TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULKER İM AKDO ĞAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/17192) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/17192 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Abdulkerim AKDO ĞAN 2. Nesibe AKDO ĞAN 3. Ömer Can AKDO ĞAN Başvurucular Vekili : Av. Vedat AYDIN I. BAŞVURU
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULKER İM AKDO ĞAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/17192) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/17192 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Abdulkerim AKDO ĞAN 2. Nesibe AKDO ĞAN 3. Ömer Can AKDO ĞAN Başvurucular Vekili : Av. Vedat AYDIN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, murisin vefat ı nedeniyle destekten yoksun kalma tazminat ının tahsili istemiyle aç ılan davada yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formlar ı ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. 2019/17282 ba şvuru numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ının 2019/17192 ba şvuru numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine, 2019/17282 ba şvuru numaral ı bireysel başvuru dosyas ının kapat ılmas ına, incelemenin 2019/17192 ba şvuru numaral ı bireysel başvuru dosyas ı üzerinden yürütülmesine karar verildi. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/17192 Karar Tarihi : 14/10/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu Nesibe'nin kendi ad ına asaleten çocuklar ı (diğer başvurucular) ad ına velayeten 19/1/2010 tarihinde açt ığı davada yarg ısal süreç, Gürp ınar Asliye Hukuk Mahkemesinin (E.2017/275, K.2018/36) 14/3/2018 tarihli karar ının Yarg ıtay 17. Huku k Dairesinin 7/3/2019 tarihli karar ıyla onanmas ı üzerine sona ermi ştir. Başvurucular, yarg ılaman ın uzun sürdü ğü iddias ıyla 15/5/2019 tarihinde yapt ıklar ı başvuru 2019/17282 numaras ına kaydedilmi ştir. 9. Başvurucu Nesibe'nin kendi ad ına asaleten çocuklar ı (diğer başvurucular) ad ına velayeten 19/1/2010 tarihinde açt ığı diğer bir davada yarg ısal süreç, Gürp ınar Asliye Hukuk Mahkemesinin (E.2017/130, K.2017/189) 19/7/2017 tarihli karar ının Yarg ıtay 17. Huku k Dairesinin 13/12/2018 tarihli karar ıyla bozulmas ı üzerine halen devam etmektedir. Başvurucular yarg ılaman ın uzun sürdü ğü iddias ıyla 15/5/2019 tarihinde yapt ıklar ı başvuru 2019/17192 numaras ına kaydedilmi ştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Mahkemenin 14/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 11. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden12. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaş ıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). Başvuru Numaras ı: 2019/17192 Karar Tarihi : 14/10/2020 415. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davalarda sona eren 9 y ıl 2 ayl ık ve halen devam eden 10 y ıl 9 ayl ık yarg ılama sürelerinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 16. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 18. Başvurucular, ihlalin tespiti ile her ba şvuru için ayr ı ayr ı; Abdulkerim Akdo ğan 10.000 TL, Nesibe Akdo ğan 20.000 TL, Ömer Can Akdo ğan 15.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 19. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 20. 2019/17282 numaral ı birleştirilen ba şvuru yönünden ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara net 16.000 TL manevi tazminat ın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 21. 2019/17192 numaral ı başvuru konusu yarg ılama yönünden de ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara net 24.000 TL manevi tazminat ın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 729,20 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.729,20 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2019/17192 Karar Tarihi : 14/10/2020 5B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. 1. 2019/17282 numaral ı başvuru yönünden ba şvuruculara net 16.000 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKEN ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, 2. 2019/17192 numaral ı başvuru yönünden ba şvuruculara net 24.000 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKEN ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 729,20 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.729,20 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Gürp ınar Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2017/275; E.2019/91) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 14/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Hicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş