TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR iHSAN METiN BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/7044) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7044 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: OzgiirDUMAN ihsan METiN Av. Ezgi Bella OKTAY METiN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru haks1z yere ihtiyati haciz konulmas1 ve ihtiyati haczin makul stireyi a mas1 nedenleriyle mtilkiyet ha
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR iHSAN METiN BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/7044) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7044 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: OzgiirDUMAN ihsan METiN Av. Ezgi Bella OKTAY METiN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru haks1z yere ihtiyati haciz konulmas1 ve ihtiyati haczin makul stireyi a mas1 nedenleriyle mtilkiyet hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 28/4/2015 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk ba vuru hakkmda gorti sunulmayacag1m bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 7. Ba vurucu mimar olup istanbul ili Adalar il9esinde ikamet etmektedir. 8. Azerbaycan'm Baku Sehri Nizami il9e Mahkemesi 29/1/2013 tarihinde ba vurucunun mal varhg1 ile ilgili olarak S. Mimarhk Mtihendislik in aat ve Taahhtit Ticaret Ltd. Sti. lehine 1.590.708 ABD Dolan (Dolar), A. Mekanik in aat Taahhtit Sanayi ve Ticaret A.S. lehine 963.944 Dolar ve D. RZYEV lehine 4.427.941 Dolar tizerinden ihtiyati haciz karan vermi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7044 : 23/1/2019 9. Amlan irketler tarafmdan bu karara dayah olarak Adalar Asliye Hukuk Mahkemesinden (Mahkeme) ihtiyati haciz talebinde bulunulmu , Mahkeme kanunda ongorlilen ko ullannm ger9ekle tigi kanaatiyle 6/6/2013 tarihinde ihtiyati haciz talebinin kabulune karar vermi tir. 10. Ba vurucu 26/7/2013 tarihinde aym Mahkemede ihtiyati haciz karanna kar 1 itirazda bulunmu tur . Mahkeme bu karann usule ve kanuna uygun oldugu gerek9esiyle 10/12/2013 tarihinde itiraz1 reddetmi tir. 11. Ba vurucunun temyiz ettigi karar, Yarg1tay 15. Hukuk Dairesince 26/1/2015 tarihinde bozulmu tur. Bozma karannda , 9/6/1932 tarihli ve 2004 say1h icra ve iflas Kanunu'nun 257. maddesine gore ihtiyati haciz konulabilmesi i9in alacagm muaccel ve rehinle temin edilmemi olmasmm gerektigi vurgulanm1 tlf . Daire, somut olayda ise alacagm rehinle temin edilmedigini ve dayanag1 olan karann heniiz tenfiz edilmedigini tespit etmi tir. Daireye gore heniiz tenfiz edilmeyen bu nitelikteki bir karar, Turk hukuku a91smdan ilam niteligi ta 1mamaktad1r. Diger taraftan taraflar arasmda vadeye baglanm1 bir alacagm da soz konusu olmad1g1 ve alacagm varhgmm kesin olmay1p yargilamay1 gerektirdigi a91klanm1 tlr. Aynca vadesi gelmemi bir alacak oldugu kabul edilse dahi ihtiyati haciz karan verilmesini hakh ve makul kilan bir delilin de sunulmad1g1 belirtilmi tir. Daire bu gerek9eyle ihtiyati haciz ko ullannm olu mad1g1 sonucuna varm1 tlf . 12. Bozma karanna uyan Mahkeme 26/4/2015 tarihinde itirazm kabulii ile ihtiyati haczin kaldmlmasma karar vermi tir. 13. Ba vurucu 28/4/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 14. Taraflann temyiz etmedigi karar 21/10/2015 tarihinde kesinle mi tir. IV. iLGiLi HUKUK 15. ilgili hukuk i9in bkz. Hesna Funda Baltalz ve Baltalz Gzda Hayvanczlzk San. ve Tic. Ltd. $ti. (GK), B. No: 2014/17196, 25/10/2018, 23-29 ve 33-39. V. iNCELEME VE GEREK(:E 16. Mahkemenin 23/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: A. ihtiyati Tedbirin Haks1z Oldugu ikayeti Yoniinden Miilkiyet Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 17. Ba vurucu yurt d1 mdan alman mahkeme karan iptal edildigi ve tenfiz de edilmedigi halde ihtiyati haciz karan verilmesinin mal varhg1 yoniinden zaranna yol a9tig1m belirterek miilkiyet hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7044 : 23/1/2019 2. Degerlendirme 18. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti fikras1 ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yarg1lama Usulleri Hakkmda Kanun'un 45. maddesinin (2) numarah fikrasmda bireysel ba vuruda bulunulmadan once ihlal iddiasmm dayanag1 olan i lem, eylem ya da ihmal i9in kanunda ongorulmti olan idari ve yarg1sal ba vuru yollannm tamammm ttiketilmi olmas1 gerektigi belirtilmi tir. Temel hak ihlallerini oncelikle derece mahkemelerinin gidermekle yuktimlti olmas1, kanun yollannm ttiketilmesi ko ulunu zorunlu kilar (Necati Giindiiz ve Recep Giindiiz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 19, 20; Giiher Ergun ve digerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 26). 19. 2004 say1h Kanun'un 259. maddesine gore ihtiyati haciz isteyen alacaklmm hacizde haks1z 91kmas1 durumunda, hacizden zarar goren bor9lu ve diger ilgili ti ;tincti ki iler tazminat davas1 a9abilirler. Somut olayda ise ihtiyati haczin haks1z 91ktigm1 iddia eden ba vurucu boyle bir dava a9t1gma dair herhangi bir bilgi veya belge sunmam1 tu . Dolay1s1yla ba vurucu, belirtilen ikayeti yontinden etkili olup ba an ans1 sunabilen soz konusu hukuk yolunu ttiketmeksizin bireysel ba vuruda bulunmu tur. 20. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm, diger kabul edilebilirlik artlan yontinden incelenmeksizin ba vuru yollarzmn tiiketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. ihtiyati Tedbir Siirecinin Makul Siirede Sonuc;lanmad1g1 ikayeti Yoniinden Miilkiyet Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 21. Ba vurucu aynca ihtiyati tedbir stirecinin makul stirede sonu9lanmad1gmdan yakmm1 tu . Ba vurucuya gore soz konusu tedbirin uzun stirmesi yargilama makamlanndan ve dolay1s1yla kamu gticti i leminden kaynaklanm1 tlr. Ba vurucu tedbirin bu ekilde makul stireyi a masmm mtilkiyet hakkm1 ihlal ettigini ileri stirmti ttir. 2. Degerlendirme 22. 6216 say1h Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah fikrasmda, a91k9a dayanaktan yoksun ba vurulann Anayasa Mahkemesince kabul edilemezligine karar verilebilecegi belirtilmi tir. Bu baglamda ba vurucunun ihlal iddialanm kamtlayamad1g1, temel haklara yonelik bir mtidahalenin olmad1g1 veya mtidahalenin me ru oldugu a91k olan ba$vurular ile karma$1k veya zorlama $ikayetlerden ibaret ba$vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 23. Anayasa Mahkemesi daha once benzer bir ikayeti Hesna Funda Baltalz ve Baltalz Gzda Hayvanczlzk San. ve Tic. Ltd. $ti. ba vurusunda incelemi ve sonuca baglam1 tu . 24. Buna gore oncelikle sadece ihtiyati haciz talep edenin sorumlulugu ile smuh olarak tazminat odenmesini ongoren 2004 say1h Kanun'un 259. maddesindeki tazminat davasmm kamu makamlannm sorumlulugu ile ilgili ihtiyati haczin makul stireyi a$mad1g1 $ikayeti yontinden etkili bir hukuk yolu olmad1g1 tespit edilmWir (Hesna Funda Baltalz ve Baltalz Gzda Hayvanczlzk San. ve Tic. Ltd. $ti., 58-62). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7044 : 23/1/2019 25. Anayasa Mahkemesi muhtemel bir alacagm guvence altma almarak etkisizle mesinin onune ge9ilmesi amac1yla ihtiya9 duyulan tedbirlerin almmas1 ve bu tedbirler kapsammda kamu makamlannm mtilk uzerinde belirli bir sureyle hukuki tasarruflarda bulunulmasmm smirlandmlmas1 bakimmdan geni bir takdir yetkisi bulundugunu kabul etmi tir. Ancak devletin mtilkiyet hakkma ili kin pozitif ytikumltilukleri 9er9evesinde yap1lan inceleme sonucunda soz konusu tedbirlerin uygulanmasmm mtilk sahibine ka9m1lmaz olandan a m bir kulfet de ytiklememesi gerektigi vurgulanm1 tlf. Bu dogrultuda hukuki ili kinin diger tarafmm haklanm korumak i9in tedbiri uygulayan kamu makamlannm soz konusu tedbirin ba vurucunun mtilkiyet hakkma etkilerini de gozetmesi ve ol9usuz bir mudahaleye yol a9mamas1 gerekmektedir (Hesna Funda Baltalz ve Baltalz Gzda H ayvanczlzk San. ve Tic. Ltd. $ti., 79). 26. Buna gore mtilkiyet hakkm1 smirland1ran bir tedbirin uygulanmasmm ol9tilu olabilmesi i9in ise gerek kapsam1 gerekse de suresi itibanyla orantih olarak uygulanmas1 gerekmektedir. Bireylerin mtilkiyet haklanyla ilgili olarak bu ve benzeri tedbirlerin uygulanmasmm zarara yol a9mas1 ka91mlmazd1r. Ancak bu zarann ka91mlmaz olandan agir veya a m sonu9lara da yol a9mamas1 veya boyle bir zarann olu mas1 durumunda kamu makamlannca uygun yontem ve vas1talarla makul surede gideriminin saglanmas1 gerekmektedir. Dolay1s1yla mtilkiyet hakkma mudahale te kil eden tedbirler uygulanmas1 ve bu tedbirlerin belirli bir sure de devam etmesi ancak bireye ahsi olarak a m bir ktilfet ytiklemedigi takdirde ol9tilu gortilebilir. Diger bir deyi le mtilkiyet hakkma mudahale te kil eden tedbirlerin soz konusu oldugu durumlarda tedbiri uygulayan kamu makamlannm ivedi olarak ve ozenli bir bi9imde davranma ytikumltilukleri bulunmaktadir. Aksi halde yani tedbirin makul olmayan bir sure devam etmesi, mtilkiyet hakkmm tanmd1g1 yetkilerin kullamlmasmm belirsiz olacak ekilde otelenmesi suretiyle mulk sahibine orantls1z bir ktilfet ytiklemi olur (Hesna Funda Baltalz ve Baltalz Gzda Hayvanczlzk San. ve Tic. Ltd. $ti., 73-80). 27. Somut olayda da bu ilkelerden aynlmay1 gerektirir bir durum bulunmamaktad1r. Bu ilkeler 1 1gmda somut olay incelendiginde ise ihtiyati haciz talebinin 6/6/2013 tarihinde kabul edildigi ancak itiraz uzerine 26/4/2015 tarihinde kaldmld1g1 ve bu karann 21/10/2015 tarihinde kesinle tigi gortilmektedir . Dolay1s1yla olayda mtilkiyet hakkm1 smirland1ran tedbir surecinin yakla 1k 2 yil 4 ay surdugu tespit edilmi tir. Bu tedbir sureci bir butun olarak ele almd1gmda ise soz konusu surenin makul oldugu anla 1lmaktadir . Bu durumda tedbirin haks1z olarak uyguland1gmm tespiti halinde ugramlan zarann giderimine ili kin bir tazminat yolunun varhg1 da dikkate almd1gmda mtilkiyet hakk1m sm1rland1ran soz konusu tedbirin ba vurucuya ahsi olarak a m ve olagan d1 1 bir kulfet ytiklemedigi degerlendirilmi tir. Sonu9 olarak ihtiyati haczin makul sureyi a tig1 ikayeti yonunden devletin mtilkiyet hakkma ili kin pozitif ytiktimltiluklerinin somut olayda yerine getirildigi kanaatine vanld1gmdan bu ikayet yonunden bir ihlalin olmad1g1 a91ktir. 28. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. ihtiyati haczin haks1z oldugu ikayeti yonunden mulkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarznm tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7044 : 23/1/2019 2. ihtiyati haczin makul stirede sonrn;lanmad1g1 ikayeti yontinden mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a91k ;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 23/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GULE ; 6