TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DOĞAN ATE Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/27894) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/27894 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Dr. Berrak YILMAZ Başvurucu : Doğan ATEŞ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun üç ki şilik ziyaretçi listesi oluşturma talebinin reddedilmes
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DOĞAN ATE Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/27894) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/27894 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Dr. Berrak YILMAZ Başvurucu : Doğan ATEŞ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun üç ki şilik ziyaretçi listesi oluşturma talebinin reddedilmesi nedeniyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, Ceza İnfaz Kurumuna (Kurum) hitaben yazd ığı 16/5/2019 tarihli dilekçesinde, belirledi ği üç kişilik ziyaretçi listesinin kabulünü talep etmi ştir. Kurum 28/5/2019 tarihli karar ıyla başvurucunun talebini reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ilgili mevzuat hükümleri hat ırlat ıldıktan sonra ba şvurucunun ziyaretçi listesinin düzenlenmesi için altm ış günlük süreyi geçirdi ği belirtilmi ştir. 3. Başvurucu Kurum karar ının kald ırılmas ı talebiyle İzmir 2. İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) başvurmuş, İnfaz Hâkimli ği 26/6/2019 tarihli karar ıyla başvurucunun talebini reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucunun Ceza İnfaz Kurumuna nakledildikten sonra 17/6/2005 tarihli ve 25848 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Hükümlü ve Tutuklular ın Ziyaret Edilmeleri Hakk ında Yönetmelik'in (Yönetmelik) 9. maddesi gereğince Kurum karar ının yasa ve yönetmeliklere uygun oldu ğu belirtilmi ştir. Başvurucu, anılan karara itiraz etmi ş, İzmir 1. A ğır Ceza Mahkemesi 19/7/2019 tarihinde kararda usul ve yasaya ayk ırı bir yön bulunmad ığından itiraz ın reddine kesin olarak karar vermi ştir. 4. Başvurucu nihai hükmü 25/7/2019 tarihinde tebli ğ ald ıktan sonra 9/8/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 5. Komisyonca kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/27894 Karar Tarihi : 20/12/2022 3II. DEĞERLEND İRME 6. Başvurucu, ziyaretçi listesi olu şturma talebinin reddedilmesi nedeniyle yak ınlar ı ve arkada şlar ı ile görü şemediğini ileri sürerek anayasal haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmiştir. 7. Bakanl ık görüşünde, mevcut ba şvuruda ba şvurucunun özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edilip edilmedi ği konusunda inceleme yap ılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihad ı ve somut olay ın kendine özgü ko şullar ının da dikkate al ınmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 8. Başvuru özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 9. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 10. Ceza infaz kurumlar ında bulunan mahpuslar ın ziyaretçi listesinde de ğişiklik yapma ve ziyaretçi listesi olu şturma taleplerinin reddedilmesi suretiyle özel hayata sayg ı hakk ına yönelik müdahalelerin kanunili ği, meşru amac ı, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunlu ğu ve ölçülülü ğünün denetiminde gözetilmesi gereken genel ilkele r Anayasa Mahkemesince birçok kararda ayr ıntılı olarak aç ıklanm ıştır (benzer kararlar için bkz. Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708, 20/4/2016, 33-37; Mehmet Sevik, B. No: 2017/24068, 18/7/2019, 31-34). 11. Somut olayda ba şvurucunun ziyaretçi listesi olu şturma talebinin reddedilmesi suretiyle ortaya ç ıkan müdahalenin dayana ğı olan 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 83. maddesinin kanunilik ölçütünü karşılad ığı ve infaz kurumunun güvenli ğinin ve disiplinin sa ğlanmas ına yönelik me şru amac ın bulundu ğu aç ıktır. Bu belirlemenin ard ından müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığı yönünden inceleme yap ılacakt ır. 12. Somut olayda ba şvurucunun üç ki şilik ziyaretçi listesi olu şturma talebi Yönetmelik'te belirtilen altm ış günlük süre içinde sunulmad ığı gerekçesiyle reddedilmi ştir. Anayasa Mahkemesi, mahpuslar ın ziyaretçi listesinde de ğişiklik yap ılmas ına ilişkin taleplerinin üç ki şilik ziyaretçi formunun altm ış günlük süre içerisinde doldurulmad ığı gerekçesiyle reddedilmesinin mahpusun ceza infaz kurumunda kald ığı süre boyunca ziyaretçi belirleme ve kabul etme hakk ından yararlanamamas ı sonucunu do ğurabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa Mahkemesi, Ziyaret Yönetmeli ği'nde belirtilen sürenin hak dü şürücü değil düzenleyici süre olarak yorumlanabilece ğini ve ziyaret hakk ına getirilen k ısıtlaman ın hükümlü ve tutuklular ın d ış dünyayla ileti şim kurmas ı ve sosyalle şmesi suretiyle iyileştirilmesi ilkelerine uygun dü şmeyeceğini vurgulam ıştır. 13. Ayr ıca Anayasa Mahkemesi, gerekli görülmesi hâlinde bildirilen ziyaretçilere yönelik ziyarette bulunmalar ında sak ınca bulunup bulunmad ığı hakk ında kolluk arac ılığıyla araştırma yapt ırılabileceğini ve bu konuda kamu makamlar ının takdir yetkisinin oldu ğunu da belirtmiştir. Bu gerekçelerle Mahkeme, üç ki şilik ziyaretçi listesi olu şturma talebinin reddedilmesi suretiyle özel hayata sayg ı hakk ına yap ılan müdahalenin ilgili ve yeterli Başvuru Numaras ı: 2019/27894 Karar Tarihi : 20/12/2022 4gerekçelere dayand ırılmad ığı, müdahalenin demokratik toplum düzeninde gerekli bir müdahale olmad ığı sonucuna ula şarak ihlal karar ı vermiştir (Mehmet Sevik , 36, 37; Mehmet Zahit Şahin, 65-68). Mevcut ba şvuruda da an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 14. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence altına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 15. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesini ve 40.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. 16. 14/9/2021 tarihli ve 31598 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren düzenleme ile Ziyaret Yönetmeli ği'nin 5. maddesinin (h) f ıkras ı değiştirilmiş ve altm ış günlük süre şart ı kald ırılm ıştır. Dolay ısıyla ihlale neden olan düzenleme ihlalin sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde sonradan revize edildi ğinden yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar kalmam ıştır. 17. Öte yandan ihlalin niteli ği dikkate al ınarak ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İzmir 2. İnfaz Hâkimli ği (E.2019/4030, K.2019/4035) ile İzmir 1. A ğır Ceza Mahkemesine (2019/1175 D. İş) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/27894 Karar Tarihi : 20/12/2022 5G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/12/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.