TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞADİYE ÜNLÜ TURAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/23122) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı : 2018/23122 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Şadiye ÜNLÜ TURAL Vekilleri : Av. Turabi TURAL Av. Öner Fazl ı ÖZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tapu iptali ve tescil davas ının reddedilmesi n
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞADİYE ÜNLÜ TURAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/23122) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı : 2018/23122 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Şadiye ÜNLÜ TURAL Vekilleri : Av. Turabi TURAL Av. Öner Fazl ı ÖZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tapu iptali ve tescil davas ının reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvurucu 27/1/2021 tarihinde ölmü ştür. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu Mersin'in Silifke ilçesi Ye şilovac ık beldesi Dalyan Mahallesi'nde kâin ve bir kooperatif taraf ından inşa edilen tatil sitesinde ba ğıms ız bölüm sahibi iken imar plan ının ilgili mahkeme taraf ından iptali üzerine tatil sitesinin bulundu ğu taşınmazlar kadastro parseline dönü şmüş ve kooperatifin mülkiyetine geri dönmü ştür. Başvuru Numaras ı : 2018/23122 Karar Tarihi : 26/5/2022 26. Başvurucunun tapu iptali ve tescil istemiyle kooperatif, belediye ve hazine aleyhine 26/4/2011 tarihinde açt ığı dava, Silifke 3. Asliye Hukuk Mahkemesince 4/9/2014 tarihinde, ba şvurucunun talebinin ancak imar uygulamas ı kapsam ında tesis edilecek idari bir işlemle çözüme kavu şturulabilece ği gerekçesiyle reddedilmi ştir. 7. Karar, Yarg ıtay 20. Hukuk Dairesinin 26/9/2017 tarihli karar ıyla onanm ış; karar düzeltme istemi de ayn ı Dairenin 3/7/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Nihai karar 3/8/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 8. Anayasa Mahkemesinin 26/5/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 9. Başvurucu; tapu iptali ve tescil davas ının reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 10. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 49. maddesinin (7) numaral ı fıkras ı şu şekildedir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şu şekildedir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, kararlar ın infaz ında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 12. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun " Dava sıras ında taraflardan birinin ölümü " kenar ba şlıklı 55. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şu şekildedir: "Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasç ılar miras ı kabul veya reddetmemi şse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim,gecikmesinde sak ınca bulunan hâllerde, talep üzerine davay ı takip için kayy ım atanmas ın a karar verebilir." 13. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesi şu şekildedir: "Miras, üç ay içinde reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasç ılar için mirasç ı olduklar ını daha sonra ö ğrendikleri ispa t edilmedikçe mirasb ırakan ın ölümünü ö ğrendikleri; vasiyetname ile atanm ış mirasç ılar için mirasb ırakan ın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildi ği tarihten i şlemeye ba şlar." Başvuru Numaras ı : 2018/23122 Karar Tarihi : 26/5/2022 314. Başvurunun incelemesi devam ederken ba şvurucunun 27/1/2021 tarihinde öldüğü nüfus kay ıtlar ından anla şılm ıştır. 15. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21) karar ında başvurucunun bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda ba şvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyece ğine ilişkin ilkelerini belirlemiştir. An ılan karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "18. Uygulamada hukuk yarg ılamalar ında, taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecek hükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde mirasç ılar ın haklar ını etkilemesi nedeniyle davaya mirasç ılar taraf ından devam edilebilece ğinin kabul edildi ği hallerde, mahkemelerce mirasç ılara usulüne uygun olarak tebligat yap ılarak miras ı reddetmeye n mirasç ılar ın mecburi dava arkada şı olarak davada yer almalar ının sağland ığı görülmektedir (Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K. 2015/21189, 26/11/2015). 19. Asli görevi Anayasa'y ı yorumlamak, böylece Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve s ınırlar ını belirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme ) bireysel ba şvuru yolunda ba şvurucular ın başvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukar ıda yer verilen usulü benimseyerek 4721 say ılı Kanun'un an ılan hükümlerindeki tarihleri tespit etme ve buna göre miras ı reddetmeyen mirasç ılar ın başvuruya devam etmelerini sa ğlama yükümlülü ğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerine getirmesi önünde engel te şkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel i şlevinden uzaklaştırabilecek olmas ı nedeniyle bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun dü şmediği görülmektedir. 20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendine göre ba şvurunu n incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ılmas ı hâlinde başvurunun dü şmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2 ) numaral ı fıkras ı gereği Anayasa'n ın uygulanmas ı, yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde ba şvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 21. Yukar ıda yer verilen aç ıklamalar do ğrultusunda Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâller gibi ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ıldığı durumlarda, ba şvurucular ın vefa t etmesi hâlinde ba şvuruya devam edilmesinin sa ğlanmas ı yönünden öncelikli yükümlülü ğün başvuruya devam etme haklar ı olan şahıslarda bulundu ğu kabul edilmelidir." 16. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri içtihad ından sonraki dönemde, bireysel ba şvuru devam ederken ba şvurucunun ölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendili ğinden Anayasa Mahkemesine ba şvurarak ba şvuruya devam etmek istedi ğini bildiren mirasç ılar ın -menfaatlerinin bulunup bulunmad ığını da gözeterek- başvurular ını incelemi ştir (diğerleri aras ından bkz. Ayten Ye ğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018 [ölümden yakla şık üç ay sonra]; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasç ılar ın başvuruyu devam ettirme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmedi ği hâllerde ise dü şme karar ı verilmektedi r (Şükran Çopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, 22; Abbas Çelik ve di ğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, 26-29; Ali Sedat Yücelik ve di ğerleri, B. No: 2015/2574, 9/5/2018, 22-25; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, 19). Başvuru Numaras ı : 2018/23122 Karar Tarihi : 26/5/2022 417. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163, 9/1/2019, 17-20) karar ında bireysel ba şvuru yap ıldıktan sonra ölen ba şvurucular ın mirasç ılar ının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul sürenin -hakl ı mazeretler sakl ı kalmak kayd ıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmi ştir. 18. Somut olayda bireysel ba şvuru tarihinden sonra ba şvuru süreci devam ederken 27/1/2021 tarihinde ba şvurucunun ya şam ını yitirdiği anlaşılm ıştır. Ancak ba şvurucunun mirasç ılar ı ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde ba şvuruyu devam ettirmek istediklerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemi ştir. Öte yandan ba şvurunun incelenmesini devam ettirmeyi gerekli k ılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden birinin de bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvurucunun ölümü nedeniyle DÜ ŞMESİNE, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 26/5/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.