başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvurucular nuray çınar ve mehmet çınar evlidir başvuruculardan mehmet çınar başvurucu türk silahlı kuvvetleri tsk emrinde ve hakkari yüksekova jandarma özel harekat bölük komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapmaktayken tarihinde içinde bulunduğu askeri aracın geçişi sırasında teröristlerce yola döşenen mayının patlaması neticesinde yaralanmıştır başvuru numarası karar tarihi başvurucu olayın hemen akabinde
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvurucular nuray çınar ve mehmet çınar evlidir başvuruculardan mehmet çınar başvurucu türk silahlı kuvvetleri tsk emrinde ve hakkari yüksekova jandarma özel harekat bölük komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapmaktayken tarihinde içinde bulunduğu askeri aracın geçişi sırasında teröristlerce yola döşenen mayının patlaması neticesinde yaralanmıştır başvuru numarası karar tarihi başvurucu olayın hemen akabinde yapılan ilk müdahalesinin ardından sol ayağında meydana gelen kırık nedeniyle van yüzüncü yıl üniversitesi araştırma ve uygulama hastanesinde yılı eylül ayı içinde ameliyat edilmiştir söz konusu ameliyat sonrasında van asker hastanesi tarafından düzenlenen tarihli sağlık kurulu raporu ile başvurucuya sol boyun kırığı tanısı konulmuş ve bir buçuk ay istirahat verilmiştir başvurucunun tarihli sağlık kurulu raporu ile verilen istirahatinin bitmesini müteakiben muhtelif hastanelerde kimi zaman yatışı da yapılarak takip ve tedavisine devam edilmiştir bu takip ve tedaviler sırasında başvurucu hakkında van asker hastanesi sağlık kurulu tarafından düzenlenen tarihli raporda sol kırığı tanısı ile arızalı sağlam sınıfı görevini yapar komando olamaz tarihli raporda ise sol opere boyun kırığı sol ayak bileği hareket kısıtlılığı tanısı ile sınıfı görevini yapar komando olamaz medikal ve cerrahi tedavi ile iyileşme beklenmez tespitlerine yer verilmiştir başvurucu söz konusu raporlarda tespit edilen sağlık durumuna uygun sınıfta tsk emrindeki görevine devam etmiştir görevine devam eden başvurucunun asker hastanesi sağlık kurulunun tarihli raporu ile kırığı tanısı nedeniyle bir yıl süreyle fiziki yeterlilik testlerinden ağır sportif ve bedeni faaliyetlerden uzun süreli ayakta durmayı ve yürümeyi gerektiren temel ve savaş beden eğitimi faaliyetlerinden muaf tutulması uygun görülmüştür gülhane askeri tıp akademisi hastanesi gata haydarpaşa eğitim hastanesi sağlık kurulu tarafından düzenlenen tarihli raporla başvurucu hakkında sol ayak mayın yaralanmasına bağlı tarsal dejenerasyon teşhisine istinaden tskda görev yapamaz kararı verilmiştir söz konusu raporun milli savunma bakanlığınca msb tarihinde onaylanıp kesinleşmesinin ardından başvurucunun sağlık nedeniyle tsk ile ilişiği kesilmiştir başvurucular tskda görev yapma niteliğinin kaybedilmesine ve ilişiğin kesilmesine sebep olan rahatsızlığın görev sırasında ve görev nedeniyle maruz kalınan mayın patlaması sonucu meydana geldiğini belirterek bu sebeple uğradıkları maddi ve manevi zararların karşılanması talebiyle tarihinde idareye yaptıkları başvurunun zımnen reddi üzerine tarihinde askeri yüksek mahkemesinde dava açmıştır dairesi mahkeme tarihinde verdiği kararla davayı süre aşımı nedeniyle reddetmiştir kararın gerekçesinde başvurucuların eylemi ve eylemden doğan zararı tarihli sağlık kurulu raporu ile öğrendiği dolayısıyla bu tarihten itibaren tarihli ve sayılı mülga askeri yüksek mahkemesi kanununun maddesi uyarınca bir yıl ve her halükarda beş yıl içinde zorunlu idari başvuruda bulunmaları gerektiği belirtilmiştir başvurucuların ise bu süreleri geçirdikten sonra tarihinde idareye yaptıkları başvurunun zımnen reddi üzerine tarihinde açtıkları davanın süresinde olmadığı ifade edilmiştir kararda ayrıca başvurucu hakkında ve yıllarında düzenlenen sağlık kurulu raporlarının zararın öğrenilmesine ve dava açma süresine bir etkisinin bulunmadığı da vurgulanmıştır karşıoyda ise yılında düzenlenen raporlarda başvurucu hakkında sınıfı görevini yapar kararı verildiğinden bu tarih itibarıyla tsk ile ilişiğinin kesilmesinden kaynaklanan zararların oluşmasının ve dolayısıyla öğrenilmesinin söz konusu olamayacağı ifade edilmiştir başvurucunun tskda görev yapamayacağının tarihli sağlık raporu ile tespit edilmesi nedeniyle dava açma süresinin bu rapor esas alınarak hesaplanması gerektiği belirtilmiştir başvuru numarası karar tarihi başvurucuların karar düzeltme istemi aynı mahkemenin tarihli kararıyla reddedilmiştir nihai karar başvuruculara tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucular tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur bireysel başvurunun incelenme sürecinde tarihli ve sayılı kanun ile anayasaya eklenen geçici maddenin birinci fıkrasının e bendiyle a kaldırılmıştır iv hukuk a ulusal hukuk kanunlar sayılı mülga kanunun maddesinin birinci fıkrası şöyledir eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların askeri yüksek mahkemesinde dava açmadan önce bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler tarihli ve sayılı yargılama usulü kanununun maddesinin numaralı fıkrası şöyledir eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir danıştay danıştay onuncu dairesinin tarihli ve sayılı kararı şöyledir bir eylemin ve doğurduğu zarar bazı durumlarda eylemin gerçekleşmesiyle kimi zaman da değişik araştırma ve incelemelerden hatta ceza davalarından sonra ortaya çıkabilmektedir özelikle kamu görevlilerinin idari tasarrufta bulunurken uyulması zorunlu görülen kurallara uymamaları nedeniyle kendilerine izafe edilebilecek nitelikte olmakla birlikte yetkilerin kullanımı sırasında gerçekleştiği için idaresinden de ayrılamayan göre kusurlarından doğan zararın tazmini istemiyle açılacak tam yargı davalarında eylemin zararın kamu görevlisinin kişisel kusurundan mı görev kusurundan mı kaynaklandığının ceza muhakemesi sonucunda belirlenmesiyle ortaya çıkabilmektedir bu nedenlerle sayılı kanun un maddesinde öngörülen ve yıllık sürelerin eylemin idariliğinin ve doğurduğu zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren hesaplanması zorunludur aksi yorumun dava açma yolunun kullanımını güçleştirerek hak arama hürriyetini olumsuz etkileyeceğini belirtmek gerekir anılan yasa hükmünde öngörülen tam yargı davalarının idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazminine yönelik olması sebebiyle davanın açılabilmesi için eylemin idariliğinin ve yol açtığı zararın ortaya çıkması zorunludur başvuru numarası karar tarihi danıştay dairesinin tarihli ve sayılı karan şöyledir sayılı yargılama usulü kanununun maddesinde idareye başvuru için öngörülen en geç beş yıllık sürenin hangi tarihten itibaren başlatılacağı zaman zaman duraksamalara yol açtığından bu hususun irdelenmesi gerekmektedir tam yargı davaları idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazminini ifade etmektedir bu nedenle tam yargı davasının açılabilmesi için eylemin idariliğinin ve yol açtığı zararın ortaya çıkması zorunludur eylem idarenin işlevi sırasında bir hareketi bir davranışı bir tutumu veya hareketsizliği idari karar ve işlemle ilgisi olmayan başka bir deyişle öncesinde temelinde bir idari karar veya işlem olmayan salt maddi tasarrufları ifade etmektedir söz konusu eylemlerin ve doğurduğu zarar bazen eylemin yapılmasıyla birlikte ortaya çıkarken bazen de çok sonra değişik inceleme ve hatta ceza yargılamaları sonucu ortaya çıkabilmektedir bu itibarla sayılı kanunun maddesinde öngörülen ve yıllık sürenin eylemin idariliğinin ortaya çıktığı tarihten itibaren hesaplanması zorunludur aksi yorumun zarara yol açan eylemin idariliğinin ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldıracağı hak arama özgürlüğüyle bağdaşmayacağı açıktır b uluslararası hukuk uluslararası hukuk bkz ahmet yıldırım b no v