TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR N.Ö. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/1152) Karar Tarihi: 4/7/2019 Başvuru Numaras ı: 2016/1152 Karar Tarihi : 4/7/2019 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Engin YILDIRIM Üyeler : Recep KÖMÜRCÜ Muammer TOPALM. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Hilmi Can TURAN Başvurucu : N.Ö. I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ulusal ölçekte yay ın yapan bir gazetede yay ımlanan haber nedeniyle başvurucunun şeref ve itibar hakk ının ihlal edildi ği iddias
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR N.Ö. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/1152) Karar Tarihi: 4/7/2019 Başvuru Numaras ı: 2016/1152 Karar Tarihi : 4/7/2019 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Engin YILDIRIM Üyeler : Recep KÖMÜRCÜ Muammer TOPALM. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Hilmi Can TURAN Başvurucu : N.Ö. I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ulusal ölçekte yay ın yapan bir gazetede yay ımlanan haber nedeniyle başvurucunun şeref ve itibar hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 14/1/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Başvuruya Konu Davalara İlişkin Süreç 7. Başvurucu, eski bir bas ın mensubu olup olaylar ın meydana geldi ği tarihte Kad ın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanl ığında görevlidir. Ba şvurucu hakk ında ulusal ölçekte yay ın yapan Hürriyet gazetesinin (gazete) 10/6/2008 tarihli nüshas ında başvuruya konu bir haber yay ımlanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/1152 Karar Tarihi : 4/7/2019 38. Bahsi geçen haberin yay ımland ığı tarihte ba şvurucu ile e şi aras ında Ankara 3. Aile Mahkemesinde ba şlam ış olan boşanma davas ı derdesttir. Ayr ıca başvurucu hakk ında -derece mahkemelerinin kararlar ından anla şıldığı kadar ıyla- Ankara 3. Asliye Cez a Mahkemesinde, bir kad ına karşı cinsel taciz suçunu i şlediği iddias ıyla aç ılm ış bir kam u davas ı da bulunmaktad ır. 9. Gazetenin 1. sayfas ında "Aldatmadan Sorumlu Müdür" başlıklı ve 20. sayfas ında " Aldatmadan Sorumlu Daire Ba şkan ı" başlıklı bir haber yay ımlanm ıştır. Başvurucu ile bir kad ının birlikte çekilmi ş fotoğraflar ının da yer ald ığı haber şöyledir: "Aldatmadan Sorumlu Müdür - Kad ın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanl ığı'nda Daire Başkan ı olarak görev yaparken Ba şbakanl ık bünyesinde atanan N.Ö., 17 y ıllık eşi M. Han ım'a (51) bo şanma davas ı aç ınca işler kar ıştı. Karşı dava açan M.Ö., mahkemeye, kocas ının bilgisayar ında kay ıtlı değişik kad ınlarla otel odalar ında çektirdi ği fotoğraflar ını, sevişirken çekti ği video görüntülerini ve a şk mesajlar ını delil olarak sundu. N.Ö. Her şeyi inkâr etti ." 10. Başvurucu, bahsi geçen haberin yay ımlanmas ını takiben noter kanal ıyla bir ihtarname ile haberin düzeltilmesini ve göndermi ş olduğu tekzip metninin yay ımlanmas ını talep etmi ştir. 11. Başvurucunun gönderdi ği tekzip metni ilgili gazeteye tebli ğ edilmiş, ancak sonraki üç gün gazetede yay ımlanmam ıştır. Bunun üzerine ba şvurucunun yapt ığı cevap ve düzeltme talebi Ankara 12. Sulh Ceza Mahkemesince kabul edilmi ştir. Kararda, düzeltme metninin haberin yay ımland ığı gazetenin ayn ı sayfas ında ve sütunlarda ayn ı puntolarla ayn ı şekilde ekleme ve ç ıkartma yapmadan yay ımlanmas ına yer verilmi ştir. 12. Mahkemenin tekzibe ili şkin karar ına karşı, daval ı gazetenin itiraz ı Ankara 3. Asliye Ceza Mahkemesince reddedilmi ştir. Böylece ba şvurucunun tekzip talebine ili şkin sulh ceza mahkemesi karar ı kesinleşmiştir. 13. Tekzip metni Gazetenin 30/10/2008 tarihli nüshas ının 16. sayfas ının sağ iç köşesinde Ankara 12. Sulh Ceza Mahkemesinin karar ında belirtilen usule uyulmadan yay ımlanm ıştır. 14. Başvurucunun, söz konusu haberde kendisi hakk ında sarf edilen ifadelerin ki şilik haklar ını zedelediği iddias ıyla gazete aleyhine açt ığı tazminat davas ı ise Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) taraf ından 11/3/2014 tarihinde reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde; ilgili haberin ba şvurucunun taraf oldu ğu boşanma ve ceza davalar ında yer alan hususlara ili şkin olduğu, davaya konu haberin adli makamlara intikal etmi ş olaylar a dayand ığı, haberin toplumsal ilgi, güncellik ve gerçeklik s ınırlar ı içerisinde kald ığı ve davac ının kişilik haklar ına bir sald ırının söz konusu olmad ığı belirtilmi ştir. 15. Başvurucu, ilk derece mahkemesinin ret karar ını temyiz etmi ş, ancak Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi (Daire) 31/3/2014 tarihinde Mahkemenin karar ını onam ıştır. 