirten ba şvurucunun tutuklama sonras ı yaşadıklar ını anlat ırken bu sürecin ve sürece kat ılanlar ın hakl ılığına vurgu yapt ığı, ayn ı nedenlerle tutuklu ola n başvurucuya ceza infaz kurumu şartlar ı ve haks ızlık olarak nitelendirdi ği olaylar kar şısında nas ıl davran ılmas ı gerektiğine ilişkin motive edici sözler kulland ığı görülmüştür. 11. Başvurucu taraf ından Disiplin Kurulu karar ına karşı Erzurum 1. İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimli ği) yap ılan şikâyet 30/5/2017 tarihli kararla reddedilmi ştir. Karar gerekçesinde; mektubun birinci sayfas ının 2., 3. ve 4. paragraflar ının tamam ı ile birinci sayfas ından başlay ıp ikinci sayfas ının 4. sat ırının sonuna kadar olan bölümde kurum ve kuruluşlar hakk ında hakaret içeren ifadeler bulundu ğu vurgulanarak karar ın usul ve yasay a uygun oldu ğu ifade edilmi ştir. 12. Başvurucu taraf ından İnfaz Hâkimli ğinin karar ına karşı Ağrı 2. Ağır Ceza Mahkemesine yap ılan itiraz 19/6/2017 tarihli kararla reddedilmi ştir. Karar gerekçesinde, itiraz ın dayanağını oluşturan İnfaz Hâkimli ği karar ının usul ve yasaya uygun oldu ğuna ilişkin değerlendirmeye yer verilmi ştir. 13. Nihai karar 18/7/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 24/7/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 15. Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlar ında hükümlü ve tutuklular ın gönderdiği veya kendilerine gönderilen mektuplar ın denetlenmesine dayanak olu şturan mevzuata yer vermi ştir (Ahmet Temiz , B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 16-20). V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 13/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 17. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/30417 Karar Tarihi : 13/1/2021 4B. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 18. Başvurucu; ilgili mevzuatta tehdit ve hakaret içeren mektup tan ımlanmas ı yap ılmas ına rağmen Ceza İnfaz Kurumu karar ında hakaret içeren ifadeler kullan ılm ış olabileceği kanaati ile mektubun sak ıncal ı bulunduğu, hangi ifadelerin tehdit ya da hakaret içerdiğine ilişkin bir gerekçe sunulmad ığını vurgulam ıştır. Ceza İnfaz Kurumunun kanaate dayal ı işlem yapt ığını, kanaat ile karar verilemeyece ğini oysa mektubun ayn ı mevzuat hükümlerine göre görev yapan ba şka bir ceza infaz kurumundan görüldü damgas ıyla gönderildi ğini ve mektubun sak ıncal ı bulmad ığını belirtmiştir. Derece mahkemelerinin de itirazlar ını karşılayacak şekilde gerekçe sunmad ığını ifade eden ba şvurucu; haberle şme hürriyeti, e şitlik ilkesi ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 19. Bakanl ık görüşünde; ilgili mevzuat hat ırlat ıldıktan sonra başvurucuy a gönderilen mektubun Disiplin Kurulunca denetlenmesi suretiyle haberle şme hürriyetine yap ıldığı iddia olunan müdahalenin kamu düzeninin korunmas ı ve suç i şlenmesinin önlenmesi amaçlar ını taşıdığı, bunun da Anayasa'n ın haberle şme hürriyetine ili şkin 22. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ında meşru bir amac ı olduğu değerlendirilmesine yer verilmiştir. Bununla birlikte Kurumun düzeni, disiplini ve güvenli ği sağlama kapsam ında somut olay ı değerlendirme hususunda takdir hakk ının olduğu ve mahkemelerin de somut olay ın özelliklerine göre de ğerlendirme yaparak karar verdi ği vurgulanm ıştır. Bu durumda başvurucuya gönderilen ve kurum ve kurulu şlar hakk ında hakaret içerdi ği değerlendirile n mektubun al ıkonulmas ına karar verilmesinin demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmad ığı ve müdahalenin ula şılmak istenen amaçla orant ılı olduğu ifade edilmi ştir. 20. Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında genel olarak ba şvuru formunda belirttiği iddialar ını tekrarlayan ba şvurucu; mektuba yap ılan yasaklay ıcı müdahalenin bir ihtimale dayand ığını, hangi ifadelerin tehdit ya da hakaret içerdi ğinin tespit edilmedi ğini, Bakanl ık görüşünün de itirazlar ını karşılar nitelikte olmad ığını, subjektif ve hatal ı bir değerlendirme ile mektuba el konulmas ının demokratik toplum gereklerine uymad ığını belirtmiştir. 2. Değerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, kendisine gönderilen mektubun Disiplin Kurulunca sak ıncal ı görülerek al ıkonulmas ı nedeniyle haberleşme hürriyetinin engellenmesine ili şkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında bu tür ba şvurular haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir (Ahmet Temiz, 23; Özkan Kart (2) , B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural, B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin, B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24). Somut başvuruda da bu durumdan ayr ılmay ı gerektirecek bir durum bulunmamaktad ır. 22. Anayasa'n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak " Haberleşme hürriyeti " kenar ba şlıklı 22. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Başvuru Numaras ı: 2017/30417 Karar Tarihi : 13/1/2021 5Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz. ... İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir." 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre Anayasa Mahkemesince aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemez oldu ğuna karar verilebilir. Ba şvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği, iddialar ının salt kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin olduğu, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karma şık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 24. Disiplin Kurulu, ba şvurucuya gönderilmek istenen mektubun sak ıncal ı olduğunu değerlendirerek al ıkonulmas ına karar vermi ştir. Dolay ısıyla an ılan işlem ile kamu makamlar ı taraf ından başvurucunun haberle şme hürriyetine bir müdahalede bulunuldu ğu aç ıktır. 25. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz karar ında, hükümlü ve tutuklular ın gönderdiği veya kendilerine gönderilen mektuplara ceza infaz kurumunun ilgili kurullar ı taraf ından yap ılan müdahalelere ili şkin genel ilkeler belirtilmi ştir (Ahmet Temiz, 28-34). Buna göre haberle şme özgürlü ğüne yap ılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir , yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir. İkinci olarak söz konusu müdahale meşru bir amaca dayanmal ı, demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olmal ıdır. 26. An ılan müdahale Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanmad ığı ve Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 22. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Bu nedenle s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen, kanun taraf ından öngörülme, meşru amaç ta şıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( Ahmet Temiz , 36). 27. Somut olayda 5275 say ılı Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlar ından yapt ıklar ı yaz ışmalar ın denetimi ve s ınırland ırılmas ının kanuni dayana ğını oluşturduğu anlaşılmaktad ır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan haberle şme hürriyetinin düzenlendi ği Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci fıkras ında, söz konusu s ınırlama sebeplerine ba ğlı kal ınarak yap ılacak s ınırlaman ın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim karar ıyla mümkün olabilece ği belirtildikten sonra üçüncü f ıkras ında "İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir." denilerek bu kural ın da mutlak olmad ığı ve bu kurala baz ı kurumlar yönünden kanunla sınırlamalar getirilebilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu ba ğlamda ceza infaz kurumlar ı, Anayasa'n ın 22. maddesinin üçüncü fıkras ı kapsam ında istisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurumlar ındand ır (Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 74-76). Başvuru Numaras ı: 2017/30417 Karar Tarihi : 13/1/2021 628. Mektubun sak ıncal ı bulunarak al ıkonulma sebebi, an ılan mektupta kurumlar ve kuruluşlar hakk ında hakaret içeren ifadeler bulunulmas ı olarak gösterilmi ştir. Bu kapsamda başvurucuya gönderilen mektubun Disiplin Kurulu Ba şkanl ığınca denetlenmesi suretiyle haberleşme hürriyetine yap ılan müdahalenin kamu düzeninin korunmas ı, suç işlenmesinin önlenmesi ile ceza infaz kurumlar ında asayi ş ve güvenli ğin sağlanmas ı amaçlar ını taşıdığı, bunun da Anayasa'n ın haberle şme hürriyetine ili şkin 22. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ında meşru bir amaç oldu ğu sonucuna var ılm ıştır (Ahmet Temiz, 47-55). 29. Ceza infaz kurumlar ında tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi ceza infaz kurumunda güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda hükümlü ve tutuklular ın sahip olduklar ı haklar s ınırland ırılabilir ( Turan Günana , B. No: 2013/3550, 19/11 /2014, 35). 30. Somut olaya konu mektupta özellikle 17 Aral ık soruşturmas ının hakl ı ve hukuka uygun oldu ğu, sürece müdahale eden kurum ile kurulu şlar ın alg ı operasyonu yapt ığı gibi ifadeler kullan ılmak suretiyle an ılan süreçte ya şanılanlar ın meşrulaştırılmaya çal ışıldığı görülmüştür. Ayr ıca 17 Aral ık süreci sonras ı yaşananlar ın bir gün sonlanaca ğı ve hakl ılıklar ının ortaya ç ıkacağı vurgulanarak mektubun muhatab ının motive edilmek istendi ği, 17 Aral ık soruşturmas ı ve bu soru şturmaya kat ılanlar ın güçlü ifadeler ile övüldü ğü, sürekli "biz" ifadesi kullan ılarak bir aidiyetin vurguland ığı, an ılan soruşturma süreci ile ilgili terör örgütünün kamuya yans ıyan söylemlerine paralel görü şlerin tekrarland ığı görülmü ştür. Bu tespitlerden hareketle ba şvurucu ve mektubu gönderenin silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklu olduklar ı hususu da dikkate al ınarak mektupta kullan ılan üslup ve içerik değerlendirildi ğinde mektubun yaz ılma amac ının örgütsel ili şkileri canl ı tutmak suretiyle örgütün çözülmesini önlemek ve mektupla şma yoluyla örgütsel haberle şmeyi sağlamak olduğu söylenebilir. 31. Buna göre sak ıncal ı görülerek mektuba el konulmas ı şeklindeki müdahalenin Anayasa'n ın 22. maddesi anlam ında kamu düzeninin korunmas ı ve suç i şlenmesini n önlenmesi için ihtiyaç duyulan demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmad ığı ve müdahalenin ula şılmak istenen amaçla ölçülü oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. Bu kapsamda İnfaz Hâkimli ği karar ının da ilgili ve yeterli gerekçeler içerdi ği görülmektedir. Sonuç olarak somut olayda haberle şme hürriyetine yönelik aç ık ve görünür bir ihlal bulunmamaktad ır. 32. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurucunun adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/30417 Karar Tarihi : 13/1/2021 7C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 13/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI