TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BUKET BARAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/14999) Karar Tarihi: 3/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Eşref Uğur ŞENOL Başvurucular : 1. Buket BARAN 2. Can BARAN 3. Cihan BARAN 4. Emirberki BARAN Başvurucular Vekili : Av. Mehmet Nail KOCAKAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BUKET BARAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/14999) Karar Tarihi: 3/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Eşref Uğur ŞENOL Başvurucular : 1. Buket BARAN 2. Can BARAN 3. Cihan BARAN 4. Emirberki BARAN Başvurucular Vekili : Av. Mehmet Nail KOCAKAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, imar uygulamas ı ile kamuya terk edilen ta şınmaz ın terk amac ı dışınd a kullan ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 14/3/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyon 7/11/2019 tarihinde ba şvurucunun makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna, başvurucunun di ğer ihlal iddialar ının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 37. Başvurucular, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: A. Başvuru Konusu Olay ın Arka Plan ı 9. Başvurucular 21/12/2016 tarihinde vefat eden O.B.nin mirasç ılar ıdır. 10.İstanbul ili Bahçelievler ilçesi Bahçelievler Mahallesi'nde bulunan 1090 ada 1 ve 2 parsel (eski 1042 ada 7 parsel) say ılı taşınmaz 24/5/1978 tarihinde Çevre ve Şehircili k Bakanl ığı taraf ından onaylanan mevzi imar plan ında yeşil alan olarak ayr ılm ıştır. 11. Başvurucular ın murisi bu ta şınmaz ın 1/2 hissesini 1984 y ılında sat ın alm ıştır. 12. Başvurucular ın beyan ına göre Çevre ve Şehircilik Bakanl ığı taraf ından onaylanan imar plan ı doğrultusunda Bak ırköy Belediyesinin 13/11/1984 tarihli encümen karar ı ile bu ta şınmaz tek tarafl ı olarak ifraz edilmi ştir. Yeni olu şan 1 numaral ı parsel, düzenleme ortakl ık pay ı olarak ye şil alana ayr ılm ıştır. 13. Başvurucular ın beyan ına göre Bak ırköy Belediyesinin 3/9/1987 tarihli encümen karar ıyla 1 numaral ı parsel ifraz edilerek yeni olu şan 2.052 m2 yüz ölçümlü 6 numaral ı parse l Türk Böbrek Vakf ına (Vak ıf) tahsis edilmi ştir. 1989 y ılında da Vak ıf taraf ından bu ta şınmaz üzerinde hastane faaliyetleri ba şlatılm ıştır. 14. Başvurucular ayr ıca İstanbul Valili ği ile Vak ıf aras ında 20/2/1991 tarihinde imzalanan protokol ile de bu ta şınmaz ın 788 m2lik k ısm ının ilköğretim alan ı, 640 m2lik kısm ının da ortaö ğretim alan ı olarak Vakfa tahsis edildi ğini savunmu şlard ır. 15. Bahçelievler Belediyesi taraf ından 2003 y ılında bu ta şınmaz ı da kapsaya n alandaki 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli planlarda fonksiyon de ğişikliğine gidilerek bu ta şınmaz eğitim ve sa ğlık alan ı içine al ınm ıştır. 8/1/2004 tarihli encümen karar ı ile de bu ta şınmaz ın sağlık tesisi alan ı olarak Belediye ad ına tescil edilmesine karar verilmi ştir. B. İmar Plan ı Değişikliğinin İptali Süreci 16. Başvurucular ın murisi imar plan ı değişikliği işlemi ve ta şınmaz ın Bahçelievler Belediyesi ad ına tescil edilmesi yönünde al ınan kararlar ın iptali istemiyle 2004 y ılında -dosyada belirtilmeyen bir tarihte- İstanbul 2. İdare Mahkemesinde dava açm ıştır. 17. Mahkeme 21/6/2006 tarihinde davan ın kabulü ile dava konusu i şlemlerin iptaline karar vermi ştir. Kararda; plan de ğişikliklerinin naz ım ve uygulama imar planlar ına uygun olmad ığı, plan de ğişikliğine yönelik olarak ilgili kurumun görü şünün al ınmam ış olduğu hususlar ına vurgu yap ılm ıştır. Kararda ayr ıca imar uygulamas ı ile kamuya terk edilmiş bir alan ın başka bir amaçla kullan ılmamas ı gerekirken Belediyeye tahsis edilmesinin şehircilik ilkeleri ve planlama teknikleri ile kamu yarar ına ayk ırı olduğu ifade edilmi ştir. 18. Dan ıştay Alt ıncı Dairesi 26/11/2008 tarihinde karar ı onam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 4C. Başvuruya Konu Yarg ılama Süreci 19. Başvurucular ın murisi, imar plan ı değişikliği işlemi nedeniyle olu şan maddi ve manevi zararlar ının tazmini amac ıyla 29/7/2009 tarihinde İstanbul 3. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) tam yarg ı davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde özetle 13/5/1985 tarihli ve 3194 say ılı İmar Kanunu nun 18. maddesi uyar ınca davaya konu ta şınmaz ın %65'e varan k ısm ının yeşil alan olarak terk edildi ği ancak bu k ısma fiilen özel sa ğlık tesisi ve özel e ğitim kurumu kurulduğu, sonras ında yap ılan imar plan ı değişikliğiyle taşınmaz ın yeşil alan vasf ının değiştirildiği belirtilmi ştir. Bu nedenlerle olu şan hak kay ıplar ının giderilmesi için maddi ve manevi tazminat talep edilmi ştir. 20. Mahkeme 27/12/2011 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Kararda özetle şu hususlara de ğinilmiştir: i. 1090 ada 1-2 parsel (eski 1042 ada 7 parsel) say ılı taşınmaz ın 24/5/1978 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanl ığınca onanan mevzi imar plan ında yeşil alanda olduğuna, bu do ğrultuda yap ılan imar uygulamas ı sonras ı düzenleme ortakl ık pay ı kapsam ında taşınmaz ın bir k ısm ının davac ı taraf ından kamuya terk edildi ğine ve tapu kütü ğüne de bu şekilde işlendiğine vurgu yap ılm ıştır. ii. Söz konusu parsel üzerinde yap ılan protokollerle bir k ısm ının eğitim alan ı, bir k ısm ının da sağlık alan ı olarak kullan ılmas ı yönünde fiilî uygulamalara gidildiğine değinilmiştir. Ayr ıca kamuya terk edilmi ş yeşil alan işlevinde olan taşınmaz ın 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli planlarda fonksiyon de ğişikliğine gidilerek eğitim ve sa ğlık alan ı içine al ındığı, 2004 tarihli belediye encümeni karar ı ile parselin Bahçelievler Belediyesi ad ına ihdas edildi ği ifade edilmi ştir. iii. Ancak an ılan imar plan ı değişikliklerinin iptali istemiyle aç ılan davan ın İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 21/6/2006 tarihli karar ıyla iptal edildi ği, Dan ıştay Alt ıncı Dairesince bu karar ın onand ığı, daval ı idarelerce yarg ı karar ının gereği yerine getirilerek 24/5/1978 tasdik tarihli mevzi imar plan ındaki donat ı alanlar ının korunmas ı yönünde plan de ğişikliğinin yap ıldığı aç ıklanm ıştır. iv. Buna göre mevcut durumda ta şınmaz ın kamuya ayr ılm ış yeşil alan özelli ğini kaybetmedi ği, yeşil alan vasf ının devam etti ği, idarenin hukuka ayk ırı işleminden ya da eyleminden do ğan somut bir zarar ın söz konusu olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 21. Dan ıştay Alt ıncı Dairesi 5/12/2016 tarihinde karar ı onam ıştır. Başvurucular bu karara kar şı karar düzeltme yoluna gitmemi ştir. 22. Nihai karar ba şvurucular vekiline 14/2/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 23. Başvurucular 14/3/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 24. 3194 say ılı Kanun un 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 5"Özel hukuk ki şilerinin mülkiyetinde olup uygulama imar plan ında düzenleme ortakl ık pay ına konu kullan ımlarda yer alan ta şınmazlar; a) Bu kullan ımlardan umumi hizmetlere ayr ılan alanlar öncelikle 18 inci maddeye göre arazi ve arsa düzenlemesi yap ılarak, ... ilgili kamu kurum ve kurulu şunca kamula ştırılarak kamu mülkiyetine geçirilir." 25. 4/11/1983 tarihli ve 2942 say ılı Kamulaştırma Kanunu'nun 35. maddesi şöyledir: ''İmar mevzuat ı gereğince düzenlemeye tabi tutulan parsellerden düzenleme ortakl ık pay ı karşılığı olarak bir defaya mahsus al ınan yol, ye şil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayr ılan yerlerle, özel parselasyon sonunda malikinin muvafakat ı ile kamu hizmet ve tesisleri için ayr ılmış bulunan yerler için eski malikleri taraf ından mülkiyet iddias ında bulunulamaz ve kar şılığı istenemez.'' B. Uluslararas ı Hukuk 26. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi şöyledir: "Her gerçek ve tüzel ki şinin mal ve mülk dokunulmazl ığına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ı vard ır. Bir kimse, ancak kamu yarar ı sebebiyle ve yasada öngörülen ko şullara ve uluslararas ı hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun b ırak ılabilir. Yukar ıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yarar ına uygun olarak kullan ılmas ını düzenlemek veya vergilerin ya da ba şka katk ılar ın veya para cezalar ının ödenmesini sa ğlamak için gerekli gördükleri yasalar ı uygulama konusunda sahip olduklar ı hakka halel getirmez." 27. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) her ne kadar Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinde aç ık olarak usule ili şkin güvencelerden söz edilmese de bu maddenin keyfî müdahalelerden korunmak amac ıyla mülkiyet hakk ına yap ılan müdahaleleri n kanun d ışı, keyfî ya da makul olmayan şekilde uyguland ığına ilişkin savunma ve itirazlar ın sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya konabilme olana ğının tan ınmas ı güvencesini kapsad ığını belirtmektedir. Bu de ğerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bak ılarak yap ılmal ıdır (AGOSI/Birle şik Krall ık, B. No: 9118/80, 24/10/1986, 55; Jokela/Finlandiya , B. No: 28856/95, 21/5/2002, 45). 28. Ayr ıca AİHM'e göre usule ili şkin güvencelerin özel ki şiler aras ında ihtila f oluşturan mülkiyet hakk ı ile ilgili meseleler yan ında taraflardan birinin devlet olmas ı durumunda bu ilke daha kuvvetli uygulanma alan ı bulur ( Plechanow/Polonya , B. No: 22279/04, 7/7/2009, 100). Bu ba ğlamda AİHM, mülkiyet hakk ının korunmas ına dair usule ilişkin güvenceler kapsam ında mahkeme kararlar ının ilgili ve yeterli bir gerekçeye sahip olmas ı gerektiğine değinmiştir. AİHM bu zorunluluk davac ının her iddias ına ayr ıntılı cevap verilmesi anlam ına gelmemekle birlikte en az ından mülk sahibinin esasa ili şkin temel iddia ve itirazlar ının yarg ılama makamlar ınca yap ılacak dikkatli ve özenli bir inceleme sonucunda karşılanmas ı gerektiğini vurgulam ıştır (Gereksar ve di ğerleri/Türkiye , B. No: 34764/05, 34786/05, 34800/05, 34811/05, 1/2/2011, 54). Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 629.Gereksar ve di ğerleri/Türkiye karar ına konu olayda idare taraf ından sulama kanal ına hasar verilmesi nedeniyle ba şvurucular ın tarlalar ının zarar görmesi söz konusudur. AİHM, derece mahkemelerinin kararlar ının davan ın sonucuna etkili olabilecek mahiyetteki iddia ve itirazlara cevap verecek nitelikte yeterli bir gerekçe içermedi ği tespitine yer vermiştir. AİHM, bu sebeple Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinde öngörülen usul güvencelerinin yerine getirilmedi ğini belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna varm ıştır (Gereksar ve di ğerleri/Türkiye , 55-64). V.İNCELEME VE GEREKÇE 30. Mahkemenin 3/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 31. Başvurucular, imar uygulamas ı sonras ında düzenleme ortakl ık pay ı olarak ye şil alana terk ettikleri ta şınmaz üzerinde Bahçelievler Belediyesinin verdi ği inşaat izinleriyle sağlık tesisleri yap ıldığını belirtmiş; plan de ğişiklikleri mahkeme karar ıyla iptal edilmi ş olmas ına rağmen 1987 y ılından 2004 y ılına kadar olan süre içinde ta şınmaz ın terk amac ı dışında kullan ılmas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiğine değinmişlerdir. Di ğer taraftan Bahçelievler Belediyesinin Mahkemenin iptal karar ını yerine getirmedi ğini ve taşınmaz üzerindeki sa ğlık tesisinin faaliyetine devam etti ğini savunan ba şvurucular taşınmaz ın terk amac ı dışında kullan ılmas ıyla elde edilen kira gelirinden tazminat isteme haklar ının olduğunu, tazminat istemlerinin reddedilmesi nedeniyle mülkiyet haklar ının ihlal edildiğini ileri sürmü şlerdir. 32. Başvurucular ayr ıca taşınmaz ın yeşil alan vasf ıyla kullan ılmad ığı hususunun tespiti teknik bilgiyi gerektirdi ği için keşif yap ılarak bilirki şi raporu al ınmas ı yönündeki taleplerinin Mahkemece gerekçe gösterilmeksizin reddedilmesi nedeniyle de adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğinden yak ınm ışlard ır. 33.Çevre ve Şehircilik Bakanl ığı görüşünde; somut olayda ba şvurucular ın murisi taraf ından yap ılan başvuru üzerine 13/10/1984 tarihli encümen karar ıyla parsel üzerinde ifraz işlemi gerçekle ştirildiği, imar uygulamas ı sonras ında düzenleme ortakl ık pay ı kapsam ında parselin bir k ısm ının muris taraf ından kamuya terk edildi ği ifade edilmi ştir. Ayr ıca daha sonras ında yap ılan plan de ğişikliklerinin iptaline ili şkin yarg ı kararlar ının yerine getirildi ği ve bu doğrultuda yap ılan uygulama imar plan ında ilgili parsellerin tekrar ye şil alan olarak ayr ıldığı belirtilmi ştir. Diğer yandan mahkeme karar ında da ifade edildi ği üzere mevzi imar plan ında yeşil alanda kalan ta şınmaz ı yap ılan uygulamaya istinaden düzenleme ortakl ık pay ı kapsam ında terk eden ba şvurucular ın taşınmaz üzerindeki mülkiyet ili şkisinin sona erdi ği, bu bağlamda ba şvurucular ın tazminat elde etme yolunda me şru bir beklentilerinin bulunmad ığına değinilmiştir. 34. Başvurucular; Çevre ve Şehircilik Bakanl ığı görüşüne karşı beyanlar ında söz konusu uygulama imar plan ı ve ifraz i şlemi için murislerinin herhangi bir idari makam ile pazarl ık veya uzla şmaya gitmedi ğini, yap ılan ifraz i şleminde Çevre ve Şehircilik Bakanl ığınca onanm ış mevzi imar plan ının kullan ıldığını belirtmişlerdir. Dolay ısıyla 1042 ada 7 parsel say ılı taşınmaz ın zaman ın yetkili belediyesi taraf ından tek tarafl ı bir şekilde ifra z edilip murislerine in şaat izni verildi ğini ifade etmi şlerdir. Di ğer taraftan imar plan ında Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 7taşınmaz ın kullan ım durumunun ye şil alan olarak belirtilmesinin mevcut fiilî durumda taşınmaz ın kamu yarar ına kullan ılmad ığı olgusunu de ğiştirmediğini savunan ba şvurucular, taşınmaz ın oluşturduğu art ı değerden yararland ırılmalar ı yönünde me şru beklentilerinin var olduğunu ileri sürmü şlerdir. B. Değerlendirme 35. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 36. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular adil yarg ılanma hakk ının da ihlal edildiğini ileri sürmü ş ise de bu yöndeki şikâyetleri esas olarak kamuya terk edilen taşınmaz ın terk amac ı dışında kullan ılmas ı, bu nedenle u ğrad ıklar ını iddia ettikleri zarar ın karşılanmamas ına ilişkin oldu ğundan bütün şikâyetler mülkiyet hakk ı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 37. Somut olaya konu 1042 ada 7 parsel say ılı ana gayrimenkul 24/5/1978 tarihinde onaylanan mevzi imar plan ında yeşil alan olarak ayr ılm ıştır. Bu taşınmaz ın 1/2 hissesi 1984 y ılında başvurucular murisi taraf ından sat ın al ınm ış ve ayn ı yıl yap ılan imar uygulamas ında malikler, ta şınmaz ın bir k ısm ını düzenleme ortakl ık pay ı olarak bedelsiz şekilde kamuya terk edip kalan k ısm ın yeşil alandan ç ıkar ılmas ını sağlam ışlard ır. 38. Anayasa Mahkemesi imar uygulamas ı sıras ında herhangi bir şart koşulmaks ızın kamuya terk edilen bir ta şınmaz ın kamu hizmetinde kullan ılmad ığından bahisle iadesi talebinin reddinin şikâyet edildi ği Şahin Tosun (B. No: 2014/10857, 11/1/2017) başvurusunda benzer bir durumu incelemi ştir. Söz konusu kararda imar plan ının iptal edilmesi nedeniyle ba şvurucunun kamuya bedelsiz olarak terk etti ği taşınmaz bölümünün iadesini istemesi yönünde me şru bir beklentisinin mevcut oldu ğu ve taşınmaz ın iade edilmemesinin mülkten yoksun b ırakma olarak de ğil mülkiyetten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahale kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. Başvuru konusu olayda da başvurucular murislerinin kamuya terk etti ği taşınmaz ın amac ı dışında kullan ıldığını ileri sürdüklerinden somut olayda bu ilkeden ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmamaktad ır (Şahin Tosun , 42, 43). 39. Anayasa'n ın 13. ve 35. maddeleri uyar ınca mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 62). 40. Mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçüt kanun a dayal ı olma ölçütüdür. Bu ölçütün sa ğlanmad ığı tespit edildi ğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yap ılmaks ızın mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılacakt ır. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, müdahaleye ili şkin yeterince ula şılabilir, belirli ve öngörülebilir kanun Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 8hükümlerinin bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44; Ford Motor Company , B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49; Necmiye Çiftçi ve di ğerleri , B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). 41. Başvuru konusu olayda, mevzi imar plan ında yeşil alana ayr ılan taşınmaz ın imar uygulamas ı sonras ında başvurucular ın murisi taraf ından düzenleme ortakl ık pay ı olarak kamuya terk edildi ği ve bu durumun tapu kütü ğüne de şerh edildi ği derece mahkemelerince vurgulanm ıştır. 2942 say ılı Kanun'un 35. maddesinde ise ''imar mevzuat ı gereğince düzenlemeye tabi tutulan parsellerden düzenleme ortakl ık pay ı karşılığı olarak bir defaya mahsus al ınan yol, ye şil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayr ılan yerlerle ilgil i eski malikleri taraf ından mülkiyet iddias ında bulunulamaz ve kar şılığı istenemeyece ği'' düzenlenmi ştir. Bu itibarla ula şılabilir, öngörülebilir ve belirli oldu ğu aç ık olan söz konusu kanun hükmüne dayanan müdahalenin kanunilik ölçütünü ta şıdığı değerlendirilmi ştir. 42. Anayasa'n ın 13. ve 35. maddeleri uyar ınca mülkiyet hakk ı ancak kamu yarar ı amac ıyla s ınırland ırılabilmektedir. Kamu yarar ı kavram ı, mülkiyet hakk ının kamu yarar ının gerektirdi ği durumlarda s ınırland ırılmas ına imkân verdi ğinden -bir s ınırland ırma amac ı olmas ının yan ı sıra mülkiyet hakk ının kamu yarar ı amac ı d ışında s ınırlanamayaca ğını öngörerek ve bu anlamda bir s ınırlama s ınırı oluşturarak- mülkiyet hakk ını etkin bir şekilde korumaktad ır. Kamu yarar ı kavram ı, devlet organlar ının takdir yetkisini de beraberinde getiren bir kavram olup objektif bir tan ıma elveri şli olmayan bu ölçütün her somut olay temelinde ayr ıca değerlendirilmesi gerekir ( Nusrat Külah , B. No: 2013/6151, 21/4/2016, 53, 56; Yunis Ağlar, B. No: 2013/1239, 20/3/2014, 28, 29). 43.İmar uygulamas ı sonras ında yeşil alan olarak terk edilen ta şınmaz ın imar durumunun eğitim ve sa ğlık alan ı içine al ınmas ına yönelik imar plan ı değişikliğinin şehircili k ilkeleri ve planlama teknikleri ile kamu yarar ına ayk ırı olduğu tespit edilerek derece mahkemelerince iptal edildi ği görülmektedir. Buna göre müdahalenin niteli ğini ve olay ın koşullar ını dikkate alan Anayasa Mahkemesi, me şru amaç unsurunu müdahalenin ölçülülü ğü ile birlikte sorgulayarak sonuca varacakt ır (benzer yöndeki bir karar için bkz. Süleyman Oktay Uras ve Sevtap Uras , B. No: 2014/11994, 9/3/2017, 75). 44. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri , B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 45. Orant ılılık ilkesi gere ği kişilerin mülkiyet hakk ının s ınırland ırılmas ı hâlinde elde edilmek istenen kamu yarar ı ile bireyin haklar ı aras ında adil bir dengenin kurulmas ı gerekmektedir. Bu adil denge, ba şvurucunun şahsi olarak a şırı bir yüke katland ığının tespit edilmesi durumunda bozulmu ş olacakt ır. Müdahalenin orant ılılığını değerlendirirken Anayasa Mahkemesi; bir taraftan ula şılmak istenen me şru amac ın önemini, di ğer taraftan da müdahalenin niteli ğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davran ışlar ını gözönünde bulundurarak ba şvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacakt ır (Arif Güven , B. No: 2014/13966, 15/2/2017, 58, 60; Osman Ukav , B. No: 2014/12501, 6/7/2017, 71). Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 946. Anayasa Mahkemesi Şahin Tosun başvurusunda ölçülülük yönünden yap ılan değerlendirmede uygulama imar plan ında bedelsiz olarak kamuya terk edilen ta şınmaz ın iadesi iste ğini incelemi ştir. Buna göre ba ğışlayan ın bu bağışla elde etmeyi amaçlad ığı tüm yararlara kavu ştuğu hâllerde idarenin kamuya terk edilen k ısım üzerinde ba ğışlayan ile düzenlenen protokole uygun olarak tasarruf etmemesi ba ğışlayana ola ğan d ışı, aşırı ve ölçüsüz bir külfet yüklememektedir ( Şahin Tosun, 49, 50). 47. Somut olayda ba şvurucular murisi imar plan ında yeşil alan vasf ıyla yer alan taşınmaza ili şkin olarak Belediye ile yapm ış olduğu anlaşma uyar ınca taşınmaz ının bir kısm ını bedelsiz olarak kamuya terk etmi ş ve bunun kar şılığında taşınmaz ın kalan k ısm ı üzerinde tasarrufta bulunma hakk ını elde etmi ştir. Başvurucular, murislerinin kamuya bedelsiz olarak terk etti ği bu alan ın idare taraf ından amac ına ayk ırı olarak bir vakf a devredildi ğini ve bu vakf ın da taşınmaz üzerine sa ğlık tesisi in şa ederek gelir kazand ığını belirterek fiilen sürdürülen bu faaliyetin kendilerini zarara u ğratt ığını iddia etmektedir. Derece mahkemeleri ise ta şınmaz ın imar plan ında yeşil alan vasf ını koruduğu ve fiilî kullan ımın başvurucular yönünden herhangi bir zarara neden olmad ığı gerekçesiyle başvurucular ın davas ını reddetmi ştir. 48. Bireysel ba şvuruya konu ta şınmaza ili şkin imar plan ı ve uygulamas ı bir bütün olarak ele al ındığında, ana ta şınmaz ın tamam ının yeşil alan içinde kalmakta iken başvurucular murisi ile idarenin anla şmas ı sonucunda bir k ısm ının kamuya bedelsiz olarak terk edildi ği ve kalan k ısm ın yeşil alandan ç ıkar ılarak konut alan ı içinde kalacak şekilde başvurucular murisi ad ına tapuya tescil edildi ği anlaşılmaktad ır. Başvurucular her ne kadar kamuya terk edilen ta şınmaz ın yeşil alan vasf ı korunmak üzere kamuya terk edildi ğini iddia etmişse de bu hususta herhangi bir belge ve bilgi sunmam ışlard ır. Öte yandan ta şınmaz ın imar plan ındaki vas ıf değişikliği mahkemece iptal edilmekle birlikte iptalin gerekçesi 1978 onayl ı imar plan ı uyar ınca yeşil alan olarak kamuya terk edilmi ş olan taşınmaz ın dava konusu planlarda sa ğlık tesisi alan ına ayr ılmas ının yoğunluk artt ırıcı ve donat ı alanlar ını azalt ıcı olmas ı ve bu nedenle ta şınmaz ın yeşil alan olarak kalmas ı gerektiği gerekçesine dayanmaktad ır. Bu durumda ta şınmaz ın yeşil alan vasf ının korunmas ı şart ıyla kamuya terk edildiği iddias ının başvurucular taraf ından kan ıtland ığı söylenemez. Ayr ıca maliki oldu ğu taşınmaz ın bir k ısm ını bedelsiz olarak kamuya terk eden ba şvurucular murisi bu ter k nedeniyle amaçlad ığı tüm yararlar ı elde etmi ştir. Bu hâlde Şahin Tosun başvurusunda belirlenen ilkeler do ğrultusunda imar durumu itibar ıyla hâlen ye şil alan vasf ındaki taşınmaz ın bir vak ıf taraf ından sağlık tesisi olarak kullan ılmas ının başvuruculara ola ğan d ışı, aşırı ve ölçüsüz bir külfet yükledi ği söylenemez. 49. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda bir ihlal bulunmad ığı aç ık olan ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 50. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2017/14999 Karar Tarihi : 3/12/2020 10A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 3/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