TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MAPFRE S İGORTA A. Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5832) Karar Tarihi: 8/6/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 7/9/2021 - 31591 Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Mapfre Sigorta A. Ş. Vekili : Av. Savaş İNANDIO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, aç ılan tazminat davas ının sözleş
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MAPFRE S İGORTA A. Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5832) Karar Tarihi: 8/6/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 7/9/2021 - 31591 Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Mapfre Sigorta A. Ş. Vekili : Av. Savaş İNANDIO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, aç ılan tazminat davas ının sözleşmede yer alan yabanc ı tahkim şart ı gerekçe gösterilerek görevsizlik yönünden reddine karar verilmesi sonucunda alaca ğın tahsil edilmesi imkân ının ortadan kald ırılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/2/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ı lan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonunca ba şvurunun konu yönünden (makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyet) ayr ılmas ına, ayr ılan dosyan ın 2018/31221 ba şvuru numaras ına kaydedilmesine ve di ğer iddialar yönünden ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu Mapfre Genel Sigorta A. Ş., merkezi İstanbul'da bulunan bir sigorta şirketidir. Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 38. Ö. Demir Çelik San. A. Ş. (taşıtan) yurt d ışına demir ihraç etmektedir. Bu kapsamda ta şıtan, İngiltere'de bulunan A. Steels Trading Ltd. (gönderilen) Şirketine ihraç edeceği 693 bağ (1.484.800 ton), muhtelif ebatlarda kö şebent demir emtias ını 30/10/2010 tarihinde ba şvurucuya nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalatt ırm ıştır. 9. An ılan demir emtias ı 30/10/2010 tarihinde İzmir'de bulunan Alia ğa Liman ı'ndan B. Chartering GMBH&CO.KG Şirketine (ta şıyan) ait E.J. gemisine (gemi) yüklenmi ş ve İngiltere'nin Birkenhead Liman ı'na doğru yola ç ıkm ıştır. 10. 19/11/2010 tarihinde Birkenhead Liman ı'nda tahliyesi yap ılan gemideki demir emtias ının 215 bağının paslanma nedeniyle hasar gördü ğü tespit edilmi ştir. Yap ılan ekspertiz incelemesi sonucunda bu hasar ın emtian ın tuzlu deniz suyuyla ıslanmas ından kaynakland ığı belirlenmi ştir. Gönderilen, ayn ı tarihte ta şıyana hasar ihbar ında bulunmu ş ve tahliye s ıras ında çok say ıda çelik demetinin ambara giren deniz suyu nedeniyle a ğır derecede pasl ı olduğunu belirterek her türlü hasar ve sonuçlar ından gemi kaptanl ığını sorumlu tuttuklar ını ifade etmiştir. 11. Gönderilenin Liverpol'da bulunan deposunda yap ılan incelemede hasarl ı bağ say ısı 366 olarak bildirilmi ş ve ekspertiz raporuna göre toplam zarar bedeli 55.000 İngiliz sterlini olarak tespit edilmi ştir. Gönderilen, ba şvurucuya iletti ği alacağın temlikine ili şkin belge ile sigorta tazminat ının taşıtana ödenmesini talep etmi ştir. 12. Başvurucu taraf ından zarar gören emtian ın bedeli sigorta poliçesi ve alaca ğın temliki hükümleri kapsam ında taşıtana ödenmi ştir. 13. Başvurucu, yap ılan ödeme oran ında taşıtan ın haklar ına halef oldu ğu gerekçesiyle borçlu gemi donatan ını/işletenini temsilen gemi kaptan ı A.F.ye izafeten acentesi MTS D. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine Beyo ğlu İcra Müdürlü ğünde (İcra Müdürlü ğü) 15.643,32 İngiliz sterlini, 16.368,66 İngiliz sterlini, 17.861,25 İngiliz sterlini ve 5.533,62 İngiliz sterlini bedelli olmak üzere dört ayr ı dosya ile ta şınır rehinin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatm ıştır. Ödeme emirleri 12/7/2011 tarihinde tebli ğ edilmiş ve 14/7/2011 tarihinde yap ılan itirazlar üzerine takipler durdurulmu ştur. 14. Başvurucu taraf ından 12/4/2012 tarihinde denizcilik ihtisas mahkemesi s ıfat ıyla görev yapan İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Ticaret Mahkemesi) ta şıyan aleyhine itiraz ın iptali davas ı aç ılm ıştır. 15. Daval ı taşıyan taraf ından Almanya'da yerle şik olduğu ve sözle şmede yabanc ı tahkim (Londra da) şart ı bulunduğu gerekçesiyle yap ılan yetki ve tahkim itirazlar ı Ticaret Mahkemesi taraf ından 29/1/2013 tarihli ilk duru şmada reddedilmi ştir. Ticaret Mahkemesi, tahkim itiraz ının reddine karar verirken kon şimentoda çarter partiye (Deniz ticareti hukukunda çarter sözle şmesi, bir yükün ta şınmas ı için yap ılan navlun sözle şmesinin türünü ifade etmektedir.) atf ın sadece navlun bedeli için oldu ğuna vurgu yapm ıştır. 16. Ticaret Mahkemesi 25/6/2015 tarihinde davan ın kabulüne, icra takiplerine yap ılan itirazlar ın iptaline ve takiplerin devam ına, icra inkâr tazminat ı taleplerinin reddine ve asıl alacak bedeli olan 55.000 İngiliz sterlini ile s ınırlı olmak kayd ıyla 29/6/1956 tarihli ve 6762 say ılı mülga Türk Ticaret Kanunu'nun 1235. maddesinin yedinci f ıkras ı ve 1361. maddesi gere ği gemi üzerine kanuni rehin hakk ı tesisine karar vermi ştir. Mahkeme karar ının gerekçesinde tahkim itiraz ının reddine ili şkin şu gerekçeye yer verilmi ştir: Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 4i. Davan ın çarter partiye göre de ğil konşimentoya dayal ı olarak aç ıldığı ve dava konusu kon şimentoda ta şıyan ın gösterilmedi ği belirtilerek 6762 say ılı mülga Kanun'un 1099. maddesine göre kon şimentoda ta şıyan ın ad ı bulunmad ığından donatan ın ayn ı zamanda ta şıyan say ıldığı belirtilmi ştir. ii. Donatan ile gönderilenin alaca ğını temlik alan yükletene ödemeyi gerçekleştiren sigortac ı aras ındaki ilişkinin çarter partiye göre de ğil konşimentoya göre tayin edilmesi gerekti ği, çarter parti veya fixture recap şartlar ının çarter üstlenen ve çarterer aras ında geçerli olaca ğı, tahkim şart ının da çarteri üstlenen ile çarterer aras ında geçerli oldu ğu vurgulanarak gönderilenin çarter partideki tahkim klozuna tabi olmas ının beklenemeyece ğine işaret edilmi ştir. 17. Yap ılan temyiz istemini inceleyen Yarg ıtay 11. Hukuk Dairesi (Yarg ıtay Dairesi) 12/1/2017 tarihinde karar ı bozmuştur. Bozma gerekçesi özetle şöyledir: i. 6762 say ılı mülga Kanun'un 1110. maddesi hükmüne göre ta şıyan ile gönderilen aras ındaki hukuki ili şkide konşimentonun, ta şıyan ile ta şıtan aras ındaki hukuki ili şkide ise navlun sözle şmesi hükümlerinin ba ğlay ıcı olduğu belirtilmi ştir. ii. Konşimentoda " çarter parti ile birlikte kullan ılacağı" (to be used with charter parties ) kayd ı ile " Navlun 25/10/2010 tarihli çarter sözle şmesi uyar ınca ödenecektir. " kayd ının yer ald ığı, dosyaya sunulmu ş olan kon şimento formunun ark a yüzünde yer alan ta şıma şartlar ının 1. maddesinde '' Ön yüzde tarihi belirtilmi ş olan çarter partinin tüm hüküm ve şartlar ı, hak ve istisnalar ı, tabi olunan hukuk ve tahkim klozu da dahil olmak üzere bu suretle geçerli k ılınm ıştır.'' şeklinde belirtildi ği ve taşıma sözle şmesinin 42. maddesinde tahkim şart ının kararla ştırıldığı vurgulanarak tahkim şart ının geçerli oldu ğu ifade edilmi ştir. iii. Bu nedenlerle davan ın tahkim şart ı nedeniyle görev yönünden reddi gerektiğine işaret edilmi ştir. 18. Bozmaya uyan Ticaret Mahkemesi 15/5/2017 tarihinde tahkim şart ı nedeniyle görevsizlik karar ı vermiştir. 19. Temyiz edilen karar Yarg ıtay Dairesince 4/12/2017 tarihinde onanm ıştır. 20. Nihai karar 23/1/2018 tarihinde ba şvurucu vekiline tebli ğ edilmiştir. 21. Başvurucu 22/2/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1.İlgili Mevzuat 22. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 116. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 5''İlk itirazlar a şağıdakilerden ibarettir: a) Kesin yetki kural ının bulunmad ığı hâllerde yetki itiraz ı. b) Uyuşmazl ığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerekti ği itiraz ı. c) (Mülga:22/7/2020-7251/8 md.)" 23. Sözle şme tarihinde yürürlükte bulunan 6762 say ılı mülga Kanun'un 1110. maddesi şöyledir: ''Taşıyan ile gönderilen aras ındaki hukuki münasebetlerde koni şmento esas tutulur. Konişmento hususiyle ta şıyan ın mallar ı 1098 inci maddenin 8 inci bendinde ve 1114 üncü maddede yaz ılı olduğu gibi teslim ald ığına dair karine te şkil eder. Bu hüküm: 1. Konişmentoya 1100 üncü maddenin son f ıkras ı uyar ınca bir şerhin yaz ılmas ı halinde; 2. Konişmentoya: İçindeki belli de ğil veya ayn ı manay ı ifade eden bir şerhin yaz ılmas ı şartiyle kaptana ambalajl ı olarak veya kapal ı kablar içinde tevdi edilmi ş olan mallar ın muhtevas ı hakk ında; tatbik olunmaz. Taşıyan ile ta şıtan aras ındaki hukuki münasebetler navlun mukavelesinin hükümlerine bağlı kal ır." 24. 6762 say ılı mülga Kanun'un 1235. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''Aşağıdaki alacaklar sahiplerine "gemi alacakl ısı hakk ı" verir: ... 7. Taşıyan ayn ı zamanda donatan olmasa bile, yük ile 1128 inci maddenin 2 nci fıkras ında yaz ılı bagaj ın teslim edilmemesinden veya hasara u ğramas ından doğan alacakla r ile yolcu veya mal ta şıma akitlerinin hiç veya gere ği gibi yerine getirilmemi ş olmas ından doğan peşin ödenmi ş navlunun geri al ınmas ı dahil diğer bütün alacaklar; ..." 25. 6762 say ılı mülga Kanun'un 1236. maddesi şöyledir: ''Deniz ödüncündeki akdi rehin d ışında gemi alacakl ılar ının gemi ve teferruat ı üzerind e kanuni bir rehin haklar ı vard ır. Rehin hakk ı gemiye zilyed olan her üçüncü şahsa karşı ileri sürülebilir. Devlet, vilayet, belediye ve di ğer amme hükmi şahıslar ına ait olup denizde kazanç elde etme maksad ına tahsis edilmiyen veya fiilen böyle bir maksat için kullan ılmıyan gemile r üzerinde kanuni rehin hakk ı doğmaz. Şu kadar ki; bu hükmi şahıslar 1235 inci maddedek i gemi alacakl ılar ına karşı; gemi ve teferruat ının alacaklara sebep olan yolculuk sonundaki değeri ile ayn ı yolculukta kazan ılan navlun tutar ı, gemi alacakl ılar ı aras ında kanun Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 6sıralar ına göre payla ştırılmış olsayd ı alacakl ılara düşecek miktar ne idiyse o nispette şahsan mesuldürler. 1252 ve 1253 üncü maddelerle 1255 inci maddenin 2 nci f ıkras ı ve 1256 nc ı madde hükmü burada da tatbik olunur. " 26. 6762 say ılı mülga Kanun'un 1242. maddesi şöyledir: ''Gemi alacakl ılar ı, gemi ve navlun (Deniz serveti) üzerinden haklar ını İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre al ırlar. Şu kadar ki; 1. İcra ve İflas Kanununun rehinle temin edilmi ş alacaklar için ihtiyati haciz istenmiyece ğine dair olan hükmiyle rehin paraya çevrilmeden iflas yoliyle takip yap ılmas ına engel olan hükmü burada tatbik olunmaz. 2. Dava veya takip donatana kar şı olabilece ği gibi, gemi ba ğlama liman ında buluns a bile, kaptana kar şı da olabilir. Kaptan aleyhine verilen hüküm veya kesinle şen takip donatana saridir. 