TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DERYA ULUTA Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/41608) Karar Tarihi: 19/1/2023 R.G. Tarih ve Say ı: 1/3/2023-32119 Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Derya ULUTA Ş Vekili : Av. Ersin ALBUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DERYA ULUTA Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/41608) Karar Tarihi: 19/1/2023 R.G. Tarih ve Say ı: 1/3/2023-32119 Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Derya ULUTA Ş Vekili : Av. Ersin ALBUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçland ığı gerekçesiyle teknikerlik görevine ba şlatılmama işlemine kar şı aç ılan iptal davas ında davan ın sonucuna etkili iddian ın kararda kar şılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/12/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Ön lisans mezunu olan ba şvurucu 16/10/2016 tarihinde Kamu Personeli Seçme Sınav ı'na kat ılarak 90,73 puan alm ış ve 19/7/2017 tarihinde Türkiye Elektrik Anonim Şirketine harita teknikeri olarak yerle ştirilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 37. Başvurucu hakk ında 3/10/2016 tarihli ve 676 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 say ılı KHK) 74. maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bent uyar ınca güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yapt ırılm ıştır. Başvurucunun güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı nedeniyle göreve atamas ı gerçekleştirilmemiştir. 8. Başvurucu söz konusu i şlemin iptali istemiyle 7/3/2018 tarihinde dava açm ıştır. Dava dilekçesinde, memur olarak atanma için gereken tüm şartlar ı taşıdığı hâlde atamas ının yap ılmamas ının haks ız ve hukuka ayk ırı olduğunu ifade etmi ştir. Hakk ında aç ılan herhangi bir soruşturma ya da kovu şturma bulunmamas ına rağmen atanmamas ının masumiye t karinesine ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. 9. Ankara 3. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 24/12/2018 tarihinde davay ı reddetmiştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Olayda; bir kamu görevine aç ıktan atama konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu ve yarg ı karar ıyla idarenin bu yetkiyi kullanmaya zorlanamayaca ğı aç ıktır. Ancak idarenin bu yetkiyi kullanmas ı ve aç ıktan atama yapmak üzere gerekli i şlemler i başlatmas ı durumunda bu yetkinin kullan ımının yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yarg ı denetimine tabi oldu ğu konusunda da tereddüt bulunmamaktad ır. Bu durumda, davac ının güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucu yap ılan değerlendirmeyle atamas ının iptal edildi ği, dosya içeri ğindeki bilgi, belge ve beyanlarda n davac ının atanmas ı konusunda idarenin takdir yetkisinin somut ve objektif olarak kullan ıldığının anlaşıldığı, böylece atan ılacak görevin önem ve özelli ği ile aç ıktan atama konusunda takdir yetkisine sahip olan daval ı idarece tesis edilen i şlemde hukuki isabetsizli k görülmemi ştir." 10. Başvurucu, karara kar şı 25/3/2019 tarihinde istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstina f dilekçesinde, atanmama sebebinin kendisi ve ablas ı hakk ında yap ılan tespitler oldu ğunu belirttikten sonra ablas ı hakk ındaki tespit nedeniyle sorumlu tutulmas ına bağlı olarak suç ve cezalar ın şahsiliği ilkesinin ihlal edildi ğini ifade etmi ştir. Kendisi hakk ındaki tespit ile ilgili olarak kovu şturmaya yer olmad ığı karar ı verildiğini söylemi ştir. Hakk ında yürütülen tek kovuşturma bulundu ğunu ve bu kovu şturma sonucunda erteleme karar ı verildiğini dile getirmiştir. Buna ra ğmen atamas ının yap ılmamas ı nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edilmesinden şikâyet etmi ştir. İdarenin sahip oldu ğu takdir yetkisini hukuka ayk ırı kullanmas ına rağmen davas ının reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 11. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 9/10/2019 tarihinde istinaf talebini kesin olarak reddetmi ştir. 12. Nihai karar, ba şvurucuya 20/11/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 16/12/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 13. 657 say ılı Kanun un 48. maddesi şöyledir: "Devlet memurlu ğuna al ınacaklarda a şağıdaki genel ve özel şartlar aran ır. Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 4A) Genel şartlar: 1. Türk Vatanda şı olmak, 2. Bu Kanunun 40 nc ı maddesindeki ya ş şartlar ını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki ö ğrenim şartlar ını taşımak, 4. Kamu haklar ından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmi ş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolay ı bir y ıl veya daha fazla süreyle hapis cezas ına ya da affa uğram ış olsa bile devletin güvenli ğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, ( ) zimmet, irtikâp, rü şvet, h ırsızlık, doland ırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat kar ıştırma, edimin ifas ına fesat kar ıştırma, suçtan kaynaklanan malvarl ığı değerlerini aklama veya kaçakç ılık suçlar ından mahkûm olmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle;a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik ça ğına gelmemi ş bulunmak, c) Askerlik ça ğına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapm ış yahut ertelenmi ş veya yedek s ınıfa geçirilmi ş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri sakl ı kalmak kayd ı ile görevini devaml ı yapmas ına engel olabilecek ( ) ak ıl hastal ığı ( ) bulunmamak. 8.[Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 say ılı Karar ı ile iptal edilmi ştir] B) Özel şartlar: 1. Hizmet görece ği s ınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen ö ğretim ve e ğitim kurumlar ının birinden diploma alm ış olmak, 2. Kurumlar ın özel kanun veya di ğer mevzuat ında aranan şartlar ı taşımak." 14. 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun un 48. maddesinin birinci fıkras ının (A) bendine eklenen, Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilen (8) numaral ı alt bent şöyledir: "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmış olmak." V.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Anayasa Mahkemesinin 19/1/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 5A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 16. Başvurucu, güvenlik soru şturmas ı yap ılmas ına ilişkin olarak 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinde yer alan ibarenin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesine kar şın derece mahkemelerince dikkate al ınmad ığını ifade etmi ştir. Hakk ında bir suçlama bulunmamas ına rağmen görevine haks ız bir şekilde atanmad ığını belirtmiştir. Yasal bir engel olmamas ına, memur olmak için tüm şartlar ı taşımas ına karşın atamas ının yap ılmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 17. Bakanl ık görüşünde; ba şvurucunun yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ına konu iddialardan ve üzerine at ılı eylemlerden haberdar oldu ğu, işleme karşı iptal davas ı açarak an ılan işleme yönelik bilgi ve kan ıtlar ile iddia ve savunmalar ını yarg ı mercilerine sunma f ırsat ı da elde etti ği, derece mahkemelerinin güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı kapsam ında elde edilen delilleri ilgili mevzuat çerçevesinde de ğerlendirmek suretiyle sonuca ula ştığı belirtilmi ştir. Başvurucunun çeli şmeli yarg ılama ve silahlar ın eşitliği ilkelerine ayk ırı bir uygulamaya maruz kalmad ığı, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucunun olumsuz olmas ına neden olabilecek durum hakk ında dayanaklar ını, -idare taraf ından bilgilendirilmemi şse dahi- iddia ve delillerini ileri sürebilecek kadar bilgi sahibi olduğu ifade edilmi ştir. Bireysel ba şvuru kapsam ında yap ılacak incelemede aktar ılan hususlar ın dikkate al ınmas ı gerektiği belirtilmi ştir. 2. Değerlendirme 18. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti " kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 19. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ının neden olumsuz olarak kabul edildi ği mahkeme karar ından anla şılamam ıştır. Bu nedenle başvurucunun adil yarg ılanma hakk ına ilişkin ihlal iddias ının adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden biri olan gerekçeli karar hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği sonucuna var ılm ıştır. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden20. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönündeni. Genel İlkeler 21. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı maddi adaleti de ğil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bak ımdan adil Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 6yarg ılanma hakk ı davan ın taraflardan biri lehine sonuçlanmas ını garanti etmemektedir. Adil yarg ılanma hakk ı temel olarak yarg ılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat alt ına almaktad ır (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 80). 22. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı organlar ına davac ı ve daval ı olarak ba şvurabilme ve bunun do ğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yarg ılanma hakk ı güvence alt ına al ınm ıştır. An ılan maddeyle güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğü, kendisi bir temel hak niteli ği taşımas ının ötesinde di ğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlan ılmay ı ve bunlar ın korunmas ını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu ba ğlamda Anayasa n ın, bütün mahkemelerin her türlü kararlar ının gerekçeli olarak yaz ılmas ını ifade eden 141. maddesinin de hak arama hürriyetinin kapsam ının belirlenmesinde gözetilmesi gerekti ği aç ıktır (Vedat Benli , B. No: 2013/307, 16/5/2013, 30). 23. An ılan kurallar uyar ınca ilke olarak mahkeme kararlar ının gerekçeli olmas ı, adil yarg ılanma hakk ının bir gere ğidir. Derece mahkemelerince dava konusu maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesini, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı, uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucu, sonuca var ılmas ında kullan ılan takdir yetkisinin sebepleri makul bir şekilde gerekçelendirilmelidir. Bu gerekçelerin oluşturulmas ında aç ıkça bir keyfîlik görüntüsünün olmamas ı ve makul bir biçimde gerekçe gösterilmesi hâlinde adil yarg ılanma hakk ının ihlalinden söz edilemez ( İbrahim Ata ş, B. No: 2013/1235, 13/6/2013, 23). 24. Makul gerekçe; davaya konu olay ve olgular ın mahkemece nas ıl nitelendirildi ğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayand ırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm aras ındaki bağlant ıyı gösterecek nitelikte olmal ıdır. Zira taraflar ın o dava yönünden hukuk düzenince hangi nedenle hakl ı veya haks ız görüldüklerini anlay ıp değerlendirebilmeleri için ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildi ğini gösteren, ifadeleri özenle seçilmi ş ve kuşkuya yer vermeyecek aç ıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm f ıkralar ının bulunmas ı zorunludur ( İbrahim Ata ş, 24). 25. Kararlar ın gerekçeli olmas ı, davan ın taraflar ının mahkeme karar ının dayanağını öğrenerek mahkemelere ve genel olarak yarg ıya güven duymalar ını sağlad ığı gibi taraflar ın kanun yoluna etkili ba şvuru yapmalar ını mümkün hâle getiren en önemli faktörlerdendir. Gerekçesi bilinmeyen bir karara kar şı gidilecek kanun yolunun etkin kullan ılmas ı mümkü n olmayaca ğı gibi bahsedilen kanun yolunda yap ılacak incelemenin de etkin olmas ı beklenemez ( Vesim Parlak , B. No: 2012/1034, 20/3/2014, 34). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 26. Somut olayda tekniker olarak yerle ştirilen başvurucunun hakk ındaki güvenlik soruşturmas ının olumsuz olarak neticelenmesi nedeniyle atamas ı yap ılamam ıştır. İşleme karşı açılan dava reddedilmi ştir. Mahkeme karar ında, başvurucunun güvenlik soru şturmas ı sonucunda hangi tespitlerin yap ıldığına ve bu tespitlerin neden olumsuz olarak kabu l edildiğine ilişkin herhangi bir de ğerlendirme yer almamaktad ır. 27. 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya arşiv araştırmas ı yap ılmış olmak" biçimindeki alt bendin ba şvurucunun yerle ştirildiği kadro da dâhil olmak üzere tüm devlet memurlu ğu kadrolar ına atanabilmek için güvenlik Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 7soruşturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ı getirdiği aç ıktır. Bu sebeple tekniker kadrosuna yerle ştirilen ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ına tabi tutulacağının öngörülebilir oldu ğundan ku şku duymay ı gerektirecek bir neden bulunmamaktad ır. Bireysel ba şvuruya konu karar ın gerekçesinden Mahkemenin 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentteki şart ı güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı biçiminde yorumlad ığı anlaşılmaktad ır. 28. An ılan kural ın Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilmi ş olmas ı da bu neticeyi de ğiştirmemektedir. Anayasa Mahkemesinin iptal karar ında özel hayata sayg ı hakk ıyla s ınırlı bir inceleme yap ıldığı dikkatten kaç ırılmamal ıdır. Anayasa Mahkemesinin söz konusu karar ında güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucu bireylerin ki şisel verilerinin toplanmas ının, işlenmesinin ve kullan ılmas ının kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ına müdahale te şkil ettiği kabul edilerek bu müdahaleye dayanak olu şturan kanunun hukuk devleti ilkesinin gerektirdi ği kriterleri kar şılay ıp karşılamad ığı irdelenmi ştir. Anayasa Mahkemesi, güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı neticesinde devlet memurlu ğuna atanmada esas al ınacak kişisel veri niteli ğindeki bilgilerin al ınmas ına, kullan ılmas ına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar ın al ınmas ına ve kullan ılmas ına izin verilmesinin Anayasa n ın 13., 20. ve 128. maddeleriyle ba ğdaşmad ığı sonucuna ulaşmıştır (Sebiha Kaya , B. No: 2018/34124, 20/5/2021, 45). 29. Uyuşmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ında öncelikli yetkinin derece mahkemelerine ait oldu ğunun alt ı bir kez daha çizilmelidir. Anayasa Mahkemesinin kendi yorumunu derece mahkemelerininkinin yerine kaim etmesi söz konus u olamaz. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlar ının etkilerinin adil yarg ılanma hakk ıyla çelişip çelişmediğini incelemek Anayasa Mahkemesinin görevindedir. Bu bak ımdan bireysel ba şvuru kapsam ında yap ılacak değerlendirmede derece mahkemelerinin söz konusu fıkran ın güvenlik soru şturmas ının olumlu sonuçlanmas ını gerektirdi ği biçimindeki yorumu veri kabul edilecektir ( Sebiha Kaya, 48). 30. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı şart ının aranmas ının kural ı belli ölçüde mu ğlaklaştırdığı söylenebilir. Zira güvenlik soru şturmas ının olumlu neticelenip neticelenmedi ği konusunda ula şılacak sonucun atamaya yetkili konumda bulunan ki şi veya kişilere bağlı olarak de ğişmesi riski bulunmaktad ır. Bu da keyfî ve ayr ımc ı uygulamalar ın gelişmesine, dolay ısıyla bireylerin devlete olan güvenlerinin zedelenmesine sebep olabilecektir ( Sebiha Kaya , 49). 31. Kişilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). Bu noktada gerekçeli karar hakk ının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin tesisinde önemli bir araç olarak i şlev gördü ğünü söylemek yanl ış olmayacakt ır. Zira ki şiler ancak gerekçeli kara r vas ıtas ıyla somut olay ın hukuk kurallar ı karşısında nas ıl konumland ırıldığını öğrenebilmekte ve buna kar şı etkili bir savunma geli ştirme imkân ı bulabilmektedir. 32. Derece mahkemelerince gerçekle ştirilen ara ştırma ve incelemeler neticesinde tespit edilen hususlar ın, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini temin edecek ve keyfî Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 8uygulamalar ın önüne geçecek şekilde somut olay ın özelliği dikkate al ınarak gerekçeli karard a ortaya konulmas ı gerekmektedir. Bu kapsamda sadece şeklî anlamda bir gerekçenin varl ığı yeterli de ğildir, ayn ı zamanda gerekçenin makul olmas ı aranmaktad ır. Makul gerekçede n anlaşılmas ı gereken, mahkemelerin dava konusu maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ını, delillerin de ğerlendirilmesini, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ını, uyuşmazl ıkla ilgili vard ığı sonucu, sonuca var ılmas ında kulland ığı takdir yetkisinin sebeplerini ortaya koymas ıdır (bkz. 21-25). 33. Bu nedenle güvenlik soru şturmas ının olumsuz olmas ına bağlı olarak atanmamaya dair tesis edilen i şleme karşı aç ılan bir davada, davac ının hangi sebeple güvenlik soruşturmas ının olumsuz olarak sonuçland ığının ve güvenlik soru şturmas ı neticesinde elde edilen verinin ki şinin yapaca ğı görevi neden olumsuz olarak etkiledi ğinin aç ıkça ortaya konulmas ı önemlidir. Bu kapsamda derece mahkemelerinden beklenen, güvenlik soruşturmas ı sonucunda elde edilen bilgilerin neler oldu ğunu karar ında belirtmesi ve söz konusu bilgiyi, davac ının yerleştirildiği kurumu ve alaca ğı görevi gözönünde bulundurarak değerlendirmesidir. Burada önemli olan husus güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçlanmas ını doğuran tespitlerin davac ının şahs ından kaynaklanmas ı ya da davac ının şahs ıyla güncel ve ki şisel bir ba ğlant ıyı ortaya koyabilecek nitelikte olmas ıdır. Yine bu noktada derece mahkemelerince söz konusu ba ğlant ının nas ıl kuruldu ğunun detayl ı bir şekilde gerekçelendirilmesi, keyfîli ğin önüne geçebilmek ad ına önem arz etmektedir. 34. Mahkeme karar ından başvurucunun güvenlik soru şturmas ının neden olumsuz olarak kabul edildi ği anlaşılamamaktad ır. Karar ın dayanağı olan istihbari nitelikteki bilginin içeriğinde yer alan tespit aktar ılmam ış, bu nedenle de güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçlanmas ının başvurucunun şahs ına bağlı hangi nedenden kaynakland ığı kararda yer almam ıştır. Bunun yan ı sıra kararda güvenlik soru şturmas ı sonucunda elde edilen bilginin başvurucunun yapaca ğı göreve hangi nedenle olumsuz bir etki yapt ığı da ortaya konulmam ıştır. 35. Kural olarak derece mahkemesi karar ında esasa ili şkin hususlarda yeterli gerekçe bulunmas ı hâlinde istinaf merciince bu karara at ıfta bulunarak de ğerlendirme yap ılmas ı makul görülebilir. İlk derece mahkemesi karar ında gerekçe bulunmad ığı hâllerde ise başvurucular taraf ından ileri sürülen esasl ı itirazlar ın istinaf merciince gerekçeli bir şekilde kar şılanmas ı gerekir. Somut olayda ba şvurucunun temel iddialar ının ilk derece mahkemesince kararda tart ışılmamas ına ve gerekçe olu şturulmamas ına rağmen başvurucunun ileri sürdü ğü esasl ı iddialar ın Bölge İdare Mahkemesince de kar şılanmad ığı görülmüştür. 36. Sonuç olarak istihbari bilgilerin idari i şlemi neden ve nas ıl hakl ılaştırdığı hususunun derece mahkemelerinin gerekçelerinde yer almad ığı görülmektedir. Derec e mahkemeleri ba şvurucu hakk ında elde edilen bilgileri herhangi bir şekilde değerlendirmemi ş, bilginin tesis edilen i şleme ulaşmadaki hukuki etkisi ve benzeri boyutlar ı ile işin esas ı ile ilgili kendi de ğerlendirmesini ortaya koymam ıştır. Diğer bir ifadeyle ba şvurucunun güvenlik soruşturmas ının sonucuna ili şkin iddialar ı yeterli bir şekilde aç ıklığa kavuşturulmam ıştır. Bu nedenle yarg ılama süreci bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 37. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 9B. Diğer İhlal İddialar ı 38. Başvurucu, hakk ında herhangi bir soru şturma ya da kovu şturma bulunmamas ına rağmen haks ız bir şekilde görevine ba şlatılmamas ı nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 39. Başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verildi ğinden masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine yönelik iddias ı hakk ında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 40. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama yap ılmas ı ile 10.000 TL manevi tazminata karar verilmesini talep etmi ştir. 41. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 42.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 3. İdare Mahkemesine (E.2018/555, K.2018/2535) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2019/41608 Karar Tarihi : 19/1/2023 10F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 19/1/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.