TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HUDEYDA YA AR BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/4328) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/4328 : 20/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; Recai AKYEL Yild1z SEFERINOGLU Sermin BiRTANE Hiideyda Y ASAR Av. Mahmut KA ;AN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; t1bbi ihmal sonucu zarara ugramlmas1 nedeniyle ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm, y
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HUDEYDA YA AR BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/4328) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/4328 : 20/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; Recai AKYEL Yild1z SEFERINOGLU Sermin BiRTANE Hiideyda Y ASAR Av. Mahmut KA ;AN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; t1bbi ihmal sonucu zarara ugramlmas1 nedeniyle ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm, yarg1lamanm uzun siirmesi nedeniyle makul siirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddialarma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 3/3/2015 tarihinde yapilm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuru hakkmda gorii sunulmayacag1m bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 7. Ba vurucu Agn'nm Diyadin il9esi Tazekent koyiinde ya amaktad1r. Ba vurucu 3/12/2006 tarihinde koyiinden Van'm Erci il9esine hayvan gotiiriirken tipiye yakalanm1 , ayaklannda donma meydana gelmi tir. Ba vurucu aym tarihte Diyadin Devlet Hastanesinin sevkiyle Agn Devlet Hastanesine miiracaat etmi , Hastaneye yat1 1 saglanarak yiizeysel donma ( en hafif derecede donma) te hisiyle tedavi uygulanm1 tlf . Doktor B. ;. tarafmdan diizenlenen belgede ba vurucunun 4/12/2006 tarihinde yap1lan muayenesinde ayak dola 1mmm iyi oldugu belirtilerek re9ete edilen ilacm uygulanmasmm ve iki giin sonra kontrole gelmesinin tavsiye edildigi belirtilmi tir. 2 Ba vuru Numarasi Karar Tarihi : 2015/4328 : 20/3/2019 8. Ba vurucu aradan on gun ge9tikten sonra ikayetlerinin ge9memesi uzerine Agn Devlet Hastanesine muracaat etmi tir. 14/12/2006 tarihli muayenede her iki ayakta nekroz ( doku olumu, kangren) oldugu, ameliyat edilerek kesilmesinin gerektigi ancak demarkasyon hattmm (ayagm yakla ik olarak kesilecegi seviye) tam olarak netle medigi bildirilmi tir. Ba vurucu burada ameliyat olmayi istememi ve 18/12/2006 tarihinde Erzurum Numune Hastanesine sevk edilmi tir. Ba vurucu yeterli teknik ekipman olmad1g1 nedeniyle Erzurum Numune Hastanesinden Atallirk -Oniversitesi Tip Fakultesi Ara tirma Hastanesine sevk edilmi ve 20/12/2006 tarihinde her iki ayak parmaklan kesilmi tir. A. Ceza Yargdamas1 Siireci 9. Ba vurucunun Agn Devlet Hastanesinde 3/12/2006 ila 4/12/2006 tarihleri arasmda tedavisini yuruten Doktor B. ;::. hakkmdaki ikayeti uzerine Agn Cumhuriyet Ba savc1hgmca soru turma a9ilm1 ve Agn Adli Tip Sube Mudurlugunden rapor almm1 t1r. Adli Tip uzmam tarafmdan verilen 13/6/2007 tarihli raporda, Doktor B. ;::.nin aym ko ullarda aym uzmanhk alanmdaki ortalama bir meslekta mm gosterecegi performans1 sergilemedigi, tedavi s1rasmda guncel uygulamay1 yapmad1g1, ikayetleri tamamen ge9meyen hastay1 erken taburcu ettigi i9in kusurlu oldugu, ba vurucunun da taburcu edili inden iki gun sonra kontrole gitmemesi nedeniyle nekrozun geli mesinde olumsuz etkisi oldugu belirtilmi tir. Agn Cumhuriyet Ba savc1hgmm 7/9/2009 tarihli iddianamesiyle Doktor B. ;::. aleyhine kamu davasi a9ilmi tlr. 10. Agn 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 5/6/2012 tarihli karanyla Doktor B. ;::.nin beraatine hukmedilmi tir. Karar Yargitay 5. Ceza Dairesinin 11/6/2014 tarihli karanyla katilan vekiline duru ma gunu bildirilmeden yarg1lama yap1lmasmm hukuka aykm oldugu gerek9esiyle bozulmu tur. 11. Bozma sonrasmda yapilan yargilamada 17/2/2015 tarihinde Doktor B. ;::.nin beraatine karar verilmi tir. Kararda, a ag1da a91klanacak olan tazminat davas1 surecinde alman Adli Tip Kurumunun (ATK) 12/3/2010 tarihli raporuna atif yapilarak bu raporda dosya i9erisindeki daha evvel alman tum tibbi evrakm degerlendirilmi olduguna dikkat 9ekilmi ve rapordaki tespit ve goru ler uyannca samk B. ;::.nin ba vurucuya uygulad1g1 t1bbi giri im ve tedavinin tip kurallanna uygun oldugu, ba vurucunun her iki ayak parmaklannm kesilmesine neden olmadigmm anla ildigi belirtilmi tir. Yargitay 5. Ceza Dairesinin 30/10/2018 tarihli karanyla zamana imi nedeniyle kamu davasmm du mesine hukmedilmi tir . B. Tazminat Davas1 Siireci 12. Ba vurucu Saghk Bakanhgi aleyhine Erzurum 1. idare Mahkemesinde (Mahkeme) tazminat davasi a9mi tlr. 13. Mahkeme ATK'dan bilirki i raporu almi tir. ATK'nm 12/3/2010 tarihli raporunda, yuzeysel donma vakalannda ayaktan izlem ve destek tedavisinin yeterli oldugu, 3/12/2006 ila 4/12/2006 tarihleri arasmda Agn Devlet Hastanesinde yat1 mm ve taburcu edilmesinin amputasyon sonucuna katkismm olmadigi, Diyadin Devlet Hastanesi, Agn Devlet Hastanesi, Erzurum Devlet Hastanesi, Atallirk -Oniversitesi Tip Fakultesi Ara tirma Hastanesinde uygulanan tedavilerin tip kurallanna uygun oldugu bildirilmi tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/4328 : 20/3/2019 14. Mahkeme 18/2/2011 tarihinde davay1 reddetmi tir. Karar gerek ;;esinde; ATK raporu uyannca ba vurucuya uygulanan tedavilerin tip kurallanna uygun oldugunun anla 1ld1g1, idarenin hizmet kusurunun bulunmad1g1 belirtilmWir. Kararda aynca Agn 1. Asliye Ceza Mahkemesinde gorlilmekte olan davaya sunulan ve Agn Adli Tip Sube Mtidtirltigtince verilen tek hekim raporunun da ATK'dan verilen raporu ;;eli kiye dti tirecek nitelikte olmad1g1 ifade edilmi tir. 15. Dam tay 15. Dairesinin 4/6/2014 tarihli karanyla onanm1 tlf . Karar dtizeltme istemi aym Dairenin 18/12/2014 tarihli karanyla reddedilmi tir. 16. Bu karar ba vurucu vekiline 2/2/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 17. Ba vurucu 3/3/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 18. Anayasa Mahkemesi , yargilamalann makul stirede sonu ;;landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge ;; veya eksik icra edildigi ya da hi ;; icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger ;;ekle tirilen bireysel ba vurulara ili kin olarak Adalet Bakanhg1 insan Haklan Tazminat Komisyonu Ba kanhgma (Tazminat Komisyonu) ba vuru imkanmm getirilmesine ili kin mevzuata onceki i ;;tihadmda yer vermi tir (Ferat Yiiksel, B. No: 2014/13828 , 12/9/2018, 11-14). B. Uluslararas1 Hukuk 19. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) "Ozel ve aile hayatzna saygz hakkz " kenar ba hkh 8. maddesinin ( 1) numarah fikras1 oy ledir: "(]) Herkes ozel ve aile hayatzna, konutuna ve yazz$maszna saygz gosterilmesi hakkzna sahiptir." 20. Avrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM), ki ilerin fiziksel ve ruhsal btittinltiklerinin korunmas1, kendilerine uygulanan tedaviye dahil olmalan, bu hususta nza gostermeleri ve maruz kald1klan saghk risklerini degerlendirmelerine yard1mc1 olan bilgilere eri imlerinin Sozle me'nin 8. maddesi kapsam1 i ;;erisinde yer ald1gm1 kabul etmektedir (Trocellier /Fransa (k.k.), B. No: 75725/01, 5/10/2006; klal Karakoca ve Hiiseyin Karakoca /Tiirkiye (k.k.), B. No: 46156/11, 21/5/2013). 21. AiHM kararlanna gore devletler -ister kamu isterse ozel saghk kurulu lan tarafmdan yerine getirilsin- saghk hizmetlerini, hastalann ya amlan ile fiziksel ve ruhsal btittinltigtintin korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak ekilde dtizenlemek zorundadir (Vo/Fransa [BD], B. No: 53924/00, 8/7/2004, 90; Calvelli ve Cigliodtalya [BD], 32967 /96, 17/1/2002, 49). 22. AiHM'e gore taraf devletler , uygulanmas1 planlanan tibbi i lemin ongorlilebilir sonu ;;lan hakkmda doktorlann hastalara onceden bilgi vermelerini saglayacak gerekli dtizenleyici tedbirleri almak zorundadir . Bunun bir sonucu olarak hastanm onceden bilgilendirilmesi soz konusu olmadan ongorlilebilir nitelikte bir riskin ortaya pkmas1 durumunda , ilgili devlet hastaya bilgi verilmemesinden dogrudan sorumlu tutulabilmektedir (Serif Gecekw;u /Tiirkiye (k.k.), B. No: 28870/05, 25/5/2010). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/4328 : 20/3/2019 23. T1bbi bir hatanm ve hastane hizmetlerindeki eksikliklerin sorumlulugunun Sozle me'nin 8. maddesi kapsammda dogrudan devlete atfedilmesi i9in yeterli olup olmad1g1 hususunda AiHM, farkh tibbi bilirki i raporlarmda ve hatta i9 yarg1 organlannm kararlarmda her tiirlii t1bbi hata ve ihmalin ihtimal d1 1 b1rakild1g1 bir davada (Yardzmcz/Tiirkiye, B. No: 25266/05, 5/1/2010, 59) her haliikarda bu sonu9lan sorgulamanm veya sahip oldugu tlbbi bilgilerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogrulugu hakkmda tahminlere dayah olarak fikir yiiriitmenin gorevleri arasmda olmad1gma i aret etmi tir (Tysiqc/Polonya, B. No: 5410/03, 20/3/2007, 119, Yardzmcz/Turkiye, 59). V. iNCELEME VE GEREK ;E 24. Mahkemenin 20/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantlda ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: A. Ba vurucunun iddialan 25. Ba vurucu; Agn Adli Tip Sube Miidiirliigiinden ahnan bilirki i raporunda doktorun kusurlu oldugunun belirtilmesine kar m ATK'dan ahnan raporda bu tespitlere deginilmeden tedavilerin tip kurallanna uygun oldugunun bildirildigini, raporlar arasmdaki 9eli kinin giderilmedigini, iddialanmn incelenmeden reddedildigini belirterek adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tlir. B. Degerlendirme 26. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki$inin dokunulmazlzgz, maddi ve manevi varlzgz" kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, ya$ama, maddf ve manevf varlzgzm koruma ve geli$firme hakkzna sahiptir." 27. Anayasa'mn 56. maddesinin ii9iincii fikras1 oyledir: "Devlet, herkesin hayatznz, beden ve ruh saglzgz i ;inde siirdiirmesini saglamak; insan ve madde giiciinde tasarruf ve verimi artzrarak, i$birligini gerr;ekle$firmek amaczyla saglzk kurulu$larznt tek elden planlayzp hizmet vermesini diizenler." 28. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 29. Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin maddi ve manev1 varhg1m koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmekte olup soz konusu diizenleme, Sozle me'nin 8. maddesi 9er9evesinde ozel hayata sayg1 hakk1 kapsammda giivence altma ahnan fiziksel ve zihinsel biitlinliigiin korunmas1 hakkma kar 1hk gelmektedir. 30. Anayasa Mahkemesi daha onceki kararlannda, kas1t soz konusu olmaks1zm hekim kusuru nedeniyle viicut biitlinliigiiniin zarar gordiigii eklindeki tibbi ihmale dair ikayetleri Anayasa'nm 17. maddesinin birinci flkrasmda diizenlenen ki inin maddi ve manevi varhg1m koruma hakk1 kapsammda incelemi tir (Melahat Sonmez, B. No: 2013/7528, 9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Duzgiiner, B. No: 2014/9690, 11/5/2017). 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/4328 : 20/3/2019 31. Amlan kararlar dogrultusunda somut olayda ba vurucunun t1bbi ihmale dayah tiim ikayetlerinin Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda diizenlenen ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda incelenmesi gerekmektedir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 32. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden a. Genel ilkeler 33. Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda herkesin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmektedir. Bu kapsamda amlan Anayasa hiikmti ile ki inin maddi ve manevi varhgmm btitiinltigti gerek kamusal yetkilerle donatilm1 ki ilerin gerekse ozel ki ilerin mtidahalelerine kar 1 gtivence altma almm1 tlf (Ozkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 40). 34. Anayasa'nm 17. maddesinin amac1, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varhgma kar 1 devlet tarafmdan yap1labilecek keyfi mtidahalelerin onlenmesidir. Bunun yam s1ra devletin tibbi mtidahaleler nedeniyle ki ilerin maddi ve manevi varhgm1 etkili olarak koruma ve maddi ve manevi varhgma sayg1 gosterme eklinde pozitif ytiktimltiltigti de bulunmaktadir (Ahmet Acarturk, B. No: 2013/2084, 15/10/2015, 49). Nitekim Anayasa'mn 56. maddesinde de belirtildigi tizere pozitif ytiktimltiltik, saghk alanmda ytirtitiilen faaliyetleri de kapsamaktadir (jlker Ba er ve digerleri, B. No: 2013/1943, 9/9/2015, 44). 35. Devlet, bireylerin ya am hakk1 ile maddi ve manevi varhklanm koruma hakk1 kapsammda ister kamu isterse ozel saghk kurulu lan tarafmdan yerine getirilsin saghk hizmetlerini hastalann ya amlan ile maddi ve manevi varhklannm korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak ekilde dtizenlemek zorundadir (Ahmet Acarturk, 51 ). 36. ilke olarak tibbi ihmallere ili kin ikayetler konusunda temel ba vuru yolu, hukuki sorumlulugu tespit adma takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas1 yoludur (Nail Artw;, B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 38). 37. Maddi ve manevi varhg1 koruma hakk1 kapsammda hukuki sorumlulugu ortaya koymak adma adli ve idari yarg1da a91lacak tazminat davalannm makul derecede dikkatli ve ozenli inceleme artm1 yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tiir olaylara ili kin ytirtitttikleri yargilamalarda Anayasa'nm 17. maddesinin gerektirdigi seviyede derinlik ve ozenle bir inceleme yap1p yapmad1klannm ya da ne ol9tide yaptiklannm da Anayasa Mahkemesi tarafmdan degerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri tarafmdan bu konuda gosterilecek hassasiyet , ytirtirltikteki yarg1 sisteminin daha sonra ortaya 91kabilecek benzer hak ihlallerinin onlenmesinde sahip oldugu onemli roltin zarar gormesine engel olacaktlf (Yasin ()ldzr, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266, 25/1/2018, 32). 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/4328 : 20/3/2019 38. Diger taraftan belirtmek gerekir ki olaylann olu umuna ili kin delillerin degerlendirilmesi oncelikle idari ve yarg1sal makamlann odevidir. Aym ekilde ba vuru dosyasmda bulunan tibbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonrn;lann dogrulugu hakkmda fikir yiiriltmek Anayasa Mahkemesinin gorevi degildir (Mehmet ;olakoglu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018, 47). Ancak ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda yerine getirmek zorunda oldugu usul yiiktimltiliiklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmediginin nesnel bir ekilde degerlendirilmesi i9in ilgili anayasal kurallar baglammda derece mahkemelerinin kendilerine tanmm1 takdir yetkileri 9er9evesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu baglamda miidahaleyi hakh gostermek i9in one siirillen gerek9elerin ilgili ve yeterli olup olmad1g1 incelenmelidir (Murat Atzlgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015, 44). 39. Bu baglamda derece mahkemelerinin gerek9eleri, taraflann kanun yoluna ba vuru imkamm etkili ekilde kullanabilmesini saglayacak surette aynntih olarak ortaya konulmah; ula 1lan sonu9lar yeterli a91khktaki bilimsel goril ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayandmlmahdir (Murat At1lgan, 45). b. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 40. Anayasa Mahkemesi yukanda deginilen Anayasa'nm 17. maddesi kapsammda devlete dii en pozitif yiikiimliiliiklerin somut olay baglammda yerine getirilip getirilmedigini denetlemek durumundadir (Tevfik Gayretli, 36). Bu sebeple ba vuruya konu olay, devletin ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkma ili kin pozitif yiikiimliiliigii kapsammda incelenmi tir. 41. Y arg1lama siirecinde bir avukat tarafmdan temsil edilen ba vurucunun, bilirki i raporlanna ve kararlara kar 1 kanuni yollara ba vurabildigi ve bu surette me ru pkarlannm korunmas1 i9in soz konusu davaya gerekli oldugu ol9iide etkili katihmmm sagland1g1, dava dosyasm1 inceleyip aynca bilgi ve belge sunabildigi, toplanan delillerden haberdar edildigi anla 1lm1 tlf. 42. Somut olayda derece mahkemesinin 9eli kileri gidermeye yonelik aynnt1h sorular yonelttigi, ATK'da hazirlanan raporda bu sorulann tiimiine detayh yamtlar verilmi oldugu anla ilmaktadir. Bu bilirki i raporunda Agn Devlet Hastanesinde 3/12/2006 ila 4/12/2006 tarihleri arasmdaki tedavi siirecinin degerlendirildigi, buradaki tedavinin tip kurallanna uygun oldugu, soz konusu tedavinin ve taburcunun amputasyon sonucuna katk1smm olmad1gmm bildirildigi gorillmektedir. Mahkeme tarafmdan her iki bilirki i raporunun degerlendirilmi oldugu ve neden A TK'nm raporunun hiikme esas almd1gmm gerek9elerinin ortaya konulmu oldugu a91ktir. 43. Buna gore derece mahkemesince yap1lan yarg1lamada tibbi ihmal iddialannm ara tmlmas1 ve durumun a91khga kavu turulmas1 i9in alman uzman bilirki i raporunda yeterli somut bulgu ve tespitlere yer verilerek ba vurucunun iddialannm aynntih bir bi9imde tart1 Ild1g1 ve kar 1land1g1 gorillmektedir. Derece mahkemesi onceki bilirki i raporlan arasmdaki 9eli kileri giderdigini, bilimsel veri ve i9erige sahip oldugunu belirterek A TK'nm raporunu karar vermeye elveri li buldugunu ay1klam1 ve rapor dogrultusunda davanm reddine karar vermi tir. 44. Sonu9 olarak ba vurucunun ileri siirdiigii iddialar hakkmda alman ATK raporuna dayamlarak verilen derece mahkemesi karan, konuyla ilgili ve yeterli bir gerek9e i9ermektedir. Bu durumda uyu mazhgm 9oziimii i9in esash olan iddialann derece 7 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/4328 : 20/3/2019 mahkemelerince Anayasa'nm 17. maddesinin gerektirdigi ozen ve derinlikte incelendigi anla$1lmaktadu. Somut olay bak1mmdan kamu makamlannm pozitif ytiklimluluklerinin yerine getirilmedigi soylenemeyeceginden ki$inin maddi ve manevi varhgmm korunmas1 ve geli$tirilmesi hakkmm ihlal edilmedigi sonucuna vanlm1$tlf . 45. A91klanan gerek9elerle Anayasa'nm 17. maddesinde guvence altma alman ki$inin maddi ve manevi varhgmm korunmas1 hakkmm ihlal edilmedigine karar verilmesi gerekir. C. Makul Siirede Yargdanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 46. Ba$vurucu, yarg1lamanm 90k uzun surmesi nedeniyle makul surede yargilanma hakkmm ihlal edildigini iddia etmi$tir. 2. Degerlendirme 47. 31/7/2018 tarihli ve 30495 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 say1h Baz1 Kanun ve Kanun Hukmunde Karamamelerde Degi$iklik Yap1lmasma Dair Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say1h Avrupa insan Haklan Mahkemesine Yap1lm1$ Baz1 Ba$vurulann Tazminat Odenmek Suretiyle ;ozumune Dair Kanun'a ge9ici madde eklenmi$tir. 48. 6384 say1h Kanun'a eklenen ge9ici maddeye gore yarg1lamalann uzun surmesi ve yarg1 kararlannm ge ; veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi $ikayetiyle Anayasa Mahkemesine yapilan ve bu maddenin ytirurluge girdigi tarih itibanyla Anayasa Mahkemesi onunde derdest olan bireysel ba$vurulann ba$vuru yollannm tuketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karannm tebliginden itibaren ii ; ay i9inde yap1lacak muracaat uzerine Tazminat Komisyonu tarafmdan incelenmesi ongorulmii$llir. 49. Anayasa Mahkemesi Ferat Yiiksel karannda; yarg1lamalann makul surede sonu9landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge ; veya eksik icra edildigi ya da hi ; icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger9ekle$tirilen bireysel ba$vurulara ili$kin olarak Tazminat Komisyonuna ba$vuru irnkanmm getirilmesine ili$kin yolu, ula$1labilir olma, ba$an $ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesinin bulunup bulunmad1g1 yonlerinden inceleyerek etkililigini tar11$ffi1$11f (Ferat Yiiksel, 26). 50. Ferat Yiiksel karannda ozetle; amlan ba$VUfll yolunun ki ileri mali klilfet altma sokmamas1 ve ba$vuruda kolayhk saglamas1 nedenleriyle ula$1labilir oldugu, duzenleni$ $ekli itibanyla ihlal iddialanna makul bir ba an $ans1 sunma kapasitesinden mahrum olmad1g1 ve tazminat odenmesine irnkan tammas1 ve/veya bu murnkun olmad1gmda ba ka turlu telafi olanaklan sunmas1 nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim saglama imkanma sahip oldugu hususunda degerlendirmelerde bulunulmu$tur (Ferat Yiiksel, 27-34). Bu gerek9eler dogrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bak1 ta ula$1labilir olan ve ihlal iddialanyla ilgili ba$an $ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesi oldugu gorulen Tazminat Komisyonuna ba$VUfll yolu lliketilmeden yap1lan ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincil niteligi ile bagda$mayacag1 sonucuna vararak ba vuru yollannm tuketilmemi$ olmas1 nedeniyle kabul edilemezlik karan vermi$tir (Ferat Yiiksel, 35, 36). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/4328 : 20/3/2019 51. Mevcut ba vurunun bu k1sm1 yonlinden soz konusu karardan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. 52. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollannm tuketilmemi olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HUKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, 2. Makul siirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollannm tuketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 17. maddesinde giivence altma alman maddi ve manevi varhgm korunmas1 ve geli tirilmesi hakkmm iHLAL EDiLMEDiGiNE, C. Y argilama giderlerinin ba vurucu iizerinde BIRAKILMASINA, D. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 20/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM -Oye Recai AKYEL -Oye Recep KOMURC-0 -Oye -Oye R1dvan GULE ;:: Y1ld1z SEFERiNOGLU 9