TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MELAHAT B İNZET BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/16869) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Melahat B İNZET Vekili : Av. Hikmet TEPE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, emekli ikramiyesinin ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildiğ
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MELAHAT B İNZET BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/16869) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Melahat B İNZET Vekili : Av. Hikmet TEPE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, emekli ikramiyesinin ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/6/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu 9/1/1979 tarihinde Ad ıyaman PTT Müdürlü ğünde memur olarak göreve ba şlam ıştır. Başvurucu 8/6/1984 tarihli ve 233 say ılı Kamu İktisadi Te şebbüsleri Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname (233 say ılı KHK) uyar ınca 1/9/1987 tarihinde sözleşmeli statüye geçmi ş ve 8/6/1949 tarihli ve 5434 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanunu'na tabi olarak çal ışmaya devam etmi ştir. 6. Başvurucu, Ad ıyaman PTT merkez müdürü olarak görev yapt ığı s ırada, hakk ında zimmet suçunu i şlediği iddias ıyla Ad ıyaman Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından 13/8/1996 tarihinde iddianame düzenlenmi ştir. Başvurucunun sözle şmesi, ayn ı suçta n geçirdiği soruşturma sonucunda, 22/1/1990 tarihli ve 399 say ılı Kamu İktisadi Te şebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 say ılı KHK'n ın Baz ı Maddelerinin Yürürlükten Kald ırılmas ına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin (399 say ılı KHK) 45. maddesinin birinci f ıkras ının (d) bendi uyar ınca 12/11/1996 tarihinde feshedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 37. Ad ıyaman 1. A ğır Ceza Mahkemesinin ba şvurucunun zimmet suçundan mahkûmiyetine dair karar ı, Yarg ıtay 5. Dairesince 7/5/1998 tarihinde bozulmu ştur. Yeniden yap ılan yarg ılama sonucunda 20/2/2014 tarihinde dü şme karar ı verilmiştir. Kararda başvurucunun zimmet suçundan cezaland ırılmas ı için kamu davas ı aç ılm ışsa da suç tarihini n 1996 y ılı May ıs ay ı olduğu ve zamana şımı süresinin doldu ğu ifade edilmi ştir. Başvurucu hakk ında verilen dü şme karar ı, Yarg ıtay 5. Dairesince 8/5/2018 tarihinde düzeltilerek onanm ış ve kesinle şmiştir. 8. Başvurucu, PTT Genel Müdürlü ğünden sonra farkl ı kanunlara tabi olarak çal ışmış ve hizmet birle ştirmesi yaparak emekli olmu ştur. Başvurucunun sözle şmesinin feshine kadar geçen sözle şmeli çal ışmas ı olan toplam 17 y ıl 9 ay 14 gün hizmeti ve daha sonra farkl ı kanunlara tabi çal ışmalar ından olan 2 ay 2 gün ve 2 y ıl 24 gün hizmetleri birleştirilerek toplam 20 y ıl 10 gün hizmeti esas al ınarak kendisine 1/12/2016 tarihinden itibaren emekli maa şı bağlanm ıştır. 9. Ard ından başvurucu, 5434 say ılı Kanun kapsam ında PTT kurumunda çal ıştığı döneme ili şkin olarak taraf ına emekli ikramiyesi ödenmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) 7/8/2017 tarihinde yapt ığı başvuru 6/10/2017 tarihli i şlemle reddedilmi ştir. Kararda; devlet memurlu ğundan ç ıkarma cezas ı alanlara mevzuat uyar ınca emekli ikramiyesi ödenemeyece ği, başvurucunun sigortal ı çal ıştığı ve sözle şmesinin 399 say ılı KHK'n ın 45. maddesinin birinci f ıkras ının (d) bendi uyar ınca feshedildi ği, başvurucunun devlet memurluğu görevinin k ıdem tazminat ına hak kazanacak şekilde sona ermedi ğinden bahisle emekli ikramiyesi ödenmesi talebinin reddedildi ği ifade edilmi ştir. 10. Başvurucu, i şlemin iptali ve emeklilik ikramiyesinin yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebiyle 8/11/2017 tarihinde Ankara 17. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. Başvurucu, dava dilekçesinde; görevine son verilmesi i şleminin temelinde yer alan ceza davas ında düşme karar ı verildiğini, memuriyetten ç ıkar ılmas ını gerektirecek yasal dayanağın kalmad ığını ve bu nedenle ba şvurusunun reddinin hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmüştür. 