TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CEMAL ORHAN DUMANO ĞULLARI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/4987) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/4987 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Cemal Orhan DUMANO ĞULLARI Vekilleri : 1. Av. Dilşad ENHO Ş 2. Av. Mustafa Kemal B İLGİÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CEMAL ORHAN DUMANO ĞULLARI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/4987) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/4987 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Cemal Orhan DUMANO ĞULLARI Vekilleri : 1. Av. Dilşad ENHO Ş 2. Av. Mustafa Kemal B İLGİÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karşılanmas ı amac ıyla yap ılan talebin reddedilmesi nedeniyle ya şam hakk ı ve maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 11/2/2021 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir talebinin 19/4/2021 tarihinde reddine karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2021/4987 Karar Tarihi : 22/2/2022 27. 1961 do ğumlu olan ba şvurucuya metastatik akci ğer ve mide kanseri tan ısı konulmuştur. Türkiye İlaç ve T ıbbi Cihaz Kurumu pembrolizumab beta etken maddeli Keytruda isimli ilac ın 6 ayl ık kullan ımını ve ithalini uygun görmü ştür. 8.İlaç bedelinin ödenmesi talebiyle SGK'ya yapt ığı başvurusunun reddi üzerine başvurucu, ret i şleminin iptali, ilaca ait bedellerin kar şılanmas ı ve ödemi ş olduğu bedelin taraf ına geri ödenmesi için SGK aleyhine Ankara 37. İş Mahkemesinde ( İş Mahkemesi) dava açm ış ve ihtiyati tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. 9.İş Mahkemesi, 22/5/2020 tarihinde ba şvurucunun ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar vermi ştir. SGK vekilinin karara kar şı yapt ığı istinaf talebini inceleyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi (10. Hukuk Dairesi) dosyada ilac ın kullan ımının zorunlu ve acil gereklili ğine ilişkin sağlık kurulu raporu ve di ğer birtak ım belgelerin bulunmamas ı nedeniyle karar ın kald ırılmas ına karar vermi ştir. 10. Bu yönde bir rapor alan ba şvurucu, yeniden tedbir talebinde bulunmu ş; İş Mahkemesi 21/10/2020 tarihinde tedbir talebini tekrar kabul etmi ştir. 10. Hukuk Dairesi 20/1/2021 tarihinde " ... Pembrolizumab etken maddeli ilac ın, 6 ayl ık kullan ımına ilişkin izin yazısı ve davac ının hastal ığına dair t ıbbi belgelerle izin verilen ilac ın davac ının tedavisind e etkili oldu ğuna dair doktor kayd ı bulunmakta ise de dosya kapsam ında ilaç kullan ım raporu olmad ığı, ayr ıca mahkemece... Tebli ğinde karşılanmas ına izin verilen muadil ya da muadi l olmayan ancak ayn ı hastal ığın tedavisinde kullan ılan ilaçlar ın var olup olmad ığı yönünde bir değerlendirme yap ılmad ığı, hastal ığın başka bir ilaçla tedavisinin mümkün olup olmad ığı, sadece ad ı geçen ilaçlar ın kulan ılmas ıyla hastal ığın tedavisinin mümkün olaca ğına, kullan ılmas ında t ıbbi zorunluluk bulundu ğuna dair sa ğlık kurulu raporu bulunmad ığı, ... sal t endikasyon d ışı kullan ım onay ının varl ığına dayal ı olarak ihtiyati tedbir karar ı da verilemeyece ği ... nihai hüküm mahiyetinde davan ın esas ına ilişkin ihtiyati tedbir karar ı verilemeyece ği..." gerekçesiyle karar ın kald ırılmas ına karar vermi ştir. 11. Başvurucu, Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunarak tedavisi süresince ilaç bedelinin bu ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa SGK taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. Anayasa Mahkemesi 19/4/2021 tarihinde tedbir talebini reddetmi ştir. 12. UYAP üzerinden yap ılan incelemede, İş Mahkemesinin 19/2/2021 tarihinde davan ın kabulüne karar verdi ği anlaşılm ıştır. Gerekçenin ilgili k ısm ı şöyledir: "... ilac ın tedavi sonuna kadar bedelinin sunulacak fatura bedelleri üzerinden herhangi bir indirim yap ılmaks ızın daval ı kurum taraf ından kar şılanmas ı gerektiğinin tespitine, ... kurumun ... red i şleminin iptaline, Mahkememizce verilen daha önce tedbir kararlar ı BAM taraf ından kald ırılmış olmakla, esas hakk ında verilen karar gere ği HMK 397/2.madde de dikkate al ınarak karar ın kesinleşmesine kadar geçecek sürede uygulanmak üzere davac ının tedbir talebinin KABULÜNE... ilac ın tedavi sonuna kadar bedelinin sunulacak fatura bedelleri üzerinden herhangi bir indirim yap ılmaks ızın daval ı kurum taraf ından ... TEDB İREN KARŞILANMASINA, Davac ının davadan önce ödemek zorunda kald ığı 99.744,00 TL fatura bedelinin davan ın devam ı sıras ında kurum taraf ından ödendi ği anlaşılmakla bu konudaki iste k konusuz kald ığından KARAR VER İLMESİNE YER OLMADI ĞINA, ..." Başvuru Numaras ı: 2021/4987 Karar Tarihi : 22/2/2022 313. Söz konusu karara kar şı SGK vekili taraf ından istinaf ba şvurusunda bulunulmu ştur. İstinaf incelemesi devam etmektedir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Anayasa Mahkemesinin 22/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 15. Başvurucu, hastal ığının tedavisi için gerekli olan ilac ın maliyetinin yüksek olmas ı nedeniyle ilac ı kendi imkânlar ıyla tedarik etmeye devam etmesinin mümkün olmad ığını, SGK'ca ilaç bedelinin ödenmemesi yüzünden kendisi aç ısından hayati önemi olan ilaç tedavisinin gerçekle şememesine ba ğlı olarak ya şam ının ve maddi ve manevi bütünlüğünün tehlikeye girece ğini belirtmi ş; yaşam hakk ı ile maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 16. Bakanl ık görüşünde, İş Mahkemesinde iddiaya konu yarg ılama hakk ında kara r verilip karar ın istinaf incelemesinde oldu ğu hususunun ba şvurunun kabul edilebilirli ği yönünden yap ılacak incelemede dikkate al ınmas ı gerektiğini belirtmi ştir. Ayr ıca devletin vatandaşlar ının maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ını korumak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü oldu ğu fakat bu yükümlülü ğün s ınırsız olmad ığı, ilac ın ruhsat sahibi firmas ı taraf ından baz ı kanser türlerinde geri ödeme listelerine dâhil olma başvurusunun bulunuldu ğu ve ilgili komisyonlarca de ğerlendirme yap ılmaktayken firman ın başvurusunu geri çekti ği, başvurucunun gerekti ği gibi muayene ve tedavi alamad ığı yönünde bir şikâyetin bulunmad ığı belirtilmi ştir. B. Değerlendirme 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 18. Başvuruya konu ilaç bedelinin SGK taraf ından ödenmesi talepli yarg ılamada ilaç bedelinin SGK'ca ödenmesine karar verildi ği, karara kar şı SGK taraf ından davan ın esas ına dair iddialar ileri sürülerek istinaf talebinde bulunulup karar ın istinaf incelemesinde olduğu görülmü ştür. Bu itibarla ba şvurucunun bireysel ba şvuruya konu etti ği iddialar ına ilişkin olarak hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel ba şvuruda bulunduğu anlaşılmaktad ır. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2021/4987 Karar Tarihi : 22/2/2022 4A. Başvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 22/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.