TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN KAMER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/11847) Karar Tarihi: 16/6/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 17/9/2021-31601 Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Hasan KAMER Vekili : Av. Melike ZEYT İN ÇELİKER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu zarara u ğran
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN KAMER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/11847) Karar Tarihi: 16/6/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 17/9/2021-31601 Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Hasan KAMER Vekili : Av. Melike ZEYT İN ÇELİKER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu zarara u ğran ılmas ı nedeniyle ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu 1/4/2014 tarihinde so ğuk alg ınlığı ve yüksek ate ş şikâyeti ile Torbal ı Devlet Hastanesine gitmi ştir. Muayene sonucunda ba şvurucuya antibiyotik içeren i ğne reçete edilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 38. Başvurucu 7/4/2014 tarihinde yeniden hastaneye gitmi ş ve reçetenin verilmesinden sonra kendisine kurum çal ışanı hemşire taraf ından reçetedeki i ğnenin yap ıldığını iddia ederek i ğne sonras ında kalças ında yoğun ağrı şikâyetlerinin oldu ğunu beyan etmiştir. Başvurucu, hastanedeki muayenelerden sonra EMG (elektronöromiyografi, sinir ölçüm testi) al ınmas ı için Atatürk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesine sevk edilmi ş; bu hastanede yap ılan tetkikler sonucunda ba şvurucunun sa ğ ayak siyatik sinirinde meydana gelen hasar nedeniyle düşük ayak oluştuğu belirlenmi ştir. Hastanenin Fizik ve Rehabilitasyon merkezinde on be ş gün tedavi gören ba şvurucuda belirgin bir iyile şme olmad ığından tedaviye son verilmi ştir. 9. Zararlar ının tazmini için idareye yapt ığı başvuruya olumsuz cevap alan başvurucu 1/6/2015 tarihinde İzmir 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) tam yarg ı davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde; hatal ı tıbbi müdahale sonucunda çal ışma gücünü %46 oran ında kaybettiği, desteksiz yürüyemez hâle geldi ği, psikolojisinin bozuldu ğu, enjeksiyon kayd ı olmad ığına ilişkin olarak hastane yönetimince ileri sürülen iddian ın gerçeği yans ıtmad ığını belirterek 2.000 TL maddi, 75.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 10. Daval ı idare; cevap dilekçesinde ba şvurucunun iddialar ının gerçe ği yans ıtmad ığını, kendisine 1/4/2014 tarihinde enjeksiyon yap ılmad ığını, daha sonra konulan tan ı ile tedavinin ba ğlant ısının bulunmad ığını ileri sürmü ştür. 11. Yarg ılama sürecinde Adli T ıp Kurumu (ATK) taraf ından haz ırlanan 5/8/2016 tarihli raporda; ba şvurucunun sa ğ siyatik sinirinde hasar oldu ğu, buna kar şın sağlık kuruluşunda enjeksiyon yap ıldığına dair t ıbbi kay ıt bulunmad ığı belirtilmi ştir. Ayn ı rapord a başvurucuya hastanede enjeksiyon yap ıldığının kabul edilmesi hâlinde ise enjekte edilen ilaçlar ın sinir hasar ına yol açma ihtimali oldu ğu, bu durumun önceden bilinmesinin mümkün olmad ığı ifade edilerek sa ğlık personelinin kusurunun bulunmad ığı sonucuna yer verilmi ştir. 12. Mahkeme 8/6/2017 tarihinde maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin k ısmen kabulüne karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; bilirki şi raporunun yerinde olduğu, başvurucuya enjeksiyon yap ılıp yap ılmad ığının belli olmad ığı, enjeksiyon yap ılmas ı hâlinde ise sa ğlık personeline kusur izafe edilmeyece ği belirtilerek maddi tazminat talebi reddedilmi ştir. Mahkeme manevi tazminata ili şkin değerlendirmesinde idarenin hizmet kusurunun tespit edilememi ş olmas ının kay ıtlar ın tam ve do ğru bir şekilde tutuldu ğunun anlaşılamamas ından ve yeterli incelemenin yap ılmam ış olmas ından kaynakland ığını belirtmiştir. Bu tespitten hareketle ba şvurucunun maddi gerçe ğe hiçbir zaman ula şamayacak olmas ının meydana getirdi ği ruhsal ve psikolojik çöküntünün neticesi olarak ba şvurucuya 30.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermi ştir. 13. Başvurucu vekili ile daval ı idare vekili an ılan karar için istinaf yoluna başvurmuştur. Başvurucu istinaf dilekçesinde; ATK raporunun eksik incelemeye dayand ığını ve evrak üzerinden inceleme yap ılmas ı yerine bizzat kurum taraf ından muayene edilmesi ve gerçekleşen sinir hasar ının esas sebebinin ara ştırılmas ı gerekti ğini vurgulam ıştır. Enjeksiyonun gere ği gibi yap ılmas ı hâlinde de benzer rahats ızlıklar oluşabileceğine ilişkin tespitin t ıbbi gerçeklerle ba ğdaşmad ığını ifade etmi ştir. Daval ı idare vekili ise istina f dilekçesinde olayda tazminat şartlar ının gerçekle şmediğinin ATK raporu ile de sabit olduğunu belirterek manevi tazminat talebinin kabulüne ili şkin k ısm ını istinaf yoluyla kald ırılmas ını talep etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 414.İzmir Bölge İdare Mahkemesi Alt ıncı İdare Dava Dairesi (Daire) 6/2/2018 tarihinde maddi tazminat ın reddi karar ını onam ış, buna kar şın manevi tazminata ili şkin karar ı kald ırarak davan ın manevi tazminat talebi yönünden kesin olarak reddine kara r vermiştir. Gerekçede; idarenin maddi-manevi tazmin sorumlulu ğundan bahsedilebilmesi için hizmet kusurunun belirlenmesi gerekti ği, ATK'n ın düzenledi ği raporda enjeksiyonun hatal ı uyguland ığı yönünde bir tespit bulunmad ığı sonucuna yer verilmi ştir. 15. Nihai karar ba şvurucuya 13/3/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 16. Başvurucu 12/4/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 17.İlgili hukuk için bkz. Fındık K ılıçaslan, B. No: 2015/97, 11/10/2018, 19-27; Cihan Beyribey, B. No: 2014/19450, 26/12/2018, 23-28; Fesih Aydar, B. No: 2015/4259, 10/1/2019, 24-30. V.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Mahkemenin 16/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu; hatal ı yap ılan enjeksiyon nedeniyle %46 engelli hâle geldi ğini, oluşan sakatl ığı nedeniyle a ğrı şikâyetlerinin devam etti ğini, dengesiz şekilde att ığı her adımda bu olay ın akl ına gelmesi ile psikolojik olarak da y ıprand ığını ifade etmi ştir. Bu olaydan sonra i şletmekte oldu ğu marketi kapatmak zorunda kald ığını, eşinin kendisini terk ederek üç çocu ğu ile b ırakt ığını belirtmiştir. Mahkemenin hastane kay ıtlar ının gereği gibi tutulmamas ı ile ilgili bir ara ştırma yapmad ığını, hizmet kusurunun ispat edilememe sebebinin de bu durumdan kaynakland ığını vurgulam ıştır. Enjeksiyon i şleminin yap ıldığı s ırada yan ında bulunan arkada şını tan ık olarak bildirmesine ra ğmen Mahkemenin eksik inceleme ile karar verdi ğini belirten ba şvurucu, ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 20. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir." 21. Anayasa n ın 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Devletin temel amaç ve görevleri, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; ... insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır." 22. Anayasa'n ın 56. maddesinin üçüncü f ıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 5"Devlet, herkesin hayat ını, beden ve ruh sa ğlığı içinde sürdürmesini sa ğlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi art ırarak, işbirliğini gerçekle ştirmek amac ıyla sağlık kuruluşlar ını tek elden planlay ıp hizmet vermesini düzenler." 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 24. Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahip oldu ğu belirtilmekte olup söz konusu düzenleme, Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin 8. maddesi çerçevesinde özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında güvence alt ına al ınan fiziksel ve zihinsel bütünlü ğün korunmas ı hakk ına karşılık gelmektedir. 25. Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlar ında kas ıt söz konusu olmaks ızın hekim kusuru nedeniyle vücut bütünlü ğünün zarar gördü ğü şeklindeki t ıbbi ihmale dai r şikâyetleri Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında incelemi ştir (Melahat Sönmez, B. No: 2013/7528, 9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Düzgüner, B. No: 2014/9690, 11/5/2017). 26. An ılan kararlar do ğrultusunda somut olayda ba şvurucunun t ıbbi ihmale dayal ı tüm şikâyetlerinin Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekmektedir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden27. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 28. Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahip oldu ğu belirtilmektedir. Bu kapsamda an ılan Anayasa hükmü ile ki şinin maddi ve manevi varl ığının bütünlü ğü gerek kamusal yetkilerle donat ılm ış kişilerin gerekse özel ki şilerin müdahalelerine kar şı güvence alt ına al ınm ıştır (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 40). 29. Anayasa n ın 17. maddesinin amac ı, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varl ığına karşı devlet taraf ından yap ılabilecek keyfî müdahalelerin önlenmesidir. Bunun yan ı sıra devletin t ıbbi müdahaleler nedeniyle ki şilerin maddi ve manevi varl ığını etkili olarak koruma, maddi ve manevi varl ığına sayg ı gösterme şeklinde pozitif yükümlülü ğü de bulunmaktad ır (Ahmet Acartürk, B. No: 2013/2084, 15/10/2015, 49). Nitekim Anayasa n ın 56. maddesinde de belirtildi ği üzere pozitif yükümlülük, sa ğlık alan ında yürütülen faaliyetleri de kapsamaktad ır (İlker Başer ve diğerleri, B. No: 2013/1943, 9/9/2015, 44). 30. Devlet, bireylerin ya şam hakk ı ile maddi ve manevi varl ıklar ını koruma hakk ı kapsam ında -ister kamu isterse özel sa ğlık kuruluşlar ı taraf ından yerine getirilsin- sa ğlık Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 6hizmetlerini hastalar ın yaşamlar ı ile maddi ve manevi varl ıklar ının korunmas ına yönelik gerekli tedbirlerin al ınabilmesini sa ğlayacak şekilde düzenlemek zorundad ır (Ahmet Acartürk, 51). 31.İlke olarak t ıbbi ihmallere ili şkin şikâyetler konusunda temel ba şvuru yolu, hukuki sorumlulu ğu tespit ad ına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas ı yoludur (Nail Artuç, B. No: 2013/2839, 3/4/2014 , 38). 32. Maddi ve manevi varl ığı koruma hakk ı kapsam ında hukuki sorumlulu ğu ortaya koymak ad ına adli ve idari yarg ıda aç ılacak tazminat davalar ının makul derecede dikkatli ve özenli inceleme şart ını yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ili şkin yürüttükleri yarg ılamalarda Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yap ıp yapmad ıklar ının ya da ne ölçüde yapt ıklar ının da Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri taraf ından bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yarg ı sisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer hak ihlallerinin önlenmesinde sahip oldu ğu önemli rolün zarar görmesine engel olacakt ır (Yasin Ç ıldır, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266, 25/1/2018, 32). 33. Diğer taraftan belirtmek gerekir ki olaylar ın oluşumuna ili şkin delillerin değerlendirilmesi öncelikle idari ve yarg ısal makamlar ın ödevidir. Ayn ı şekilde ba şvuru dosyas ında bulunan t ıbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki şilerin vard ığı sonuçlar ın doğruluğu hakk ında fikir yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevi de ğildir ( Mehme t Çolakoğlu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018, 47). Ancak ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında yerine getirmek zorunda oldu ğu usul yükümlülüklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmedi ğinin nesnel bir şekilde de ğerlendirilmesi için ilgili anayasal kurallar ba ğlam ında derece mahkemelerinin kendilerine tan ınm ış takdir yetkileri çerçevesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu ba ğlamda müdahaleyi hakl ı göstermek için öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığı incelenmelidir (Murat At ılgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015 44). 34. Bu ba ğlamda derece mahkemelerinin gerekçeleri, taraflar ın kanun yolun a başvuru imkân ını etkili şekilde kullanabilmesini sa ğlayacak surette ayr ıntılı olarak ortaya konulmal ı; ulaşılan sonuçlar yeterli aç ıklıktaki bilimsel görü ş ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayand ırılmal ıdır (Murat At ılgan, 45). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 35. Anayasa Mahkemesi Anayasa'n ın yukar ıda değinilen 17. maddesi kapsam ında devlete dü şen pozitif yükümlülüklerin somut olay ba ğlam ında yerine getirilip getirilmedi ğini denetlemek durumundad ır (Tevfik Gayretli, 36). Bu sebeple ba şvuruya konu olay, devleti n kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına ilişkin pozitif yükümlülü ğü kapsam ında incelenmi ştir. 36. Başvurucu; enjeksiyon i şleminin hatal ı yap ılmas ı sonucu vücut bütünlü ğünün bozulduğunu, Mahkemenin enjeksiyon kay ıtlar ını tespit eden t ıbbi kay ıtlar ı incelemeden karar vermesinin anayasal güvencelere ayk ırı olduğunu iddia etmektedir. 37. T ıbbi müdahale sonucunda vücutta sakatl ık ya da maddi ve manevi varl ığı zedeleyen di ğer rahats ızlıklar ın meydana geldi ği vak ıalarda müdahalenin t ıp biliminin güncel ve genel kabul gören kurallar ına uygun olarak gerçekle ştirilip gerçekle ştirilmediğinin tespiti Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 7büyük ölçüde te şhis ve tedavi sürecindeki kay ıtlar ın incelenmesiyle mümkün olabilmektedir. Bu nedenle bu kay ıtlar ın tutulmas ı, saklanmas ı ve gerekti ğinde yarg ısal mercilere ibraz edilmesi büyük önem ta şımaktad ır. Teşhis ve tedavi sürecindeki verilerin kaydedilmesi ve makul bir süre saklanmas ı sorumlulu ğu, t ıbbi müdahaleyi gerçekle ştiren sağlık kuruluşuna aittir ( Hatice Turhan, B. No: 2016/4642, 20/11/2019, 39). 38. Somut olayda dosyaya sunulan ATK raporu ve taraflar ın müşterek beyanlar ı uyar ınca başvurucunun 1/4/2014 tarihinde hastane acil servisine giderek muayene oldu ğu ve kendisine reçete verildi ği sabittir. Buna kar şın hastane kay ıtlar ında başvurucuya uygulanan tedavi ve saati ile tedaviyi uygulayan ın ad ı ve soyad ı bölümünün bo ş bırak ıldığı hatta sonraki hasta kayd ında da hiçbir bilginin yer almad ığı görülmektedir. Dolay ısıyla t ıbbi kay ıtlar ın başvurucu hakk ında hangi tedavinin uyguland ığını, bu tedavinin ehil ki şiler taraf ından yap ılıp yap ılmad ığını tespite elveri şli nitelik ta şımad ığı değerlendirilmi ştir. 39. Nitekim Mahkeme hastane kay ıtlar ının doğru tutulmamas ının sonucu olarak manevi tazminat ödenmesine karar vermi ştir. Daire karar ında ise kay ıtlar ın tutulmamas ının hemşirenin ve sa ğlık kurulu şunun sorumlulu ğuna ne yönde etki edece ği değerlendirilmemi ştir. Kararda, hasta dosyas ının tutulmas ı yükümlülü ğünün sa ğlık kuruluşuna ait oldu ğu hususunun gözetilmedi ği, bu konuda bir tespit içermeyen AT K raporunun hükme esas al ındığı anlaşılm ıştır. Daire, hasta hakk ında tutulan tüm t ıbbi kay ıtlar ı saklama ve istendi ğinde yetkili mercilerin incelemesine sunma yükümlülü ğünün sağlık kuruluşuna ait oldu ğu hususunu gözetmeden ve bu durumun kusur sorumlulu ğuna ne yönde etki edece ğini değerlendirmeden ATK raporu do ğrultusunda hüküm kurmu ştur. Netice itibar ıyla yarg ısal süreç içinde ba şvurucunun esasl ı iddialar ına karşı makul ve yeterli ölçüde yan ıt verilmemesi nedeniyle Daire taraf ından yap ılan incelemenin etkili yarg ısal sistem kurma yükümlülü ğüne uygun bir nitelik ta şımad ığı belirlenmi ştir. 40. Sonuç olarak ba şvurucuya uygulanan enjeksiyonun hatal ı olup olmad ığı konusunda hasta dosyas ının tutulmas ı yükümlülü ğünün idareye ait oldu ğu hususu da gözetilerek somut bulgulara dayal ı gerekçe sunulmad ığı ve başvurucunun buna ili şkin itirazlar ının karşılanmad ığı kanaatine var ılm ıştır. Bu durumda kamu makamlar ının başvuru konusu olaydaki pozitif yükümlülüklerini yerine getirmedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 41. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 42. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 843. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesi, yeniden yarg ılama yap ılmas ı ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 44. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 45. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 46.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 47.İncelenen ba şvuruda, maddi ve manevi zarar ın giderimi konusunda Anayasa'n ın 17. maddesi ba ğlam ında özenli bir yarg ılama yap ılmamas ı nedeniyle ihlalin do ğrudan derece mahkemelerinin kararlar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 48. Bu durumda ki şinin maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun şekilde yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere mahkemeye gönderilmesine kara r verilmesi gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/11847 Karar Tarihi : 16/6/2021 949. İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 50. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harçtan ve 3.600 TL vekâle t ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İzmir 1. İdare Mahkemesine (E.2015/834, K.2017/1023) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 294,70 TL harçtan ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığı na başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı halinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Adalet Bakanl ığı na ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Alt ıncı İdari Dava Dairesine (E.2017/1600, K.2018/183) GÖNDER İLMESİNE 16/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU