TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İLHAN DO ĞAN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/23577) Karar Tarihi: 16/6/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 10/9/2021-31594 Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : İlhan DOĞAN Vekili : Av. Şükran ER ŞAHİN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ödenmeyen adli para cezas ının kamuya y
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İLHAN DO ĞAN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/23577) Karar Tarihi: 16/6/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 10/9/2021-31594 Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : İlhan DOĞAN Vekili : Av. Şükran ER ŞAHİN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ödenmeyen adli para cezas ının kamuya yararl ı bir işte çal ıştırılarak infaz edilmesinden sonra kanun yarar ına bozularak beraat karar ı verilmesinin zorla çal ıştırma ve angarya yasa ğını ihlal ettiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 31/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR8. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla elde edilen bilgi ve belgelere göre olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 39. Başvurucunun büyükba ş hayvanlar ının akrabalar ının tarlas ına girerek ürünlere zarar vermesi üzerine akrabalar ıyla aralar ında ç ıkan kavga nedeniyle Aybast ı Cumhuriyet Başsavc ılığınca (Başsavc ılık) soruşturma başlatılm ıştır. Başvurucu hakk ında kasten yaralama ve mala zarar verme, di ğer iki şüpheli hakk ında ise kasten yaralama ve tehdit suçlar ından 17/1/2017 tarihli iddianameyle kamu davas ı aç ılm ıştır. 10. Aybast ı Asliye Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 6/4/2017 tarihinde ba şvurucunun mala zarar verme suçundan 2.000 TL adli para cezas ıyla, iki ma ğdurun ise kasten yaralama suçlar ından 2.000 TL adli para cezas ıyla (2 kez) cezaland ırılmas ına miktar bak ımından kesin olarak karar vermi ştir. 11. Hükümler 26/7/2017 tarihinde infaz için Ba şsavc ılığa gönderilmi ştir. 12. Başsavc ılık 26/7/2017 tarihinde ba şvurucuya, mala zarar verme suçundan kesinleşen 2.000 TL adli para cezas ına ilişkin ödeme emri göndermi ştir. Ödeme emrinde başvurucunun belirlenen sürede ödeme yapmad ığı takdirde adli para cezas ının ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktar ınca cezas ının hapse çevrilerek günlük çal ışma süresi en az 2 saat ve en fazla 8 saat olmak kayd ıyla, iki saat çal ışma karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararl ı bir işte çal ıştırılacağı bildirilmi ştir. Ödeme emri ba şvurucuya 28/7/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. 13. Başsavc ılık 19/9/2017 tarihinde adli para cezas ının yasal süresinde ödenmedi ği gerekçesiyle 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ındaki Kanun'un 106. maddesinin (3) numaral ı fıkras ına göre hürriyeti ba ğlay ıcı cezay a çevrilmesine (2.000 TL adli para yerine 100 gün hapis), adli para cezas ından çevrilen bakiye hapis cezas ı karşılığında başvurucunun iki saatlik çal ışma karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararl ı bir işte çal ıştırılmas ına, ilam ın infaz ı için on gün içinde en yak ın Cumhuriyet başsavc ılığına müracaat etmesine, aksi hâlde adli para cezas ından çevrilen hapis cezas ının tamam ının aç ık ceza infaz kurumunda infaz edilece ğine dair ba şvurucuya ça ğrı kâğıdı göndermi ştir. Söz konusu ça ğrı kâğıdı başvurucuya 21/9/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucunun müracaat ından sonra Ünye Denetimli Serbestlik Müdürlü ğü taraf ından olu şturulan çal ışma protokolü gere ğince başvurucunun Aybast ı İlçe Müftülü ğü uhdesinde bulunan kurumlar ile birim ve eklentilerinde temizlik hizmetleri kapsam ında 22/11/2017 ila 26/12/2017 tarihlerinde kamu yarar ına çal ıştırılmas ı kararlaştırılm ıştır. Başvurucu bu protokolü 21/11/ 2017 tarihinde imzalam ıştır. 15. Başvurucunun 22/11/2017 ile 26/12/2017 tarihleri aras ında Aybast ı İlçe Müftülüğü bünyesinde 200 saat çal ıştırılmak suretiyle adli para cezas ı infaz edilmi ştir. 16. Başvurucu vekili 31/7/2017 tarihinde mala zarar verme suçunun kasten işlenebilen suçlardan oldu ğunu, iddiaya konu eylemde ise kas ıt unsurunun olmad ığını belirterek kanun yarar ına bozma talebinde bulunulmas ı için Adalet Bakanl ığı Ceza İşleri Genel Müdürlü ğüne başvurmuştur. 17. Ceza İşleri Genel Müdürlü ğü 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi gere ğince karar ın bozulmas ı için 27/9/2017 tarihinde Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ılığına müracaat etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 418. Yarg ıtay 8. Ceza Dairesi 17/5/2018 tarihinde, mala zarar verme suçunun kasten işlenebilen suçlardan oldu ğu, ihmalî davran ışlarla işlenememesi nedeniyle suçun yasal unsurlar ının oluşmad ığı gerekçesiyle beraat karar ı verilmesi gerekti ğini belirterek mahkûmiyet hükmünün kanun yarar ına bozulmas ına ve ba şvurucunun beraatine karar vermiştir. 19. Başvurucu, kanun yarar ına bozma ve beraat karar ından sonra infaz edilen 2.000 TL adli para cezas ının iadesi için 3/7/2018 tarihinde mahkemeye müracaat etmi ştir. 20. Mahkeme hükmedilen adli para cezas ının kamu yarar ına çal ışılarak infaz edildiği, infaz a şamas ında herhangi bir ödeme yap ılmad ığı gerekçesiyle ba şvurucunun talebini reddetmi ştir. 21. Başvurucunun bu karara kar şı yapt ığı itiraz Ünye A ğır Ceza Mahkemesince 20/7/2018 tarihinde reddedilmi ştir. 22. 27/7/2018 tarihinde kesinle şen karara kar şı başvurucu 31/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 23. 5275 say ılı Kanun un Adlî para cezas ının infaz ı" kenar ba şlıklı 106. maddesinin ilgili f ıkralar ı şöyledir: " (1) Adlî para cezas ı, Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesinin birinci fıkras ında belirtilen usule göre tayin olunacak bir miktar paran ın Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir. (2) Adlî para cezas ını içeren ilâm Cumhuriyet Ba şsavc ılığına verilir. Cumhuriyet savc ısı otuz gün içinde adlî para cezas ının ödenmesi için hükümlüye 20 nci maddenin üçüncü f ıkras ı uyar ınca bir ödeme emri tebli ğ eder. (3) Hükümlü, tebli ğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezas ını ödemezse, Cumhuriyet savc ısının karar ı ile ödenmeyen k ısma karşılık gelen gün miktar ı hapis cezas ına çevrilerek, hükümlünün iki saat çal ışmas ı karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararl ı bir işte çal ıştırılmas ına karar verilir. Günlük çal ışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlü ğünce belirlenir. Hükümlünün, hakk ında haz ırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyar ı ve önerilerine uymamas ı hâlinde, çal ıştığı günler hapis cezas ından mahsup edilerek kalan k ısm ın tamam ı aç ık ceza infaz kurumunda yerine getirilir. (8) (Değişik: 18/6/2014-6545/81 md.) Hükümlü, hapis yatt ığı veya kamuya yararl ı işt e çal ıştığı günlerin d ışındaki günlere kar şılık gelen paray ı öderse hapisten ç ıkart ılır vey a kamuya yararl ı işte çal ıştırılma sona erer. (9) (Değişik: 26/2/2008-5739/5 md.) 16 nc ı madde hükümleri sakl ı kalmak üzere, adl î para cezas ından çevrilen hapsin infaz ı ertelenemez ve bunun infaz ında koşullu salıverilm e hükümleri uygulanmaz. Hapse çevrilmi ş olmas ına rağmen hak yoksunluklar ı bak ımından esas al ınacak olan adlî para cezas ıdır. Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 5(10) (Mülga: 26/2/2008-5739/5 md.) (11) İnfaz edilen hapsin veya kamuya yararl ı işte çal ışman ın süresi, adlî para cezas ını tamam ıyla karşılamam ış olursa, geri kalan adlî para cezas ının tahsili için ilâm, Cumhuriyet Başsavc ılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayıl Amme Alacaklar ının Tahsil Usulü Hakk ında Kanuna göre kalan adlî para cezas ı tahsi l edilir. 24. 5271 say ılı Kanun'un 141., 309. ve 323. maddelerinin ilgili k ısm ı şöyledir: Tazminat istemi Madde 141 (1) Suç soru şturmas ı veya kovu şturmas ı sıras ında; e) Kanuna uygun olarak yakaland ıktan veya tutukland ıktan sonra haklar ında kovuşturmaya yer olmad ığına veya beraatlar ına karar verilen, .. Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlar ını, Devletten isteyebilirler. (3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci f ıkrada yazan hâller d ışında, suç soruşturmas ı veya kovu şturmas ı sıras ında kişisel kusur, haks ız fiil veya di ğer sorumluluk hâlleri de dâh i olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savc ılar ının verdikleri kararlar veya yapt ıklar ı işlemler nedeniyle tazminat davalar ı ancak Devlet aleyhine aç ılabilir. "" Kanun yarar ına bozma Madde 309 (1) Hâkim veya mahkeme taraf ından verilen ve istinaf veya temyi z incelemesinden geçmeksizin kesinle şen karar veya hükümde hukuka ayk ırılık bulundu ğunu öğrenen Adalet Bakanl ığı, o karar veya hükmün Yarg ıtayca bozulmas ı istemini, yasal nedenlerini belirterek Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ılığına yaz ılı olarak bildirir. (2) Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulmas ı istemini içeren yaz ısını Yarg ıtay ın ilgili ceza dairesine verir. (3) Yarg ıtay ın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yarar ına bozar. (4) Bozma nedenleri: c) Davan ın esas ını çözüp de mahkûmiyet d ışındaki hükümlere ili şkin ise, aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yarg ılamay ı gerektirmez. Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 6d) Hükümlünün cezas ının kald ırılmas ını gerektiriyorsa cezan ın kald ırılmas ına, daha hafif bir cezan ın verilmesini gerektiriyorsa bu hafif cezaya Yarg ıtay ceza dairesi do ğrudan hükmeder. "" Yeniden duru şma sonucunda verilecek hüküm Madde 323 (3) Yarg ılaman ın yenilenmesi sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmad ığı karar ının verilmesi halinde, önceki mahkûmiyet karar ının tamamen veya k ısmen infa z edilmesi dolay ısıyla kişinin uğrad ığı maddî ve manevî zararlar bu Kanunun 141 ilâ 14 4 üncü maddeleri hükümlerine göre tazmin edilir. V.İNCELEME VE GEREKÇE 25. Mahkemenin 16/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 26. Başvurucu 2.000 TL adli para cezas ı yerine iki ay boyunca kamuya yararl ı bir işte çal ışarak cezas ının infaz edildi ğini, hayvanc ılık ve çiftçilikle geçimini sa ğlad ığını, kamuya yararl ı işte çal ıştığı süre zarf ında işleriyle yeterince ilgilenemedi ğini, maddi ve manevi zarara u ğrad ığını belirterek kanun yarar ına bozma sonucunda beraatine kara r verilmesine kar şın adli para cezas ı miktar ının iade edilmemesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği, adil yarg ılanma hakk ı ile zorla çal ıştırma yasağının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 27. Bakanl ık görüşünde; hükümlünün hakk ında verilen adli para cezas ını 5275 say ılı Kanun'un 106. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca kamuya yararl ı bir işte çal ıştırılma suretiyle infaz etmesi akabinde kanun yarar ına bozma yoluna gidildi ği, verilen hükmün bozularak beraat karar ı verildiği, bu hâliyle 5271 say ılı Kanun'un 141. ve devam ı maddeleri uyar ınca başvurucunun tazminat isteminde bulunabilece ği değerlendirilerek -ba şvurucunun tazminat isteminde bulunmadan bireysel ba şvuru yapt ığı düşünüldüğünde- başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verilmesi gerekti ği bildirilmi ştir. B. Değerlendirme 28. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak " Zorla çal ıştırma yasağı" kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir: " Hiç kimse zorla çal ıştırılamaz. Angarya yasakt ır. Şekil ve şartlar ı kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çal ıştırmalar; ola ğanüstü hallerde vatanda şlardan istenecek hizmetler; ülk e ihtiyaçlar ının zorunlu k ıldığı alanlarda öngörülen vatanda şlık ödevi niteli ğindeki beden ve fikir çal ışmalar ı, zorla çal ıştırma say ılmaz." Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 729. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). İddialar ın tümünün zorla çal ıştırma ve angarya yasağı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 30. Anayasa n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 45. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurulabilmesi için olağan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. Temel hak ve özgürlüklere sayg ı, devletin tüm organlar ının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yarg ısal makamlar ın görevidir. Bu nedenle teme l hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddialar ının öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar taraf ından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavu şturulmas ı esast ır (Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 31. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulabilmesi için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyar ınca başvurucunun Anayasa Mahkemesi önüne getirdi ği şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve kan ıtlar ı zaman ında bu makamlara sunmas ı, ayn ı zamanda bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , 17). 32. Zorla çal ıştırmaya ili şkin olarak ne Anayasa'da ne de gerekçesinde bir tan ım bulunmaktad ır. Ancak zorla çal ıştırma kavram ının sözel anlam ından yola ç ıkıldığında çal ıştırılman ın zora (cebre) dayal ı olmas ı gerektiği anlaşılmaktad ır. Zor, eylemin iradili ğini ortadan kald ıran d ışsal bir unsur olup daha üstün bir iradenin buyurmas ının varl ığına işaret eder. Zor kullan ımından söz edilebilmesi için buyuran iradenin buyurulan iradeyi edilgenleştirmesi gerekir. Dolay ısıyla zora dayal ı çal ıştırma, bir kimsenin serbest iradesi bulunmadan çal ıştırılmas ıdır. Öte yandan zor (cebir) kavram ı, yapt ırım tehdidinin varl ığını şart k ılar. Esas ında bir buyurman ın zorakilik vasf ını kazanmas ı, yapt ırım tehdidi ile desteklenmi ş olmas ı sayesindedir. Yapt ırım tehdidi içermeyen buyurmalar, zora dayal ı olma vasf ını taşımaz. Bu durumda yapt ırım tehdidini içermeyen, buyurmaya dayal ı çal ıştırman ın zoraki/cebri oldu ğunun kabulü imkâns ızdır. Sonuç olarak zorla çal ıştırman ın kişinin iradesi dışında ve yapt ırım tehdidi alt ında yap ılmas ı biçiminde tan ımlanmas ı mümkündür ( Yasemin Balc ı [GK], B. No: 2014/8881, 25/7/2017, 63). 33. Başvuru formunda ba şvurucunun şikâyetinin 2.000 TL adli para cezas ının kendi iradesiyle kamuya yararl ı bir işte çal ıştırılarak infaz ın tamamlanmas ını müteakip mahkûmiyet hükmünün kanun yarar ına bozularak beraatine karar verilmesi, gönüllü olarak kamuya yararl ı bir işte çal ıştırılmas ının karşılığı olan 2.000 TL nin iade edilmemesine dayand ığı anlaşılm ıştır. 34. "İlgili Hukuk " k ısm ında aç ıkland ığı üzere mahkûmiyet hükmünün ola ğanüstü kanun yollar ıyla bozularak beraat veya ceza verilmesine yer olmad ığı karar ının verilmesi hâlinde önceki mahkûmiyet karar ının tamamen veya k ısmen infaz edilmesi dolay ısıyla kişinin uğrad ığı maddi ve manevi zararlar 5271 say ılı Kanun un 141. ila 144. maddeleri hükümlerine göre tazmin edilir. Buna göre ba şvurucunun hukuk sisteminde mevcut olan bu yolu kulland ığına dair bir bilgi sunmad ığı anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 835. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Kadir ÖZKAYA ve Y ıldız SEFERİNOĞLU bu görü şe kat ılmam ışlard ır. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA Kadir ÖZKAYA ve Y ıldız SEFER İNOĞLU'nun kar şıoylar ı ve OYÇOKLU ĞUYLA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 16/6/2021 tarihinde karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 9KARŞIOY İncelemeye konu olayda, mala zarar vermek suçundan ba şvurucu aleyhine hükmedilen 2000 TL para cezas ının, verilen süre içerisinde ödenmemesi üzerine 5275 say ılı Kanunun 106/3. maddesi gere ğince 200 saat kamu yarar ına çal ışmaya dönü ştürülüp tamamen infaz edilmesi söz konusudur. Bilahare kanun yarar ına bozma yoluna müracaat edilmesi sonucunda mahkûmiyet hükmü bozulmak suretiyle ba şvurucu hakk ında ayn ı olaya ili şkin olarak beraat karar ı verilmiştir. Bu karar ın verilmesiyle birlikte de ilgili hakk ında daha önce verilen ve infaz edilmi ş bulunan mahkûmiyet karar ı hukuk âleminde ortadan kalkm ış bulunmaktad ır. Hal böyle olunca da ba şvurucu bak ımından infaz edilmesi gereken bir ceza kalmam ış olmaktad ır. Başvurucunun, infaz edilmi ş bulunan ve fakat hukuki dayana ğı kalmayan cezan ın esas ını teşkil eden 2000 TL. nin kendisine iade edilmesi noktas ında yapt ığı müracaat, karar ı veren ilk derece mahkemesince reddedilmi ştir. İlgili bu karara kar şı ağır ceza mahkemesi nezdinde yapt ığı itirazdan da sonuç alamam ıştır. Çoğunluk, Ceza Muhakemesi Kanununun 141 ila 144. maddelerinde düzenlene n tazmin hükümlerinin olayda uygulanmas ı gerektiğinden bahisle ba şvuru yollar ının tüketilmedi ği gerekçesiyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir. CMK. 141 ila 144. maddelerinde düzenlenen tazminat imkân ı özü itibariyle korum a tedbirleri nedeniyle u ğran ılan zararlar ın giderilmesine olanak tan ıyan bir yoldur. Ayn ı Kanunun 323. maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde yeniden yarg ılama yap ılmas ı halinde önceki mahkûmiyet hükmünün beraata dönü şmesi durumunda ki şinin uğrad ığı zararlar ın CMK.n ın 141 ila 144. maddeleri çerçevesinde tazminine imkan vermektedir. Somut olay ımızda ise yeniden yarg ılama durumu söz konusu olmay ıp bir hükmün yaz ılı emir suretiyle ortadan kald ırılmas ı mevzu bahistir. Usul hükümlerinde k ıyas ın mümkün olabilece ği gözetildi ğinde, yeniden yarg ılama için geçerli olan bir kurumun kanun yarar ına bozma durumunda da cari olabilece ği iddia edilse de, incelemeye konu olayda tazmini gereken bir durumdan ziyade daha önce infa z edilmiş bir cezan ın netice itibar ıyla sonradan ortadan kalkmas ı nedeniyle dayanaks ız kalm ış olan daha önce yap ılm ış bulunan ödemenin iadesi istemi söz konusudur. Bu bir tazminat istemi değildir. Böyle bir durumda tazminata ili şkin dolayl ı hükümlerin uygulanmas ı yerine, karar ı veren mahkeme taraf ından infaz ın karşılığı olan bedelin ilgiliye verilmesi daha hukuki ve pratik bir uygulama olacakt ır. İnfaz, mahkûmiyetin ilk hali olan 2000 TL para cezas ı şeklinde infaz edilmesi ve sonradan mahkumiyetin beraata dönü şmesi durumunda hukuki dayana ğı ortadan kalkan infaz ın telafisi noktas ında karar ı veren mahkemenin paran ın iadesine karar verece ği gayet açıktır. Bu durumda karar mahkemesi yazaca ğı bir müzekkere ile infaz edilen miktar ın ilgiliye iadesini sa ğlayacakt ı. Başvuru Numaras ı: 2018/23577 Karar Tarihi : 16/6/2021 10Bu yol hem hukuki hem de etkili bir yoldur. Ço ğunluğun bu usulü z ımni olarak etkisiz kabul etmesi ilk derece mahkemesinin aleyhte verdi ği ve kanaatimizce hatal ı olan karar ına dayanmaktad ır. İlk derece mahkemesi kabul yönünde karar vermi ş olsayd ı kanune n maktu olan bir edimin iadesi geçekle şmiş olacakt ı. Edimin nakit olarak yap ılmam ış olmas ı iadenin nakit olarak yap ılmayacağı anlam ına gelemez. Ço ğunluğun belirtti ği usulün takip edilmesi durumunda da ayn ı miktar bedelin ilgilisine iadesine karar verilecek ve bu durumda da Maliyeye intikal etmemi ş bir bedelin muhatab ına ödemesi yap ılacakt ı. Bu yöntem ayn ı zamanda ço ğunluğun belirtti ği yönteme nazaran daha pratik bir yoldur. Uzun yarg ısal prosedürlerden uzak olarak ilk derece mahkemesinin verece ği ve durumu tespit eden bir karar ile hüküm icra edilmi ş olmaktad ır. Dahas ı genel bir uygulama olarak benzer durumlarda ilk derece mahkemeleri, verdikleri hükümlerin infaz ı noktas ında kendiliklerinden harekete geçtikleri gibi, ilgililerinin talebini beklemeden hükümsüz kalm ış infaz kar şılıklar ını da resen iade etmelidirler. Aksinin kabulü vatanda şlar ın hukuksuz bir şekilde cezaland ırılmas ı manas ına gelecektir. Somut olay ımızda da bu yöntemle infaz ın geri al ınmas ında bir beis bulunmamaktad ır. 200 saatlik kamu yarar ına çal ışman ın maddi bedelinin 2000 TL oldu ğu kanun hükümleri ile sabittir. Bu bedelin iadesi noktas ında tazminata ili şkin koşullar ın aranmas ına gerek yoktur. Burada iadenin gerekçesi u ğran ılan bir zarar olmas ından ziyade infaz edilen cezan ın hukuki dayanağının ortadan kalkm ış olmas ıdır. Cezan ın infaz ı nedeniyle u ğran ılan başka zararlar ın varl ığı halinde bunlar ın tazmini noktas ında CMK.n ın 141-144. maddelerindeki hükümlerin i şletilmesi mümkündür. 200 saatlik bir çal ışma nedeniyle kendi i şini yapamamaktan kaynaklanan zararlar bu kapsamda talep edilebilir. Ayn ı şekilde mahkûm edildi ği suçun niteli ği nedeniyle toplum nezdinde uğrad ığı manevi zararlar ın da bu kapsamda telafisi talep edilebilir. Bu gibi durumlarda karar mercileri olu şan zararlara ili şkin bir de ğerlendirme yapmak durumundad ırlar. Somut olaya ilişkin talepte ise bir zarar ın varl ığının araştırılmas ına gerek yoktur. Hukuki dayana ğını kaybetmiş ve infaz edilmi ş bulunan bir cezan ın kanunen kar şılığı belli olan bir miktar ın ilgilisine iade edilmesi durumu söz konusudur. Başvurucu, somut olayda karar vermeye salahiyetli bir mahkemeden talepte bulunmuş ve verilen red karar ına karşı itiraz yoluna ba şvurmak suretiyle kanuni yollar ı da tüketmiştir. Art ık başvuru yollar ının tüketilmedi ğinden söz etmek mümkün de ğildir. Çoğunluk da, ba şvurucunun tercih etti ği bu yolun hukuken geçerli olmad ığı veya etkili bulunmad ığını ileri sürememektedir. Öte yandan somut olayda CMK. 141 ila 144. maddelerinde i şaret edilen kanun yoluna ili şkin süre ko şullar ının yerine getirilme imkân ı ortadan kalkt ığından mevcut durum itibariyle ilgilinin müracaat ından bir sonuç alma olana ğı da bulunmamaktad ır. Hal böyle olunca ço ğunluğun aksi yöndeki görü şüne iştirak edilmemi ştir. Ba şkan Üye Kadir ÖZKAYA Y ıldız SEFERİNOĞLU