TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR CEMAL GÜNSEL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/12900) Karar Tarihi: 21/1/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 26/2/2021-31407 Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Basri BA ĞCI Rap
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR CEMAL GÜNSEL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/12900) Karar Tarihi: 21/1/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 26/2/2021-31407 Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Basri BA ĞCI Raportör : Yunus HEPER Başvurucu : Cemal GÜNSEL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ba şvurucunun posta yolu ile göndermek istedi ği bir doküman ın idarece sak ıncal ı bulunarak gönderilmemesinin ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/7/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 35. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 7.İkinci Bölüm taraf ından 3/11/2020 tarihinde yap ılan toplant ıda, niteli ği itibar ıyla başvurunun Genel Kurul taraf ından karara ba ğlanmas ı gerekli görüldü ğünde n Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı uyar ınca Genel Kurula sevkine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu; ba şvuru tarihinde, devletin egemenli ği alt ında bulunan topraklarda n bir k ısm ını devlet idaresinden ay ırmaya çal ışma suçundan İzmir 2 No.lu F Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) hükümlü olarak bulunmaktad ır. 10. Başvurucu, Belçika'da ikamet etmekte olan S.Z. adl ı bir kişiye iki sayfadan oluşan bir mektup ve on üç sayfadan olu şan bir doküman göndermek istemi ştir. Mektupta başvurucu, S.Z.yi genel olarak selamlad ıktan sonra bu ki şiden haz ırlam ış olduğu ve öykü olarak vas ıfland ırdığı metni, ayr ıntılar ı hakk ında bir bilgi bulunmayan bir yar ışmaya göndermesini istemi ştir. Mektupla birlikte gönderilen doküman ise iki sayfal ık bir selamlama metni ile on bir sayfa öykü olarak vas ıfland ırılan metinden olu şmaktad ır. 11. Ceza İnfaz Kurumu Mektup Okuma Komisyonu (Komisyon) 4/5/2016 tarihinde söz konusu el yaz ısı metni incelemi ş; metnin içeri ğinde örgütsel nitelikli yaz ılar bulundu ğunu belirttikten sonra metnin uluslararas ı temsilciliklerde terör eylemlerini me şru göstermeyi amaçlad ığını, suçu ve suçluyu övdü ğünü ifade etmi ş, bu sebeplerle metnin Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kuruluna (Disiplin Kurulu) sunulmas ına karar vermi ştir. 12. Disiplin Kurulu, incelemesinin sonucunda el yaz ısı metni sak ıncal ı görerek metnin kurum d ışına gönderilmemesine karar vermi ştir. Disiplin Kurulu, Komisyonun gerekçesine at ıfla doküman ın 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 68. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı ile 6/4/2006 tarihli ve 26131 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren mülga Ceza İnfaz Kurumlar ının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Tüzük'ü n (Tüzük) 91. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı kapsam ında kald ığını ifade etmi ştir (bkz. 15). 13. Başvurucu, Disiplin Kurulu karar ına karşı İzmir 1. İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) şikâyette bulunmu ştur. Hâkimlik 1/6/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun şikâyetini reddetmi ştir. Başvurucu, Hâkimlik karar ına karşı 13/6/2016 tarihinde itiraz yoluna başvurmuştur. İtiraz ı inceleyen İzmir 2. A ğır Ceza Mahkemesi 15/6/2016 tarihinde, Hâkimlik karar ında hukuka ayk ırı bir yön bulunmad ığı gerekçesiyle ba şvurucunun itiraz ının reddine karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 414. Nihai olan bu karar ba şvurucuya 22/6/2016 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 12/7/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 15. 5275 say ılı Kanun'un "Hükümlünün mektup, faks ve telgraflar ı alma ve gönderme hakk ı" kenar başlıklı 68. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Hükümlü, bu maddede belirlenen k ısıtlamalar d ışında, kendisine gönderilen mektup, faks ve telgraflar ı alma ve ücretleri kendisince kar şılanmak ko şuluyla, gönderm e hakk ına sahiptir. (2) Hükümlü taraf ından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar; mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir. (3) Kurumun asayi ş ve güvenli ğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar hükümlüye verilmez. Hükümlü taraf ından yaz ılmış ise gönderilmez..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 21/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 17. Başvurucu, bir mektup ile bir öykü metnini S.Z. isimli bir ki şiye göndermek istediğini ancak öykü metninde suçun ve suçlunun övüldü ğü gerekçe gösterilerek ad ı geçen kişiye gönderilmedi ğini belirtmi ştir. Bundan ba şka başvurucu, kendi eme ğiyle oluşturduğu ve şahsi fikirlerini dile getirdi ği öykü metninde suçu ve suçluyu övmedi ğini, bir yar ışmaya kat ılmak üzere metni arkada şına gönderdi ğini belirtmi ş; ifade ve haberle şme özgürlüklerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 18. Bakanl ık görüşünde, Disiplin Kurulunun ve derece mahkemelerinin kararlar ında yer alan gerekçelerin ilgili ve yeterli oldu ğu, adaleti ve sa ğduyuyu hiçe sayan tarzda aç ık bir keyfîlik içermedi ği ifade edilmi ştir. B. Değerlendirme 19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi kenar ba şlıklı 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 5"Mahkeme, ... aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine kara r verebilir." 20. İçtüzük'ün bireysel ba şvurular ın içeriğini düzenleyen Bireysel ba şvuru formu v e ekleri kenar ba şlıklı 59. maddesinin (2) ve (3) numaral ı fıkralar ının bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihteki ilgili k ısm ı şöyledir: "(2) Başvuru formunda a şağıdaki hususlar yer al ır: ...ç) Kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dai r olaylar ın ... özeti. d) Bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ilişkin gerekçeler ve delillere ait özlü aç ıklamalar. e) Başvurucunun güncel ve ki şisel bir temel hakk ının doğrudan zedelendi ği iddias ının dayanaklar ı. ...h) Başvurucunun talepleri. (3) Başvuru formuna a şağıdaki belgeler ya da onayl ı örnekleri eklenir: ...e) Dayan ılan belgelerin as ıllar ı ya da onayl ı örnekleri. ...(4) Başvurucu ihlal iddias ına dayanak gösterdi ği üçüncü f ıkradaki belgelere herhangi bi r nedenle eri şememesi hâlinde bunun gerekçelerini belirtir. Mahkeme gerekli gördü ğü takdirde bu bilgi ve belgeleri resen toplar." 21. 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, aç ıkça dayanakta n yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmi ştir (bkz. 19). Bu kapsamda karma şık veya zorlama şikâyetler, kanun yolu şikâyeti niteli ğindeki şikâyetler, başvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği şikâyetler ile temel haklara yönelik bir ihlalin olmad ığı aç ık olan şikâyetler aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir. 22. Görüldü ğü üzere Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi ş bir bireysel başvuruyu inceler. Ba şvurucular ın şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu ğu bulunmaktad ır. Maddi dayanaklar yönünden ba şvurucular ın yükümlülü ğü şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ı aç ıklamak, bunlara ili şkin delilleri Anayasa Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 6Mahkemesine sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülü ğü ise bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğini özü itibar ıyla açıklamakt ır (Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). 23. Nitekim 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına ilave olarak İçtüzük'ün 59. maddesinde de ba şvurucular ın yükümlülükleri kapsam ında şikâyetin maddi ve hukuki temellerine başvuru formu ve eklerinde yer verilmesi gerekti ği aç ıkça belirtilmiş (bkz. 20), böylece ba şvuru koşullar ının öngörülebilirli ği kuvvetlendirilmi ştir. 24. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi, kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple ba şvurucunun ba şvurusunun esas ını ve bu kapsamda kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialar ını gerekçelendirmesi , buna ilişkin olay ve olgular ı aç ıklamas ı ve delillerini sunmas ı zorunludur. 25. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun yerine geçerek ihlal iddialar ını gerekçelendirme, olay ve olgular ı ortaya koyma ve delil toplama görev ve yükümlülü ğü bulunmamaktad ır. Söz konusu yükümlülükler ba şvurucuya aittir. 26. Başvurucular ın an ılan yükümlülüklere uymamalar ı hâlinde şikâyetlerini temellendiremedikleri için ba şvurular ı aç ıkça dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mahkemesi temellendirmeye ili şkin incelemesini her ba şvurunun somut ko şullar ında yapar. Kuşkusuz ba şvurucular ın bu yükümlülüklere ellerinde olmayan nedenlerle uymamalar ının ikna edici gerekçelerini Anayasa Mahkemesine sunmalar ı ya da Anayasa Mahkemesinin bu durumu işin niteliğinden anlamas ı hâli müstesnad ır. 27. Somut ba şvuruda terör suçundan Ceza İnfaz Kurumunda mahpus bulunan başvurucu, öykü tasla ğı olarak vas ıfland ırdığı el yaz ısı belgeyi Belçika'da ikamet etmekte olan bir ki şiye göndermek istemi ştir. Aç ıktır ki idarenin engellemesi neticesinde başvurucunun mesajlar ını yaymak ve toplumdaki di ğer kişilere ulaştırmak için sahip oldu ğu bir araç elinden al ınm ıştır. Bu nedenle ba şvurucunun ifade özgürlü ğüne müdahalenin varl ığı konusunda bir tereddüt bulunmamaktad ır. 28. Söz konusu müdahalenin temel haklar ı ihlal edip etmedi ği ve özellikle öykünün terör eylemlerini me şrulaştırdığı, suçu ve suçlular ı övdüğü, yalan ve yanl ış beyanlarda bulunduğu konusunda ba şvurucu ile kamu makamlar ı aras ında ihtilaf bulunmaktad ır. Bu durumda Anayasa Mahkemesinin bu ba şvurunun esas ını inceleyebilmesi için öykünün içeriğinin kritik önemde oldu ğu aç ıktır. 29. Buna kar şın başvurucu, şikâyete konu öykünün içeri ğine ilişkin olarak herhangi bir aç ıklama yapmam ış; yaln ızca öyküsünü bir yar ışmaya kat ılmak üzere göndermek istediğini ifade etmi ştir. Başvurucu; idarenin ve derece mahkemelerinin de ğerlendirmelerinin hatal ı olduğunu, başvuruya konu metne kendi kast ının ötesinde anlamlar yüklendi ğini, öykü içeriğine ilişkin değerlendirmelerle birlikte ileri sürmemi ştir. Ayn ı şekilde başvurucu, metni gerçekten var olan bir öykü yar ışmas ına göndermi ş olduğunu göstermemi ş; metni gönderdi ği kişinin öykünün yar ışmaya kat ılmas ında ne tür bir i şlevi olaca ğını da aç ıklamam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 730. Öte yandan ba şvurucu, ba şvuru konusu öykü metninin istedi ği kişiye gönderilmemesi şeklindeki Ceza İnfaz Kurumu müdahalesinin ifade özgürlü ğünü ihlal ettiğini yaln ızca soyut olarak ileri sürmü ş, bu özgürlü ğün hangi nedenle ihlal edildi ğini açıklama yoluna gitmemi ştir. 31. Sonuç olarak ba şvurucu şikayetlerine konu temel olay ve olgular ile bireysel başvuruya konu etti ği ve temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğini aç ıklamak yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ş; bu bağlamda ileri sürdüğü ihlal iddialar ını temellendirememi ştir. 32. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Ba şkanvekili Ba şkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Başvuru Numaras ı: 2016/12900 Karar Tarihi : 21/1/2021 8Üye Üye Üye Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş Basri BA ĞCI