11.İdare Mahkemesi 27/9/2018 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucunun 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci f ıkras ı kapsam ında geçen hizmetlerinin tek ba şına emekli ikramiyesi ödenmesi için yeterli olmad ığı vurgulanm ıştır. Başvurucunun 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ında Emekli Sand ığına tabi görevinin 25/8/1971 tarihli ve 1475 say ılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak sona ermediği, geçirdiği bir soru şturma nedeniyle görevine son verildi ği belirtilmi ştir. Bununla birlikte her ne kadar hakk ında zimmet suçundan verilen mahkûmiyet hükmünün zamana şımı süresinin dolmas ı nedeniyle sonradan dü şürülmesine karar verilmi ş ise de kanunen öngörüle n 20 y ıllık süreyi doldurmad ığı anlaşıldığından başvurucuya emekli ikramiyesi ödenmemesine dair tesis edilen i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı izah edilmi ştir. 12. Başvurucunun istinaf ba şvurusunu inceleyen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi, verdi ği 6/3/2020 tarihli karar ıyla istinaf ba şvurusunun reddine kesin olarak karar vermi ştir. 13. Nihai karar 7/5/2020 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 19/6/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 4IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1.İlgili Mevzuat 14. 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci ve ikinci f ıkralar ı şöyledir: "Hizmet sürelerinin tamam ı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 say ılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sa ğlık Sigortas ı Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsam ında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullü ğü ayl ığı bağlanan veyahut toptan ödeme yap ılan asker ve sivil tüm i ştirakçilere, her tam fiili hizmet y ılı için ayl ık bağlamay a esas tutar ın bir ayl ığı emekli ikramiyesi olarak verilir. Birinci f ıkra kapsam ına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 say ılı Kanunu n geçici 4 üncü maddesi kapsam ında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 say ılı Sosya l Güvenlik Kurumlar ına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birle ştirilmesi Hakk ında Kanunun 8 inci maddesi uyar ınca birle ştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, ya şlılık ya da malullük ayl ığı bağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 say ılı Kanunun geçici 4 ünc ü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kurulu ş ve ortakl ıklarda geçen çal ışmalar ının, 25/8/1971 tarihli ve 1475 say ılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak sona ermi ş olmas ı şart ıyla emekli ikramiyesi ödenir." 15. 31/5/2006 tarihli ve 5510 say ılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sa ğlık Sigortas ı Kanunu'nun geçici 4. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmad ığı takdirde; i ştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibar ıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci f ıkras ının (c) bend i kapsam ına al ınanlar, bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihten önce 5434 say ılı Kanun hükümlerine tabi olarak çal ışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci f ıkras ının (c) bendine tabi olarak yeniden çal ışmaya başlayanlar ile bunlar ın dul ve yetimleri hakk ında bu Kanunla yürürlükten kald ırılan hükümleri de dahil 5434 say ılı Kanun hükümlerine göre işlem yap ılır. Bu f ıkra kapsam ına girenlerden 375 say ılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesi kapsam ında bulunanlar ın emekli kesenekleri ile kurum kar şılıklar ının hesab ında, işgal ettikleri kadrolar için ilgili mevzuat ında belirlenen unsurlar esas al ınır. Bu madde kapsam ına girenlerin ayl ıklar ının bağlanmas ı, art ırılmas ı, azalt ılmas ı, kesilmesi, yeniden ba ğlanmas ı, toptan ödemeleri, ilgi devam ı, ihya ve borçlanmalar ı, diğer ödemeler ve yard ımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakk ında bu Kanunla yürürlükten kald ırılan hükümleri de dahil 5434 say ılı Kanun hükümlerine göre i şlem yap ılır ve bu maddenin uygulanmas ında mülga 2829 say ılı Kanun hükümleri ayr ıca dikkate al ınır. Ancak, Polis Akademisinde ö ğrenim görmekte olan ö ğrencilerin yetim ayl ıklar ı bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin ödenmeye devam edilir." 16. 25/8/1971 tarihli ve 1475 say ılı İş Kanunu'nun " Kıdem Tazminat ı" başlıklı 14. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu Kanuna tabi i şçilerin hizmet akitlerinin: 1. İşveren taraf ından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaral ı bendinde gösterilen sebepler d ışında, Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 52. İşçi taraf ından bu Kanunun 16 nc ı maddesi uyar ınca, 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolay ısıyle, 4. Bağlı bulunduklar ı kanunla veya Cumhurba şkanl ığı kararnamesiyle kurulu kurum veya sand ıklardan ya şlılık, emeklilik veya malullük ayl ığı yahut toptan ödeme alma k amac ıyla; 5. 506 Say ılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen ya şlar d ışında kalan di ğer şartlar ı veya ayn ı Kanunun Geçici 81 inc i maddesine göre ya şlılık ayl ığı bağlanmas ı için öngörülen sigortal ılık süresini ve prim ödeme gün say ısını tamamlayarak kendi istekleri ile i şten ayr ılmalar ı nedeniyle, Feshedilmesi veya kad ının evlendiği tarihten itibaren bir y ıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya i şçinin ölümü sebebiyle son bulmas ı hallerinde i şçinin işe başlad ığı tarihten itibaren hizmet aktinin devam ı süresince her geçen tam y ıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutar ında k ıdem tazminat ı ödenir. Bir y ıldan artan süreler için de ayn ı oran üzerinden ödeme yap ılır." 17. 24/5/1983 tarihli ve 2829 say ılı Sosyal Güvenlik Kurumlar ına Tabi Olara k Geçen Hizmetlerin Birle ştirilmesi Hakk ında Kanun'un 4. maddesi şöyledir: "Kurumlara tabi çe şitli işlerde çal ışmış olanlar ın hizmet süreleri, ayn ı tarihlere rastlamamak kayd ıyla bu Kanuna göre ayl ık bağlanmas ına hak kazan ıldığında birleştirilir. Ancak, hizmet süreleri toplam ının ayl ık bağlanmas ına yeterli olmamas ı halinde, b u Kanun hükümleri uygulanmaz." 18. 399 say ılı KHK'n ın "Sözleşmenin feshi ve sona ermesi" kenar başlıklı 45. maddesinin birinci f ıkras ının (d) bendi şöyledir: "Teşebbüs veya ba ğlı ortakl ıklarda çal ışan sözleşmeli personelin sözle şmesi aşağıdaki hallerde feshedilir: ... d) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile sözle şme hükümlerine ayk ırı davran ışlarda bulunmak, ..." 19. 399 say ılı KHK'n ın "Disiplin cezalar ına itiraz" kenar başlıklı 47. maddesi şöyledir: "Disiplin cezalar ına karşı yap ılacak itirazlarda süre, karar ın ilgiliye tebli ğ tarihinden itibaren 7 gündür. İtiraz mercileri bu itiraz ı doğrudan do ğruya karara ba ğlayabilece ği gibi dosya vey a belgelerin bir kez daha incelenmesini cezay ı teklif eden merciden isteyebilirler. Süresi içinde itiraz edilmez veya yap ılan itiraz red edilirse onaylanan cezalar kesinleşir ve sicile i şlenir." 20. 399 say ılı KHK'n ın "Disiplin cezalar ının kesinle şmesi" kenar başlıklı 48. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 6"Sözleşmenin feshini gerektiren disiplin cezalar ının kesinleşmesi; teşebbüs veya ba ğlı ortakl ık yönetim kurullar ının karar ına bağlıdır." 21. 399 say ılı KHK'n ın "Ceza kovu şturmas ı ile disiplin kovu şturmas ının bir arada yürütülmesi" kenar başlıklı 49. maddesi şöyledir: "Sözleşmeli personel hakk ında, ayn ı olaydan dolay ı ceza kovu şturmas ının başlam ış olmas ı disiplin kovu şturmas ının yap ılmas ını engellemez ve ceza kovu şturmas ı sonunda sözleşmeli personelin hüküm giymesi veya hakk ında beraat yahut takipsizlik karar ı verilmesi, ayr ıca disiplin cezas ının uygulanmas ına engel olmaz." 2. Dan ıştay İçtihad ı 22. Dan ıştay Onikinci Dairesinin 5/12/2019 tarihli ve E.2018/6297, K.2019/9824 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Yukar ıda yer verilen mevzuat ın değerlendirilmesinden; Emekli Sand ığına tabi bir görevde bulunup bu görevinden ayr ılarak başka bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olarak çal ıştıktan sonra ya şlılık/emekli ayl ığı bağlananlara Emekli Sand ığına tabi olarak geçen hizmet süresi için emekli ikramiyesi ödenmesine yasal engel bulunmakta iken, ilgili Yas a hükmü Anayasa Mahkemesince iptal edilmi ş, bu kez 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesiyle yeni bir düzenleme yap ılmış ise de, bu kural ın da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmiş, son olarak ayn ı maddede yap ılan düzenleme ile hizmet sürelerinin tamam ı 5434 say ılı Kanun ve/veya 5510 say ılı Kanun'un Geçici 4. maddesi kapsam ında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullü ğü ayl ığı bağlanan veyahut toptan ödeme yap ılan iştirakçilere, emekli ikramiyesi ödenece ği, buna kar şılık 2829 say ılı Kanun'un 8 inci maddesi uyar ınca birle ştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, ya şlılık ya da malullü k ayl ığı bağlananlara ise; 5434 say ılı Kanun veya 5510 say ılı Kanun'un geçici 4 ünc ü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kurulu ş ve ortakl ıklarda geçen çal ışmalar ının, 1475 say ılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak sona ermi ş olmas ı şart ıyla emekli ikramiyesi ödenebilece ği kural ı getirilmiştir. Buna göre; hizmetlerinin tamam ı 5434 say ılı Kanun'a veya 5510 say ılı Kanun'u n Geçici 4. maddesi kapsam ında geçenlere, ba şka bir deyi şle hizmet birle ştirmesi yapmaks ızın emekliye ayr ılanlara, 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci f ıkras ı uyar ınca, herhangi bir şart aranmaks ızın emekli ikramiyesi ödenmesi, buna kar şılık hizme t birleştirmesi yapmak suretiyle emekli olabileceklere ise, an ılan maddenin ikinci fıkras ında yer alan şartlar dahilinde emekli ikramiyesi ödenmesi gerekmektedir. ..." 23. Dan ıştay Onikinci Dairesinin 5/12/2019 tarihli ve E.2018/5149, K.2019/9816 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Bak ılan uyuşmazl ıkta; davac ının, 5434 say ılı Kanun'a tabi hizmet süresinin, askerlik borçlanmas ı dahil kurum ile ili şiğinin kesildi ği 13/10/2003 tarihi itibar ıyla 21 y ıl, 10 ay, 25 gün oldu ğu ve bu sürenin 5434 say ılı Kanun'da öngörülen (25 y ıl) hizmet süresinden az olmas ı nedeniyle emekli ayl ığı bağlanmad ığı; sigortal ı olarak çal ıştığı hizmet süreleri birle ştirilmek suretiyle 506 say ılı Kanun'a göre ya şlılık ayl ığı bağland ığından emekli ikramiyesi ödenmesi hususunda 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin ikinc i fıkras ının uygulanmas ı gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 7Bu durumda; memurluk s ıfat ı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz k ızart ıcı ve utanç verici suç i şlemesi nedeniyle 24/10/2002 tarihinde görevden uzakla ştırılan v e hakk ında Tunceli A ğır Ceza Mahkemesince mahkumiyet hükmü kurulmas ı nedeniyle 13/10/2003 tarihinde Devlet memurlu ğundan ç ıkart ılan davac ının, 5434 say ılı Kanun'a tab i görevinin, 1475 say ılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanm a koşullar ına uygun olarak sona ermedi ği; dosyan ın ve dosyada mevcut olan davac ıya ai t özlük dosyas ının incelenmesinden, davac ı taraf ından Devlet memurlu ğundan ç ıkart ılmas ı işleminin iptali istemiyle aç ılmış ve iptalle sonuçlanm ış bir idari yarg ı karar ının da bulunmad ığı anlaşıldığından; bir ba şka ifadeyle; 5434 say ılı Kanun'a tabi hizmet süreler i için emekli ikramiyesi ödenmesi için an ılan koşulu taşımad ığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka ayk ırılık, dava konusu i şlemin iptaline dair İdare Mahkemesi karar ında ise, hukuki isabet bulunmam ıştır. ..." 24. Dan ıştay Onikinci Dairesinin 11/3/2020 tarihli ve E.2018/6261, K.2020/1961 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Buna göre; hizmetlerinin tamam ı 5434 say ılı Kanun'a veya 5510 say ılı Kanun'un Geçici 4. maddesi kapsam ında geçenlere, ba şka bir deyi şle hizmet birle ştirmesi yapmaks ızın emekliye ayr ılanlara 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci f ıkras ı uyar ınca, herhangi bir şart aranmaks ızın emekli ikramiyesi ödenmesi; buna kar şılık hizme t birleştirmesi yapmak suretiyle emekli olabileceklere ise, an ılan maddenin ikinci fıkras ında yer alan şartlar dahilinde emekli ikramiyesi ödenmesi gerekmektedir. Uyuşmazl ıkta, davac ının 5434 say ılı Kanun'a tabi hizmet süresinin emekli ayl ığı bağlanmas ı için yeterli oldu ğu aç ıkça anlaşılmaktad ır. Bu durumda, Emekli Sand ığına tabi hizmet süresi emekli ayl ığı bağlanmas ı için yeterli olan davac ıya, 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci f ıkras ı uyar ınca emekl i ikramiyesi ödenmesi gerekirken, an ılan maddenin ikinci f ıkras ı kapsam ında değerlendirilerek emekli ikramiyesi ödenmesi isteminin reddi yolunda tesis edilen i şlemde ve bu işlemin iptali istemiyle aç ılan davan ın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi karar ında hukuka uyarl ık görülmemi ştir. ..." 3. Anayasa Mahkemesi Karar ı 25. Anayasa Mahkemesinin 8/11/2012 tarihli ve E.2012/33, K.2012/174 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... A- Kanun'un 1. Maddesiyle De ğiştirilen, 5434 say ılı Kanunu'nun 89. Maddesinin İkinci Fıkras ında Yer Alan '25/8/1971 tarihli ve 1475 say ılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak' İbaresi ile Dördünc ü Fıkras ının Birinci Cümlesinde Yer Alan '1475 say ılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminat ı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmi ş hizmet süreleri ve ' İbaresinin İncelenmesi ... Dava konusu kuralla, farkl ı sosyal güvenlik kurulu şlar ındaki hizmet süreleri birleştirilerek Emekli Sand ığı dışındaki sosyal güvenlik kurulu şlar ından emeklilik, ya şlılık ya da malullük ayl ığı bağlananlara, kamuda geçen çal ışmalar ı için emekli ikramiyes i ödenmesine imkân sa ğlanm ıştır. Ancak, bu kapsamdakilere kamuda geçen çal ışmalar ı için Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 8emekli ikramiyesi ödenebilmesi için hizmet akdiyle çal ışanlar için öngörülen k ıdem tazminat ına hak kazanma ko şullar ının gerçekle şmesi gerekmektedir. Böylece, hizmet akdiyl e çal ışanlar için öngörülen k ıdem tazminat ı ödenme ko şullar ı, kural kapsam ındaki kişilerin kamuda geçen çal ışmalar ı için emekli ikramiyesi ödenmesi bak ımından geçerli k ılınm ıştır. ... Emekli ikramiyesi, çal ışma hayat ında istikrar ve devaml ılığı sağlamak amac ıyla v e sosyal devlet ilkesi gere ğince yap ılan bir ödeme türü olup, anayasal ilkelere ayk ırı olmama k kayd ıyla emekli ikramiyesinin miktar ve ödenme ko şullar ını belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisi vard ır. Bu itibarla kanun koyucunun, hizmet akdiyle çal ışanlar içi n öngörülen k ıdem tazminat ı ödenebilmesi ko şullar ını, dava konusu kural kapsam ındaki sigortal ılar ın kamuda geçen çal ışmalar ı için de geçerli k ılmas ında hukuk devleti ilkesine ayk ırı bir yön bulunmamaktad ır. Ödenme ko şullar ı dikkate al ındığında emekli ikramiyesi; emeklilik, ya şlılık ya da malullük ayl ığı almaya hak kazanan kamu çal ışanlar ına, ayl ıklar ında yap ılan emekli kesintilerinden ba ğıms ız olarak, çal ışmada istikrar ve devaml ılığı sağlamak amac ıyla ve sosyal devlet ilkesi gere ğince yap ılan bir ödeme oldu ğundan asgari sigortal ılık süresi belirlenmesi, bu ödemenin niteli ğine uygundur. Öte yandan, hizmet akdiyle çal ışanlara ödenmekte olan k ıdem tazminat ı ile benzer hukuki niteli ği haiz olan emekli ikramiyesi ödenebilmesi için asgari sigortal ılık süresi belirlenmesi ve bu sürenin 15 y ıl olarak tayin edilmesi kanun koyucunun takdirindedir. Dava konusu kural ın at ıf yapt ığı 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesinin birinci f ıkras ının (5) numaral ı bendi yürürlü ğe girdiği tarihte ayn ı durumda bulunan ki şilerin tamam ına uyguland ığına ve bu ki şiler aras ında herhangi bi r ayr ım yap ılmad ığına göre dava konusu kural e şitlik ilkesine ayk ırı değildir. Aç ıklanan nedenlerle dava konusu kurallar ın, Anayasa'n ın 2. ve 10. maddelerine ayk ırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir. ..." B. Uluslararas ı Hukuk 26.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Uğur Ziyaretli , B. No: 2014/5724, 15/2/2017, 28-31; Ümmü Çak ır, B. No: 2015/18918, 28/11/2018, 22-24; Doğan Depişgen, B. No: 2016/12233, 11/3/2020, 30-34. V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Anayasa Mahkemesinin 5/9/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 28. Başvurucu; farkl ı sosyal güvenlik kurumlar ına tabi hizmet süreleri birle ştirilmek suretiyle geçen hizmet süresi için kendisine emekli ikramiyesi ödenmesi gerekti ğini belirtmiştir. Başvurucu ayr ıca davan ın reddine dair gerekçelerin maddi ve hukuki dayanakta n yoksun oldu ğunu, hakk ındaki ceza davas ının düştüğü hususunun dikkate al ınmad ığını, kamu hizmeti gördü ğü her ay maa şından emekli kesene ği kaleminden kesinti yap ıldığı hâlde kendisine emekli ikramiyesi ödenmedi ğini belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 929. Bakanl ığın görüşünde; başvurucunun sözle şmesinin feshedildi ği tarihte 5434 say ılı Kanun kapsam ında öngörülen 20 y ıllık hizmet süresini doldurmad ığından hizmet birleştirmesi yoluyla emekli oldu ğu vurgulanm ıştır. Hizmet birle ştirmesi yoluyla emeklilik işlemlerinde emekli ikramiyesine hak kazanma aç ısından ayr ıca sözleşmenin 1475 say ılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak sona ermi ş olmas ı gerektiği izah edilmi ştir. Ard ından 399 say ılı KHK'n ın 49. maddesi de dikkate al ındığında başvurucunun sözle şmesinin feshedilmesinden 18 y ıl sonra verilen bir düşme karar ı nedeniyle, idarenin ba şvurucu hakk ındaki disiplin soru şturmas ı sonucunda gerçekleştirdiği sözleşmenin feshine dair i şlemini do ğrudan ortadan kald ıracak bir etkiye sahip olup olmad ığına dair de ğerlendirme yapman ın Anayasa Mahkemesinin takdirinde olduğu ifade edilmi ştir. B. Değerlendirme 30. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 31. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 54). Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaatinin bulunup bulunmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü , B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 32. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 33. Mülkiyet hakk ı, özel hukukta veya idari yarg ıda kabul edilen mülkiyet hakk ı kavramlar ından farkl ı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakk ı, yasal düzenlemeler ile yarg ı içtihatlar ından bağıms ız olarak özerk bir yorum ile el e alınmal ıdır (Hüseyin Remzi Polge , B. No: 2013/2166, 25/6/2015, 31; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 51). 34. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma beklentisi -ki şinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'n ın 35. maddesi soyut bir temele dayal ı olarak mülkiyete eri şmeyi ve mülkiyeti edinmeyi de ğil mülkiyet hakk ını güvence alt ına almaktad ır. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 10bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir ( Kemal Yele r ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No: 2014/13478, 25/7/2017, 41, 53; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 52-54). 35. Meşru beklenti, objektif temelden uzak bir beklenti olmay ıp belirli bir kanun hükmüne veya ba şarılı olma ihtimalinin yüksek oldu ğunu gösteren yerle şik bir yarg ı içtihad ına ya da ayni menfaatle ilgili hukuki bir i şleme dayanan yeterli derecede somut nitelikteki bir beklentidir ( Selçuk Emiro ğlu, B. No: 2013/5660, 20/3/2014, 28; Mehmet Şentürk, 42). Dolay ısıyla Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ortak korum a kapsam ında olan me şru beklentiye dayal ı mülkiyet hakk ının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddias ının tan ınmas ına bağlı olup bu tespit, mevzuat hükümleri ve yarg ı kararlar ı ile yap ılmaktad ır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014, 37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakk ı kapsam ında ileri sürülebilir bir iddian ın varl ığı meşru beklentinin kabulü için yeterli de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , 37). 36. Diğer taraftan derece mahkemeleri önünde hukukun ne şekilde yorumlanaca ğına ve uygulanaca ğına dair bir uyu şmazl ık olduğunda ve bu bağlamd a başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın derece mahkemelerince kesin olarak reddedildi ği durumlarda aç ık bir keyfîlik olmad ığı veya bariz bir takdir hatas ı içermedi ği sürece meşru bir beklentinin bulunduğu sonucuna var ılamaz ( Yusuf Dilekçi , B. No: 2014/12026, 21/9/2017, 48). 37. Somut olayda 9/1/1979 tarihinde PTT Genel Müdürlü ğünde memur olarak göreve ba şlayan ard ından yine ayn ı kurumda 1/9/1987 tarihinde 5434 say ılı Kanun'a tabi sözleşmeli personel statüsüne geçen ba şvurucu hakk ında zimmet suçunu i şlediği iddias ıyla ceza soru şturmas ı başlatılmas ı sonras ında 12/11/1996 tarihinde sözle şmesi feshedilmi ştir. Sözleşmenin feshedildi ği tarihe kadar 5434 say ılı Kanun'a tabi olarak 17 y ıl 9 ay 14 gün hizmeti bulunan ba şvurucu, sözle şmenin feshedilmesinden sonra farkl ı kanunlara tabi olarak çal ışmış ve hizmet birle ştirmesi yap ılarak -20 y ıl 10 gün hizmeti esas al ınarak- kendisine 1/12/2016 tarihinden itibaren emekli maa şı bağlanm ış ancak emekli ikramiyesi ödenmemi ştir. 38. Bu süreçte ba şvurucu hakk ında zimmet suçundan yap ılan ceza davas ında düşme karar ı verilmesi sonras ında SGK'dan emekli ikramiyesinin ödenmesini talep ede n başvurucunun isteminin reddine karar verilmi ştir. Bunun üzerine i şlemin iptali ve emeklilik ikramiyesinin ödenmesi talebiyle aç ılan dava, hizmet birle ştirmesi yoluna gidilerek emekli ayl ığı bağlanan başvurucunun 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ında Emekli Sand ığına tabi görevinin 1475 say ılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak sona ermedi ği gerekçesiyle reddedilmi ştir. Bu durumda karara dayanak te şkil eden 5434 say ılı Kanun'un ilgili hükümlerinin kapsam ının belirlenmesi gereklidir. 39. Genel olarak hizmetlerinin tamam ı 5434 say ılı Kanun'a veya 5510 say ılı Kanun'un geçici 4. maddesi kapsam ında geçenlere, bir ba şka ifadeyle, hizmet birle ştirmesi yapmaks ızın emekliye ayr ılanlara, 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci f ıkras ı uyar ınca, herhangi bir şart aranmaks ızın; buna kar şılık hizmet birle ştirmesi yapmak suretiyle emekli olabileceklere ise an ılan maddenin ikinci f ıkras ında yer alan şartlar dâhilinde emekli ikramiyesi ödenmesinin gerekti ği düzenlenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 1140. 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci f ıkras ında; 5434 say ılı Kanun ve/veya 5510 say ılı Kanun'un geçici 4. maddesi kapsam ındaki görevlerinin sona erdi ği tarih itibar ıyla söz konusu hizmet süreleri tek ba şına 5434 say ılı Kanun hükümlerine göre emekli ayl ığı bağlanacak olanlar için ba ğlanacak emekli ayl ığına özgü hizmet süresi ko şulunu karşılayanlara, 1475 say ılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma ko şullar ına bak ılmaks ızın emekli ikramiyesi ödenmesi gerekti ği öngörülmü ştür. Diğer bir deyi şle, hizmet birle ştirmesi yapmaks ızın emekliye ayr ılanlara memuriyet görevlerinden ayr ıldıklar ı tarih itibar ıyla 5434 say ılı Kanun ve/veya 5510 say ılı Kanun'un geçici 4. maddesi kapsam ındaki hizmet süreleri toplam ı tek başına 5434 say ılı Kanun kapsam ında emekli ayl ığı bağlanmas ı için gerekli olan kad ın ise 20, erkek ise 25 y ıl ve üzerinde olanlara emekli ikramiyesi ödenmesi gerekmektedir. Somut olayda ise kad ın olan başvurucunun sözle şmesinin feshedildi ği tarihte 17 y ıl 9 ay 14 gün hizmeti bulunmakta olup yukar ıda izah edildi ği üzere 5434 say ılı Kanun'da öngörülen 20 y ıllık hizmet süresini doldurmam ıştır. Buna göre PTT Genel Müdürlü ğünde çal ıştığı döneme ait hizmetlerinin tek başına emekli ikramiyesi almaya yeterli olmayan ba şvurucunun durumunun 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin birinci f ıkras ı kapsam ında değerlendirilemeyece ği anlaşılmaktad ır. 41. Başvurucu sözle şmenin feshedilmesinden sonra farkl ı kanunlara tabi olarak yaklaşık 4,5 y ıl çal ışmış ve hizmet birle ştirmesi yapt ırarak 20 y ıllık süreyi doldurmu ş ve kendisine emekli maa şı bağlanm ıştır. Başvurucu gibi hizmet birle ştirmesi yapmak suretiyle emekli olanlara, 5434 say ılı Kanun'un 89. maddesinin ikinci f ıkras ına göre emekli ikramiyesi ödeneceği düzenlenmi ştir. An ılan maddenin ikinci f ıkras ında, birinci f ıkradan farkl ı olarak gerekli olan hizmet süresinin yan ında ayr ıca hizmet birle ştirmesi yap ılanlar yönünden 5434 say ılı Kanun'a tabi çal ışman ın 1475 say ılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak sona ermi ş olmas ı gerektiği vazedilmi ştir. 42. Ayr ıca belirtmek gerekir ki söz konusu Kanun'un 89 uncu maddesinin ikinci fıkras ının birinci cümlesindeki ''25/8/1971 tarihli ve 1475 say ılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak'' ibaresi ile dördüncü f ıkras ının birinci cümlesindeki "1475 say ılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminat ı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmi ş hizmet süreleri ve'' ibarelerinin iptali talebiyle aç ılan davada Anayasa Mahkemesi 8/11/2012 tarihli karar ıyla iptal isteminin reddine karar vermi ştir (bkz. 25). 43. Başvuru konusu olayda, ba şvurucunun Emekli Sand ığına tabi olarak çal ıştığı PTT ile olan sözle şmesi, zimmet soru şturmas ı nedeniyle 399 say ılı KHK'n ın 45/d maddesinde yer alan "d) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile sözle şme hükümlerine ayk ırı davran ışlarda bulunmak" düzenlemesi uyar ınca feshedilmi ş ve görevin/çal ışman ın 1475 say ılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen k ıdem tazminat ına hak kazanma şartlar ına uygun olarak sona ermedi ği değerlendirilerek emekli ikramiyesi ödenmesi talebi reddedilmi ştir. 44. Tam da bu nokta ba şvurucu zimmet suçundan yap ılan yarg ılamada dü şme karar ı verilmesi nedeniyle sözle şmenin feshine dayanak olan olgunun ortadan kalkt ığını ve sözleşmenin haks ız feshedildi ğini belirterek emekli ikramiyesinin ödenmesi gerekti ğini savunduğunu hat ırlatmak gerekir. 45. Ayr ıca 399 say ılı KHK'n ın yukar ıda al ıntılanan maddelerinde sözle şmenin feshinin ceza kovu şturmas ı dışında ayr ıca bir disiplin soru şturmas ı/kovuşturmas ı sonucunda verildiği ve disiplin soru şturmas ı neticesinde verilen cezalara kar şı itiraz ve kesinle şmesine ilişkin hükümlerin düzenlendi ğine dikkat çekmek gerekir. Ancak somut olayda sözle şmenin Başvuru Numaras ı: 2020/16869 Karar Tarihi : 5/9/2023 12feshi işleminin bir disiplin soru şturmas ı neticesinde verildi ğine dair bilgi veya belgeye rastlanmam ıştır. Bununla birlikte disiplin soru şturmas ı olsun veya olmas ın sözleşmenin feshi işlemine kar şı başvurucu taraf ından işleminin iptali istemiyle aç ılm ış ve iptalle sonuçlanm ış bir idari yarg ı karar ının varl ığı da ileri sürülmemi ştir. Buna göre derece mahkemelerinin ikramiye iste ğinin reddi üzerine aç ılan davada sözle şmenin hakl ı nedenle feshedilip edilmediğini ayr ıca değerlendirmesi/denetlenmesi beklenemez. 46. Bu bilgiler ışığında bireysel ba şvuruya konu mahkeme karar ı incelendi ğinde delillerin de ğerlendirilmesinde ve yorumlanmas ında aç ık ve bariz bir takdir hatas ının bulunmad ığı ve yarg ılama sonucunda ula şılan kanaatin keyfîlik içermedi ği sonucuna ulaşılmaktad ır. Düşme karar ı verilmiş ise de zimmet suçundan yap ılan ceza soru şturmas ı nedeniyle sözle şmesi feshedilen ba şvurucunun bu görevinin k ıdem tazminat ına hak kazand ıracak şekilde sona erdi ğinden söz edilemeyece ği gibi derece mahkemelerinin bu kabulünün aksini dü şünmeyi gerektirecek ba şkaca bir neden de bulunmamaktad ır. 47. Bu durumda sözle şmesi feshedilen ba şvurucunun birle ştirilmiş hizmet süresi üzerinden kendisine emekli ikramiyesi ödenmesine yönelik beklentisinin me şru bir beklenti olduğunu gösteren bir kanun hükmü veya yerle şik yarg ı içtihad ı gibi somut bir temele dayanmad ığı görülmektedir. Buna göre somut ba şvuru aç ısından fiilî hizmet süresine ba ğlı olarak ba şvurucuya emekli ikramiyesi ödenmesi yönünden Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ı kapsam ında bir mülkünün veya somut ve yeterli bir hukuki temele dayal ı olarak mülkiyeti elde etmeye yönelik me şru bir beklentisinin bulunduğunun gösterilemedi ği anlaşılmaktad ır. 48. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna kara r verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizli k nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 5/9/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.