TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CEVDET DEN İZ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5776) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/5776 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin Özgür SEV İMLİ Başvurucu : Cevdet DEN İZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ceza davas ında duru şma gün ve saati bildirilmeyen ba şvurucunun (san ığın) yokluğunda d
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CEVDET DEN İZ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5776) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/5776 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin Özgür SEV İMLİ Başvurucu : Cevdet DEN İZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ceza davas ında duru şma gün ve saati bildirilmeyen ba şvurucunun (san ığın) yokluğunda duru şma yap ılmas ı ve delillerin hatal ı değerlendirilmesi suretiyle mahkûmiyet karar ı verilmesi nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/2/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne kaşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ile eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/5776 Karar Tarihi : 16/6/2022 3A.İstanbul 52. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2016/22 Say ılı Dosyas ında Yap ılan Yarg ılamaya Dair Dava Süreci 7.İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 12/1/2016 tarihinde düzenledi ği iddianame ile başvurucu hakk ında 2011 ve 2012 takvim y ıllar ında sahte faturalar düzenleme eylemi nedeniyle zincirleme biçimde 213 say ılı Vergi Usul Kanunu'na (213 say ılı Kanun) muhalefe t suçundan ayn ı Kanun'un 359. maddesinin (b) f ıkras ı uyar ınca cezaland ırılmas ı talebiyle İstanbul 52. Asliye Ceza Mahkemesine kamu davas ı açm ıştır. 8.İstanbul 52. Asliye Ceza Mahkemesi 6/7/2017 tarihinde ba şvurucunun iki ayr ı takvim y ılı içinde sahte fatura düzenleme eylemlerini sabit görerek 213 say ılı Kanun'a muhalefet suçundan iki kez olmak üzere 3 y ıl 1 ay 15 gün hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 9. Başvurucunun mahkûmiyet hükümlerine kar şı yapt ığı istinaf ba şvurusu İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesinin 27/9/2017 tarihli ve kesin nitelikteki karar ı ile 2011 takvim y ılında gerçekle şen sahte fatura düzenleme eylemlerinden kurulan mahkûmiyet hükmü yönünden esastan reddedilmi ştir. 2012 takvim y ılına konu eylemler yönünden kurula n mahkûmiyet hükmü ise bozulmu ştur. Bozma karar ı üzerine İstanbul 52. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2017/618 say ılı dosyas ı üzerinden görülmekte olan dava ise inceleme tarihi itibar ıyla derdesttir. 10.İstinaf başvurusu üzerine kesinle şen 3 y ıl 1 ay 15 gün hapis cezas ı yönünden infaz aşamas ında Bak ırköy Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca düzenlenen 18/1/2018 tarihli müddetname ba şvurucuya bulundu ğu ceza infaz kurumunda 22/1/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. B. Bak ırköy 41. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2017/186 Say ılı Dos yasında Yap ılan Yarg ılamaya Dair Dava Süreci 11. Bak ırköy Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 27/9/2016 tarihinde düzenledi ği iddianame ile başvurucu hakk ında 2011, 2012 ve 2013 takvim y ıllar ında sahte faturalar düzenleme eylemi nedeniyle zincirleme biçimde 213 say ılı Kanun'a muhalefet suçundan ayn ı Kanun'un 359. maddesinin (b) f ıkras ı uyar ınca; 2016 takvim y ılında da yasal defter ve di ğer belgeleri gizleme eylemi nedeniyle de ayn ı Kanun'un 359. maddesinin (a) f ıkras ı uyar ınca cezaland ırılmas ı talebiyle Bak ırköy 41. Asliye Ceza Mahkemesine kamu davas ı açm ıştır. 12. Bak ırköy 41. Asliye Ceza Mahkemesi 29/12/2016 tarihinde ba şvurucuya at ılı tüm eylemleri sabit görerek iddianamede belirtilen belgeleri gizleme suçundan erteli 15 ay hapis; üç ayr ı takvim y ılı içinde sahte fatura düzenleme eylemleri yönünden de üç kez olmak üzere her biri için 2 y ıl 6 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 13. Başvurucunun mahkûmiyet hükümlerine kar şı yapt ığı istinaf ba şvurusu üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesinin 1/3/2017 tarihli ve kesin nitelikteki karar ı hükümler bozulmu ştur. 14. Bozma karar ı üzerine ayn ı Mahkemenin E.2017/186 say ılı dosyas ında yap ılan yarg ılama sonucunda 8/5/2018 tarihinde ba şvurucu hakk ında belgeleri gizleme suçundan hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına; üç ayr ı takvim y ılı içinde sahte fatura düzenleme eylemleri yönünden de üç kez olmak üzere 2 y ıl 6 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermiştir. Başvuru Numaras ı: 2019/5776 Karar Tarihi : 16/6/2022 415. Başvurucunun sahte fatura düzenleme suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerine kar şı yapt ığı istinaf ba şvurusu İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesinin 11/10/2018 tarihli ve kesin nitelikteki karar ı ile esastan reddedilmi ştir. 16.İstinaf başvurusu üzerine kesinle şen üç ayr ı 2 y ıl 6 ay hapis cezas ı yönünden infaz aşamas ında Bak ırköy Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca düzenlenen 10/12/2018 tarihli müddetname ba şvurucuya bulundu ğu ceza infaz kurumunda 17/12/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu her iki davada verilen hapis cezalar ına konu mahkûmiyet hükümleri yönünden 13/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 19. Başvurucu, ba şvuru harç ve giderlerini ödeyecek gelirinin bulunmad ığını belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 20. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak, geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 21. Başvurucu; her iki mahkemede yürütülen yarg ılama s ıras ında ceza infaz kurumunda oldu ğu hâlde duru şma gün ve saatlerinin kendisine bildirilmedi ğini, bu nedenle duruşmalara kat ılamad ığını ve yoklu ğunda karar verildi ğini, her iki davada suçlar ın sübutu açısından gerekli delillerin toplanmad ığını ve mevcut delillerin hatal ı olarak değerlendirilmesi sonucunda mahkûmiyet hükümleri kuruldu ğunu beyan ederek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği ileri sürmü ştür. 22. Bakanl ık görüşünde, belirli bir davaya ili şkin olarak delilleri de ğerlendirme yetkisinin esasen derece mahkemelerinde oldu ğu gözönünde bulundurarak Anayasa Mahkemesi kararlar ı ile ortaya konan ilkeler ışığında somut olay ın koşullar ı değerlendirildi ğinde somut olaylarda söz konusu de ğerlendirmelerin derece mahkemelerince ayr ıntılı ve titiz bir şekilde yap ılarak başvurucunun mahkûmiyetine karar verildi ği, silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkesine riayet edildi ği ve var ılan sonucun adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda aç ık bir keyfîlik içermedi ği belirtilmi ştir. 23. Her iki ceza davas ında da at ılı suçlamalar ın hukuki niteli ği, iddianamelere konu eylemler ve dosyada bulunan deliller hakk ında başvurucunun bilgiye sahip oldu ğunu vurgulayan Bakanl ık; başvurucunun bu davalarda lehine olan hususlar ı ileri sürebildi ğini, aleyhine olan delillere kar şı çıkabildiğini ve yarg ılamalara konu olaylara ili şkin kendi anlat ımlar ını mahkemelere sunabildi ğini belirtmi ştir. Bakanl ık ayr ıca başvurucunun her iki yarg ılamada da ba şvurucunun mahkeme huzurunda dinlendi ğini ifade etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/5776 Karar Tarihi : 16/6/2022 5C. Değerlendirme 24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun ba şvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otu z gün içinde yap ılmas ı gerekir. 25. Ceza infaz hukukunda müddetname 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun un 20. maddesinin (4) numaral ı fıkras ı gereği düzenlenen ve kesinle şen mahkeme karar ına istinaden hükümlünün ceza infaz kurumunda ne kadar süre ile kalaca ğını gösteren bir belgedir. Müddetnamede; mahkûm olunan cezan ın niteliği, cezan ın hangi mahkeme taraf ından verildi ği, Yarg ıtay aşamas ından geçmi ş ise ilgili ilama dair bilgiler yer almaktad ır. Dolay ısıyla müddetnamenin hükümlüye tebli ğ edildiği tarihin ba şvurucular aç ısından en geç nihai karar ın öğrenildiği tarih olarak kabul edilmesi gerekir ( Hakan Fuat Komili, B. No: 2013/2470, 17/9/2013, 18). 26. Somut olayda, ba şvurucunun kesinle şen iki ayr ı ceza davas ına konu müddetnamelerin 22/1/2018 ve 17/12/2018 tarihlerinde tebli ğinden itibaren otuz günlük başvuru süresi geçtikten sonra 13/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılm ıştır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 16/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.