16. Başvurucu, Yarg ıtay ın onama karar ına karşı karar düzeltme talebinde bulunmuş, bu talep de ayn ı Daire taraf ından 12/11/2015 tarihinde reddedilmi ştir. Başvurucu ret karar ını 21/12/2015 tarihinde ö ğrenmiştir. Başvuru Numaras ı: 2016/1152 Karar Tarihi : 4/7/2019 417. Başvurucu 14/1/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Başvuru Konusu Olmayan Davalara İlişkin Süreç 18. Başvurucunun ba şvuruya konu olan haber öncesi ba şlayan boşanma davas ı ile cinsel taciz nedeniyle aç ılan ceza davas ı tazminat davas ıyla eş zamanl ı olarak devam etmi ştir. Yarg ılama neticesinde ba şvurucu, e şinden boşanm ış; ceza davas ında ise haberde sevgilisi olduğu belirtilen foto ğraftaki kad ına karşı cinsel taciz suçunu i şlediği kabul edilerek mahkûm edilmiştir. Ancak ba şvurucu hakk ındaki bu ceza davas ı, daha sonra mü ştekinin şikâyetinden vazgeçmesi üzerine dü şmüştür. 19. Başvurucu hakk ında cinsel taciz suçu nedeniyle verilen mahkûmiyet karar ı ile davan ın düşmesi aras ındaki süreçte gazete, ba şvurucunun cinsel taciz suçu dolay ısıyla hüküm ald ığını üç kez haber yapm ış ve ilgili haberleri gazetenin internet sitesinde yay ımlam ıştır. Başvurucu, davan ın düştüğünü ve kendisinin masum oldu ğunu ileri sürerek ilgili haberlerin gazetenin internet sitesinden kald ırılmas ını mahkemelerden talep etmi ştir. Ankara 6. Sulh Ceza Mahkemesi, Ankara 25. Asliye Ceza Mahkemesi ve Ankara 23. Sulh Ceza Mahkemesi, başvurucunun alm ış olduğu ceza hükmüne ili şkin olarak yap ılan haberlerin gazetenin interne t sitesinden kald ırılmas ına karar vermi ştir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 20. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu nun "Davalar" kena r başlıklı 25. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ... Davac ının, maddî ve manevî tazminat istemleri ... bulunma hakk ı sakl ıdır. ..." B. Uluslararas ı Hukuk 21.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Haci Bo ğatekin, B. No: 2014/18101, 26/10/2017, 16-20. V.İNCELEME VE GEREKÇE 22. Mahkemenin 4/7/2019 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 23. Başvurucu, gazetede hakk ında yay ımlanan haberlerin gerçe ği yans ıtmad ığını, ilgili haberler nedeniyle toplum nazar ında küçük dü ştüğünü, iş ve arkada ş çevresinde zor durumda kald ığını, ailevi ili şkilerinin bozuldu ğunu, rencide oldu ğunu ve onurunun k ırıldığını ifade etmi ştir. Başvurucu tekzip metninin ilgili gazetede mahkeme ilam ına uygun bir şekilde Başvuru Numaras ı: 2016/1152 Karar Tarihi : 4/7/2019 5yay ımlanmad ığını, daval ı gazeteye kar şı açm ış olduğu tazminat davas ının da reddedilmesi ile şeref ve itibar hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca Anayasa'n ın 36., 38., 41., 138. ve 141. maddelerinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. B. Değerlendirme 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Anayasa Mahkemesi mevcut ba şvuruya benzer başvurularda, ba şvurucunun şeref ve itibar hakk ı ile daval ılar ın ifade özgürlü ğü aras ında adil bir dengenin gözetilip gözetilmedi ğini değerlendirmektedir ( Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2004, 27; İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 49). Bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 17. maddesi ba ğlam ında incelenmesi uygun görülmü ştür. Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, ya şama, maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir." 1. Genel İlkeler a. Bireyin Şeref ve İtibar ının Korunmas ında Devletin Pozitif Yükümlülü ğü 25. Bireyin ki şisel şeref ve itibar ı, Anayasa n ın 17. maddesinde yer alan manevi varl ık kapsam ında yer almaktad ır. Devletin bireyin manevi varl ığının bir parças ı olan kişisel şeref ve itibar ına üçüncü ki şilerin sald ırılar ını önlemek şeklinde pozitif yükümlülü ğü bulunmaktad ır (Adnan Oktar (3) , B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 33). Şeref ve itibara yönelik olarak bas ın ve yay ın yolu ile yap ılan sald ırılara karşı bireyin korunmamas ı hâlinde Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ı ihlal edilmi ş olabilir ( Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 36; İlhan Cihaner (2) , 42). b. Demokratik Toplum Düzeninin Bir Gere ği Olarak İfade ve Bas ın Özgürlüğü 26. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile onun özel güvencelere ba ğlanm ış şekli olan ve Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlü ğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olduğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir (Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 69; Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 34-36). Bu bağlamda ifade özgürlü ğü ile bas ın özgürlü ğü herkes için geçerlidir ve demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Bekir Coşkun, 34-36). Bas ın özgürlü ğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi, bunlara ili şkin bir kanaat olu şturmas ı için en iyi araçlardan birini sağlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2) , 63). c. Çat ışan Haklar Aras ında Dengeleme 27. Anayasa Mahkemesi benzer ba şvurularda, ba şvurucunun Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında koruma alt ına al ınan kişisel itibar ın korunmas ını isteme hakk ı ile şikâyet konusu haberi yapan ki şilerin Anayasa n ın 28. maddesinde güvence alt ına al ınan bas ın özgürlü ğü ve bu özgürlükle ba ğlant ılı olarak Anayasa n ın 26. maddesinde güvence Başvuru Numaras ı: 2016/1152 Karar Tarihi : 4/7/2019 6altına al ınan ifade özgürlü ğü aras ında adil bir dengenin gözetilip gözetilmedi ğini değerlendirmektedir ( Nilgün Halloran , 27, 41, 52; Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, 49; İlhan Cihaner (2) , 49; Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 56-58). Bu, soyut bir de ğerlendirme de ğildir. 2.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 28. Başvuru konusu haber, yay ımland ığı tarihte devam etmekte olan, ba şvurucunun da taraf oldu ğu boşanma ve ceza davalar ında yer alan olgulara ili şkindir. 29. Yay ında kamu yarar ı bulunup bulunmad ığı, yay ının genel yarara ili şkin bir tart ışmaya katk ı sağlay ıp sağlamad ığı, toplumsal ilginin varl ığı ve konunun güncel olup olmad ığı, hedef al ınan kişinin kim oldu ğu, ünlülük derecesi ile ilgili ki şinin önceki davran ışlar ı çat ışan haklar aras ında dengeleme yap ılabilmesi için mevcut olaya uygulanabilir (Hasan Ye şildağ, B. No: 2015/2653, 12/12/2018, 24). Somut olayda ilgili haberin yap ıldığı tarihte ba şvurucu, Kad ın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanl ığında görev yapan bir kamu görevlisidir. Ba şvurucunun toplumsal konumu onun hakk ında yap ılan ve evlilik d ışı ilişki yaşadığına iddia eden bir habere toplumun ilgi gösterece ği aç ıktır. 30. Bas ın özgürlü ğü ilgililerin meslek ahlak ına sayg ı göstermelerini, do ğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etmelerini zorunlu k ılmaktad ır. Dolay ısıyla haber verme görevi zorunlu olarak ödev ve sorumluluklar ile bas ın kuruluşlar ının kendiliğinden uymalar ı gereken s ınırlar içermektedir ( Orhan Pala , B. No: 2014/2983, 15/2/2017, 48; Medya Gündem Dijital Yay ıncılık Ticaret A. Ş. [GK], B. No: 2013/2623, 11/11/2015, 42, 43; Kadir Sağdıç, 53, 54; İlhan Cihaner (2) , 60, 61). 31. Başvurucunun en temel iddias ı başvuruya konu olan haberin gerçe ği yans ıtmad ığıdır. Başvuruya konu haberde, ileri sürülen olay ve olgular ın başvurucunun eski eşinin boşanma davas ında ileri sürdü ğü iddialar oldu ğu aç ıkça belirtilmi ştir. Bundan ba şka başvurucunun açm ış olduğu tazminat davas ına bakan ilk derece mahkemesi de davaya konu haberin adli makamlara intikal etmi ş olaylara dayand ığını, haberin toplumsal ilgi, güncelli k ve gerçeklik s ınırlar ı içinde kald ığını kabul etmi ştir. 32. İlk derece mahkemesinin söz konusu kanaatini payla şmamak için bir nede n görülmemi ş ve sonuç olarak ilgili haberin verilmesinde bas ın kurulu şunun gerçe ği çarpt ırmad ığı, doğru ve güvenilir bilgi vermeye çal ıştığı, dolay ısıyla bas ın özgürlü ğünü kullan ırken uymas ı gereken s ınırlar içinde kald ığı kanaatine var ılm ıştır. 33. Yukar ıdaki değerlendirmelerin tamam ı ve yarg ı mercilerinin farkl ı çıkarlar ı dengelerken sahip olduklar ı takdir paylar ı da dikkate al ındığında, somut olayda devleti n başvurucunun şeref ve itibar hakk ı bağlam ındaki pozitif yükümlülüklerine ayk ırı davranmad ığı değerlendirilmi ştir. 34. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda bir ihlal bulunmad ığı aç ık olan ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). Başvuru Numaras ı: 2016/1152 Karar Tarihi : 4/7/2019 735. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvuru konusu olayda şeref ve itibar hakk ının ihlal edilmediği aç ık olduğundan ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.Şeref ve itibar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 4/7/2019 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Engin YILDIRIM Recep KÖMÜRCÜ Muammer TOPAL Üye Üye M.Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU