TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR GO KHAN OZDEMiR BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/3616) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3616 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf evki HAKYEMEZ : Volkan C::AKMAK : Gokhan OZDEMiR : Av. CihanKOC:: I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, vazife malulti say1lmama i lemine kar 1 a9ilan davada ileri stirdtigti iddial
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR GO KHAN OZDEMiR BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/3616) Karar Tarihi: 14/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3616 : 14/11/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf evki HAKYEMEZ : Volkan C::AKMAK : Gokhan OZDEMiR : Av. CihanKOC:: I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, vazife malulti say1lmama i lemine kar 1 a9ilan davada ileri stirdtigti iddialann etkin bir ekilde irdelenmemesi nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 27/2/2015 tarihindeyapilm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. 2015/5588 numarah bireysel ba vuru dosyas1 aralannda konu yontinden hukuki irtibat bulunmas1 nedeniyle 2015/3616 marah bireysel ba vuru dosyas1 ile birle tirilmi olup inceleme 2015/3 616 numarah bireysel ba vuru dosyas1 tizerinden ytirtittilmti ttir. 5. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 6. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 7. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 1ym Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk, gorti bildirmemi tir. III. OLAY VE OLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 A. Yarg1sal Siirec; Oncesi Donem 9. Ba vurucu 29/6/2012 tarihi itibanyla Agn'nm Dogubayaz1t il9esinde bulunan 1. Mekanize Piyade Tugay1 Top9u Taburu bunyesinde zorunlu askerlik gorevini ifa etmeye ba lam1 tu. 10. Askerlik gorevini ifa etmekte iken 20/12/2012 tarihinde te9hizath nobet suasmda du erek -ba vurucunun iddiasma gore buzda kaymak suretiyle- sol omzundan yaralanan ba vurucu, revirde ilk mudahalesinin yap1lmasmm ardmdan Dogubayaz1t Devlet Hastanesine (Hastane) sevk edilmi ve omuz eklem 91/agz te hisi ile 21/12/2012 tarihli rapor uyannca otuz gun yatak istirahati alm1 tu. Bu rapor suresinin bitiminden once Hastane tarafmdan ba vurucuya 11/1/2013 tarihinde yirmi gun daha istirahat raporu verilmi tir. 11. Ba vurucu aynca bu sure9te 22/1/2013 gunu Hastaneye sevk edildigini , gorevli doktorun tetkikler i9in (MR 9ekilmesi) kendisini Agn Asker Hastanesine sevk ettigini ancak guvenlik gerek9esiyle Agn'ya goturulmedigini ve kendisine nobet tutturulmaya devam edildigini ileri surmektedir. 12. Bu surecin ardmdan izne aynlarak aile evine giden ba vurucu, Samsun Merkez Komutanhgmm 6/2/2013 tarihli yaz1s1 ile Samsun Asker Hastanesine; akabinde de Gulhane Askeri Tip Akademisine (GATA) sevk edilmi tir. 13. GA TA bunyesinde omuz atroskopisi ameliyatl olan ba vurucuya 20/2/2013 tarihli rapor ile kuk be gun hava degi imi izni verilmi tir. 14. iznin ardmdan 1/4/2013 tarihinde yeniden GATA Ortopedi ve Travmatoloji Klinigine yat1 1 yap1lan ba vurucu 3/4/2013 tarihinde Turk Silahh Kuvvetleri (TSK) Rehabilitasyon ve Bak1m Merkezine sevk edilmi tir. Ba vurucuya amlan Merkez tarafmdan 2/5/2013 tarihli rapor ile kuk be gun hava degi imi izni verilmi tir. 15. Takip eden sure9te TSK Rehabilitasyon ve Bak1m Merkezi Saghk Kurulu 4/7/2013 tarihli raporu ile ba vurucuya "eklem sertligi, ba ka yerde szniflanmamz , omuz bolgesi (sol omuz eklem hareket kzsztlzlzgz)" tams1 koymu tur . Aym raporla ba vurucunun askerlige elveri li oldugu ancak iki ay sureyle sol kolunu ilgilendiren bedensel ve sportij faaliyetlerden muaf tutulmasz gerektigi ifade edilmi tir. 16. Ba vurucu 23/8/2013 tarihi itibanyla askerlik hizmet suresini tamamlayarak terhis edilmi tir. 17. Terhisini muteakip ba vurucu , Samsun Askerlik Subesi tarafmdan 24/9/2013 tarihinde GATA'yasevk edilmi tir. GATA SaghkKurulu tarafmdan 11/10/2013 tarihli rapor ile ba vurucuya "omuz eklemi c;zkzgz (sol omuz hareket kzsztlzlzgz) , eklem sertligi, ba ka yerde szniflanmamz , omuz bolgesi" tams1 konulmu ve ba vurucunun askerlige elveri li olmadzgzna, seferde gorev alamayacagzna karar verilmi tir. 18. Ba vurucu son olarak Samsun Gazi Devlet Hastanesine ba vurmu tur. Amlan Hastane tarafmdan duzenlenen 23/10/2013 tarihli rapor ile ba vurucuya "sol omuz c;zkzgz nedeniyle hareket lasztlzlzgz" tams1 konulmu ve ba vurucunun ozur durumuna gore tum vucut fonksiyon kaybz oramnzn %15 oldugu karara baglanm1 tu. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 B. Tazminat Davasma ili kin Yarg1lama Siireci 19. Ba vurucu, askerlik gorevini ifa ederken yaraland1gm1 ve engelli durumuna geldigini belirterek tarafma maddi ve manevi tazminat odenmesi istemiyle 11/9/2013 tarihinde Milli Savunma Bakanhgma ba vuruda bulunmu tur. Bu talebi cevap verilmemek suretiyle z1mnen reddedilmi tir. Ba vurucu; askerlik gorevini ifa ederken yaralanmas1, bu yaralanmaya ili kin olarak zamanmda ve yeterli tedavi uygulanmamas1 nedeniyle engelli konuma geldigini ileri surerek maddi manevi tazminat istemiyle Askeri Yuksek idare Mahkemesi (A YiM) nezdinde dava ac;m1 tlr. 20. A YiM ikinci Dairesi 4/2/2015 tarihli karanyla davay1 reddetmi tir. 21. AYiM ikinci Dairesi ret hukmune yans1tmam1 ise de 24/9/2014 tarihli ara karan ile GATA Adli Tip Ana Bihm Dalmdan ba vurucunun omzuna lair mevcut saghk durumunun du me olay1 ile ilgisi olup olmad1gmm ve olay tarihinden once omuz 91kig1 bulunup bulunmad1gmm belirlenmesi ic;in rapor istem1 tlr. 9/1/2015 tarihli raporda ba vurucuda tespit edilen klinik durumun dii me olayzyla ili kili olup olmadzgznzn belirlenemedigi ifade edilmi tir. 22. Davanm reddine ili kin gerekc;ede oncelikle idare Hukuku ilkeleri ve Anayasa'nm 125. maddesi uyannca idarenin kendi eylem ve i lemlerinden dogan zararlan odemekle yukumlu oldugu belirtilmi tir. ister hizmet kusuru ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandmlsm idarenin tazminle sorumlu tutulabilmesi ic;in bir zararm varhg1, zaran doguran eylemin idareye yuklenebilir nitelikte olmas1, zararla eylem arasmda bir illiyet bagmm bulunmas1, hizmet kusurunun varhg1 veya kusursuz sorumluluk ko ullanmn olu mas1 artlannm birlikte gerc;ekle mesinin zorunlu oldugu hat1rlatdm1 tlr. Meydana gelen zarar idari eylem ya da i lemden dogmam1 ise yahut zararla idari eylem veya i lem arasmda nedensellik bag1 kurulam1yorsa idarenin tazmin sorumlulugundan soz edilemeyecegi vurgulanm1 t1r. Uyu mazhgm ba vurucunun askerlik hizmeti s1rasmda yaralanarak tedavi surecinin sonunda askerlige elveri siz hale gelmesinin vazifenin sebep ve tesiriyle meydana gelip gelmedigi hususuna ili kin oldugu ifade edilmi tir. idari muracaatlar uzerine ba latilan inceleme sonras1 yap1lan tahkikat neticesinde kule merdivenlerinden 91karken degil nobet yerinin zeminindeki ah ap 1zgaraya takdarak du tugu anla dan ba vurucunun sonuc; itibanyla tec;hizath nobet s1rasmda du erek omzundan yaraland1g1 noktasmda duraksama olmad1g1 belirtilmi tir. Ba vurucunun s1hhi nedenlerden degil hizmet suresini doldurdugu ic;in terhis edildigi hat1rlatilm1 tlr. Terhisinden bir sure sonra askerlik ubesi kanahyla GATA'ya sevkini temin ettiren ba vurucunun askerlige elveri li olmad1gma ili kin 11/10/2013 tarihli raporunun safahat bolumunde uc; y1l once sol omzunun 91kt1g1 ve Samsun Devlet Hastanesinde omzun yerine oturtuldugu yonunde a91klamalara yer verildigi vurgulanm1 t1r. Dosya ic;erigindeki tespitlere gore ilk defa 2010 y1h ic;inde ortaya 91kan rahats1zhgm gorevle ilgili bir olaydan kaynakland1gmm soylenemeyecegi ve esasen askerlik statusune girilmeden once rahats1zhgm mevcut oldugu yonunde belirleme yap1larak ba vurucunun rahats1zlanmasmdan idarenin sorumlu tutulamayacag1 sonucuna ula ilm1 tlr. 23. Ba vurucu ret karanm 26/3/2015 tarihinde tebellug etmesmm ardmdan 27/3/2015 tarihinde bireysel ba vuruda (B. No: 2015/5588) bulunmu tur. C. Vazife Malulii Olarak Kabul Edilmeme i Iemine ili kin Yarg1lama Siireci 24. Diger taraftan ba vurucu, askerlik hizmetini yerine getirirken malul durumuna geldigini belirterek vazife malulu kabul edilmesi istemiyle 18/11/2013 tarihinde Sosyal 4 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 Gtivenlik Kurumuna ba$vuruda bulunmu$ ancak ba$vurucunun bu talebi cevap verilmemek suretiyle z1mnen reddedilmi$tir. Ba$vurucu, z1mni ret i$leminin iptali istemiyle A YiM nezdinde dava a9m1$tlf. 25. AYiM -09tincti Dairesi 2/10/2014 tarihli karanyla davay1 reddetmi$tir. 26. Ret gerek9esinde oncelikle uyu$mazhgm ba$vurucunun askerlik hizmeti sirasmda yaralanarak tedavi stirecinin sonunda askerlige elveri$siz hale gelmesine neden olan olaym vazifenin sebep ve tesiriyle meydana gelip gelmedigi hususuna ili$kin oldugu ifade edilmi$tir. Hakkmda askerlige elveri$sizlik raporu dtizenlenen ba$vurucunun malul oldugu hususunda bir tereddtit bulunmad1gmm alti 9izilmi$tir. Y ap1lan tahkikat neticesinde kule merdivenlerinden 91karken degil nobet yerinin zeminindeki ah$ap 1zgaraya takilarak dii$tiigti anla$1lan ba$vurucunun sonu9 itibanyla te9hizath nobet s1rasmda dii$erek omzundan yaraland1g1 noktasmda duraksama olmad1g1 belirtilmi$tir. Hizmet stiresini doldurarak terhis edilmesinden sonra GATA tarafmdan dtizenlenen 11/10/2013 tarihli askerlige elveri$li bulunmad1g1 yontindeki rapor uyannca ba$vurucunun omzunun 2010 y1h i9inde 91ktig1 ve tedavi edildigi vurgulanm1$tlf. ilk defa 2010 y1h i9inde ortaya 91kan rahats1zhgm gorevle ilgili bir olaydan kaynakland1gmm soylenemeyecegi ve esasen askerlik stattistine girmeden once rahats1zhgm mevcut oldugu yontinde belirleme yap1larak dava konusu i$lemin hukuka uygun oldugu sonucuna ula$ilID1$tlf . 27. Ret htikmtine kar$I yap1lan karar dtizeltme istemi A YiM -09tincti Dairesinin 5/2/2015 tarihli karanyla reddedilmi$tir. 28. Ba$vurucu nihai karan 20/2/2015 tarihinde tebelltig etmesmm ardmdan 27/2/2015 tarihinde bireysel ba$vuruda (B. No: 2015/3616) bulunmu$tur . IV. iLGiLi HUKUK 29. Anayasa'nm 125. maddesinin son fikrasmda, idarenin kendi eylem ve i$lemlerinden dogan zaran odemekle ytiktimlti oldugu belirtilmi$tir. Bu htiktim Turk hukukunda idarenin mali sorumlulugunun anayasal temelini olu$turmaktad1r. idarenin kamu hukukundan kaynaklanan mali sorumlulugunun Anayasa'mn 125. maddesinin son fikras1 haricinde bir yasal dayanag1 bulunmamaktadir. Ozel hukuktan farkh olarak -somut baz1 konulan dtizenleyen birka9 istisna d1$mda- idarenin idari nitelikteki i$lem ve eylemlerinden dogan zararlara ili$kin mali sorumlulugunu dtizenleyen genel bir kanun htikmti yoktur. idarenin kamu hukuku alanmdan kaynaklanan mali sorumlulugunun 9er9evesi ile htiktim ve esaslan, Anayasa'nm amlan htikmtinden yola 91k1lmak suretiyle Dam$tay i9tihatlanyla belirlenmi$tir. Dam$tay i9tihatlanna gore idarenin mali sorumlulugu, kusur sorumlulugu ve kusursuz sorumluluk $eklinde ikiye aynlmakta; kusursuz sorumluluk da dayand1g1 sebebe gore tehlikeli faaliyetler, mesleki risk, sosyal risk ve fedakarhgm denkle$tirilmesi bi9iminde tasnif edilmektedir. Kusur sorumlulugunda idarenin kusurlu bulunmas1 (hizmet kusuru) sorumlulugun temel $art1 iken kusursuz sorumluluk hallerinde idarenin kusuru bulunmasa dahi idarenin mali sorumlulugu soz konusu olabilmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 28, 29, 30). 30. 31/5/2006 tarihli ve 5510 say1h Sosyal Sigortalar ve Genel Saghk Sigortas1 Kanunu'nun "Bazz ayhk tazminat ve yardzmlara ili kin ge ;i hiikiimleri" kenar ba$hkh ge9ici 18. maddesinin (a) bendi $Oyledir: 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 "j/gili kanunlarznda diizenleme yapzlzncaya kadar; a) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayzh Kanunun 56 ncz maddesinin birinci fikrasznda belirtilenlerden bu Kanunla yiiriirliikten kaldzrzlan maddeleri dahil 5434 sayzlz Kanuna gore vazife veya harp malulii sayzlmasz gerekenlerin ve Tiirk Silahlz Kuvvetleri, Jandarma Gene, Komutanlzgz ve Sahil Giivenlik Komutanlzgz tarafindan gorevlendirildigi tarihte uzun vadeli sigorta kollarzna tabi olarak c;alz$mayanlardan bu Kanunla yiiriirliikten kaldzrzlan maddeleri dahil 5434 sayzlz Kanuna gore harp malulii sayzlmasz gerekenlerin kendileri ile bunlarzn du! ve yetimlerine baglanacak aylzklar hakkznda bu Kanunun yiiriirliik tarihinden onceki hiikiimlerin uygulanmaszna devam olunur. " 31. 5510 say1h Kanun'un gondermede bulundugu 8/6/1949 tarihli ve 5434 say1h miilga Tiirkiye Cumhuriyeti Emekli Sand1g1 Kanunu'nun 44. maddesinin ilk fikras1 oyledir: "Her ne sebep ve suretle olursa olsun viicutlarznda haszl olan arzzalar veya diic;m olduklarz tedavisi imkanszz hastalzklar yiiziinden vazifelerini yapamzyacak duruma giren i$tirakc;ilere (malul) denir ve haklarznda bu kanunun malulliige ait hiikiimleri uygulanzr. " 32. 5434 say1h Kanun'un 45. maddesinin (a) bendi ve son cumlesi oyledir: "44 iincii maddede yazzlz malulliik;, a) j$tirakc;ilerin vazifelerini yaptzklarz szrada vazifelerinden dogmu$ olursa; Euna (Vazife malulliigii) ve bunlara ugrzyanlara da (Vazife malulii) denir." V. iNCELEME VE GEREK ;E 33. Mahkemenin 14/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi du unuldu: A. Ba vurucunun iddialan 34. Ba vurucu; ge9ici askerlik gorevine saghk kontrolunden ge9erek ve saghkh oldugu kabul edilerek ba lat1ld1gm1, askerlik gorevini yerine getirirken te9hizath nobet esnasmda du erek yaraland1g1m , bu baglamda vazife malullugu ve tazminat ko ullarmm olu tugunu, askerlik gorevinden once 2010 y1lmda omzunun 91kt1gmm kabul edilmesi durumunda dahi bu rahats1zhgm tedavi edildigini ve saghkh olarak askerlik gorevine kabul edildigini, nobet esnasmda du mesi ve askerlik gorevi donemindeki tedavi sureci sonras1 engelli duruma geldigini, bu hususlara ili kin iddialannm dikkate almmad1gm1, irdelenmedigini, Mahkemenin tum bu hususlan dikkate almadan karar verdigini belirterek adil yarg1lanma ve gerek9eli karar hakk1 ile hukuk devleti ilkesinin ihlal edildigini iddia etmi tir. B. Degerlendirme 35. Anayasa'mn "Hak arama hiirriyeti" kenar ba hkh 36. maddesinin birinci flkras1 oyledir: "Herkes, me$ru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davah olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 36. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut olayda ba vurucunun temel iddias1, ileri stirdiigti iddialann kar Ilanmamasma ili kindir. Bu hale gore ba vurucunun iddialannm adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakk1 yontinden incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 3 7. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan adil yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden a. Genel ilkeler 38. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikrasmda herkesin adil yargilanma hakkma sahip oldugu belirtilmi ancak gerek9eli karar hakkmdan a91k9a soz edilmemi tir. Bununla birlikte Anayasa'nm 36. maddesine adil yargzlanma ibaresinin eklenmesine ili kin gerek9ede, Ttirkiye'nin taraf oldugu uluslararas1 sozle melerce de gtivence altma alman adil yargilama hakkmm madde metnine dahil edildigi vurgulanm1 tir. Nitekim Sozle me'nin 6. maddesinin (1) numarah fikrasmdaki hakkaniyete uygun yarg1lanma hakkmm kapsamma gerek9eli karar hakkmm da dahil oldugu A vrupa insan Haklan Mahkemesinin bir9ok karannda vurgulanm1 tir. Dolay1s1yla Anayasa'nm 36. maddesinde dtizenlenen adil yargilanma hakkmm gerek9eli karar hakk1 gtivencesini de kapsad1gmm kabul edilmesi gerekir (Abdullah Topr;u, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 39. Anayasa'nm 141. maddesinin ti ;tincti fikrasmda da "Butun mahkemelerin her turlu kararlarz gerekr;eli olarak yazzlzr. " denilerek mahkemelere kararlanm gerek9eli yazma ytiktimltiltigti ytiklenmi tir. Anayasa'nm btittinltigti ilkesi geregi amlan Anayasa kurah da gerek9eli karar hakkmm degerlendirilmesinde gozontinde bulundurulmahdir (Abdullah Topr;u, 76). 40. Gerek9eli karar hakk1, ki ilerin adil bir ekilde yarg1lanmalanm saglamay1 ve denetlemeyi ama9lamaktad1r. Bu hak, taraflann muhakeme sirasmda ileri stirdtikleri iddialannm kurallara uygun bi9imde incelenip incelenmedigini bilmeleri ve demokratik bir toplumda kendi adlanna verilen yarg1 kararlannm sebeplerini toplumun ogrenmesinin saglanmas1 i9in de gereklidir (Sencer Ba at ve digerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). 41. Bir kararda tam olarak hangi unsurlann bulunmas1 gerektigi, davanm niteligine ve ko ullanna baghd1r. Muhakeme sirasmda a91k ve somut bir bi9imde one stirtilen iddia ve savunmalann davanm sonucuna etkili olmas1, ba ka bir deyi le davanm sonucunu degi tirebilecek nitelikte bulunmas1 halinde davayla dogrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerek9e ile yamt verilmesi gerekir. Aksi bir tutumla mahkemenin davanm sonucuna etkili oldugunu kabul ettigi bir husus hakkmda ilgili ve yeterli bir yamt vermemesi hak ihlaline neden olabilecektir (Sencer Ba at ve digerleri, 35, 39). 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 42. Makul gerek9e; davaya konu olay ve olgulann mahkemece nas1l nitelendirildigini, kurulan htikmiin hangi nedenlere ve hukuksal dtizenlemelere dayandmld1g1m ortaya koyacak, olay ve olgular ile htiktim arasmdaki baglantiy1 gosterecek nitelikte olmahdu (jbrahim Ata , B. No: 2013/1235, 18/6/2013, 24). b. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 43. Somut olayda ba vurucunun saghk kontroltinden ge9irilerek askerlige elveri li oldugunun kabultiyle ge9ici askerlik gorevini ifa etmeye ba lad1g1, gorevi devam ederken nobet esnasmda sol kolunun tizerine dti mesi ve ardmdan ger9ekle en tedavi stireci sonucunda (terhis edilmesinin de ardmdan) sol kolundaki hareket kis1thg1 sebebiyle askerlige elveri siz duruma geldigi hususunda ihtilaf bulunmamaktad1r. ilk derece mahkemesinde gortilen davalann taraflan arasmdaki ihtilaf, ba vurucunun sol kolunda meydana gelen ve belirli ol9tide engelli konuma gelmesine neden olan hareket kis1thhgmm askerlik gorevini yerine getirirken ya anan dti me olaymm bir sonucu olarak ortaya 91k1p 91kmad1g1 noktasmdad1r. Ba vurucu, engelli konuma gelmesine neden olan hareket kis1thhgmm askerlik gorevini yerine getirirken ya ad1g1 dti me olaymdan ve daha sonra kendisine nobet gorevi verilmeye devam edilmesinden ileri geldigini one stirmekte iken idare, ba vurucunun askerlige kabul edilmeden once zaten omzundan rahats1zhg1 bulundugunu savunmu ; davaya bakan A YiM ise ba vurucunun askerlige elveri siz hale gelmesine neden olan rahats1zhgm askerlik gorevine ba lamadan once ortaya 91ktig1 ve rahats1zhgm meydana gelmesinde askeri hizmetin bir etkisinin olmad1g1 sonucuna ula m1 tlr. 44. Ba vurucunun saghkh olarak askerlige kabul edildigi ve askerlik gorevini yerine getirirken te9hizath nobet esnasmda sol kolu tizerine dti mesi sonucu yaraland1g1 hususuna yonelik olarak idarenin herhangi bir itiraz1 soz konusu olmam1 t1r. Mahkemenin de aksine bir degerlendirmesi bulunmamaktadu. Bu hale gore gorevini yerine getirirken te9hizath nobet esnasmda sol kolu tizerine dti mesi sonucu yaraland1g1 hususunda kamu makamlannm itirazmm bulunmad1g1 ba vurucunun sol kolunda olu an hareket kis1thhgmm askerlik gorevinden kaynakland1g1 yolunda one stirdtigti iddianm temelsiz oldugu soylenemez. 45. AYiM, tazminat davasma ili kin stire9te GATA Adli Tip Ana Bilim Dab Ba kanhgmdan konuya ili kin rapor almmasma karar vermi ise de soz konusu raporda ba vurucunun hareket k1s1thhgmm askeri gorevi yerine getirirken ya ad1g1 dti me olay1yla ili kili olup olmad1gmm belirlenemedigi ifade edilmi tir (bkz. 21 ). A YiM soz konusu raporu karanna yans1tmad1g1 gibi amlan raporun ba vurucunun iddialanm apkhga kavu turmad1g1 gortilmektedir. 46. Belirli bir davaya ili kin olarak delilleri degerlendirme, yasa kurallanm yorumlama, kararda tam olarak hangi unsurlann bulunmas1 gerektigine karar verme yetkisi kural olarak yarg1lamay1 yapan mahkemeye ait olmakla birlikte mahkemenin esasa etkili iddialara ili kin olarak ilgili ve yeterli bir gerek9e sunmas1 hakkaniyete uygun yarg1lanmanm ger9ekle mesi adma bir zorunluluktur. Bu baglamda mahkemenin, rahats1zhgm askerlik gorevinin tesiri ile olu tugu yontinde ileri stirtilen ve temelsiz olmad1g1 anla 1lan iddiaya yonelik olarak a91klad1g1 rahatszzlzgzn askerlik oncesinde de var oldugu yontindeki gerek9enin, ba vurucunun askere saghkh olarak kabul edildigi ve rahats1zlanmasma kar m nobet tutturulmaya devam edildigi iddialan dikkate almd1gmda yetersiz kald1g1 gortilmektedir. 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 4 7. Buna gore ba vurucunun yarg1sal stire9te dile getirdigi, davanm sonucunu degi tirebilecek nitelikteki iddialann makul, ilgili ve yeterli bir gerek9e ile kar Ilanmad1g1 anla 1ld1gmdan adil yargilanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigi sonucuna ula 1lm1 tlf . 48. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammdaki gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yonilnden 49. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkzmn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonU ;larznzn ortadan kaldzrzlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedili r ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanml$Sa, ihlali ve sonu9larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak ilzere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba$vurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava aplmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yiikiimlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda a9zkladzgz ihlali ve sonu9larznz ortadan kaldzracak $ekilde miimkiinse dosya iizerinden karar verir." 50. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karannda, ihlal sonucuna vanld1gmda ihlalin nas1l ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkeler belirlenmi tir. 51. Mehmet Dogan karannda ozetle uygun giderim yolunun belirlenebilmesi a91smdan oncelikle ihlalin kaynagmm belirlenmesi gerektigi vurgulanm1 tlf. Buna gore ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 durumlarda 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikras1 ile Anayasa Mahkemesi i9ttiztigti'ntin 79. maddesinin (1) numarah fikrasmm (a) bendi uyannca kural olarak ihlali ve sonu9lanm ortadan kald1rmak i9in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere karann bir omeginin ilgili mahkemeye gonderilmesine htikmedilir (Mehmet Dogan, 57, 58). 52. Anayasa Mahkemesinin tespit edilen ihlalin giderilmesi amac1yla yeniden yarg1lama yap1lmasma htikmettigi hallerde ilgili usul kanunlannda dtizenlenen yarg1lamanm yenilenmesi kurumundan farkh olarak yarg1lamanm yenilenmesi sebebinin varhgmm kabulti ve onceki karann kaldmlmas1 hususunda derece mahkemesinin herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadir. Zira ihlal karan verilen hallerde yarg1lamanm yenilenmesinin gerekliligi hususundaki takdir derece mahkemelerine degil ihlalin varhgm1 tespit eden Anayasa Mahkemesine b1rakilm1 tlf . Derece mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal karannda belirttigi dogrultuda ihlalin sonu9lanm gidermek tizere gereken i lemleri yapmakla ytiktimltidtir (Mehmet Dogan, 59). 53. Ba vurucu, yeniden yargilama yapilmasma htikmedilerek ihlalin giderilmesi ve ugrad1g1 zarann tazminine karar verilmesi talebinde bulunmu tur. 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 54. Anayasa Mahkemesi, ba vurucunun iddialannm makul, ilgili ve yeterli bir gerek9e ile kar 1lanmad1gm1 degerlendirerek gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigi sonucuna varm1 tlr. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla 1lmaktadu. 55. Bu durumda gerek9eli karar hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 19m yeniden yarg1lama yap1lmasmda hukuki yarar bulunmaktadu. Buna gore yap1lacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yarg1lama yap1lmak tizere ilgili mahkemeye gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 56. Adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yapilmasmda hukuki yarar bulundugu sonucuna vanld1gmdan tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 57. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 453,80 TL har9 ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.433,80 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Adil yargilanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 36. maddesinde htiktim altma alman adil yarg1lanma hakk1 kapsammda gerek9eli karar hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin adil yarg1lanma hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere -Anayasa'nm ge9ici 21. maddesinin birinci fikrasmm (E) bendinin (b) alt bendi geregince- yetkili idari yarg1 merciine GONDERiLMESiNE (Karar AYiM ikinci Dairesinin 4/2/2015 tarihli ve E.2013/1669, K.2015/244 say1h karan ile AYiM -09uncti Dairesinin 2/10/2014 tarihli ve E.2014/1070, K.2014/1231 say1h karanna ait dava dosyalan ile ilgilidir. ), D. Tazminata ili kin talebin REDDiNE, E. 453,80 TL har9 ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.433,80 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya ODENMESiNE, F. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA, 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3616 : 14/11/2018 G. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 14/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Burhan USTUN -Oye Kadir OZKA YA -Oye Serruh KALELi -Oye -Oye Hasan Tahsin GOKCAN Yusuf evki HAKYEMEZ 11