TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Y.T. BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2017/5973) Karar Tarihi: 13/1/2022 Başvuru Numaras ı : 2017/5973 Karar Tarihi : 13/1/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Y.T. Vekili : Av. Enes KAFADAR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye s ınır d ış
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Y.T. BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2017/5973) Karar Tarihi: 13/1/2022 Başvuru Numaras ı : 2017/5973 Karar Tarihi : 13/1/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Y.T. Vekili : Av. Enes KAFADAR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye s ınır d ışı edilme karar ı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğı ile aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/2/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün (İçtüzük) 73. maddesi uyar ınca sınır d ışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmas ına karar verilmesini talep etmi ştir. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvurucunun s ınır d ışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmas ı talebi 2016/22418 say ılı bireysel ba şvuru dosyas ında kabul edilmi ş, İçtüzük'ün 73. maddesi uyar ınca s ınır d ışı işleminin durdurulmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve ilgili kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, 1972 y ılı doğumlu olup Rusya Federasyonu Kabardey-Balkar Özerk Cumhuriyeti vatanda şıdır. Başvurucu, yasal yollardan Türkiye ye giri ş yapt ıktan sonra Türk Başvuru Numaras ı : 2017/5973 Karar Tarihi : 13/1/2022 3vatandaşı A.T. ile evlenmi ştir. 2009 y ılından itibaren Yalova da ikamet eden ba şvurucunun bu evlilikten 2007, 2009, 2013 ve 2015 do ğumlu dört çocu ğu bulunmaktad ır. 8. Kolluk görevlileri taraf ından yap ılan genel kontrollerde ba şvurucu hakk ında G-87 tahdit kodu (yurda giri ş yasağı) olduğu anlaşılm ış, Yalova Valili ği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 30/9/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun s ınır d ışı edilmesine ve idari gözetim alt ına al ınmas ına karar verilmi ştir. 9. Başvurucu, söz konusu i şlemin iptali istemiyle Bursa İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) yürütmenin durdurulmas ı talebiyle dava açm ıştır. Başvurucunun yürütmeyi durdurma talebi kabul edilmemi ş ve davan ın süre aşımı nedeniyle reddine karar (E.2016/1456, K. 2016/1568) verilmi ştir. 10. Başvurucu 31/10/2016 tarihinde 2016/22418 numaral ı bireysel ba şvuruda bulunarak ülkesine geri gönderilmesi hâlinde kötü muameleye maruz kalaca ğını belirterek idare mahkemelerinde aç ılan davalar ın s ınır d ışı işlemini kendili ğinden durdurma yetkisi bulunmamas ı nedeniyle pratikte etkili bir yol olmaktan ç ıktığını ve bu nedenle kötü muamele yasağıyla bağlant ılı etkili başvuru hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 11. Anayasa Mahkemesince 30/5/2019 tarihinde, ba şvurucunun 2016/22418 numaral ı bireysel ba şvurusundaki iddialar ı değerlendirilerek ba şvurucunun İdare Mahkemesinde açt ığı davan ın sonucunu beklerken s ınır d ışı edilme riskini ortadan kald ıran, yasal bir güvenceye sahip olmamas ı nedeniyle kötü muamele yasa ğıyla bağlant ılı etkili başvuru hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmi ş; ihlal sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İdare Mahkemesine an ılan karar gönderilmi ştir (Y.T., [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019). 12. Diğer taraftan ba şvurucu idari gözetim alt ında hukuka ayk ırı ve uygun olmayan koşullarda tutuldu ğu ve idari gözetim karar ını kald ıran sulh ceza hâkimli ğince lehine vekâlet ücretine hükmedilmedi ği iddialar ını içeren 2/12/2016 tarihli bir ba şka (2016/31773 numaral ı) başvurusu Anayasa Mahkemesince 5/8/2016 tarihinde kabul edilemez bulunmu ştur. 13. Başvurucu 15/2/2017 tarihinde de mevcut bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 14. Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ının ard ından İdare Mahkemesince yap ılan yeniden yarg ılama sonunda 26/12/2019 tarihinde s ınır d ışı etme karar ına dayanak ola n başvurucu hakk ındaki G-87 (Genel güvenlik nedeniyle ülkeye giri ş yasağı) tahdit kayd ının idare mahkemelerince iptal edilmi ş olmas ı nedeniyle s ınır d ışı işleminin iptaline karar (E.2019/791, K.2019/1338) verilmi ştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Anayasa Mahkemesinin 13/1/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 16. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı : 2017/5973 Karar Tarihi : 13/1/2022 4B.İhlal İddialar ı Yönünden 17. Başvurucu, ülkesine s ınır d ışı edilmesi hâlinde kötü muamele maruz kalaca ğını, yaşam hakk ının tehlikeye girece ğini, aile bütünlü ğünün bozulaca ğını, sınır d ışı işlemine kar şı açt ığı iptal davas ının hukuka ayk ırı olarak süre a şımı nedeniyle reddedildi ğini belirterek adil yarg ılanma, aile hayat ına sayg ı ve yaşam haklar ı ile kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğini iddia etmi ş, kamuya aç ık belgelerde isminin gizli tutulmas ını talep etmi ştir. 18. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, s ınır d ışı etme karar ının uygulanmas ı hâlinde aile bütünlü ğünün bozulmas ına, menşe ülkesinde maddi ve manevi varl ığına yönelik ciddi bir tehlikeyle kar şılaşma ihtimali bulundu ğuna ve bu hususun yarg ı organlar ınca gözönüne al ınmad ığına ilişkindir. Bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının kötü muamele yasa ğı ile aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 19.İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendi şöyledir: (1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerd e düşme karar ı verilebilir: c) İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı. 20. Kişinin yaşam ının tehlikeye girebilece ğine, kötü muameleye tabi tutulaca ğına veya aile bütünlü ğünün bozulaca ğına dair risk bulunan bir ülkeye s ınır d ışı edilmesine karar verildiği durumlarda bu kapsamdaki ihlal iddialar ının incelenebilmesi için s ınır d ışı karar ının uygulanm ış olmas ı ya da uygulanmas ının önünde bir engel bulunmamas ı gerekir. 21. Başvurucu hakk ında al ınan s ınır d ışı etme karar ının Anayasa Mahkemesince verilen ihlal karar ından sonra idare mahkemesi taraf ından iptal edildi ği görülmü ştür. Dolay ısıyla bireysel ba şvuruya konu edilen genel güvenlik tahdit kodu nedeniyle s ınır d ışı etme karar ının uygulanma ihtimalinin ortadan kalkt ığı anlaşılm ıştır. Diğer taraftan başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden bulunmamaktad ır. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı nedeniyle düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, Başvuru Numaras ı : 2017/5973 Karar Tarihi : 13/1/2022 5C. Kötü muamele yasa ğının ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin başvurunun, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı nedeniyle DÜ ŞMESİNE, D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA, E. Karar ın bir örne ğinin İçişleri Bakanl ığı Göç İdaresi Genel Müdürlü ğüne GÖNDER İLMESİNE 13/1/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.