3. Mücerret gemi teferruat ının veya gemi siciline kay ıtlı bulunm ıyan gemilerin satışı ile navlun alaca ğının devri hakk ında İcra ve İflas Kanununun 112-121 inci maddeleri hükümleri tatbik olunur " 2. Yarg ıtay Kararlar ı a. Başvurucu Taraf ından İleri Sürülen Yarg ıtay Kararlar ı 27. Yarg ıtay 11. Hukuk Dairesinin 14/2/2008 tarihli ve E.2007/11928, K.2008/1587 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: " ... Davac ı vekili, müvekkiline ait 2.016.220 M/Ton m ısır yükünün Köstence'den Band ırma'ya ta şınmas ını üstlenen daval ının, yükü tam ve sa ğlam olarak tesilm almas ına rağmen, geliş liman ında yap ılan tespit ile ta şıma s ıras ında hasarland ığını ve ticari de ğerini tümüyle yitirdi ğinin anlaşılıp, yükün tahliyesinin durduruldu ğunu, müvekkilinin mal bedeli ve kâr kayb ı ile birlikte akreditif masraf ı, antrepo, liman ve gümrük masraflar ından oluşan zarar ının toplam 381.252.17 USD oldu ğunu ileri sürerek, gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tesisi ve toplam zarar ın dava tarihinden itibaren kamu bankalar ının bir y ıllık US D mevduat ına uygulad ıklar ı en yüksek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemi ştir. Daval ı vekili, koni şmentodaki tahkim şart ı gereğince uyuşmazl ığın Paris Denizcili k Tahkim Odas ı nezdinde ve tahkim kurallar ı çerçevesinde Frans ız Hukukuna göre çözümlenmesi gerekti ğini, zarar ın yükün men şeinde nemli olarak yüklenmesinden kaynakland ığını ve taşıyan ın sorumlulu ğunun bulunmad ığını, davac ının TTK'nun 1066. maddesine uygun olarak hasar ihbar ında bulunmad ığını, aksi dü şünülecek olsa bile sorumlulu ğun ton ba şına 100.000 TL ile s ınırlı olduğunun, kâr kayb ı istenemeyece ğini savunarak davan ın reddini istemi ştir. ... Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 71-Dava dosyas ı içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme karar ının gerekçesind e dayan ılan delillerin tart ışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya ayk ırı bir yön bulunmamas ına, isteme konu alacaklar TTK'.nun 1235/7 maddesinde öngörülen gemi alacakl ısı hakk ı veren alacaklardan olup TTK'nun 1236. maddesinde düzenlenen gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tan ınmas ına ilişkin olmas ı nedeniyle Dairemizin 1999/5412- 6635, 2000/8775 esas, 2001/727 karar say ılı ilamlar ında da belirtildi ği gibi, TTK'nun 1236. maddesinde öngörülen kanuni rehin hakk ının gemiyi takip etmesi nedeniyle Türk Liman ına gelmiş olan gemi aç ısından rehin hakk ı tesisi davas ında mahkemenin görevli ve yetkil i bulunmas ına göre daval ı vekilinin yerinde görülmeyen ve a şağıdaki bent kapsam ı dışında kalan değer temyiz itirazlar ının reddi gerekmi ştir. ...'' 28. Yarg ıtay Dairesinin 10/12/2009 tarihli ve E.2008/7283, K.2009/12746 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: " ... Davac ı vekili, müvekkili taraf ından yurt d ışından ithal edilen baz ya ğı emtias ının 'M/T IEVOLI GOLD' isimli tankere hasars ız olarak yüklenmi ş olmas ına rağmen an ılan emtian ın varma liman ına geldiğinde yüke tuzlu su kar ışmas ı nedeniyle yükün kimyasal yap ısının bozularak hurda haline geldi ğini, zarardan deniz ta şıyan ının sorumlu bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ili şkin talep ve dava haklar ı sakl ı kalmak kayd ıyla müvekkilinin al ıcısı olduğu yükte meydana gelen hasar nedeniyle u ğrad ığı 800.000 ABD Dolar ı zarar ın faiziyle birlikte daval ılardan tahsilini ve söz konusu gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tesis edilmesini talep ve dava etmi ştir. Daval ı vekili, i şbu davaya konu ta şımadan do ğacak uyu şmazl ıklar ın Londra da tahkim yolu ile çözülmesinin kararla ştırılmış olduğunu, kon şimentoda da bu konudaki hükme at ıfta bulunuldu ğunu savunarak, davan ın öncelikle görev ve yetki yönünden reddin i istemiştir. ... Dava, daval ı taraf ından deniz yolu ile ta şınan yükte meydana gelen hasar nedeniyle uğran ılan zarar ın tazmini ile ta şımay ı yapan gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tesis i istemlerine ili şkindir. Mahkemece, daval ı taraf ın uyuşmazl ığın çözümünde yurt d ışında bulunan tahkim kurulunun görevli oldu ğuna ilişkin itiraz ı yerinde görülerek bu nedenl e dava dilekçesinin reddine karar verilmi ştir. Davaya konu alacak TTK. nun 1235/7 nci maddesinde öngörülen gemi alacakl ısı hakk ı veren alacaklardan olup, bu alacak için TTK. nun 1236 nc ı maddesi uyar ınca gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tan ınm ış bulunmaktad ır.Davada, ta şımay ı yapan tanker gemisi üzerinde kanuni rehin hakk ı tesisi de istenmi ştir. Olayda uygulanmas ı gereken 2675 sayıl Kanunu nun 23 ncü maddesi uyar ınca kanuni rehin hakk ı yönünden Türk hukuku uygulanacakt ır.Gemi alacakl ısı hakk ı bir kanuni rehin hakk ı mahiyetinde olup, kanunda n doğduğu için tescile ve teslime gerek olmadan hüküm ifade eder.Aynî hak olan rehin hakk ı, TTK. nun 1236/2 nci maddesi uyar ınca gemi ve navlunu takip eder.Kanuni rehin hakk ının fiilen uygulanabilmesi için somut olayda öncelikle gemi hakk ında seferden men karar ı alınm ış, daval ı tarafça teminat gösterilmesi üzerine bu tedbir karar ı teminat üzerine kayd ırılmıştır.Bu durumda alacakl ının kanunun tan ıdığı ayni bir hak olan rehin hakk ının yerine getirilebilmesi için al ınan tedbir karar ının devam ı için yasal sürede aç ılmış bulunan işbu davan ın Türk mahkemesinde sonuçland ırılmas ında yasal zorunluluk bulunmas ına göre Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 8daval ının tahkim itiraz ının reddine karar verilerek uyu şmazl ığın esas ına girilmes i gerekirken, yaz ılı şekilde karar verilmesi do ğru görülmemi ş, karar ın bu nedenle davac ı yarar ına bozulmas ı gerekmiştir. ...'' 29. Yarg ıtay Dairesinin 18/3/2013 tarihli ve E.2012/5290, K.2013/5238 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: " ... Dava, deniz ta şımas ından kaynaklanan noksan mal bedeline ili şkin alacak ve ta şımay ı yapan gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tesisi istemlerine ili şkindir. Mahkemece, daval ı taraf ın uyuşmazl ığın çözümünde yurt d ışında bulunan tahkim kurulunun görevli oldu ğuna ilişkin itiraz ı yerinde görülerek dava dilekçesinin reddine karar verilmi ştir. Davaya konu alacak TTK nun 1235/7. maddesinde öngörülen gemi alacakl ısı hakk ı veren alacaklardan olup, bu alacak için TTK nun 1236. maddesi uyar ınca gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tan ınm ış bulunmaktad ır. Davada, gemi üzerinde kanuni rehin hakk ı tesisi de istenmi ştir. Gemi alacakl ısı hakk ı bir kanuni rehin hakk ı mahiyetinde olup kanundan do ğduğu için tescile ve teslime gerek olmadan hüküm ifade eder. Aynî hak olan rehin hakk ı, TTK nun 1236/2. maddesi uyar ınca gemi ve navlunu takip eder. Kanuni rehin hakk ının fiilen uygulanabilmesi için somut olayda öncelikle gemi hakk ında seferden men karar ı al ınm ış, daval ı tarafça teminat gösterilmesi üzerine bu tedbir karar ı teminat üzerine kayd ırılmıştır. Bu durumda alacakl ının kanunun tan ıdığı ayni bir hak olan rehin hakk ının yerine getirilebilmesi için al ınan tedbir karar ının devam ı için yasal sürede aç ılmış bulunan işbu davan ın Türk mahkemesinde sonuçland ırılmas ında yasal zorunluluk bulunmas ına göre daval ının tahkim itiraz ının reddine karar verilerek uyu şmazl ığın esas ına girilmes i gerekirken, yaz ılı şekilde karar verilmesi do ğru görülmemi ş, karar ın bu nedenle davac ı yarar ına bozulmas ı gerekmiştir. Ayr ıca, mahkemece Dairemizin 2009/10633 E. 2011/3410 say ılı ilam ı emsal oldu ğu belirtilerek tahkim itiraz ı kabul edilmi ş ise de, Dairemizin bu karar ı bozma üzerine verilmi ş olup, bu davada emsal niteli ği bulunmamaktad ır. Zira, emsale konu olan davada mahkemece evvela alaca ğın tahsiline, kanuni rehin hakk ı talebinin reddine karar verilmi ş ve bu karar ı taraflardan sadece daval ı vekili temyiz etmi ş olup, alacak ile ilgili ihtila f temyize geldi ğinden tahkim itiraz ının reddine karar verilmesinin do ğru olmad ığı gerekçesi ile mahkemece verilen bu karar bozulmu ştur. Dairemizin 2009/10633 E. 2011/3410 say ılı ilam ından da anla şılacağı üzere bu kez mahkemece bozmaya uyulmu ş ve tahkim itiraz ı nedeni ile davan ın reddine karar verildi ğinden an ılan karar ın işbu davada emsal al ınmas ı da isabetli de ğildir. ...'' b. Konuyla İlgili Diğer Yarg ıtay Kararlar ı 30. Yarg ıtay Dairesinin 26/2/2009 tarihli ve E.2009/1400, K.2009/2211 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Davac ı vekili, müvekkili şirkete nakliyat rizikolar ına karşı sigortalanan emtian ın İzmir den Polonya ya deniz yolu ile ta şınmas ının daval ı taraf ından yerine getirildi ğini, Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 9sigortal ı emtian ın gemiye sa ğlam, temiz ve noksans ız olarak teslim edildi ğini, anca k sigortal ı/al ıcıya teslimi esnas ında yap ılan tespitte emtian ın hasarl ı olduğunun belirlendi ğini, hasarl ı emtia tutar ı olan 15.684.678.000.-TL'n ın sigortal ıya ödendi ğini, b u suretle sigortal ının haklar ına halef olundu ğunu ileri sürerek, söz konusu tutar ın daval ıdan faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmi ştir. Daval ı vekili, mal ın al ıcısı olan davac ı sigortal ısının çarter parti kon şimentosunu kullanarak mal ı teslim ald ığını, bu nedenle kon şimento ve at ıfta bulundu ğu çarter parti hükümleri ile ba ğlı olduğunu, at ıfta bulunulan çarter parti hükmü uyar ınca uyuşmazl ıklar ın Londra da tahkim yolu ile çözümünün kararla ştırıldığını, bu nedenle mahkemenin görevsi z bulunduğunu savunarak, davan ın reddini istemi ştir. Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsam ına göre uyu şmazl ığın hakem vas ıtas ı ile çözümlenmesi gerekti ği belirtilerek mahkemenin görevsizli ği nedeni ile dav a dilekçesinin reddine karar verilmi ştir. ...Dosyadaki yaz ılara karar ın dayand ığı delillere gerektirici sebeplere göre, davac ı vekilinin bütün temyiz itirazlar ı yerinde de ğildir. ...'' 31. Yarg ıtay Dairesinin 26/10/2009 tarihli ve E.2008/6428, K.2009/10945 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Dava, deniz ta şımas ında eksik teslimden do ğan zarar ın taşıyandan tazmini istemin e ilişkindir. Daval ı taşıyan, koni şmentoda tahkim şart ı taşıyan çarterpartiye at ıf yap ıldığını savunarak, tahkim itiraz ında bulunmu ş olup, mahkemece, çarter partide yer alan tahkim kayd ının konişmento hamili için ba ğlay ıcı olabilmesi için ancak koni şmento ile birlikte ciro edilmesi gerekti ği, bu hususun ispatlanamam ış olduğu gerekçesiyle tahkim itiraz ı yerind e bulunmam ıştır. TTK nun 1110/1 nci maddesi uyar ınca, taşıyan ile gönderilen aras ındaki hukuk i münasebetlerde koni şmento esast ır. Dosyada mevcut 09.10.2005 tarihli koni şmentoda çarterparti ile kullan ılacağı belirtilmi ş olup, 28.09.2005 tarihli çarterpartide taraflar aras ındaki uyu şmazl ığın tahkimde görülmesi gerekti ğine yönelik düzenlemenin bulunmas ı halinde mal ın al ıcısı konumunda olan dava d ışı sigortal ı da bu düzenleme ile ba ğlıdır. Zira, dava d ışı sigortal ı al ıcı, konişmentoyu ciro ile al ıp, bunu ibrazla yükü teslim almada kulland ığı anda, koni şmentonun şartlar ı ile de ba ğlanm ış olur ve tahkim şart ının taşıyanla yükleten aras ında kararla ştırılmış olduğunu, kendisinin 3 ncü şahıs durumund a bulunduğunu ve bu nedenle koni şmentoda kararla ştırılan tahkim şart ı ile bağlı tutulamayaca ğını iddia edemez. Daval ı sigorta şirketi davas ını konişmentoya dayand ırm ış olup, sigortal ı, taşınan mallar ı teslim ald ığına göre, koni şmentoda yer alan tahkim şart ı böylece gönderileni ba ğlayacağı gibi, TTK nun 1361 nci maddesindeki halefiyet ilkesi uyar ınca davac ı sigorta şirketini de ba ğlar. Bu itibarla mahkemece, aç ıklanan hususlar nazara al ınarak, öncelikle koni şmentonun atıf yapt ığı çarterpartide tahkim şart ının bulunup bulunmad ığının denetlenerek, tahkim Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 10şart ının bulunmas ı halinde, koni şmento ile birlikte ciro edilmi ş olup olmamas ına bak ılmaks ızın taraflar aras ında bağlay ıcı olan koni şmentodaki at ıf yoluyla çarterparti sözleşmesinde yaz ılı olan tahkim şart ı uyar ınca, görevsizlik karar ı verilmesi gerekirken, yaz ılı şekilde ve hatal ı gerekçe ile i şin esas ına girilmesi do ğru görülmemi ş ve karar ın açıklanan nedenle daval ı yarar ına bozulmas ı gerekmiştir. ...'' 32. Yarg ıtay Dairesinin 2/5/2012 tarihli ve E.2012/5132, K.2012/7052 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Davac ı vekili, müvekkili şirketin Interbulk Trade LLC firmas ından ithal etti ği değirmenlik bu ğday ın Ukrayna'daki Sivastopol Liman ı ndan daval ı taraf ından Samsun Liman ı na getirildi ğini, ancak limandaki bo şaltma s ıras ında 86 ton bu ğday ın eksik oldu ğu tespit ettiklerini, bu hususla ilgili olarak gemi kaptan ına müvekkili taraf ından protesto mektubu verildi ğini, eksik tespit edilen bu ğday ın değerinin 52.140,00 TL oldu ğunu, daval ı geminin Türk karasular ını terk etmesi halinde müvekkili şirketin alaca ğının tahsilinin mümkün olmamas ı sebebiyle 2011/94 D. İş say ılı dosyas ı ile tedbir karar ı al ındığını, gemi üzerinde TKK'nun 1235/7 ve 1236. maddeleri uyar ınca gemi alaca ğı ve kanuni rehin hakk ı doğduğunu, 86 ton de ğirmenlik bu ğday ın eksik teslim edilmesi sebebiyle 52.140,00 TL tazminat ın eksik teslimin tespit edildi ği 17.03.2011 tarihinden itibaren en yüksek ticari avans faizi ile birlikte daval ıdan tahsilini talep ve dava etmi ştir. Daval ı vekili, cevap dilekçesi ile, yetkili mahkemenin Ukrayna Mahkemeleri oldu ğunu ve yine ayr ıca taşımaya konu kon şimentonun ön yüzünde 18.02.2011 tarihli çarterpartiye atıfta bulunuldu ğunu, at ıf yap ılan çarterpartide ise, taraflar aras ında doğacak uyuşmazl ıklar ın çözümünde Londra'da olu şturulacak hakem heyetinin görevli oldu ğunun belirtildiğini, dolay ısı ile görev yönünden davan ın reddi gerekti ğini ve yine davac ının akti f husumet ehliyetinin bulunmad ığı gibi müvekkili daval ının da pasif husumet ehliyetinin bulunmad ığını, zarar ın usulüne uygun olarak ilgililere ihbar edilmedi ğini ve meydana gelen zararda müvekkiline yüklenilebilecek hiçbir kusur bulunmad ığını, ayr ıca istenile n tazminat ın fahiş olduğunu belirterek, davan ın reddini talep etmi ştir. Mahkemece, 04.03.2011 tarihli kon şimentonun önyüzünde 18.02.2011 tarihli çarterpartiye at ıf yap ıldığı ve yine çarterpartinin at ıf yapt ığı sözleşmenin 37. maddesi uyar ınca uyuşmazl ıklar ın hallinde Londra'da olu şturulacak hakem heyetinin görevli olduğunun belirtildi ği, TTK nun 1110. maddesinde ta şıyan ile gönderilen aras ındaki hukuki ihtilaflarda kon şimentonun esas tutulaca ğı hükme ba ğland ığı, davac ıya gönderilen ve konşimentoya göre teslim al ınan mallar ın millileştirilmesinin yap ıldığı, bu durumda davac ı tarafça kon şimentonun kullan ıldığı aç ık olup kon şimento ile birlikte kullan ılacak çarterparti hükümlerinin de art ık davac ı için bağlay ıcı hale geldi ği, bu çarterpartide mevcut tahkim klozuna göre taraflar aras ındaki uyu şmazl ığın Londra da olu şturulaca k hakem heyetince çözümlenmesi gerekti ği gerekçesiyle, daval ının tahkim itiraz ının kabulü ile davan ın görev yönünden reddine karar verilmi ştir. Karar, davac ı vekilince temyiz edilmi ştir. Dosyadaki yaz ılara karar ın dayand ığı delillere gerektirici sebeplere göre, davac ı vekilinin bütün temyiz itirazlar ı yerinde de ğildir. ...'' Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 1133. Yarg ıtay Dairesinin 10/4/2017 tarihli ve E. 2015/14089, K.2017/1988 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Davac ı vekili, müvekkili şirket nezdinde nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortal ı bulunan ... G ıda San Tic'e ait 8.382.716 Kg dökme fosforik asit emteas ının, Ürdün Liman ı'ndan yüklenerek MT A şinaz Gemisi ile Band ırma Liman ı'na getirildi ğini, tahliy e sıras ında yap ılan incelemede emtian ın eksik oldu ğunun tespit edildi ğini, yap ılan ekspertiz incelemesi neticesinde belirlenen hasar bedelinin 11.04.2014 tarihinde sigortal ıya ödendiğini, TTK'n ın 1472. maddesi uyar ınca taşımada kusuru bulunan daval ıdan rücu haklar ı olduğunu ileri sürerek, 14.029,00 TL nin ödeme tarihinden itibaren i şleyecek avans faizi ile birlikte daval ıdan tahsilini talep ve dava etmi ştir. Daval ı vekili, davan ın görevsiz mahkemede aç ıldığını mahkemece denizcilik ihtisas mahkemesi s ıfat ıyla 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'ne görevsizlik karar ı verilmesi gerekti ğini, ayr ıca mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini, davan ın taraflar aras ında yap ılan Konşimento ve Çarter Parti hükümleri nazara al ınarak uyu şmazl ığın Londra'da tahki m yoluyla aç ıklığa kavuşturulmas ı gerektiğini, davan ın esastan da reddi gerektiğini savunarak, davan ın reddini istemi ştir. Mahkemece, tüm dosya kapsam ına göre; koni şmentonun ön yüzünde Çarter Parti ile birlikte kullan ılacağının belirtildi ği, Çarter Parti'de ise 50.000,00 USD'ye kadar olan anlaşmazl ıklar ın tahkim yarg ılamas ına tabi olaca ğının yaz ılı olduğu gerekçesiyle, davan ın tahkim şart ı nedeniyle usulen reddine karar verilmi ştir. Karar ı, davac ı vekili temyiz etmi ştir. Dosyadaki yaz ılara karar ın dayand ığı deliller ile gerektirici sebeplere göre, davac ı vekilinin bütün temyiz itirazlar ı yerinde de ğildir. ...'' B. Uluslararas ı Hukuk 34. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ü n "Mülkiyetin korunmas ı" kenar başlıklı 1. maddesi şöyledir: "Her gerçek ve tüzel ki şinin mal ve mülk dokunulmazl ığına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ı vard ır. Bir kimse, ancak kamu yarar ı sebebiyle ve yasada öngörülen ko şullara ve uluslararas ı hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun b ırak ılabilir. Yukar ıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yarar ına uygun olarak kullan ılmas ını düzenlemek veya vergilerin ya da ba şka katk ılar ın veya para cezalar ının ödenmesini sa ğlamak için gerekli gördükleri yasalar ı uygulama konusunda sahip olduklar ı hakka halel getirmez." 35. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine (A İHM) göre Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin temel amac ı, devlet taraf ından mülkiyet hakk ına yap ılan haks ız müdahalelere kar şı kişinin korunmas ını sağlamakt ır. Bununla birlikte Sözle şme'nin 1. maddesi uyar ınca taraf her devlet " kendi yetki alan ı içinde bulunan herkesin Sözle şme'de Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 12tan ımlanan haklar ı ve özgürlüklerden yararlanmalar ını sağlama" yükümlülü ğü alt ındad ır. Bu genel nitelikli görevin yerine getirilmesi, Sözle şme ile güvence alt ına al ınan haklar ın etkili bir biçimde uygulanmas ını sağlamak için baz ı pozitif yükümlülükler ortaya koymaktad ır (Ališić ve diğerleri/Bosna Hersek, H ırvatistan, S ırbistan, Slovenya ve Makedonya Cumhuriyeti [BD], B. No: 60642/08, 16/7/2014, 100; Sovtransavto Holding/Ukrayna , B. No: 48553/99, 25/7/2002, 96). 36. AİHM, Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi ile güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının da baz ı pozitif yükümlülükler içerdi ğini kabul etmektedir. A İHM'e göre mülkiyet hakk ının gerçekten etkili bir biçimde korunabilmesi, devletin müdahale etmeme görevi yan ında ayr ıca baz ı pozitif tedbirler almas ını da gerektirmektedir ( Önery ıldız/Türkiye [BD], B. No: 48939/99, 30/11/2004, 134; Broniowski/Polonya [BD], B. No: 31443/96, 22/6/2004, 143). 37. AİHM; Sözle şme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin devletin do ğrudan müdahalesinin söz konusu olmad ığını, özel kişiler aras ındaki uyu şmazl ıklar yönünden de -belirli durumlarda- mülkiyet hakk ının korunmas ı için gerekli tedbirleri alma yükümlülü ğünü içerdiğini kabul etmektedir. Devletin pozitif yükümlülükleri çerçevesinde -özel ki şiler aras ı mülkiyet ili şkileri bak ımından olsa bile- ki şilerin mülkiyet haklar ına yap ılacak keyfî müdahalelere kar şı hukuksal bir koruma sa ğlamas ı gerekmektedir. Bu ba ğlamda devlet, özellikle taraflar ın mülkiyet hakk ına ilişkin uyuşmazl ıklar yönünden usule ili şkin gerekli güvenceleri sunan etkin bir yarg ısal mekanizma olu şturma yükümlülü ğü alt ındad ır. Bu çerçevede olu şturulan yarg ı yollar ında ulusal mahkemeler de iç hukukta yer alan ilgili kanunlar ışığında makul ve adil bir biçimde mülkiyet uyu şmazl ıklar ını çözmek durumundad ır. AİHM, bu gereklili ğin sağlan ıp sağlanmad ığını değerlendirirken uygulanan usulün bütününü incelemektedir ( Sovtransavto Holding/Ukrayna , 96; Fuklev/Ukrayna , B. No: 71186/01, 7/6/2005, 90, 91; Kotov/Rusya [BD], B. No: 54522/00, 3/4/2012, 112; Anheuser-Busch Inc./Portekiz [BD], B. No: 73049/01, 11/1/2007, 82-87; Capital Bank AD/Bulgaristan , B. No: 49429/99, 24/11/2005, 134). 38. Bununla birlikte A İHM; iç hukukun yorumlanmas ı ve uygulanmas ı konusundaki görevinin s ınırlı olduğunu, ulusal mahkemelerin hukuk kurallar ının yorumlanmas ı bak ımından sahip olduklar ı takdir hakk ına, aç ık bir keyfîlik veya bariz bir takdir hatas ı olmad ıkça kar ışamayacağını belirtmektedir ( Anheuser Busch Inc./Portekiz , 83). V.İNCELEME VE GEREKÇE 39. Mahkemenin 8/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 40. Başvurucu; zarar ını ödediği sigortal ının haklar ına halef oldu ğunu, icra takiplerinde borca itiraz edildi ğini ancak herkese kar şı ileri sürülebilen ayni hak niteli ğindeki kanuni rehin hakk ına itiraz edilmedi ğini belirtmi ştir. Ayn ı Yarg ıtay Dairesi içtihatlar ında Türk mahkemeleri önünde gemi alacakl ısının kanuni rehin hakk ı ileri sürüldü ğü takdirde tahkim itiraz ının reddedilerek uyu şmazl ığın esas ının incelendi ğine vurgu yapan ba şvurucu, bu içtihatlar ın aksine karar verildi ğini ifade etmi ştir. Başvurucu 29/1/2013 tarihli celsede tahkim itiraz ı reddedildi ği hâlde hasar ın meydana geldi ği 2010 y ılından yakla şık yedi y ıl sonra görevsizlik karar ı verildiğini, bu süreçte İngiliz hukukuna göre alaca ğın zamana şımına Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 13uğrad ığını ve süresinde tahkim yoluna ba şvuramad ığından zarar ının tazmin edilmesi imkân ının elinden al ındığını iddia etmi ştir. Bu gerekçelerle ba şvurucu; hak arama hürriyeti, adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 41. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet hak[k ına] sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 42. Anayasa n ın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar ba şlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 43. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu taraf ından aç ılan tazminat davas ı, sözleşmede yer alan yabanc ı tahkim şart ının geçerli oldu ğu belirtilmek suretiyle görevsizlik yönünden reddedilmi ştir. Ancak ba şvurucu uzun süre sonra verilen görevsizlik karar ı nedeniyle alaca ğı tahsil imkân ının ortadan kald ırıldığını ileri sürdü ğünden bütün şikâyetlerinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Genel İlkeler 44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda ba şvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 45. Mülkiyet hakk ının korunmas ının devlete birtak ım pozitif yükümlülükle r yüklediği hususu Anayasa'n ın 35. maddesinin lafz ında aç ık bir biçimde düzenlenmemi ş ise de bu güvencenin sadece devlete atfedilebilen müdahalelere yönelik s ınırlamalar getirdi ği, bireyi üçüncü ki şilerin müdahalelerine kar şı korumas ız b ırakt ığı düşünülemez. Poziti f yükümlülüklerin ortaya ç ıkmas ının nedeni gerçek anlamda koruma sağlanmas ıdır. Buna göre anılan maddede bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi yaln ızca devletin müdahaleden kaç ınmas ına bağlı değildir. Gerçek anlamda koruma sa ğlanmas ı için devletin negatif yükümlülükleri d ışında poziti f yükümlülüklerinin de olmas ı gerekir. Dolay ısıyla Anayasa'n ın 5. ve 35. maddeleri uyar ınca Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 14devletin mülkiyet hakk ının korunmas ına ilişkin pozitif yükümlülükleri bulunmaktad ır. Bu bağlamda söz konusu pozitif yükümlülükler, kimi durumlarda özel ki şiler aras ındaki uyuşmazl ıklar da dâhil olmak üzere mülkiyet hakk ının korunmas ı için belirli tedbirlerin alınmas ını gerektirmektedir ( Türkiye Emekliler Derne ği, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, 34-38; Eyyüp Boynukara , B. No: 2013/7842, 17/2/2016, 39-41; Osmanoğlu İnşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi , B. No: 2014/8649, 15/2/2017, 43). 46. Devletin pozitif yükümlülükleri, mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelere kar şı usule ilişkin güvenceleri sunan yarg ısal yollar ı da içeren etkili hukuksal bir çerçeve oluşturma ve olu şturulan bu hukuksal çerçeve kapsam ında yarg ısal ve idari makamlar ın bireylerin özel ki şilerle olan uyu şmazl ıklar ında etkili ve adil bir karar vermesini temin etmek sorumluluklar ını da içermektedir ( Selahattin Turan , B. No: 2014/11410, 22/6/2017, 41). 47. Anayasa'n ın 35. maddesi usule ili şkin aç ık bir güvenceden söz etmemektedir. Bununla birlikte mülkiyet hakk ının gerçek anlamda korunabilmesi bak ımından bu madde, Anayasa Mahkemesinin çe şitli kararlar ında da ifade edildi ği üzere mülk sahibine müdahalenin kanun d ışı veya keyfî ya da makul olmayan şekilde uyguland ığına ilişkin savunma ve itirazlar ını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tan ınmas ı güvencesini kapsamaktad ır. Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bak ılarak yap ılmal ıdır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Züliye Öztürk , B. No: 2014/1734, 14/9/2017, 36; Bekir Yaz ıcı [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, 71). 48. Mülkiyet hakk ının usule ili şkin güvenceleri hem özel ki şiler aras ındaki mülkiyet uyuşmazl ıklar ında hem de taraflardan birinin kamu gücü oldu ğu durumlarda geçerlidir. Bu bağlamda mülkiyet hakk ının korunmas ının söz konusu oldu ğu durumlarda usule ili şkin güvencelerin somut olayda yerine getirildi ğinden söz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlar ında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmal ıdır. Ayr ıca belirtme k gerekir ki bu zorunluluk davac ının bütün iddialar ına cevap verilmesi anlam ına gelmemekle birlikte mülkiyet hakk ını ilgilendiren davan ın sonucuna etkili esasa ili şkin temel iddia ve itirazlar ın yarg ılama makamlar ınca özenli bir şekilde de ğerlendirilerek kar şılanmas ı gerekmektedir ( Kamil Darbaz ve GMO Yap ı Grup End. San. Tic. Ltd. Şti., B. No: 2015/12563, 24/5/2018, 53). 2.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 49. Somut olayda ba şvurucunun ilk şikâyeti, Yarg ıtay Dairesi içtihatlar ının kanuni rehin hakk ı ileri sürüldü ğü durumlarda tahkim itiraz ının reddedilerek uyu şmazl ığın esas ının incelenmesi gerekti ği yönünde oldu ğu hâlde bu içtihatlar ın aksi yönünde karar verildi ğine ilişkindir. 50. Anayasa Mahkemesinin delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına yönelik şikâyetler bak ımından görevi, bireysel ba şvurunun ikincil olma niteliği gereği s ınırlıdır. Derece mahkemeleri önünde hukukun ne şekilde yorumlanaca ğına ve uygulanaca ğına dair bir uyu şmazl ık olduğunda ve bu ba ğlamda başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın derece mahkemelerince kesin olarak reddedildi ği durumlarda aç ıkça keyfî olmad ığı veya bariz bir takdir hatas ı içermedi ği sürece Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin takdirine müdahale etmesi mümkün de ğildir. Kald ı ki yukar ıda yer verilen içtihatlar da dikkate al ındığında derece mahkemeleri, düzenlenen kon şimentoda yer ala n "çarter parti ile birlikte kullan ılacağı" ve " Navlun 25/10/2010 tarihli çarter sözle şmesi Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 15uyar ınca ödenecektir. " kay ıtlar ı, konşimento formunun arka yüzünde yer alan ta şıma şartlar ının 1. maddesinde '' Ön yüzde tarihi belirtilmi ş olan çarter partinin tüm hüküm v e şartlar ı, hak ve istisnalar ı, tabi olunan hukuk ve tahkim klozu da dahil olmak üzere bu suretle geçerli k ılınm ıştır.'' şeklinde belirtilmesi ve ta şıma sözleşmesinin 42. maddesinde yer alan tahkim şart ını birlikte de ğerlendirerek sonuca varm ıştır (bkz. 27-33). Dolay ısıyla derece mahkemelerince var ılan bu sonucun aç ıkça keyfî oldu ğundan veya bariz bir takdir hatas ı içerdiğinden söz edilemez. 51. Başvurucunun bir di ğer şikâyeti ise 29/1/2013 tarihli ilk duru şmada tahkim itiraz ı reddedildi ği hâlde hasar ın meydana geldi ği 2010 y ılından yakla şık yedi y ıl sonra görevsizlik karar ı verilmesi nedeniyle alaca ğın İngiliz hukukuna göre zamana şımına uğramas ına, bu nedenle de zarar ının giderilmesi imkân ının elinden al ınmas ına ilişkindir. Başvurucuya göre süresinde tahkim yoluna ba şvuramad ığından tazminat hakk ını kaybetmiştir. 52. Somut olayda hasar ın varl ığı19/11/2010 tarihinde tespit edilmi ş ve ayn ı tarihte taşıyana ihbar edilmi ştir. Başvurucu, alaca ğı temlik alan ta şıtana hasar bedelini ödeyerek haklar ına halef olmu ş ve ödedi ği tazminat bedelini ta şıyandan tahsil etmek üzere İcra Müdürlüğünde takipler ba şlatm ıştır. İcra takipleri itiraza u ğrayan başvurucu 12/4/2012 tarihinde itiraz ın iptali davas ı açm ıştır. Bu yarg ılama sonunda tahkim şart ının geçerli oldu ğu tespit edilerek görev yönünden davan ın reddine karar verilmi ş ve Yarg ıtay Dairesi 4/12/2017 tarihinde bu karar ı onam ıştır. 53. Taşıtana ödedi ği hasar bedeli yönünden alacakl ının haklar ına halef oldu ğunu ileri süren ba şvurucu, taraflar aras ında düzenlenen sözle şmeler ve eki belgelerin varl ığından haberdar oldu ğu gibi içerikleri hakk ında da bilgi sahibidir. Bu durumda alaca ğını tahsil etmek için başvurucunun önünde iki imkân bulunmaktad ır. Bunlardan ilki sözle şme ile belirlenen yabanc ı tahkim şart ına uyarak uyu şmazl ığı tahkim yarg ılamas ı önüne ta şımak, bir di ğeri ise sözleşmede tahkim şart ı bulunmas ına rağmen Türk mahkemelerinin yetkili oldu ğunu savunarak alaca ğını Türk mahkemeleri önünde tahsil etmeye çal ışmakt ır. Başvurucu, Türk mahkemeleri önünde alaca ğını tahsil etme yönünde kulland ığı iradesinin bir sonucu olarak tahkim itiraz ıyla karşılaşabileceğini, bu nedenle de derece mahkemelerinin görevsizlik karar ı verebilece ğini öngörebilecek durumdad ır. 54. Başvurucu, tahkim yarg ılamas ının Londra'da yap ılacak olmas ı nedeniyle İngiliz hukukunun uygulanaca ğını ve İngiliz hukuk kurallar ına göre alaca ğın zamana şımına uğrayacağını ileri sürmektedir. Bu nedenle zamana şımına uğram ış bir alaca ğı tahsil etmek için yabanc ı tahkim yoluna ba şvurmas ının anlams ız hâle geldi ğini ifade eden ba şvurucu, yabanc ı tahkim yoluna ba şvurmaks ızın bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 55. Yukar ıda da değinildiği üzere ikincil inceleme yapan Anayasa Mahkemesinin görevi uyu şmazl ıklar ı ve bu uyu şmazl ıklara uygulanacak hukuk kurallar ını tespit etmek, yorumlamak ve uygulamak de ğildir. Bu görev ve yetki kanunlar taraf ından belirlenen ve anılan hususlarda uzmanla şan derece mahkemelerine aittir. Kald ı ki uyuşmazl ık konus u alacağın başka bir ülkenin hukuk kurallar ına göre zamana şımına uğray ıp uğramad ığının Anayasa Mahkemesince tespit edilmesi mümkün olmayacakt ır. Ayr ıca yarg ılama süresinin uzunluğu yönünden yap ılan şikâyetin makul sürede yarg ılanma hakk ı kapsam ında bu bireysel başvuru dosyas ından ayr ılmas ına karar verildi ği gibi uzun süre sonra verilen görevsizlik karar ının alacağın tahsilini tek ba şına imkâns ız hâle getirdi ğine ilişkin bir tespit de yap ılamamaktad ır. Davan ın görev yönünden reddi sonras ı yabanc ı tahkim yarg ılamas ına Başvuru Numaras ı: 2018/5832 Karar Tarihi : 8/6/2021 16başvurabilecek durumda olan ba şvurucunun bu yöntemi izleyerek zaman a şımı nedeniyle talep hakk ının kalmad ığını ispat edebilece ği hâlde bu yola ba şvurmad ığı görülmü ştür. Bu nedenle en ba şından beri sözle şmedeki tahkim şart ı nedeniyle görevsizlik karar ı verilebilece ğini öngörebilecek durumda bulunan ba şvurucunun görevsizlik karar ının uzun süre sonra verilmesi nedeniyle alaca ğının tahsilinin imkâns ız hâle geldi ğini yeterince ortaya koyamad ığı anlaşılm ıştır. Dolay ısıyla somut olayda etkin ve elveri şli hukuki mekanizmalar ı kurduğu anlaşılan kamu makamlar ının ortaya ç ıktığı ileri sürülen olumsuz sonuçtan devleti n pozitif yükümlülükleri kapsam ında sorumlulu ğunun oldu ğu söylenemez. Sonuç olarak tüm bu hususlar birlikte de ğerlendirildi ğinde başvurucunun alaca ğının tahsil edilemedi ğine ilişkin şikâyeti nedeniyle mülkiyet hakk ına yönelik bir ihlalin olmad ığının aç ık olduğu anlaşılm ıştır. 56. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 8/6/2021 tarihinde OYB İRL İĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI