TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MAHİR ENGİN ÇELİK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/38729) Karar Tarihi: 9/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/38729 Karar Tarihi : 9/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Mahir Engin ÇEL İK Vekili : Av. Yavuz DURSUN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, anayasal haklar kapsam ında koruma alt ında bulunan baz ı eylemlerin terör ör
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MAHİR ENGİN ÇELİK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/38729) Karar Tarihi: 9/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/38729 Karar Tarihi : 9/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Mahir Engin ÇEL İK Vekili : Av. Yavuz DURSUN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, anayasal haklar kapsam ında koruma alt ında bulunan baz ı eylemlerin terör örgütü üyeli ği suçundan verilen mahkûmiyet karar ında delil olarak kullan ılmas ı nedeniyle toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ı ile örgütlenme özgürlü ğünün ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. Ba şvuruda ayr ıca yarg ılaman ın sonucunun adil olmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının, gözalt ının hukuka ayk ırı olmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, hukuka ayk ırı olarak ileti şimin dinlenmesi ve teknik takip yap ılmas ı nedeniyle de özel hayata sayg ı hakk ı ile haberle şme özgürlü ğünün ihlal edildi ği ileri sürülmüştür. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 4/12/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 6. Olaylar ın meydana geldi ği tarihlerde ba şvurucu, E ğitim ve Bilim Emekçileri Sendikas ı üyesidir. Başvuru Numaras ı: 2017/38729 Karar Tarihi : 9/9/2020 37. Başvurucu; PKK terör örgütüne üye oldu ğu gerekçesiyle 28/5/2009 ile 1/6/2009 tarihleri aras ında dört gün gözalt ında tutulmu ş, gözalt ının akabinde sal ıverilmiştir. Cumhuriyet savc ısı 31/7/2009 tarihli iddianamesi ile ba şvurucunun terör örgütüne üye olmak suçundan cezaland ırılmas ını talep etmi ştir. Başvurucu hakk ındaki yarg ılama İzmir 8. A ğır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) yap ılm ıştır. Yarg ılama sonucunda Mahkeme 28/11/2011 tarihinde, ba şvurucunun PKK terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyetine hükmetmi ştir. 8. Temyiz üzerine mahkûmiyet karar ı Yarg ıtay 16. Ceza Dairesi taraf ından 13/3/2017 tarihinde onanm ıştır. 9. Başvurucu, nihai karardan 2/11/2017 tarihinde haberdar oldu ğunu belirtmi ş; 4/12/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 10. Başvurucunun di ğer bir müdafii taraf ından ayn ı mahkeme karar ına yönelik olarak 21/6/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunulmu ştur. Söz konusu ba şvuru 2017/27562 bireysel ba şvuru numaras ına kaydedilmi ştir. Daha önce yap ılan bu ba şvuruda başvurucu nihai karardan 23/5/2017 tarihinde haberdar oldu ğunu belirtmi ştir. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 11. Mahkemenin 9/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Haberle şme ve Örgütlenme Özgürlüklerinin, Adil Yarg ılanma, Toplant ı ve Gösteri Yürüyü şü Düzenleme ve Özel Hayata Sayg ı Haklar ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddialar 1. Başvurucunun İddialar ı 12. Başvurucu, delil olarak de ğerlendirilen ve Diyarbak ır'da gerçekle şen toplant ının niteliğinin bilinmedi ğini ancak Mahkemece varsay ıma dayal ı olarak söz konusu toplant ının örgüt toplant ısı olarak kabul edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca hakl ı ve makul bir sebep olmaks ızın özel telefon görü şmelerinin kayda al ındığını ve hakk ında teknik bir takip yap ıldığını belirtmiştir. 13. Bundan ba şka başvurucu; aleyhine delil olarak de ğerlendirilen ileti şim kay ıtlar ının sendikal faaliyetlere ili şkin olduğunu, sendikal faaliyetlerin örgüt faaliyeti gibi değerlendirildi ğini, kanunlara uygun faaliyet gösteren derneklerle olan ili şkisinin de ayn ı şekilde de ğerlendirildi ğini ifade etmi ştir. Tüm bu nedenlerle ba şvurucu özel hayata sayg ı, adil yarg ılanma ve toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme haklar ı ile örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildi ğini savunmu ştur. 2. Değerlendirme 14. Bireysel ba şvurunun süre ko şuluna ba ğlanmas ıyla başvuruculara bireysel başvuruda bulunmak için imkân tan ınmas ının yan ında hukuki belirlilik de sa ğlanmaktad ır. Dolay ısıyla dava açma ya da kanun yollar ına başvuru için belli sürelerin öngörülmesi -bu süreler dava açmay ı imkâns ız k ılacak ölçüde k ısa olmad ıkça- hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve mahkemeye eri şim hakk ına ayk ırı değildir ( Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). Başvuru Numaras ı: 2017/38729 Karar Tarihi : 9/9/2020 415. Bireysel ba şvurular ın 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarih ten söz edilmekteyse de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate al ınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenilebildi ği tarih olarak anla şılmas ı gerekir. Bu ö ğrenme, somut olay ın özelliklerine göre farkl ı şekillerde gerçekleşebilir. 16. Bireysel ba şvuru süresi bak ımından nihai karar ın gerekçesinin tebli ği öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak öğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de söz konusu olabilir. Bu kapsamda nihai karar ın gerekçesinin dosyadan suret al ınmas ı gibi hâllerde ö ğrenilmesi de mümkündür. Ba şvurucular ın nihai karar ın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabilir (İlyas Türedi, B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 17. Somut olay de ğerlendirildi ğinde, başvurucunun ba şka bir müdafii taraf ından yap ılan başvuruda nihai karar ın gerekçesinin 23/5/2017 tarihinde ö ğrenildiği beyan edilmiştir. Beyan edilen bu tarihten itibaren en geç otuz günlük bireysel ba şvuru süresi sonunda 22/6/2017 tarihine kadar ba şvurucu taraf ından bireysel ba şvuruda bulunulmas ı gerekirken ba şvuru süresi geçtikten sonra 4/12/2017 tarihinde bireysel ba şvuru yap ılm ıştır. 18. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu; has ız olarak gözalt ına al ındığını belirtmiştir. 2. Değerlendirme 20. Başvurucunun şikâyetinin gözalt ına ilişkin olmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ı kapsam ında değerlendirmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi, benzer iddialar ın ileri sürüldü ğü başvurulara ili şkin olarak birçok karar ında zaman bak ımından yetkisi yle ilgili ilkeleri belirlemi ştir. Bu kararlarda Anayasa Mahkemesi, bireysel ba şvurular ı inceleme yetkisinin ba şlad ığı 23/9/2012 tarihinden önce sona eren tutukluluk veya gözalt ı hâllerine ilişkin başvurular ın zaman bak ımından yetki d ışında kald ığını kabul etmi ştir ( Osman Büyüksu , B. No: 2013/5512, 3/4/2014, 20-24; Ali Öksüz , B. No: 2013/6065, 3/4/2014, 20-23; Cevdet Genç , B. No: 2012/142, 9/1 /2014, 24-29; Kemalettin R ıdvan Yal ın, B. No: 2014/6220, 18/7/2019, 49, 50). 21. Somut olayda ba şvurucunun gözalt ı durumu bireysel ba şvurular ın incelenmeye başland ığı tarih olarak belirlenen 23/9/2012 tarihinden önce sona ermi ştir (bkz. 7). Bu durum kar şısında mevcut ba şvuruda, bahsi geçen kararlardan ayr ılmay ı gerektirecek bir yön bulunmamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/38729 Karar Tarihi : 9/9/2020 522. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının zaman bak ımından yetkisizli k nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Haberle şme ve örgütlenme özgürlükleri ile adil yarg ılanma, toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme ve özel hayata sayg ı haklar ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın zaman bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI