TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN ÖZGÜN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/3932) Karar Tarihi: 24/6/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 16/9/2020-31246 Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Ramazan ÖZGÜN Vasisi :Ayşe Özgün I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, mahsup talebinin reddedilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN ÖZGÜN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/3932) Karar Tarihi: 24/6/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 16/9/2020-31246 Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Ramazan ÖZGÜN Vasisi :Ayşe Özgün I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, mahsup talebinin reddedilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/2/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 38. Başvurucu hakk ında kasten öldürmeye te şebbüs suçlamas ıyla soruşturma başlatılm ıştır. Bu soru şturma kapsam ında Midyat Sulh Ceza Mahkemesince 5/4/2011 tarihinde ba şvurucunun 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 74. maddesi uyar ınca gözlem alt ına al ınmas ına karar verilmi ştir. Başvurucu, bu karara istinaden 6/4/2011 ile 27/4/2011 tarihleri aras ında Elâz ığ Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesinde gözlem alt ında tutulmu ştur. 9. Elâz ığ Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesince 21/4/2011 tarihinde ba şvurucu hakk ında rapor düzenlenmi ş ve başvurucunun k ısıtlanmas ı için Elâz ığ Sulh Hukuk Mahkemesine ihbarda bulunulmu ştur. Elâz ığ 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 27/4/2011 tarihli karar ı ile başvurucunun 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu'nun 432. maddesi uyar ınca korunma amac ıyla yatarak tedavi görmesine karar verilmi ştir. Başvurucu bu karara istinaden 27/4/2011 tarihinde hastaneye yat ırılm ış ve taburcu edildi ği 4/8/2011 tarihine kadar hastanede kalm ıştır. 10. Midyat Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca 28/7/2011 tarihinde ba şvurucu hakk ında iddianame düzenlenmi ştir. İddianamede Elâz ığ Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesinin düzenledi ği 21/4/2011 tarihli rapora at ıf yap ılarak başvurucunun suç tarihinde cezai ehliyetinin olmad ığı değerlendirilmi ş ve başvurucu hakk ında ceza verilmesine yer olmad ığına karar verilmesi talebinde bulunulmu ştur. 11. Midyat A ğır Ceza Mahkemesi 24/10/2013 tarihinde, iki ayr ı kasten yaralama eyleminden dolay ı başvurucunun toplam 7 y ıl 11 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermiştir. Midyat A ğır Ceza Mahkemesinin karar ında, Adli T ıp Kurulu 4. İhtisas Dairesinin 15/2/2012 tarihli ve Adli T ıp Başkanl ığı Genel Kurulunun 13/6/2013 tarihli raporlar ına istinaden ba şvurucunun cezai ehliyetinin tam oldu ğuna değinilmiştir. 12. Mahkûmiyet hükmü Yarg ıtay 3. Ceza Dairesince 2/6/2015 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. 13. Mahkûmiyet karar ının kesinleşmesi üzerine Midyat Sulh Hukuk Mahkemesince 14/8/2015 tarihinde, ba şvurucunun k ısıtlanmas ına ve k ızı A.Ö.nün vasi olarak atanmas ına karar verilmi ştir. 14. Başvurucu, tedavi gördü ğü 124 günlük sürenin cezas ından mahsup edilmesi talebiyle Midyat A ğır Ceza Mahkemesine ba şvurmuştur. 15. Midyat A ğır Ceza Mahkemesi 4/9/2015 tarihli karar ıyla başvurucunun mahsup talebinin reddine karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "Mahkememizin 24/10/2013 tarih ve 2011/88 E.,. 2013/201 K. say ılı kesinleşmiş ilam ile iki kişiye karşı kasten yaralamak suçundan TCK'nun 86/1, 86/3-e, 87/3, 61; 86/1, 86/3-e, 87/1-d, 62/1. maddelerinin uygulanmas ı suretiyle 2 y ıl 11 ay hapis + 5 y ıl hapis olmak üzere toplamda 7 y ıl 11 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verildi ği, hükümlünün bu suçtan dolay ı tutuklanmad ığı, psikolojik rahats ızlığı nedeniyle Elaz ığ Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesine sevk edildi ği, hakk ında 21/4/2011 tarihli rapor düzenlendi ği, daha sonra yine adli t ıp kurumundan raporlar ının al ındığı ve cezan ın kesinleşmesi üzerine hapis cezas ının infaz ı amac ıyla 4/8/2015 tarihinde ceza infaz kurumuna al ındığı, 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ındaki Kanunun 100. maddesinde 'cezan ın infaz ına başland ıktan sonra hastal ık nedeniyle hükümlünün ceza infaz kurumundan hastaney e Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 4kald ırılmas ı halinde burada geçirdi ği süre cezas ından indirilir' şeklinde yaz ılı kanun hükmü dikkate al ındığında hükümlünün soru şturma aşamas ında herhangi bir tutuklama karar ı olmadan tedavi amaçl ı olarak 6/4/2011-8/8/2011 tarihleri aras ında Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesinde kald ığını beyan etti ği günlerin halen infaz edilmekte olan hapis cezas ından mahsubuna yönelik karar vermeye yasal olanak bulunmad ığı anlaşılmış ve hükümlünün talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonuç ve kanaatine var ılarak aşağıdaki hüküm kurulmu ştur ... Hükümlü Ramazan Özgün'ün tedavi amaçl ı olarak 6/4/2011-8/8/2011 tarihleri aras ında Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesinde kald ığını beyan etti ği günlerin halen infaz edilmekte olan hapis cezas ından mahsubuna yönelik talebinin reddine [karar verilmi ştir.]" 16. Başvurucu, bu karara itiraz etmi ştir. İtiraz ı inceleyen Mardin 2. A ğır Ceza Mahkemesi 6/10/2015 tarihinde Midyat A ğır Ceza Mahkemesinin karar ının kald ırılmas ına karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "Hükümlü hakk ında CMK'n ın 74. maddesi uyar ınca gözlem alt ına al ınmas ına ilişkin bir karar olup olmad ığı, var ise Elaz ığ Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastahanesinde bu karar uyar ınca tutulup tutulmad ığı araştırılmaks ızın talebin reddine karar verilmesi mümkün olmad ığı için Midyat A ğır Ceza Mahkemesinin karar ının kald ırılmas ına ... [karar verildi]. " 17. Mardin 2. A ğır Ceza Mahkemesinin karar ı üzerine Midyat A ğır Ceza Mahkemesi 16/12/2015 tarihinde mahsup talebinin k ısmen kabulüne, k ısmen reddine karar vermiştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "Hükümlü Ramazan Özgün taraf ından 31/8/2015 tarihli dilekçe ile tedavi amaçl ı olarak Elaz ığ Ruh Sağlığı ve Hastal ıklar ı Hastanesinde geçirdi ği günlerin halen infa z edilmekte olan hapis cezas ından mahsubuna karar verilmesinin talep edildi ği talebin reddine ili şkin verilen mahkememizin 4/9/2015 tarih ve 2015/469 de ğişik iş say ılı karar ının itirazen Mardin 2. A ğır Ceza Mahkemesinin 6/10/2015 tarih ve 2015/904 de ğişik iş sayılı karar ı ile kald ırılmas ından sonra kald ırma gerekçesi do ğrultusunda toplanan deliller dosya kapsam ı itibariyle yap ılan incelemede mahkememizin 24/10/2013 tarih ve 2011/88 E. 2013/201 K. say ılı kesinleşmiş ilam ı ile iki ki şiye karşı kasten yaralamak suçundan TCK'nun 86/1, 86/3-e, 87/3, 6i; 86/1, 86/3-e, 87/l-d, 62/1. maddelerinin uygulanmas ı suretiyle 2 y ıl 11 ay hapis + 5 y ıl hapis olmak üzere toplamda 7 y ıl 11 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verildi ği, karar ın temyizen 2/6/2015 tarihinde kesinle şmesi üzerine ilam ın infaza verildi ği hükümlünün halen ceza infaz kurumunda bulundu ğu soruşturma aşamas ında, Midyat Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 5/4/2011 tarih ve 2011/877 soruşturma say ılı talebi ve Midyat Sulh Ceza Mahkemesinin 5/4/2011 tarihli ve 2011/20 0 D.İş say ılı gözlem alt ına alma karar ına istinaden hükümlünün 6/4/2011 tarihinde Elaz ığ Ruh Sağlığı ve Hastal ıklar ı Hastanesine yat ışının sağland ığı hakk ında 21/4/2011 tarihinde rapor düzenlendi ği hastanenin hükümlünün k ısıtlanmas ı için Elaz ığ Sulh Hukuk Mahkemesine ihbarda bulundu ğu, Elaz ığ 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 27/4/2011 tarih ve 2011/75 D.i ş say ılı karar ı ile hükümlünün yatarak tedavi görmesine karar verildi ği, bu karara istinaden hastaneye yat ışının yap ıldığı ve şifa bulduğu tarih olan 4/8/2011 tarihine kadar hastanede kald ığı anlaşılmakla, hükümlünün gözlem alt ında kald ığı 6/4/2011 tarih i ile 27/4/2011 tarihleri aras ındaki 21 günlük sürenin cezas ından mahsubuna karar verilmesinin gerekti ği anlaşılmış ve bu konuda mahkememizde olu şan kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurulmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 5Talebin k ısmen kabulü ile mahkum olunan suçtan dolay ı CMK'n ın 74. Maddesi dikkat e alınarak hükümlü Ramazan Özgün'ün Midyat Sulh Ceza Mahkemesinin 5/4/2011 tarih ve 2011/200 say ılı gözlem alt ına alma karar ına istinaden Elaz ığ Ruh Sağlığı ve Hastal ıklar ı Hastanesinde gözlem alt ında kald ığı 6/4/2011-27/4/2011 tarihleri aras ındaki 21 günlük sürenin TCK'n ın 63. Maddesi gere ğince halen infaz edilmekte olan sonuç hapis cezas ından mahsubuna, Hükümlünün koruma ve tedavi amaçl ı olarak özgürlü ğünün k ısıtlanmas ına ilişkin Elaz ığ 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 27/4/2011 tarih ve 2011/75-72 de ğişik iş say ılı karar ı gereğince hastanede geçirdi ği günlerin cezas ından mahsubuna yönelik talebinin reddine... [karar verildi.] '' 18. Başvurucunun bu karara yapt ığı itiraz Mardin 2. A ğır Ceza Mahkemesince 18/1/2016 tarihinde kesin olarak reddedilmi ştir. Bu karar 2/2/2016 tarihinde ba şvurucuya tebliğ edilmiştir. 19. Başvurucu 22/2/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 20. UYAP'tan yap ılan inceleme neticesinde ba şvurucunun ceza infaz kurumunda n çıktığı anlaşılm ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 21. 5271 say ılı Kanun'un "Gözlem alt ına al ınma" kenar başlıklı 74. maddesi şöyledir: "(1) Fiili i şlediği yolunda kuvvetli şüpheler bulunan şüpheli veya san ığın ak ıl hastas ı olup olmad ığını, ak ıl hastas ı ise ne zamandan beri hasta oldu ğunu ve bunun, ki şinin davran ışlar ı üzerindeki etkilerini saptamak için; uzman hekimin önerisi üzerine, Cumhuriyet savc ısının ve müdafiin dinlenmesinden sonra resmî bir sa ğlık kurumunda gözlem alt ına alınmas ına, soru şturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovu şturma evresinde mahkeme taraf ından karar verilebilir. (2) Şüpheli veya san ığın müdafii yoksa hâkim veya mahkemenin istemi üzerine, bar o taraf ından bir müdafi görevlendirilir. (3) Gözlem süresi üç haftay ı geçemez. Bu sürenin yetmeyece ği anlaşılırsa resmî sağlık kurumunun istemi üzerine, her seferinde üç haftay ı geçmemek üzere ek süreler verilebilir; ancak sürelerin toplam ı üç ay ı geçemez. (4) Gözlem alt ına al ınma karar ına karşı itiraz yoluna gidilebilir; itiraz, karar ın yerine getirilmesini durdurur. (5) Bu madde hükmü, 223üncü maddenin sekizinci f ıkras ı gereğince yarg ılaman ın durmas ı karar ı verilmesi gereken hâllerde de uygulan ır." 22. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun "Cezadan mahsup" kenar başlıklı 16. maddesi şöyledir: "Nerede i şlenmiş olursa olsun bir suçtan dolay ı, yabanc ı ülkede gözalt ında, gözlem alt ında, tutuklulukta veya hükümlülükte geçen süre, ayn ı suçtan dolay ı Türkiye'de verilecek cezadan mahsup edilir." Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 623. 5237 say ılı Kanun'un "Mahsup" kenar başlıklı 63. maddesi şöyledir: "Hüküm kesinle şmeden önce gerçekle şen ve şahsî hürriyeti s ınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmi ş süreler, hükmolunan hapis cezas ından indirilir." 24. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun un "Hastanede geçen sürenin cezadan indirilmesi" kenar başlıklı 100. maddesi şöyledir: "(1) Cezan ın infaz ına başland ıktan sonra hastal ık nedeniyle hükümlünün ceza infaz kurumundan hastaneye kald ırılmas ı hâlinde burada geçirdi ği süre, cezadan indirilir. (2) Ancak, cezan ın infaz ını durdurmak için hükümlü, hastal ığına kasten neden olmu şsa bu hükümden yararlanamaz. Bu hâlde Cumhuriyet savc ısı mahkemeden bir karar verilmesini ister." 25. 4721 say ılı Kanun'un 432. maddesi şöyledir: "Ak ıl hastal ığı, ak ıl zay ıflığı, alkol veya uyu şturucu Madde ba ğımlılığı, ağır tehlike arzeden bula şıcı hastal ık veya serserilik sebeplerinden biriyle toplum için tehlike olu şturan her ergin ki şi, kişisel korunmas ının başka şekilde sağlanamamas ı hâlinde, tedavisi, e ğitimi veya ıslah ı için elveri şli bir kuruma yerle ştirilir veya al ıkonulabilir. Görevlerini yaparlarken bu sebeplerden birinin varl ığını öğrenen kamu görevlileri, bu durumu hemen yetkili vesayet makam ına bildirmek zorundad ırlar. Bu konuda ki şinin çevresine getirdi ği külfet de göz önünde tutulur. İlgili kişi durumu elverir elvermez kurumdan ç ıkar ılır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 26. Mahkemenin 24/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 27. Başvurucu, hakk ında görülen kamu davas ı sürecinde hastanede geçirdi ği sürenin yarg ılama sonucu kesinle şen hapis cezas ından mahsup edilmesi talebinin aç ık kanun hükmüne kar şın k ısmen reddedilmesi nedeniyle Anayasa'n ın 10. ve 36. maddelerinde güvence alt ına al ınan haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 28. Bakanl ık 5237 say ılı Kanun'un 63. maddesinde " şahsi hürriyeti s ınırlama sonucunu do ğuran bütün haller " ibaresi kullan ılm ışsa da hürriyeti s ınırlayan hâllerin ceza soruşturmas ı veya kovu şturmas ı ile ilgili oldu ğunu, hukuk mahkemelerince verilen ya da idari makamlarca al ınan tedbirler sonucunda meydana gelen şahsi hürriyeti s ınırlay ıcı durumlar ın mahsuba konu edilemeyece ğini, dolay ısıyla ilk derece mahkemesi karar ının bariz takdir hatas ı ya da aç ık bir keyfîlik içerdi ğinin söylenemeyece ğini belirtmi ştir. 29. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında, 5237 say ılı Kanun un 63. maddesinde herhangi bir ayr ım yap ılmadan özgürlü ğü k ısıtlayan tüm hâllerin mahsup edilmesinin öngörüldü ğünü, bu aç ık hükme ra ğmen mahsup talebinin reddedilmesinin hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 7B. Değerlendirme 30. Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ı şöyledir: "Şekil ve şartlar ı kanunda gösterilen: Mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme karar ının veya kanunda öngörülen bir yükümlülü ğün gereği olarak ilgilinin yakalanmas ı veya tutuklanmas ı; bir küçü ğün gözetim alt ında ıslah ı veya yetkili merci önüne ç ıkar ılmas ı için verilen bir karar ın yerine getirilmesi; toplum için tehlik e teşkil eden bir ak ıl hastas ı, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastal ık yayabilecek bir ki şinin bir müessesede tedavi, e ğitim veya ıslah ı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak al ınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne ayk ırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakk ında s ınır d ışı etme yahut geri verme karar ı verilen bir kişinin yakalanmas ı veya tutuklanmas ı; halleri d ışında kimse hürriyetinden yoksun bırak ılamaz." 31. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, hastanede geçirdiği sürelerin cezas ından mahsup edilmemesi nedeniyle daha uzun bir süre hürriyetinden yoksun b ırak ılmas ı olduğundan başvurunun ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. 1. Genel İlkeler 32. Anayasa'n ın 19. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ına sahip oldu ğu ilke olarak konulduktan sonra ikinci ve üçüncü f ıkralar ında şekil ve şartlar ı kanunda gösterilmek ko şuluyla ki şilerin özgürlü ğünden mahrum bırak ılabileceği durumlar s ınırlı olarak say ılm ıştır. Dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının k ısıtlanmas ı ancak Anayasa'n ın an ılan maddesi kapsam ında belirlenen durumlardan herhangi birinin varl ığı hâlinde söz konusu olabilir ( Murat Narman, B. No: 2012/1137, 2/7/2013, 42). 33. Anayasa'n ın kişilerin fiziksel hürriyetlerini güvence alt ına alan 19. maddesinin kişi hürriyetinin k ısıtlanmas ına imkân tan ığı durumlardan biri de maddenin ikinci f ıkras ında "mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" olarak belirlenmi ştir. Bu nedenle yarg ı organlar ınca verilecek mahkûmiyet kararlar ı kapsam ında hapis cezas ının veya güvenlik tedbirlerinin infaz edilmesi ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ını ihlal etmez ( Tahir Canan (2) , B. No: 2013/839, 5/11/2014, 33). 34. Mahkemelerce verilmi ş mahkûmiyet kararlar ının yerine getirilmesi dolay ısıyla ortaya ç ıkan özgürlükten yoksun b ırakma hâlleri Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ına dâhil ise de an ılan kural, mahkûmiyet karar ının değil tutman ın hukuka uygun olmas ını güvence alt ına almaktad ır. Dolay ısıyla bu güvence kapsam ında, kişi hakk ında hükmedilen hapis cezas ının yerindeli ği veya orant ılılığı incelemeye tabi tutulamaz ( Günay Okan, B. No: 2013/8114, 17/9/2014, 18). Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 835. Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen "mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" ile bağlant ılı bir ihlal iddias ı söz konusu ise Anayasa Mahkemesinin görevi ki şinin hürriyetten yoksun bırak ılmas ının k ısmen ya da tamamen bu ko şullarda gerçekle şip gerçekle şmediğini tespit etmekle s ınırlıdır. Bir kimse Anayasa'da yer alan di ğer sebepler (yakalama, gözalt ı ve tutuklama gibi) d ışında ancak "mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" kapsam ında hürriyetinden yoksun b ırak ılabilir. Eğer tutman ın k ısmen veya tamamen bu ko şullar ı taşımad ığı tespit edilirse bu durumun me şru bir amac ının olduğundan veya ölçülü oldu ğundan söz edilemez, do ğrudan kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ı ihlal edilmi ş olur ( Ercan Bucak (2), B. No: 2014/11651, 16/2/2017, 39). 36. Bir mahkûmiyet karar ının infaz ına ilişkin olarak Anayasa'n ın 19. maddesi aç ık bir hüküm içermemektedir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 19. maddesinin amac ı kişileri keyfî bir şekilde hürriyetten yoksun b ırak ılmaya kar şı korumak olup maddede öngörülen istisnai hâllerde ki şi hürriyetine getirilecek s ınırlamalar ın da maddenin amac ına uygun olmas ı gerekir (Abdullah Ünal, B. No: 2012/1094, 7/3/2014, 38). Bir kimsenin "mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" kapsam ında hürriyetinden yoksun b ırak ıldığının söylenebilmesi için her şeyden önce hürriyeti k ısıtlay ıcı ceza veya güvenlik tedbirinin bir mahkeme taraf ından verilmesi gerekir. Nitekim Anayasa Mahkemesi, bir askere üstünün verdi ği oda hapsi cezas ının yetkili bir mahkeme taraf ından verilmedi ğini belirterek Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ının ihlal edildi ğine karar vermiştir (Hasan Baki Gülcan, B. No: 2013/760, 12/3/2015, 36-50). İkinci olarak yerine getirilecek karar ın hürriyeti k ısıtlay ıcı cezaya veya güvenlik tedbirlerine ili şkin olmas ı gerekir. Ceza veya güvenlik tedbiri içermeyen bir karara dayan ılarak bir kimsenin hürriyetinden yoksun b ırak ılmas ı mümkün de ğildir. Son olarak hürriyetten yoksu n bırak ılman ın mahkemece verilen hürriyeti k ısıtlay ıcı ceza veya güvenlik tedbirinin kapsam ını ve süresini a şmamas ı gerekir ( Ercan Bucak (2), 40). 37. Bu itibarla Anayasa Mahkemesince, hükümlülerin ceza infaz kurumlar ında kalacağı süreyi do ğrudan veya dolayl ı olarak etkileyen durumlar ın Anayasa'n ın 19. maddesinde tan ımlanan ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmi ştir (İbrahim Uysal, B. No: 2014/1711, 23/7/2014, 26; Günay Okan , 13). Mahsup, ceza infaz kurumunda kal ınmas ı gereken süre ile do ğrudan ilgilidir. Şartlar ı oluştuğu takdirde yarg ı organlar ının mahsuba karar verme bak ımından takdir yetkilerinin bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Zira hukuk sistemimizde mahsubun mecburili ği söz konusudur. Kişinin şartlar ı oluştuğu hâlde mahsup talebinin reddedilmesi, mahsup talep etti ği ceza bağlam ında hapiste kalma süresinin uzamas ı, kişinin hukuk sistemince belirlenenden dah a fazla bir süre hürriyetinden yoksun kalmas ı, sonuç olarak ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edilmesi sonucunu do ğuracakt ır (Ercan Bucak (2), 49). 38. Mahkeme taraf ından verilen bir mahkûmiyet karar ının infaz ının sağlanmas ı ve bu bağlamda ceza infaz kurumunda tutulma süresi bak ımından ceza mahkemesinin karar ına uygun hareket edilmesi ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının korunmas ı aç ısından zorunludur. Dolay ısıyla hükümlülerin ceza infaz kurumunda kalacaklar ı sürenin mahkûmiyet karar ına ve ilgili mevzuata uygun olmas ı Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ının birinci cümlesi kapsam ında güvence alt ına al ınm ıştır (İbrahim Uysal, 32). Bununla birlikte Anayasa'da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmedi ği sürece derece mahkemelerinin kararlar ındaki kanunun yorumuna ya da maddi veya hukuki hatalara dair hususlar bireysel ba şvuru incelemesinde ele al ınamaz ( Abdullah Ünal, 39). 5237 say ılı Kanun'un mahsuba ili şkin hükümlerinin nas ıl uygulanaca ğı, bu itibarla hukuk kurallar ının yorumu ve somut olaylara Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 9uygulanmas ında -Anayasa'ya bariz şekilde ayk ırı olarak- keyfîlik bulunmas ı, bunun teme l hak ve özgürlüklerin ihlaline sebebiyet vermesi hâli d ışında derece mahkemelerinin takdir yetkisi kapsam ındad ır (Ercan Bucak (2), 42). 2.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 39. Yukar ıda yer verilen genel ilkelerden hareketle somut olayda incelenecek husus, mahsup talebinin reddedilmesine ili şkin olarak derece mahkemelerinin de ğerlendirmelerinin keyfî olup olmad ığının, bunun temel hak ve özgürlüklerin ihlaline sebebiyet verip vermediğinin tespit edilmesidir. 40. Somut olayda bir suç soru şturmas ı kapsam ında şüpheli olan ba şvurucunun ak ıl hastal ığının bulunup bulunmad ığının, varsa bu hastal ığının fiilin hukuki anlam ve sonuçlar ını alg ılama ve bu fiille ilgili olarak davran ışlar ını yönlendirme kabiliyeti üzerindeki etkisinin belirlenmesi amac ıyla Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından gözlem alt ına al ınmas ına karar verilmiştir. Başvurucu bu kapsamda 6/4/2011 ile 27/4/2011 tarihleri aras ındaki 21 günlük süre boyunca gözlem alt ında tutulmu ştur. An ılan sürenin ba şvurucunun cezas ından mahsubuna karar verildi ği görülmektedir. Bunun yan ı sıra ilgili sa ğlık kurulunca düzenlenen rapor sonras ında başvurucunun ak ıl hastal ığı nedeniyle k ısıtlanmas ına karar verilmesi hususunda ihbarda bulunulmu ş ve bunun üzerine ki şilerin k ısıtlanmas ıyla ilgili konularda karar vermekle görevli Sulh Hukuk Mahkemesi 4721 say ılı Kanun'a göre ba şvurucunun korunma amac ıyla yatarak tedavi görmesine karar vermi ştir. An ılan karar dolay ısıyla başvurucu 27/4/2011 tarihinden 4/8/2011 tarihine kadar hastanede kalm ıştır. Başvurucunun korunma amac ıyla tedavide geçirdi ği bu sürenin ald ığı cezadan mahsup edilmesi talebi ise reddedilmi ştir. 41. Mahsubu düzenleyen 5237 say ılı Kanun'un 63. maddesinin gerekçesine göre bu maddeyle, mahkûmun suç nedeni ile şahsi hürriyeti s ınırlama sonucunu do ğuran -örne ğin tutuklama gibi hâller nedeni ile geçirilen- sürelerin mahkûmiyetten indirilmesi esas ı benimsenmi ştir. Yine 5237 say ılı Kanun'un 16. maddesindeki "Nerede i şlenmiş olursa olsun bir suçtan dolay ı, yabanc ı ülkede gözalt ında, gözlem alt ında, tutuklulukta veya hükümlülükt e geçen süre, ayn ı suçtan dolay ı Türkiye'de verilecek cezadan mahsup edilir." şeklindeki düzenlemede yer alan "bir suçtan dolay ı" ibaresi de mahsup kurumunun ceza soru şturmas ı veya kovu şturmas ı ile bağlant ılı olan, şahsi hürriyeti s ınırlama sonucunu do ğuran hâller için geçerli oldu ğunu göstermektedir. Öte yandan ceza soru şturmas ı veya kovu şturmas ı ile bağlant ılı olmayan ve şahsi hürriyeti s ınırlama sonucu do ğuran hâllerin mahsup edilebilece ğine ilişkin yarg ısal içtihad ın bulundu ğu da gösterilebilmi ş değildir. Dolay ısıyla ceza soru şturmas ı veya kovu şturmas ı ile bağlant ılı olmayan koruma amaçl ı yatarak tedavide geçen sürenin ba şvurucu hakk ında verilen cezadan mahsup edilmemesinin kanuni bir temele dayand ığı görülmektedir. Dolay ısıyla mahsup talebinin reddedilmesi nedeniyle ba şvurucunun mahkemece verilmi ş hürriyeti ba ğlay ıcı cezas ının gereken süreden daha fazla uyguland ığı söylenemez. 42. Aç ıklanan gerekçelerle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına yönelik bir ihlali n olmad ığı aç ık olduğundan ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2016/3932 Karar Tarihi : 24/6/2020 10A. Mahsup talebinin reddedilmesi dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 24/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL