TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A. G. S. Ö. K. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/3276) Karar Tarihi: 17/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : A. G. S. Ö. K. Ltd. Şti. Vekili : Av. Kemal VURALDO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ek katma de ğer vergisi ve ka
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A. G. S. Ö. K. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/3276) Karar Tarihi: 17/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : A. G. S. Ö. K. Ltd. Şti. Vekili : Av. Kemal VURALDO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ek katma de ğer vergisi ve kaynak kullan ımı destekleme fonu tahakkuku ile katma de ğer vergisi para cezas ı karar ına yap ılan itiraz ın reddine yönelik işlemin iptali istemiyle aç ılan davada esasa etkili iddialar kar şılanmaks ızın karar verilmesi nedeniyle gerekçeli karar hakk ının; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 31/1/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 2III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu Şirkete ait i şyerine yönelik 17/6/2011 tarihli Soru şturma Raporu (Rapor) düzenlenmi ştir. Raporda; Şirketin 1/1/2007-4/5/2011 tarihleri aras ında toplam 508 adet serbest dola şıma giriş beyannamesi kapsam ında ithalat yapt ığı, Şirket merkezinde yap ılan aramada ele geçirilen faturalarla beyanname eki faturalar ın karşılaştırıldığı ve 166 adet ithalat faturas ının içeriğindeki bilgilerin de ğiştirildiği ifade edilmi ştir. Söz konusu değişikliklerin bir k ısm ında fatura k ıymetlerinin yakla şık yar ı oran ında düşürüldüğü, bir kısm ında iskontolar ın gösterilmedi ği, baz ılar ında eşya cinsinin farkl ı beyan edildi ği, baz ılar ında ise bedelli olarak al ınan eşyalar ın faturalar ına bedelsiz veya onun yerine geçecek ibareler yaz ılarak bedelsizmi ş gibi çekildi ği tespitlerine yer verilmi ştir. Aramada ele geçirile n belgelerden uyu şmazl ığa konu serbest dola şıma giriş beyannamesi içeri ği eşyaya ilişkin 13.015,53 avro iskontonun beyanname eki faturada gösterilmedi ği ve iskontonun k ıymete eklenmesi gerekti ği belirtilmi ştir. 9. Rapordaki tespitler üzerine ba şvurucu Şirket ad ına, 18/5/2009 tarihli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsam ında ithal edilen e şyadan kaynakl ı gelir eksikli ğine isabet eden katma de ğer vergisi ile kaynak kullan ımı destekleme fonu tahakkuku yap ılm ış ve katma değer vergisine yönelik para cezas ı karar ı al ınm ıştır. Söz konusu i şlemlere yap ılan itirazla r 3/2/2012 tarihli i şlemlerle reddedilmi ştir. 10.İtiraz ın reddedilmesi üzerine ba şvurucu Şirket taraf ından 16/3/2012 tarihinde Ankara 1. Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) dava aç ılm ıştır. Dava dilekçesinde; 13/2/2011 tarihli ve 6111 say ılı Baz ı Alacaklar ın Yeniden Yap ıland ırılmas ı İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortas ı Kanunu ve Di ğer Baz ı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yap ılmas ı Hakk ında Kanun'a uygun şekilde matrah art ırımında bulunduklar ı ve art ırdıklar ı matrah nedeniyle ilgili döneme yönelik herhangi bir tarhiyata ve incelemeye tabi tutulamayacaklar ı, söz konusu dönemle ilgili dairenin inceleme ve tarh yetkisine sahip olmad ığı, işlemin tesisinde 6111 say ılı Kanun'a uygun matrah artt ırımında bulunulmas ının dikkate al ınmad ığı belirtilmi ştir. Ayr ıca, tesis edilen ikmalen tarh i şlemi ile kesilen cezan ın maddi vakalara dayanmad ığı, 30/3/2005 tarihli ve 5326 say ılı Kabahatler Kanunu'nun bir kısım genel hükümlerinin uyu şmazl ığa konu idari para cezas ı işleminde gözönünde bulundurulmad ığı ileri sürülmü ştür. 11. Mahkemece 12/11/2012 tarihli ara karar ı ile ek tahakkukun dayana ğı orijinal faturalar ile belgeler, daval ı idareden ( İdare) istenilmi ştir. İdarenin ara karar ına verdiği cevapta, ba şvurucu Şirkete fatura düzenleyen firman ın 6/4/2009 tarihli faturada ba şvurucu Şirkete iskonto uygulad ığından bahisle beyanname eki 6/5/2009 tarihli faturada gösterilen 29.784,78 avro tutar ın iskonto uygulanm ış tutar oldu ğu ve iskontonun beyanname eki faturada gösterilmedi ği sonucuna var ıldığı belirtilmi ştir. Ayr ıca, teklif raporunun eki tablonun 131. s ıras ında iskonto de ğerinin 13.015,53 avro olarak gösterilmesi nedeniyle ek tahakkuk yap ıldığı bildirilmi ştir. 12. Mahkeme 23/1/2013 tarihinde davan ın kabulüne karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucu Şirket hakk ında düzenlenen raporlarda, Şirket yetkilisi taraf ından gümrük idaresince fatura üzerinde gösterilen iskontolar ın k ıymete dâhil edilmesi nedeniyle baz ı faturalarda iskonto tutarlar ının gösterilmedi ğine dair beyanda bulunulmu ş ise de vergiye konu eşyan ın ithalinde iskonto uyguland ığına dair somut bilgi ve belge ibraz edilmedi ğinden Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 3beyan edilen k ıymetin gerçe ği yans ıttığı sonucuna var ıldığı belirtilmi ştir. Kald ı ki 27/10/1999 tarihli ve 4458 say ılı Gümrük Kanunu'nda iskontonun k ıymete dahil edilece ğine dair bir hükme yer verilmedi ği vurgulanm ıştır. Buna göre beyan edilen k ıymetin gerçekte ödenen kıymet olmad ığına dair İdarece ba şkaca bir tespit yap ılmamas ı karşısında ek tahakkukta ve ek katma de ğer vergisi tahakkuku üzerinden kesilen para cezas ında mevzuata uygunluk görülmedi ği sonucuna var ılm ıştır. 13.İdare taraf ından temyiz edilen Mahkeme karar ı Dan ıştay Yedinci Dairesinin (Daire) 30/3/2016 tarihli karar ı ile, dava konusu i şlemlerin konusunu olu şturan tahakkuklar ın ve para cezas ının toplam tutar ının 21.290,10 TL oldu ğu, bu miktar ın karar tarihi itibar ıyla kanunda öngörülen parasal s ınır olan 26.950 TL'yi a şmad ığı ve dolay ısıyla dava hakk ında tek hâkimle karar verilmesi gerekirken heyetçe karar verilmesinde isabet görülmedi ği belirtilerek karar ın bozulmas ına hükmedilmi ştir. 14. Dairenin bozma karar ı üzerine Mahkeme 23/9/2016 tarihinde tek hâkimle ve Mahkemenin 23/1/2013 tarihli karar ındaki gerekçelerle davan ın kabulüne karar vermi ştir. 15.İdare taraf ından istinaf kanun yolu ba şvurusunda bulunulmu ş, başvurucu 18/11/2016 tarihli dilekçeyle istinaf ba şvurusuna cevap vermi ştir. Söz konusu dilekçede; uyuşmazl ığın 6111 say ılı Kanun dönemine konu beyannameden ve İdarenin de kabul etti ği ıskontonun gümrük vergisi matrah ına dâhil olup olmad ığından kaynakland ığı, soruşturma ve teklif raporlar ında iskonto bedellerinin gümrük k ıymetine dâhil olmad ığının gözden kaç ırıldığı vurgulanm ıştır. Ayr ıca, davaya konu beyannamenin 6111 say ılı Kanun kapsam ında oldu ğundan, an ılan Kanun uyar ınca uyuşmazl ığın esas ına girilmeden dava konusu i şlemlerinin iptal edilmesi gerekti ği belirtilmi ş, bu konuda Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. Kurulunca verilen karar ın bulundu ğu ifade edilmi ştir. 16.İstinaf başvurusunu inceleyen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dava Dairesince (Bölge İdare Mahkemesi) 2/10/2018 tarihli karar ile istinaf isteminin kabulüne, davan ın reddine kesin olarak karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucu Şirkete ait işyerinde yap ılan aramada ele geçen orijinal faturalar esas al ınmak suretiyle yani e şyan ın gerçek sat ış bedelinin ara ştırılmas ı suretiyle ek tahakkuk yap ıldığı, bu şekilde yap ılan ek tahakkuku kusurland ıracak herhangi bir hususa rastlanmad ığı ve Mahkemece sat ış bedeli yöntemini izleyen yöntemlere göre ek tahakkuk yap ıldığı kabul edilmek suretiyle verilen kararda isabet görülmedi ği belirtilmi ştir. 17. Nihai karar 10/1/2019 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 31/1/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1.İlgili Mevzuat 18. 4458 say ılı Kanun'un 24. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İthal eşyas ının gümrük k ıymeti, eşyan ın sat ış bedelidir. Sat ış bedeli, Türkiye'ye ihraç amac ıyla yap ılan sat ışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yap ıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyatt ır." Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 419. 4458 say ılı Kanun'un 25. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "24 üncü madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük k ıymeti, bu maddenin 2 nci fıkras ının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin s ıra halinde uygulanmas ıyla belirlenir. E şyan ın gümrük k ıymeti bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildi ği sürece bir alt bent hükümler i uygulanamaz. Ancak, beyan sahibinin yaz ılı talebinin gümrük idaresince uygun bulunmas ı şart ıyla (c) ve (d) bentlerinin uygulama s ıras ı değiştirilebilir." 20. 4458 say ılı Kanun'un 197. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Yap ılan denetlemeler sonucunda hiç al ınmad ığı veya noksan al ındığı belirlenen veya 1 inci f ıkrada belirtilen şekilde tebli ğ edilemeyen gümrük vergilerine ili şkin tebliğat gümrük yükümlülü ğünün doğduğu tarihten itibaren üç y ıl içinde yap ılır. Şu kadar ki, gümrü k yükümlülü ğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava aç ılmas ı zaman aşımını durdurur." 21. 4458 say ılı Kanun'un 234. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "1. Serbest dola şıma giriş rejimi veya k ısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan e şyaya ilişkin olarak, yap ılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; ... b) K ıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi e şyan ın beyan edilen k ıymeti, 23 ila 31 inc i maddelerde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen k ıymete göre noksan bulundu ğu takdirde, bu noksanl ığa ait ithalat vergilerinden ba şka vergi fark ının üç kat ı para cezas ı alınır..." 22. 6111 say ılı Kanun'un "Kapsam ve tan ımlar" kenar ba şlıklı 1. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: "(1) Bu Kanunun Birinci, İkinci, Üçüncü ve Dördüncü K ısımlar ında yer alan hükümleri; a) 4/1/1961 tarihli ve 213 say ılı Vergi Usul Kanunu kapsam ına giren; 1) 31/12/2010 tarihinden (bu tarih dâhil) önceki dönemlere, beyana dayanan vergilerd e bu tarihe kadar verilmesi gereken beyannamelere ili şkin vergi ve bunlara ba ğlı vergi cezalar ı, gecikme faizleri, gecikme zamlar ı, 2) 2010 y ılına ilişkin olarak 31/12/2010 tarihinden (bu tarih dâhil) önce tahakkuk eden vergi ve bunlara ba ğlı vergi cezalar ı, gecikme faizleri, gecikme zamlar ı, 3) 31/12/2010 tarihinden (bu tarih dâhil) önce yap ılan tespitlere ili şkin olarak vergi asl ına bağlı olmayan vergi cezalar ı, ... ç) 31/12/2010 tarihinden (bu tarih dâhil) önce 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili di ğer kanunlar kapsam ında gümrük yükümlülü ğü doğan v e Gümrük Müste şarl ığına bağlı tahsil dairelerince 6183 say ılı Kanun hükümlerine göre takip edilen gümrük vergileri, idari para cezalar ı, faizler, zamlar ve gecikme zamm ı alacaklar ı, ... Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 5hakk ında uygulan ır. (2) Bu Kanunun Birinci, İkinci, Üçüncü ve Dördüncü K ısımlar ında geçen; a) Vergi tabiri, 213 say ılı Kanun kapsam ına giren vergi, resim, harç ve fon pay ı ile eğitime katk ı pay ını, b) Gümrük vergileri tabiri, ilgili mevzuat uyar ınca eşyan ın ithali veya ihrac ında uygulanan ve Gümrük Müste şarl ığına bağlı gümrük idarelerince takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, di ğer vergiler, e ş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü, ... ifade eder." 23. 6111 say ılı Kanun'un "Katma de ğer vergisinde art ırım" kenar ba şlıklı 7. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Katma de ğer vergisi mükelleflerinin, her bir vergilendirme dönemine ili şkin olarak verdikleri (ihtirazi kay ıtla verilenler dâhil) beyannamelerindeki hesaplanan katma de ğer vergisinin y ıllık toplam ı üzerinden 2006 y ılı için % 3, 2007 y ılı için % 2,5, 2008 y ılı için % 2 ve 2009 y ılı için % 1,5 oran ına göre belirlenecek katma de ğer vergisini, vergi art ırımı olarak bu Kanunun yay ımland ığı tarihi izleyen ikinci ay ın sonuna kadar beyan etmeler i halinde, bu mükellefler nezdinde söz konusu vergiyi ödemeyi kabul ettikleri y ıllara ai t vergilendirme dönemleri ile ilgili olarak katma de ğer vergisi incelemesi ve tarhiyat ı yap ılmaz. ..." 2. Dan ıştay İçtihad ı 24. Başvurucu Şirketin davada taraf oldu ğu Dan ıştay Yedinci Dairesinin 5/4/2016 tarihli ve E.2013/1007, K.2016/3758 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "İstemin Özeti : Davac ı ad ına tescilli 24.11.2009 gün ve 42270 say ılı serbest dola şıma giriş beyannamesi muhteviyat ı eşyan ın k ıymetinin dü şük beyan edildi ğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen katma de ğer vergisi ve kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ı ile katma de ğer vergisi üzerinden hesaplanarak karara ba ğlanan para cezas ına vaki itiraz ın reddine dair i şlemlerin iptali istemiyle aç ılan davada; olayda ithale konu e şya k ıymetinin gerçek faturada yer alan miktardan daha dü şük beyan edildi ği, ithalatlara ili şkin yurtd ışı transferlerin ara ştırıldığı ve yurt d ışındaki ilgili firmaya yap ılan transferlerin tespit edildi ği, bunun yan ında şirkete ait cari hesap ekstrelerinde de yurt d ışı firmalar ından sat ın al ınan mal bedellerini a şan miktarlarda ödemelerde bulunuldu ğu hususlar ının saptand ığı, düşük kıymet beyan edildi ği hususunun sabit oldu ğu, ancak 6111 say ılı Kanunun 7'nci maddesinde, ayn ı Kanun hükümleri uyar ınca katma de ğer vergisi matrah art ırımında bulunanlar hakk ında, her hangi bir ay ırım ve k ısıtlama getirilmeksizin, katma de ğer vergis i tarhiyat ı yap ılamayaca ğının aç ıkça ifade edilmesine ra ğmen fonlarla ilgili herhangi bir hükme yer verilmedi ği anlaşıldığından, dava konusu i şlemin katma de ğer vergisine ili şkin kısm ında hukuka uyarl ık, kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ına ilişkin k ısm ında is e hukuka ayk ırılık bulunmad ığı, diğer yandan, e şyan ın k ıymetinin eksik beyan edilmesi nedeniyle davac ı şirket temsilcileri hakk ında ceza soru şturmas ı yürütüldü ğü, bu kişiler hakk ında karar tarihi itibariyle henüz hüküm kurulmad ığından idari yapt ırım niteliğinde para cezas ı karar ı al ınamayaca ğından katma de ğer vergisi para cezas ına ilişkin işlemde hukuka uyarl ık bulunmad ığı gerekçesiyle, k ısmen davay ı reddeden, k ısmen ise i şlemleri iptal Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 6eden Ankara İkinci Vergi Mahkemesinin 28.12.2012 gün ve E:2012/566; K:2012/2726 say ılı karar ının iptale ili şkin hüküm f ıkras ının; henüz kamu davas ı aç ılmam ış bir konuda deva m eden soru şturma esas al ınarak karar verildi ği iddias ıyla daval ı idarece, redde ili şkin hükü m fıkras ının ise; mahkemece bilirki şi incelemesi yapt ırılmak suretiyle karar verilmesi gerekti ği ileri sürülerek davac ı taraf ından bozulmas ı istenilmektedir. ... Dayand ığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukar ıda aç ıklanm ış bulunan mahkeme karar ının, dava konusu ek tahakkuka ili şkin işlemin katma de ğer vergisine dai r kısm ının iptaline ili şkin hüküm f ıkras ı, ayn ı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygu n görülmüş olup, daval ı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen hükü m fıkras ının bozulmas ını sağlayacak durumda görülmemi ştir. Mahkeme karar ının işlemin para cezas ının iptaline ili şkin hüküm f ıkras ı yönünden: Dosyan ın incelenmesinden; davac ı ad ına tescilli serbest dola şıma giriş beyannamesi muhteviyat ı eşyan ın k ıymetinin dü şük beyan edildi ğinden bahisle, ek olarak tahakku k ettirilen katma de ğer vergisi üzerinden, 4458 say ılı Gümrük Kanununun 234'üncü maddesinin 1'inci f ıkras ı hükmüne göre hesaplanarak karara ba ğlanan para cezas ına vak i itiraz ın reddine dair i şlemin, Mahkemece istemin özeti bölümünde yaz ılı gerekçeyle iptal edildiği anlaşılmıştır. ... Görüldüğü üzere; 4458 say ılı Kanunda, ithale konu e şyan ın k ıymetinin dü şük beya n edildiğinin saptand ığı hallere ili şkin olarak cezai müeyyide uygulanmas ına yönelik düzenleme mevcut oldu ğundan, bu konuda uygulanacak yapt ırımlar (para cezas ı) yönünden özel kanun niteli ğindeki 4458 say ılı Kanun hükümlerinin uygulanaca ğı aç ıktır. Bu itibarla, gerçe ğe ayk ırı belgeler kullan ılmak suretiyle dü şük k ıymet beyan etti ği tespit edilen davac ı hakk ında, 4458 say ılı Kanunun 234'üncü maddesinin 1'inci f ıkras ı uyar ınca karara ba ğlanan para cezas ında bu yönüyle hukuka ayk ırılık bulunmamakla birlikte, 6111 say ılı Kanunun 7'nci maddesi uyar ınca dayana ğı tahakkuk i şleminin iptal edilmiş olmas ı karşısında, para cezas ının da iptalinde sonucu itibar ıyla isabetsizlik görülmemi ştir. Mahkeme karar ının, ek tahakkuka ili şkin işlemin, kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ına dair k ısm ı yönünden davan ın reddine ili şkin hüküm f ıkras ına yönelik davac ının temyiz istemine gelince: 12.5.1988 tarih ve 88/12944 say ılı Kararnamenin eki Kaynak Kullan ımını Desteklem e Fonu Hakk ında Karara göre, gerçekle ştirilen ithalat i şlemleri sonucunda mal bedelini n vadeli (kredili) olarak ödenmesi halinde, mal bedelinden kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ı kesintisi yap ılmas ı gerekmekte olup, davaya konu i şlemde bu hususta bir belirleme yap ılmad ığı gibi Mahkemece de an ılan konuya ili şkin ayr ıca bir de ğerlendirm e yap ılmaks ızın hüküm kuruldu ğu anlaşıldığından, uyu şmazl ığın sözü edilen k ısm ı hakk ında, kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ının al ınmas ını gerektiren nedenlerin mevcut olup olmad ığının araştırılmas ı suretiyle yeniden karar verilmesi gerekli bulunmaktad ır. Aç ıklanan nedenlerle, daval ı İdarenin, mahkeme karar ının, işlemin, katma de ğer vergisine ili şkin k ısm ının iptaline dair hüküm f ıkras ına yönelik temyiz isteminin reddi ile anılan hüküm f ıkras ının onanmas ına; para cezas ının iptaline ili şkin hüküm f ıkras ına yöneli k Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 7temyiz isteminin ise, reddine; davac ının temyiz isteminin kabulü ile mahkeme karar ının redde ilişkin hüküm f ıkras ının bozulmas ına..." 25. Yine ba şvurucu Şirketin davada taraf oldu ğu Dan ıştay Yedinci Dairesinin 5/4/2016 tarihli ve E.2013/1472, K.2016/3767 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "İstemin Özeti : Davac ı ad ına tescilli 17.10.2009 gün ve 35172 say ılı serbest dola şıma giriş beyannamesi muhteviyat ı eşyan ın k ıymetinin dü şük beyan edildi ğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen katma de ğer vergisi ve kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ı ile katma de ğer vergisi üzerinden hesaplanarak karara ba ğlanan para cezas ına vaki itiraz ın reddine dair i şlemleri; 6111 say ılı Kanunun 7'nci maddesinde, ayn ı Kanun hükümler i uyar ınca katma de ğer vergisi matrah art ırımında bulunanlar hakk ında, her hangi bir ay ırım ve k ısıtlama getirilmeksizin, katma de ğer vergisi tarhiyat ı yap ılamayaca ğının aç ıkça ifade edilmesi kar şısında, davac ının matrah art ırımı dikkate al ınmaks ızın yap ılan tahakkukta v e karara ba ğlanan para cezas ında hukuka uyarl ık bulunmad ığı gerekçesiyle iptal eden Ankara Üçüncü Vergi Mahkemesinin 26.12.2012 gün ve E:2012/549; K:2012/2339 sayılı karar ının; 6111 say ılı Kanunda yer alan matrah art ırımına ilişkin düzenlemenin gümrü k vergisi mükelleflerini kapsamad ığı ileri sürülerek bozulmas ı istenilmektedir. ... Dayand ığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukar ıda aç ıklanm ış bulunan mahkeme karar ının, işlemin, katma de ğer vergisi ile katma de ğer vergisi üzerinde n hesaplanarak karara ba ğlanan para cezas ının iptaline ili şkin hüküm f ıkras ı, ayn ı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmü ş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen hüküm f ıkras ının bozulmas ını sağlayacak durumda görülmemi ştir. Mahkeme karar ının, ek tahakkuka ili şkin işlemin, kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ına dair k ısm ının iptaline ili şkin hüküm f ıkras ına gelince: 6111 say ılı Kanunun 7'nci maddesinde yer alan matrah art ırımına ilişkin düzenlem e katma de ğer vergisi matrah ı ile ilgili olup, kaynak kullan ımını destekleme fonu bak ımından anılan hükmün uygulanmas ı mümkün de ğildir. Bu itibarla, kaynak kullan ımını desteklem e fonu pay ının da matrah art ırımına ilişkin hükümler çerçevesinde de ğerlendirilmesind e isabet görülmemi ştir. 12.5.1988 tarih ve 88/12944 say ılı Kararnamenin eki Kaynak Kullan ımını Desteklem e Fonu Hakk ında Karara göre, gerçekle ştirilen ithalat i şlemleri sonucunda mal bedelini n vadeli (kredili) olarak ödenmesi halinde, mal bedelinden kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ı kesintisi yap ılmas ı gerekmekte olup, davaya konu i şlemde bu hususta bir belirleme yap ılmad ığı gibi Mahkemece de an ılan konuya ili şkin ayr ıca bir de ğerlendirm e yap ılmaks ızın hüküm kuruldu ğu anlaşıldığından, uyu şmazl ığın sözü edilen k ısm ı hakk ında, kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ının al ınmas ını gerektiren nedenlerin mevcut olup olmad ığının araştırılmas ı suretiyle yeniden karar verilmesi gerekli bulunmaktad ır. Aç ıklanan nedenlerle; temyiz isteminin k ısmen reddine; mahkeme karar ının, işlemin katma de ğer vergisi ile katma de ğer vergisi üzerinden hesaplanarak karara ba ğlanan para cezas ının iptaline ili şkin hüküm f ıkras ının onanmas ına; temyiz isteminin k ısmen de kabulü ile mahkeme karar ının, işlemin, kaynak kullan ımını destekleme fonu pay ına dair k ısm ının iptaline ili şkin hüküm f ıkras ının ise bozulmas ına..." Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 8B. Uluslararas ı Hukuk 1. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi 26. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyu şmazl ıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmu ş bağıms ız ve tarafs ız bir mahkeme taraf ından davas ının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakk ına sahiptir. 2. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi İçtihad ı 27. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Sözle şme'nin 6. maddesinin bir mahkeme önünde medeni hak ve yükümlülü ğe ilişkin bir iddiada bulunma hakk ını güvence altına ald ığını, mahkemenin te şkilat ının ve yarg ılaman ın yürütülmesinin bu güvencenin kapsam ında olduğunu ( Golder/Birle şik Krall ık [GK], B. No: 4451/70, 21/2/1975, 36), davalarda adil yarg ılanma ko şullar ını yerine getirme yükümlülü ğünün ulusal makamlara ait olduğunu ifade etmi ştir (Dombo Beheer B.V./ Hollanda, B. No: 14448/88, 27/10/1993, 33). 28. AİHM; Sözle şme'nin 6. maddesi adil yarg ılanma hakk ını güvence alt ına al ırken delillerin kabul edilme yöntemi konusunda herhangi bir kural koyma yetkisinin kendisinde olmad ığını, ulusal kanunlar taraf ından bu hususlar ın belirlenece ğini, Sözle şme'deki hak ve yükümlülükleri ihmal etmedi ği sürece mahkemeler taraf ından yap ılan hatalar ın giderilmesi görevinin de kendisinde olmad ığını belirtmiştir (Schenk/İsviçre [GK], B. No: 10862/84, 12/7/1988, 45, 46). Bu aç ıdan AİHM yakla şımına göre yarg ılama süreci bütün olarak ve bu süreçte delillerin nas ıl sunuldu ğu da dâhil olmak üzere tüm deliller yönünden hakkaniyetsiz bir de ğerlendirme yap ılıp yap ılmad ığı dikkate al ınacakt ır (Schuler-Zgraggen/ İsviçre , B. No: 14518/89, 24/6/1993, 66). 29. Buna paralel olarak A İHM, Sözle şme deki haklar ın etkili bir biçimde korunmas ı için davaya bakan mahkemelerin Sözle şme nin 6. maddesine göre taraflar ın dayanaklar ını, iddialar ını ve delillerini etkili bir biçimde inceleme görevi olduğunu belirtmiştir (Dulaurans/Fransa, B. No: 34553/97, 21/3/2000, 33; Kraska/İsveç, B. No: 13942/88, 19/4/1993, 30). 30. AİHM'e göre -taraflar ın ileri sürdükleri delillerin kabul edilebilirli ği hususunda yerel mahkemeler belirli bir takdir yetkisine sahip olmakla birlikte- mahkemeler vard ıklar ı sonuçlar ı hakl ılaştırmak için kararlar ına gerekçeler gösterme yükümlülü ğü alt ındad ırlar (Suominen/Finlandiya , B. No: 37801/97, 1/7/2003, 36). Kararlarda gerekçe belirtilme zorunlulu ğu, mahkemelerin taraflar ı adil bir şekilde dinleme yükümlülü ğüyle de do ğrudan ilgilidir ( Kuznetsov/Rusya , B. No: 184/02, 11/1/2007, 83). 31. Yarg ılama s ıras ında başvurucu taraf ından sunulan bir k ısım delilin mahkemece dikkate al ınmamas ı şikâyeti ile ilgili olarak A İHM; mahkemenin ba şvurucunun bu yöndeki talebini gerekçesiz reddetti ğini, kararda gerekçe olmamas ının karara kar şı etkili bir şekilde itiraz etme f ırsat ını da ortadan kald ırdığını belirterek ba şvuruda Sözle şme'nin 6. maddesinin ihlal edildi ğine karar vermi ştir (Suominen/Finlandiya, 38). Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 9V.İNCELEME VE GEREKÇE 32. Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 33. Başvurucu, uyu şmazl ığa konu 2009 y ılına ait beyannamenin 6111 say ılı Kanun kapsam ında olduğunu ve taraf ına ek tarhiyat veya ceza uygulanamayaca ğını, faturalar ın gerçek oldu ğunu, sahtecili ğin söz konusu olmad ığını, 6111 say ılı Kanun'a yönelik savunmalar ı incelenmeden ve dikkate al ınmadan karar verildi ğini belirtmi ştir. Ayr ıca, benzer konuda taraf ından aç ılan başka davalarda Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. Kurulu ve Dan ıştay Yedinci Dairesince lehine kararlar verildi ğini, taraflar aras ında iki yüzden fazla davan ın karara ba ğlanarak kesinle ştiğini ve ba şvuruya konu karar d ışındaki tüm kararlard a iskontonun veya 6111 say ılı Kanun'un varl ığı hâlinde iptal kararlar ı verildiğini, karar ın keyfîlik ta şıdığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu, isminin kamuya aç ık belgelerde gizlenmesi talebinde bulunmu ştur. 2. Değerlendirme 34. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. 35. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut olayda ba şvurucu temel olarak ileri sürdüğü iddialar ın değerlendirilmemesi ve kararlarda kar şılanmamas ından şikâyet etmektedir. Buna göre ba şvurucunun iddialar ının adil yarg ılanma hakk ının güvenceleri aras ında yer alan gerekçeli karar hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden36. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönündeni. Genel İlkeler 37. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin adil yarg ılanma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ş ancak gerekçeli karar hakk ından aç ıkça söz edilmemi ştir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 36. maddesine "...adil yarg ılanma" ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Sözle şmesi'nin 6. Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 10maddesinin (1) numaral ı fıkras ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının kapsam ına gerekçeli karar hakk ının da dâhil oldu ğu AİHM'in birçok karar ında vurgulanm ıştır. Dolay ısıyla Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının gerekçeli karar hakk ı güvencesini de kapsad ığının kabul edilmesi gerekir ( Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 38. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ında da Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır. denilerek mahkemelere kararlar ını gerekçeli yazma yükümlülü ğü yüklenmi ştir. Anayasa n ın bütünlü ğü ilkesi gere ği an ılan Anayasa kural ı da gerekçeli karar hakk ının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmal ıdır (Abdullah Topçu, 76). 39. Gerekçeli karar hakk ı, kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ını sağlamay ı ve denetlemeyi amaçlamakta; taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve ayr ıca demokratik bir toplumda kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun ö ğrenmesinin sağlanmas ı için de gerekli olmaktad ır (Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). 40. Mahkemelerin an ılan yükümlülü ğü, yarg ılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayr ıntılı şekilde yan ıt verilmesi gerekti ği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tüm iddialara yan ıt vermek zorunda de ğilse de ( Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56) davan ın esas sorunlar ının incelenmi ş olduğu gerekçeli karardan anla şılmal ıdır. 41. Bir kararda tam olarak hangi unsurlar ın bulunmas ı gerektiği davan ın niteliğine ve koşullar ına bağlıdır. Muhakeme s ıras ında aç ık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar ın davan ın sonucuna etkili olmas ı, başka bir deyi şle davan ın sonucunu değiştirebilecek nitelikte bulunmas ı hâlinde davayla do ğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan ıt verilmesi gerekir. Aksi bir tutumla mahkemenin davan ın sonucuna etkili oldu ğunu kabul etti ği bir husus hakk ında ilgili ve yeterli bir yan ıt vermemesi hak ihlaline neden olabilecektir ( Sencer Ba şat ve diğerleri, 35, 39). 42. Makul gerekçe; davaya konu olay ve olgular ın mahkemece nas ıl nitelendirildi ğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayand ırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm aras ındaki bağlant ıyı gösterecek nitelikte olmal ıdır (İbrahim Ata ş, B. No: 2013/1235, 18/6/2013, 24). 43. Öte yandan ayn ı maddi ve hukuki olgudan kaynaklanan uyu şmazl ıklarda mahkemelerin birbirine z ıt yorumlar ının varl ığı ve bunun taraflarca dile getirilmesi halinde yarg ı yerlerinin söz konusu farkl ılığa ilişkin yeterli gerekçe sunmas ı gerekir. 44. Bir ba şka deyişle kural olarak yarg ılamay ı yapan mahkemelerinin ayn ı maddi olaylar ı değerlendirerek farkl ı sonuçlara varm ış olmalar ı, neden farkl ı sonuçlara vard ıklar ını var ılan sonuca hangi nedenle ula şıldığını başvurucu ve üçüncü ki şiler taraf ından objekti f olarak anla şılmas ına imkân verecek yeterli gerekçeler sunduklar ı sürece adil yarg ılanma hakk ı yönünden ihlal sonucuna var ılmayabilir (pek çok karar aras ından bkz. Trakya Kal ıp ve Plastik Kapak İmalat ı Sanayi ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/30526, 18/11/2020, 31-35). Yeterli gerekçe ile söz konusu farkl ılığın aç ıklanmamas ı durumunda ise gerekçeli karar hakk ının ihlali söz konusu olabilir (nitekim ayn ı maddi olguya dayal ı davada kesinle şmiş Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 11mahkeme kararlar ına ilişkin iddialar ın karşılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin bkz. Kemal Turan , B. No: 2018/18194, 25/2/2021 ve Nail Hacıimamoğlu, B. No: 2016/8362, 30/9/2020). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 45. Başvurucu Şirkete ait i şyerine yönelik düzenlenen Rapordaki tespitler doğrultusunda ba şvurucu Şirket ad ına, 18/5/2009 tarihli serbest dola şıma giriş beyannamesi kapsam ında ithal edilen e şyadan kaynakl ı gelir eksikli ğine isabet eden katma de ğer vergisi ile kaynak kullan ımı destekleme fonu tahakkuku yap ılm ış ve katma de ğer vergisine yönelik para cezas ı karar ı al ınm ıştır. Söz konusu i şlemlere yap ılan itirazlar ın reddedilmesi üzerine de dav a açılm ıştır. 46. Mahkemece, vergiye konu e şyan ın ithalinde iskonto uyguland ığına dair somut bilgi ve belge ibraz edilmedi ğinden beyan edilen k ıymetin gerçe ği yans ıttığı sonucuna var ıldığı, beyan edilen k ıymetin gerçekte ödenen k ıymet olmad ığına dair İdarece ba şkaca bir tespit de yap ılmamas ı karşısında işlemlerde mevzuata uygunluk görülmedi ği belirtilerek davan ın kabulüne karar verilmi ştir (bkz. 12). İstinaf ba şvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesince ise ba şvurucu Şirkete ait i şyerinde yap ılan aramada ele geçen orijinal faturalar esas al ınmak suretiyle yani e şyan ın gerçek sat ış bedelinin ara ştırılmas ı suretiyle ek tahakkuk yap ıldığı, bu şekilde yap ılan ek tahakkuku kusurland ıracak herhangi bir hususa rastlanmad ığı ve Mahkemece sat ış bedeli yöntemini izleyen yöntemlere göre ek tahakkuk yap ıldığı kabul edilmek suretiyle verilen kararda isabet görülmedi ği belirtilerek istina f isteminin kabulüne, davan ın reddine kesin olarak karar verilmi ştir (bkz. 16). 47. Başvurucu, uyu şmazl ığa konu 2009 y ılına ait beyannamenin 6111 say ılı Kanun kapsam ında olmas ı nedeniyle söz konusu dönem itibar ıyla taraf ına ek tarhiyat veya ceza uygulanamayaca ğını, benzer konuda açt ığı birçok davada iskontonun veya 6111 say ılı Kanun'un varl ığı hâlinde i şlemlerin iptal edildi ğini ve 6111 say ılı Kanun'a yönelik savunmalar ı incelenmeden ve dikkate al ınmadan karar verildi ğini belirtmektedir. Ba şvurucu 6111 say ılı Kanun'a ili şkin iddialar ını dava ve istinaf ba şvurusuna cevap dilekçelerinde açıkça dile getirmi ştir. 48. Başvurucu hakk ındaki benzer tahakkuk ve para cezalar ına karşı aç ılan davalarda -bir k ısm ına yukar ıda Dan ıştay içtihad ı kısm ında yer verilmi ştir (bkz. 24-25)- 6111 say ılı Kanun hükümleri uyar ınca katma de ğer vergisi matrah art ırımında bulunanlar hakk ında, herhangi bir ayr ım ve k ısıtlama getirilmeksizin katma de ğer vergisi tarhiyat ı yap ılamayaca ğının belirtildi ği anlaşılmaktad ır. 49. Görüldü ğü üzere ba şvurucunun benzer maddi olayla ilgili farkl ı kararlar bulunduğuna ve 6111 say ılı Kanun'a yönelik iddialar ının temelsiz olmad ığı, uyuşmazl ığın sonucunu etkileyebilecek nitelikte oldu ğu anlaşılmaktad ır. Yarg ı makamlar ınca farkl ı bir yorum yap ılmas ı durumunda ilgili ve yeterli bir gerekçe ile iddialar ın karşılanmas ı gerekmektedir. Buna kar şın Bölge İdare Mahkemesi karar ında, başvurucunun 6111 say ılı Kanun'a ili şkin iddialar ını karşılar mahiyette herhangi gerekçeye yer verilmedi ği görülmektedir. 50. Sonuç olarak ba şvurucunun uyu şmazl ığın çözümü için esasl ı nitelikteki iddia ve itirazlar ı yarg ı yerlerince konu ile ilgili makul ve yeterli bir gerekçe ile kar şılanmam ıştır. Bu sebeple yarg ılama süreci bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde başvurucunun gerekçeli kara r hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 1251. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine kara r verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 52. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 53. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 54. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 55. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 56. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 6 y ıl 6 ay 16 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 57. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 1. Başvurucunun İddialar ı 58. Başvurucu, haks ız yere hakk ında ek vergi tahakkuk ettirildi ğini ve para cezas ı uyguland ığını, söz konusu bedelleri gecikme zamm ı ile birlikte ödemek zorunda bırak ıldığını belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 132. Değerlendirme 59. Başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyeti yönünden yap ılan değerlendirmede ihlal sonucuna var ıldığından mülkiyet hakk ının ihlal edildiğine yönelik iddialar kapsam ında ayr ıca değerlendirme yap ılmas ına gere k görülmemi ştir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 60. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 61. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesi, yeniden yarg ılama yap ılmas ı ve uzun yarg ılama nedeniyle 10.000 TL manevi tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmu ştur. 62. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 63. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 64.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 14bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 65.İncelenen ba şvuruda ba şvurucunun davas ının esasl ı iddialar ı karşılanmadan reddedilmesi nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlalin Bölge İdare Mahkemesi karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 66. Bu durumda gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 67. Somut ba şvuruda ayr ıca makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna da var ılm ıştır. 68. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan zararlar ı karşılığında başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 69. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurucunun kamuya aç ık belgelerde kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. 1. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ili şkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. 1. Anayasa n ın 36. maddesinde hüküm alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/3276 Karar Tarihi : 17/11/2021 152. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 1. Vergi Mahkemesine (E.2016/1278, K.2016/1319) GÖNDER İLMESİNE, E. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlali nedeniyle ba şvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, F. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, G. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dava Dairesine (E.2017/1880, K.2018/1866) GÖNDER İLMESİNE, İ. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 17/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş