TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN CEM ARIKAN BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2017/16565) Karar Tarihi: 11/3/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Hüseyin Cem ARIKAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, doland ırıcılık suçundan mahkûmiyetine karar verilen ba şvurucunun hükmün infaz ı sürecinde mev
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN CEM ARIKAN BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2017/16565) Karar Tarihi: 11/3/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Hüseyin Cem ARIKAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, doland ırıcılık suçundan mahkûmiyetine karar verilen ba şvurucunun hükmün infaz ı sürecinde mevzuatta meydana gelen de ğişiklik kapsam ında uzlaştırma hükümlerinin uygulanmas ı talebinin reddi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının; yine ayn ı kapsamda infaz ın geri b ırak ılmas ı talebinin reddi nedeniyle de ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı ile eşitlik ilkesinin ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Baş vuru 6/2/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu hakk ında doland ırıcılık suçunu i şlediği gerekçesiyle Kozan Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından 7/1/2009 tarihinde haz ırlanan iddianame ile Kozan Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde kamu davas ı aç ılm ıştır. Mahkeme taraf ından 12/3/2009 tarihli karar ile ba şvurucunun doland ırıcılık suçunu i şlediği gerekçesiyle 2 y ıl hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına hükmedilmi ş; bu karar Yarg ıtay 15. Ceza Dairesinin 11/6/2013 tarihli karar ı ile onanarak kesinle şmiştir. Karar ın akabinde infaz i şlemlerine ba ş lanm ış ve dosya başvurucu hakk ındaki di ğer mahkûmiyet hükümleri dikkate al ınarak içtimaya tabi tutulmuştur. Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 38. 24/11/2016 tarihli ve 6763 say ılı Kanun ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde birtak ım değişiklikler yap ılm ış ve başvurucuya isnat edilen doland ırıcılık suçu uzla ştırma kapsam ına al ınm ıştır 9. Başvurucu 15/12/2016 tarihli dilekçesi ile uzla ştırma hükümlerinin taraf ına uygulanmas ı talebi ile uyarlama yarg ılamas ı yap ılmas ını ve bu kapsamda infaz ın geri bırak ılmas ını talep etmi ştir. Başvurucunun talebi Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 22/12/2016 tarihli ek karar ı ile reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... Eski ad ıyla 'uzlaşma' 6763 say ılı Kanunla de ğişen ad ıyla 'uzlaştırma' müessesesi Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmi ştir. 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanununun 1. maddesinden anla şılacağı gibi bu kanun soru şturma ve kovu şturma a şamas ını düzenlemektedir. Zaten uzla ştırma müessesesini düzenleyen bu kanunun 253.maddesinde de uzlaştırman ın soruşturma ve kovu şturma aşamas ı için uygulanaca ğı yaz ılıdır. Doktrinde ve baz ı içtihatlarda uzla ştırman ın maddi hukuka ili şkin sonuçlar do ğurmas ı sebebiyle hem maddi hukuku hem de usul hukukunu ilgilendiren bir müessese oldu ğu belirtilmekle birlikte anılan müessesenin usul kanununda düzenlenmesi ve as ıl amac ının baz ı dava konusu olabilecek olaylar ı alternatif yöntemlerle çözerek yarg ı mercilerinin i ş yükünün azalt ılmas ı olmas ı dikkate al ındığında öncelikle usul hükmü oldu ğunu kabul etmek gerekmektedir. ... Bu aç ıklamalar ve 6763 say ılı Kanunla zaman bak ımından uygulama için özel bir hüküm bulunmamas ı karşısında, kesinle şen hükümlerde 6763 say ılı Kanunla de ğiştirile n 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanununun 253. maddesi uyar ınca uzlaştırma için dosyalar ın yeniden ele al ınmas ı, uyarlama yarg ılamas ı yap ılmas ı gerekmemektedir. Kald ı ki kesinle şen hükümlerde uzla ştırma yap ılmas ı bu müessesenin mahiyetine ve amac ına ayk ırı olacağı gibi hukuki kaosa sebep olacak, geçmi şten günümüze kesinle şmiş tüm ilamlar ın ele al ınmas ı gerekecektir. Bu sebeplerle talebe konu hükümlüyle ilgili olarak uygulanabilecek lehe bir düzenleme söz konusu olmad ığından karar verilmesine yer olmad ığına karar vermek gerekmi ştir." 10. Başvurucu, uyarlama ile infaz ın geri b ırak ılmas ı taleplerinin reddi karar ına karşı Kozan Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz etmi ş ancak itiraz ı 23/1/2017 tarihli karar ile kesin olmak üzere reddedilmi ştir. 11. Başvurucu 6/2/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 12. Başvurucu, Kozan A ğır Ceza Mahkemesinin karar ına karşı kanun yarar ına bozma talebinde bulunmu ş; Yarg ıtay 15. Ceza Dairesinin 9/10/2017 tarihli ilam ı ile talebi n kabulüne karar verilmi ş ve bozmaya hükmedilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...uzlaşma, sadece san ığa değil ayn ı zamanda ve öncelikle, ma ğdurun zedelenen hukukunun düzeltilmesine hizmet amac ı gütmesi ve biçimi itibariyle bir ceza yarg ılamas ı müessesesi olsa da, fail ile devlet ili şkisini sona erdirmesi bak ımından maddi ceza hukukunu da ilgilendirmesi nedeniyle kesinle şmiş kararlar yönünden de uzla ştırma hükümlerinin uygulanmas ı gerektiğinin anlaşılmas ı karşısında; itiraz ın bu nedenlerle kabulü yerine, yaz ılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet bulunmad ığı..." Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 413. Kanun yarar ına bozma karar ının akabinde uzla ştırma işlemleri ba şlam ış, 7/4/2018 tarihinde uzla ştırma raporu tamamlanm ış ve uzlaşma sağlanm ıştır. 14. Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesi 10/5/2018 tarihli ek karar ı ile infaz ın geri bırak ılmas ına ve hapis cezas ının tüm sonuçlar ı ile birlikte ortadan kald ırılmas ına kara r vermiştir. IV.İLGİLİ HUKUK A.İlgili Mevzuat 15. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un "Mahkûmiyet hükmünün yorumunda veya çektirilecek cezan ın hesab ında duraksama" kenar başlıklı 98. maddesi şöyledir: "(1) a) Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlü ğe giren kanun hükmünün Türk Ceza Kanununun 7 nci maddesi kapsam ında değerlendirilmesi gerekirse, hükmü veren mahkemeden, b) Çektirilecek cezan ın hesab ında duraksama olursa ya da cezan ın k ısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyece ği ileri sürülürse, infaz hâkimli ğinden, duraksaman ın giderilmesi veya yerine getirilecek cezan ın belirlenmesi için karar istenir. (2) Birinci f ıkra uyar ınca yap ılan başvurular cezan ın infaz ını ertelemez. Ancak, mahkeme veya infaz hâkimli ği olay ın özelliğine göre infaz ın ertelenmesine vey a durdurulmas ına karar verebilir." 16. 5271 say ılı Kanun'un "Tazminat istemi" kenar başlıklı 141. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: "(1) Suç soru şturmas ı veya kovu şturmas ı sıras ında; ... e) Kanuna uygun olarak yakaland ıktan veya tutukland ıktan sonra haklar ında kovuşturmaya yer olmad ığına veya beraatlerine karar verilen ... Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlar ını, Devletten isteyebilirler. ..." 17. 5271 say ılı Kanun'un "Tazminat isteyemeyecek ki şiler" kenar başlıklı 144. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Kanuna uygun olarak yakalanan veya tutuklanan ki şilerden aşağıda belirtilenler tazminat isteyemezler: ... b) Tazminata hak kazanmad ığı hâlde, sonradan yürürlü ğe giren ve lehte düzenlemele r getiren kanun gere ği, durumlar ı tazminat istemeye uygun hâle dönü şenler. ..." Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 518. 5271 say ılı Kanun'un "Uzlaştırma" kenar başlıklı 253. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... (8) Uzlaşma teklifinde bulunulmas ı veya teklifin kabul edilmesi, soru şturma konusu suça ilişkin delillerin toplanmas ına ve koruma tedbirlerinin uygulanmas ına engel de ğildir. ..." 19. 5271 say ılı Kanun'un "Kanun yarar ına bozma" kenar başlıklı 309. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Hâkim veya mahkeme taraf ından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinle şen karar veya hükümde hukuka ayk ırılık bulundu ğunu öğrenen Adalet Bakanl ığı, o karar veya hükmün Yarg ıtayca bozulmas ı istemini, yasal nedenlerini belirterek Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ılığına yaz ılı olarak bildirir. (1) (2) Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulmas ı istemini içeren yaz ısını Yarg ıtay ın ilgili ceza dairesine verir. (3) Yarg ıtay ın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yarar ına bozar. ..." 20. 5271 say ılı Kanun'un "Yeniden duru şma sonucunda verilecek hüküm" kenar başlıklı 323. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... (3) Yarg ılaman ın yenilenmesi sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmad ığı karar ının verilmesi halinde, önceki mahkûmiyet karar ının tamamen veya k ısmen infa z edilmesi dolay ısıyla kişinin uğrad ığı maddî ve manevî zararlar bu Kanunun 141 ilâ 14 4 üncü maddeleri hükümlerine göre tazmin edilir. " B. Yarg ıtay Kararlar ı 21. Yarg ıtay Ceza Genel Kurulunun 30/10/2007 tarihli ve E.2007/4-200, K.2007/219 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...5252 say ılı Yasan ın 9/3. maddesindeki 'Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunlar ın ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya ç ıkan sonuçlar ın birbirleriyle karşılaştırılmas ı suretiyle belirlenir.' biçimdeki kural uyar ınca, olaya her iki yasan ın ilgil i tüm hükümlerinin karma uygulamaya yer verilmemek suretiyle tatbiki neticesi ayr ı ayr ı sonuçlar belirlenmesini ve bunlar ın karşılaş tırılmas ını gerekli k ılmaktad ır. Ancak bu karşılaştırmada, hükmün tesisi a şamas ında uygulanmas ı gereken normlar esas al ınacak, hükmün infaz ına ilişkin normlar de ğerlendirme konusu yap ılmayacakt ır. Yerel Mahkemece tüm suçlar yönünden, lehe yasa de ğerlendirmesinin duru şmal ı yap ılarak, hükümlünün hukuki durumunun incelenmesi zorunlulu ğu bulundu ğundan, uyarlama yarg ılamas ı için duru şma aç ıldığında, öncelikle taraflar yarg ılamadan haberdar Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 6edilip, 5271 say ılı CMY n ın 253 ve 254. maddeleri hükümlerince, uzla şma kapsam ında yer alan suçlar yönünden, uzla şma girişiminde bulunulacak, ba şarılı olunmas ı halinde, uzla şma koşullar ına göre o davalar ın düşmesine veya ko şullar ın varl ığı halinde hükmün açıklan mas ının geri b ırak ılmas ına karar verilecek, bu şekilde uzla şma kapsam ındaki suçlarla ilgili uyu ş mazl ık sonuçland ırılacakt ır. Uzlaşma girişiminin ba şarısız olmas ı halinde ise, 5252 say ılı Yasan ın 9/3. maddesine göre, lehe yasa belirlenerek hükümlünün hukuki durumu hükme ba ğlanacakt ır..." 22. Yarg ıtay 12. Ceza Dairesinin 4/6/2018 tarihli ve E.2017/11624, K.2018/6299 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Davac ının (san ığın) üzerine at ılı karşılıksız çek keşide etme suçundan Üsküdar 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... karar say ılı ilam ı ile neticeten 1 y ıl 2 ay hapis cezas ı ve 25.473.000 TL para cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verildi ği, karar ın temyiz edilmesi üzerine yasa de ğişikliği nedeniyle davac ı (san ığın) hukuki durumunun yeniden takdir ve tayininde zorunluluk bulundu ğu gerekçesiyle bozulmas ına karar verildi ği...Üsküdar 1. Asliye Ceza Mahkemesi' nin... ek karar ı ile...hükmün iptaline, davac ı (san ık) hakk ında idari yapt ırım uygulanmas ına yer olmad ığına karar verildi ği ve karar ın da 24/12/2012 tarihinde kesinleştiğinin anla şılmas ı karşısında, CMK'n ın 144/1-b maddesindeki, tazminata hak kazanmad ığı hâlde, sonradan yürürlü ğe giren ve lehte düzenlemeler getiren kanun gereği, durumlar ı tazminat istemeye uygun hâle dönü şenlerin tazminat isteyemeyece ği yönündeki düzenleme dikkate al ınarak davac ının tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yetersiz de ğerlendirme ile davan ın k ısmen kabulüne karar verilmesi... Kanuna ayk ırı..." 23. Yarg ıtay 12. Ceza Dairesinin 15/1/2018 tarihli ve E.2017/9938, K.2018/427 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Davac ının (san ığın) silahl ı terör örgütüne yard ım etme suçundan tutukland ığı, CMK'n ın 250. maddesi ile görevli İstanbul 13. A ğır Ceza Mahkemesinin ... say ılı karar ı ile üzerine at ılı suçtan neticeten 6 y ıl 3 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verildi ği, karar ın temyiz edilmesi üzerine Yarg ıtay 9. Ceza Dairesinin... Karar say ılı ilam ı ile hükümden sonra 05.07.2012 tarihli Resmi Gazetede yay ımlanarak yürürlü ğe giren 6352 say ılı Kanunun 85. maddesiyle TCK'n ın 220/7. maddesinde yap ılan değişiklik nedeniyle davac ı (san ığın) hukuki durumunun yeniden takdir ve tayininde zorunluluk bulundu ğu gerekçesiyle bozulmas ına karar verildi ği, bozma ilam ı üzerine İstanbul 5. A ğır Cez a Mahkemesinin ... say ılı karar ile lehe kanun de ğişikliği göz önünde bulundurulara k davac ının (san ığın) neticeten 2 y ıl 6 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verildi ği ve karar ın kesinle ştiğinin anla şılmas ı karşısında, CMK'n ın 144/1-b maddesindeki, kanuna uygun olarak yakalanan veya tutuklanan ki şilerden, tazminata hak kazanmad ığı hâlde, sonradan yürürlü ğe giren ve lehte düzenlemeler getiren kanun gere ği, durumlar ı tazmina t istemeye uygun hâle dönü şenlerin tazminat isteyemeyece ği yönündeki düzenleme dikkat e alınarak davac ının tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yetersiz de ğerlendirme ile davan ın k ısmen kabulüne karar verilmesi..." 24. Yarg ıtay 12. Ceza Dairesinin 11/12/2017 tarihli ve E.2013/157, K.2017/10037 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...cezalar ın infaz ı s ıras ında 5237 say ılı TCK gere ğince uyarlama yap ıldığı ve sonradan yürürlü ğe giren 4616 say ılı Kanun gere ğince infaz sürelerinin de ğiştiğinin anlaşılmas ı karşısında, CMK'n ın 144/1-b maddesindeki, kanuna uygun olarak yakalanan veya tutuklanan ki şilerden, tazminata hak kazanmad ığı hâlde, sonradan yürürlü ğe giren v e lehte düzenlemeler getiren kanun gere ği, durumlar ı tazminat istemeye uygun hâle Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 7dönüşenlerin tazminat isteyemeyece ği yönündeki düzenleme dikkate al ınarak davac ının tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yetersiz değerlendirme sonucu davan ın k ısmen kabulüne karar verilmesi..." 25. Yarg ıtay 12. Ceza Dairesinin 8/6/2016 tarihli ve E.2015/133, K.2016/9695 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...bozma ilam ından sonra 6459 say ılı Kanun gere ğince yap ılan uyarlama yarg ılamas ında Diyarbak ır 4. Ağır Ceza Mahkemesinin ... say ılı ilam ı ile san ık (davac ı) hakk ında hükümden sonra yürürlü ğe giren 6459 say ılı Kanun un 8. maddesi ile de ğişik 3713 say ılı Kanun un 7/4. f ıkras ı gereğince unsurlar ı oluşmayan müsnet suçtan beraatine hükmedildi ğinin anla şılmas ı karşısında, CMK'n ın 144/1-b maddesindeki, kanuna uygun olarak yakalanan veya tutuklanan ki şilerden, tazminata hak kazanmad ığı hâlde, sonrada n yürürlüğe giren ve lehte düzenlemeler getiren kanun gere ği, durumlar ı tazminat istemeye uygun hâle dönü şenlerin tazminat isteyemeyece ği yönündeki düzenleme dikkate al ınarak davac ının tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yetersiz değerlendirme sonucu davan ın k ısmen kabulüne karar verilmesi..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 26. Mahkemenin 11/3/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 27. Başvurucu; de ğişen mevzuat hükümleri kapsam ında uzlaştırma müessesesini n taraf ına uygulanmas ı talebinin haks ız bir şekilde reddedildi ğini, aksi yönde verilen emsal nitelikteki kararlar ile ba şvuruya konu karara ili şkin lehe savc ılık mütalaas ının dikkate alınmad ığını, bu nedenlerle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un "Bireysel ba şvuru hakk ına sahip olanlar" kenar ba şlıklı 46. maddesinde kimlerin bireysel ba şvuru yapabilece ği say ılm ıştır. An ılan maddenin (1) numaral ı fıkras ına göre bir ki şinin Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmesi için üç temel ön ko şulun birlikte bulunmas ı gerekmektedir. Bu ön ko şullar başvurucunun kamu gücünün eylem veya i şleminden ya da ihmalinden dolay ı güncel bir hakk ının ihlal edildiği iddias ında bulunmas ı, iddia edilen ihlalden ki şinin kişisel olarak ve do ğrudan etkilenmi ş olmas ı ve bunlar ın sonucunda ba şvurucunun mağdur olduğunu iddia etmesidi r (Fetih Ahmet Özer , B. No: 2013/6179, 20/3/2014, 24). 29. Bir ba şvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilebilmesi için ba şvurucunun mağdur olduğunu ileri sürmesi yeterli olmay ıp iddia edilen ihlalden do ğrudan etkilendi ğini, bir başka ifadeyle ma ğduriyetini kan ıtlamas ı gerekir. Bu itibarla ma ğdur olduğu zann ı veya şüphesi ma ğdurluk statüsünün kabulü için yeterli de ğildir ( Ayşe Hülya Potur , B. No: 2013/8479, 6/2/2014, 24). Öte yandan bir şüpheli hakk ında yürütülen ceza soru şturmas ının kovuşturmaya yer olmad ığına dair kararla sonuçlanmas ı veya aç ılm ış olan davan ın Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 8ertelenmesi, dü şürülmesi ya da san ığın beraatine hükmedilmesi hâlinde -makul sürede yarg ılanma hakk ına ilişkin iddialara halel gelmemek şart ıyla- bu ki şilerin adil yarg ılanma hakk ının ihlali nedeniyle ma ğdur olduklar ının kabulü mümkün de ğildir. Ancak bu durum, soruşturma veya kovu şturmalar ın yukar ıda belirtilen sonuçlar ının adil yarg ılanma hakk ı dışındaki haklara etkisinin incelenmesine engel te şkil etmez ( Mustafa Kamil Uzuner ve Mustafa Kadir Gül , B. No: 2013/3371, 9/3/2016, 52). 30. Başvuru konusu olayda, ba şvurucunun uyarlama talebi derece mahkemesi taraf ından reddedilmi ş olmakla birlikte sonraki süreçte kanun yarar ına bozma talebinin kabulüyle birlikte uzla ştırma hükümlerinin ba şvurucu hakk ında uygulanmas ına kara r verildiği anlaşılmaktad ır. Bu kapsamda adil yarg ılanma hakk ı bağlam ındaki iddialar ı yönünden ba şvurucunun ma ğdur s ıfat ı bulunmamaktad ır. 31. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının kişi bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 32. Başvurucu, uyarlama talebi ile birlikte infaz ın geri b ırak ılmas ı talebinde de bulunduğunu ancak taleplerinin haks ız bir şekilde ve emsalleri dikkate al ınmaks ızın reddedilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı ile eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 33. Anayasa'n ın "Kişi hürriyeti ve güvenli ği" kenar ba şlıklı 19. maddesinin ilgili bölümü şöyledir: "Herkes, ki şi hürriyeti ve güvenli ğine sahiptir. Şekil ve şartlar ı kanunda gösterilen: Mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; ... halleri d ışında kimse hürriyetinden yoksun b ırak ılamaz." 34. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun Anayasa'n ın 10. maddesinde düzenlenen e şitlik ilkesinin ihlal edildi ğine yönelik iddias ının soyut olarak de ğerlendirilmesi mümkün olmay ıp mutlaka bireysel ba şvuru kapsam ında yer alan di ğer temel hak ve özgürlüklerle ba ğlant ılı olarak ele al ınmas ı gerekmektedir. Buna göre kendisiyle benzer durumdaki ba şka kişilere yap ılan muamele ile kendisine yap ılan muamele aras ında bir farkl ılığın bulundu ğunu ve bu farkl ılığın meşru bir temeli olmaks ızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ayr ımc ı bir nedene dayand ığını makul delillerle ortaya koyamayan ba şvurucunun hükümle birlikte verilen tutuklulu ğun devam ı karar ının hukuka uygun olmad ığına yönelik olarak eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddias ı, esas olarak ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı çerçevesinde ele al ınmal ıdır (benzer yöndeki de ğerlendirme için bkz. Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 33, 34; İrfan Gerçek , B. No: 2014/6500, 29/9/2016, 32). Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 935. Anayasa'n ın 19. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ına sahip oldu ğu ilke olarak ortaya konduktan sonra ikinci ve üçüncü fıkralar ında, şekil ve şartlar ı kanunda gösterilmek ko şuluyla kişilerin özgürlü ğünden mahrum bırak ılabileceği durumlar s ınırlı olarak say ılm ıştır. Dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının k ısıtlanmas ı ancak Anayasa'n ın an ılan maddesi kapsam ında belirlenen durumlardan herhangi birinin varl ığı hâlinde söz konusu olabilir ( Murat Narman , B. No: 2012/1137, 2/7/2013, 42). 36. Kişilerin fiziksel hürriyetlerini güvence alt ına alan Anayasa'n ın 19. maddesinin kişi hürriyetinin k ısıtlanmas ına imkân tan ığı durumlardan biri de maddenin ikinci f ıkras ında "mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" olarak belirlenmi ştir. Bu nedenle yarg ı organlar ınca verilecek mahkûmiyet kararlar ı kapsam ında hapis cezas ının veya güvenlik tedbirlerinin infaz edilmesi ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ını ihlal etmez ( Tahir Canan (2) , B. No: 2013/839, 5/11/2014, 33). 37. Başvuruya konu olayda, ba şvurucunun şikâyeti uyarlama talebi ile birlikte infaz ın geri b ırak ılmas ı talebinin reddedilmesine ili şkindir. Devam eden yarg ısal süreçte başvurucuya yönelik infaz ın tüm sonuçlar ı ile birlikte ortadan kald ırıldığı hususu (bkz. 14) dikkate al ındığında öncelikle 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesi kapsam ında başvurucunun derece mahkemeleri nezdinde tazminat talep etme hakk ının olup olmad ığının incelenmesi gerekmektedir. 38. 5271 say ılı Kanun'un 144. maddesinde tazminat talep edemeyecek ki şiler aras ında tazminata hak kazanmad ığı hâlde sonradan yürürlü ğe giren ve lehe düzenlemeler getiren kanun gere ği durumlar ı tazminat istemeye uygun hâle dönü şenler say ılm ıştır. Nitekim Yarg ıtay kararlar ında da ki şilerin uyarlama yarg ılamas ı sonucunda beraat etmeleri ya da infazlar ına son verilmesi durumunda 144. madde gere ğince tazminat isteyemeyecekleri belirtilmiştir (bkz. 21-25). Bu kapsamda her ne kadar somut olay nezdinde ba şvurucu hakk ındaki cezan ın infaz ına -başvuruya konu mahkûmiyet karar ı özelinde- son verilmi ş ise de 141. madde kapsam ında tazminat talep edemeyece ği anlaşılmaktad ır. 39. Mahkemelerce verilmi ş mahkûmiyet kararlar ının yerine getirilmesi dolay ısıyla ortaya ç ıkan özgürlükten yoksun b ırakma hâlleri Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ına dâhil ise de an ılan kural, mahkûmiyet karar ının değil tutman ın hukuka uygun olmas ını güvence alt ına almaktad ır. Dolay ısıyla bu güvence kapsam ında, kişi hakk ında hükmedilen hapis cezas ının yerindeli ği veya orant ılılığı incelemeye tabi tutulamaz ( Günay Okan , B. No: 2013/8114, 17/9/2014, 18). 40. Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen "mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" ile bağlant ılı bir ihlal iddias ı söz konusu ise Anayasa Mahkemesinin görevi ki şinin hürriyetten yoksun bırak ılmas ının k ısmen ya da tamamen bu ko şullarda gerçekle şip gerçekle şmediğini tespit etmekle s ınırlıdır. Bir kimse Anayasa'da yer alan di ğer sebepler (yakalama, gözalt ı ve tutuklama gibi) d ışında ancak "mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" kapsam ında hürriyetinden yoksun b ırak ılabilir. Eğer tutman ın k ısmen veya tamamen bu ko şullar ı taşımad ığı tespit edilirse bu durumun me şru bir amac ının olduğundan veya ölçülü oldu ğundan söz edilemez ve do ğrudan kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ı ihlal edilmi ş olur ( Ercan Bucak (2) , B. No: 2014/11651, 16/2/2017, 39; Şaban Dal , B. No: 2014/2891, 16/2/2017, 31). Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 1041. Bir mahkûmiyet karar ının infaz ına ilişkin olarak Anayasa'n ın 19. maddesi aç ık bir hüküm içermemektedir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 19. maddesinin amac ı kişileri keyfî bir şekilde hürriyetten yoksun b ırak ılmaya kar şı korumak olup maddede öngörülen istisnai hâllerde ki şi hürriyetine getirilecek s ınırlamalar ın da maddenin amac ına uygun olmas ı gerekir (Abdullah Ünal , B. No: 2012/1094, 7/3/2014, 38). Bir kimsenin mahkemelerce verilmi ş hürriyeti k ısıtlay ıcı cezalar ın ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi kapsam ında hürriyetinden yoksun b ırak ıldığının söylenebilmesi için her şeyden önce hürriyeti k ısıtlay ıcı ceza veya güvenlik tedbirinin bir mahkeme taraf ından verilmesi, ikinci olarak yerine getirilecek karar ın hürriyeti k ısıtlay ıcı ceza veya güvenlik tedbirlerine ili şkin olmas ı gerekir. Ceza veya güvenlik tedbiri içermeyen bir karara dayan ılarak bir kimsenin hürriyetinde n yoksun b ırak ılmas ı mümkün de ğildir. Son olarak hürriyetten yoksun b ırak ılman ın mahkemece verilen hürriyeti k ısıtlay ıcı ceza veya güvenlik tedbirinin kapsam ını aşmamas ı gerekir ( Ercan Bucak (2) , 40; Şaban Dal , 32). 42. Somut olayda ba şvurucu, Yarg ıtay incelemesinden geçerek kesinle şen Kozan Asliye Ceza Mahkemesinin 12/3/2009 tarihli karar ı uyar ınca hükümlü olarak cezas ını çekmekte iken 6763 say ılı Kanun ile getirilen düzenlemeye dayanarak uyarlama yap ılmas ı talebinde bulunmu ştur. 43. Başvurucunun talebi Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 22/12/2016 tarihli ek karar ı ile reddedilmi ş, bu karara kar şı yap ılan itiraz da Kozan A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 23/1/2017 tarihli karar ile kesin olmak üzere reddedilmi ştir. Başvurucu, Kozan Ağır Ceza Mahkemesinin karar ına karşı kanun yarar ına bozma talebinde bulunmu ş; Yarg ıtay 15. Ceza Dairesinin 9/10/2017 tarihli ilam ı ile talebin kabulüne karar verilmi ş ve bozmaya hükmedilmi ştir. Kanun yarar ına bozma karar ının akabinde uzla ştırma işlemleri ba şlam ış, 7/4/2018 tarihinde uzla ştırma raporu tamamlanm ış ve uzla şma sağlanm ış, bunun üzerine Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesi 10/5/2018 tarihli ek karar ı ile infaz ın geri b ırak ılmas ına ve hapis cezas ının tüm sonuçlar ı ile birlikte ortadan kald ırılmas ına karar vermi ştir. 44. Görüldü ğü üzere ba şvurucunun uyarlama talebi ile infaz ın geri b ırak ılmas ı talebi yetkili mahkeme olan Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesi taraf ından ve daha önceki kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü temelinde incelenmi ştir. 45. Bunlar ın yan ı sıra mahkûmiyete ba ğlı olarak tutulan ki şilerin tutulmalar ının dayanağını oluşturan mahkûmiyet hükmüyle ilgili olarak tutulmaya devam edilmeyi hukuka ayk ırı hâle getirecek yeni bir meselenin (mahkûmiyete konu olan eylemin suç olmaktan çıkar ılmas ı, bir cezas ızlık hâlinin bulundu ğunun anla şılmas ı, mahkûmiyet hükmünü geçersiz kılan bir kanun de ğişikliği yap ılmas ı gibi) ortaya ç ıktığını belirterek serbest b ırak ılmak amac ıyla yetkili bir yarg ı merciine ba şvurduğunda da Anayasa'n ın 19. maddesinin sekizinci fıkras ı kapsam ındaki güvencelerin tatbiki söz konusu olabilecektir ( Ç.Ö. [GK], B. No: 2014/5927, 19/7/2018, 50). 46. Başvuruya konu olayda Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesi taraf ından başvurucunun talebinin de ğerlendirildi ği, uzlaştırmaya ilişkin düzenlemelerin usul hükümleri olarak ele al ınmas ı gerektiği ve lehe uygulamaya konu olamayaca ğı belirtilerek reddedildi ği görülmektedir (bkz. 9). Nitekim Mahkemenin bu karar ı üst merci incelemesi neticesinde de yerinde görülmü ş ve karara yap ılan itiraz reddedilmi ştir. Ancak kanun yarar ına bozma incelemesinde Yarg ıtay; uzlaştırma hükümlerinin, bir ceza yarg ılamas ı kurumu olmas ının yan ı s ıra maddi ceza hukukunu da ilgilendirdi ğini belirtmi ş ve kesinle şmiş hükümler yönünden uygulanabilece ğini belirtmi ştir (bkz. 12). Mahkeme kararlar ının gerekçeleri Başvuru Numaras ı: 2017/16565 Karar Tarihi : 11/3/2021 11dikkate al ındığında arada bir hukuki uyu şmazl ığın görüldü ğü ve bu durumun da Yarg ıtay karar ı ile giderildi ği anlaşılmaktad ır. 47. Bu kapsamda ayr ıca 5275 say ılı Kanun un 98. maddesi ile 5271 say ılı Kanun'un 309. maddesinin de incelenmesi gerekmektedir. 98. maddede, uyarlama talebinin cezan ın infaz ını durdurmayaca ğı fakat ilgili mahkemenin infaz ın geri b ırak ılmas ı veya durdurulmas ı yönünde bir karar alabilece ği herhangi bir tereddüde yer b ırak ılmayacak aç ıklıkta ifade edilmektedir. Dolay ısıyla uyarlama talebi ile birlikte ki şinin sal ıverilmesini zorunlu hâle getiren bir durum olmad ığı gibi uyarlama talebinin kabulü durumunda da ayn ı zorunluluk bulunmamakta, sadece tutman ın niteliği değişmektedir. Buna mukabil ba şvurucunun uyarlama talebi kabul edildi ği hâlde ya da uzla ştırma hükümleri uyguland ığı hâlde tutman ın devam etti ği veya sal ıverilme taleplerinin incelenmedi ği/reddedildi ği gibi bir şikâyeti de bulunmamaktad ır. 48. Somut olayda ba şvurucu hakk ında mahkûmiyet karar ının verildiği 12/3/2009 tarihinde ba şvurucunun suç isnad ına bağlı tutulma hâli sona ermi ştir. Başvurucunun uyarlama talebinin ilk a şamada reddedildi ği ve bu kapsamda infaz ın devam ına hükmedildi ği anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun bu tarihten sonraki döneme ili şkin olarak hürriyetinden yoksun kalmas ı, Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ında mahkûmiyete ba ğlı tutma niteliğindedir. 49. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun mahkûmiyet hükmü ile birlikte verilen tutukluluğun devam ı karar ına yönelik itiraz ının karara ba ğlanmas ındaki gecikme yönünden bir ihlalin bulunmad ığı aç ık olduğundan ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kişi bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 11/3/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI