Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2024/878 E. , 2024/4021 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2024/878 Karar No : 2024/4021 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- ... Valiliği / ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kimya San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARG
Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2024/878 E. , 2024/4021 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2024/878 Karar No : 2024/4021 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- ... Valiliği / ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kimya San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Konya ili, Selçuklu ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ve maliki olduğu ... ada, ... parsel sayılı tarla vasıflı taşınmazın GES amacıyla tarım dışı kullanım talebinin uygun görülmemesi işlemine karşı yapılan itirazın, söz konusu taşınmazın kuru özel ürün arazisi olarak tespit edildiğinden bahisle 5403 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince reddine dair Konya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün "Arazi Sınıf Tespiti" konulu,... tarih ve... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemelerince alınan 30/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu arazinin 4. Sınıf Tarım Arazisi ve Kuru Marjinal Tarım Arazisi (KTA) olduğu yönünde ortak görüş ve değerlendirmelere yer verildiği, tarım arazisinin güneş enerjisi santrali yatırımında bulunulmak üzere tarım dışı amaç ile kullanımına izin verilmesi için kuru marjinal tarım arazisi sınıfında olması gerektiği, dava konusu taşınmazın arazi sınıfının da kuru marjinal tarım arazisi sınıfında olduğu, bu haliyle davacı tarafından söz konusu taşınmazın GES amacıyla tarım dışı kullanım talebine ilişkin olarak arazi sınıf tespiti için yaptığı başvuru neticesinde tesis edilen işlemin ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine dair dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, bununla birlikte, her ne kadar dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu tespit olunmuş ise de dava konusu taşınmazın Cihanbeyli Ovası Büyük Ova Koruma Alanı içerisinde yer aldığından, Tarım Arazilerinin Korunması Kullanılması ve Planlanmasına Dair Uygulama Talimatı'nın 16. maddesinin 7. fıkrası hükümlerine tabi olduğunun tartışmasız olduğu, işbu karar üzerine idarece tesis edilecek işlemlerde anılan hüküm doğrultusunda işlem tesis edilebileceğinin açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu tarım arazisinin 2013 ila 2020 yılları arasında arpa ekimi yapılarak kullanıldığının ve tarımsal desteklemelerden yararlanıldığının tespit edildiği, taşınmazda tarımsal üretime engel olmayan hafif taşlılığın mevcut olduğu, her yıl üretim yapıldığı görülen parselde yöre ortalamasının altında ürün alınabileceğinden bahsedilemeyeceği, aynı zamanda Cihanbeyli Ovası Büyük Ova Koruma Alanı sınırları içerisinde yer aldığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı Tarım ve Orman Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dava dosyasının incelenmesinden; Davacı şirketin, Konya ili, Selçuklu ilçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı tarla vasıflı taşınmazı 16/09/2021 tarihinde satın alarak maliki olduğu, Söz konusu taşınmazın Güneş Enerjisi Santrali kurulması amacıyla tarım dışı kullanım talebine ilişkin olarak arazi sınıf tespiti için davacı şirketin vekil tayin ettiği ... Elektrik Mühendislik Proje ve Danışmanlık Anonim Şirketi tarafından idareye başvuru yapıldığı, Konya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan arazi etüdü sonucunda söz konusu taşınmazın kuru mutlak tarım arazisi sınıfında olduğunun tespit edilmesi üzerine itirazda bulunulduğu, İtiraz sonrasında, Tarım ve Orman Bakanlığı teknik personeli tarafından hazırlanan etüt raporunda söz konusu taşınmazın kuru özel ürün arazisi sınıfında olduğunun tespit edildiğinden bahisle itirazın reddine dair Konya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün "Arazi Sınıf Tespiti" konulu, ... tarih ve ...sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 3. maddesinin (e) bendinde, "Mutlak tarım arazisi"nin, bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topografik sınırlamaları yok veya çok az olan; ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olan arazileri; (f) bendinde "Özel ürün arazisi"nin, mutlak tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topografik sınırlamaları nedeniyle yöreye adapte olmuş bitki türlerinin tamamının tarımının yapılamadığı ancak özel bitkisel ürünlerin yetiştiriciliği ile su ürünleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan arazileri; (g) bendinde, "Dikili tarım arazisi"nin, mutlak ve özel ürün arazileri dışında kalan ve üzerinde yöre ekolojisine uygun çok yıllık ağaç, ağaççık ve çalı formundaki bitkilerin tarımı yapılan, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan arazileri; (ğ) bendinde, "Marjinal tarım arazisi"nin, mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topografik sınırlamalar nedeniyle üzerinde sadece geleneksel toprak işlemeli tarımın yapıldığı arazileri ifade ettiği belirtilmiş; "Tarımsal potansiyeli yüksek büyük ovaların belirlenmesi ve korunması" başlıklı 14. maddesinde, "Tarımsal üretim potansiyeli yüksek, erozyon, kirlenme, amaç dışı veya yanlış kullanımlar gibi çeşitli nedenlerle toprak kaybı ve arazi bozulmalarının hızlı geliştiği ovalar; kurul veya kurulların görüşü alınarak, Cumhurbaşkanı kararı ile büyük ova koruma alanı olarak belirlenir. Büyük ovalardaki koruma ve geliştirme amaçlı tarımsal altyapı projeleri ve arazi kullanım plânları, kurul veya kurulların görüşleri dikkate alınarak, Bakanlık ve valilikler tarafından öncelikle hazırlanır veya hazırlattırılır. Büyük ovalarda bulunan tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz. Ancak alternatif alan bulunmaması, kurul veya kurullarca uygun görüş bildirilmesi şartıyla; a) Tarımsal amaçlı yapılar, b) Bakanlık ve talebin ilgili olduğu Bakanlıkça ortaklaşa kamu yararı kararı alınmış faaliyetler için tarım dışı kullanımlara Bakanlıkça izin verilebilir." hükümlerine yer verilmiştir. 09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik'in 14. maddesinde, "(1) Tarım dışı amaçla kullanılmak üzere talep edilen yerler için il müdürlüğü; arazi sınıfı, kullanım şekilleri, diğer tarımsal özellikleri ile çevre arazilerle ilişkisini, TAD Portal ve mahallinde yapılan inceleme sonucu arazi etüt raporu düzenler. (2) Arazinin mutlak tarım arazisi, özel ürün arazisi, dikili tarım arazisi ve sulu tarım arazisi ile özellikleri itibarıyla marjinal tarım arazisi olmakla birlikte çevre arazilerdeki tarımsal kullanım bütünlüğünü veya toplulaştırma projesi bütünlüğünü bozacak durumda olan araziler ve alternatifi olduğu belgelendirilen taleplere valilikler tarafından tarım dışı amaçla kullanım izni verilmez. (3) Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazileri içerisinde büyüklüğü 2 hektardan az olan lokal marjinal araziler; tarımsal kullanım bütünlüğünün bozulmaması için, içerisinde bulunduğu sınıfla aynı kabul edilir. Marjinal tarım arazisi içinde kalmış veya çevresinde tarım arazisi bulunmayan 2 hektardan az mutlak tarım arazisi veya özel ürün arazisi, 0,5 hektardan az dikili tarım arazisi ve 0,3 hektardan az örtü altı tarım arazisi marjinal tarım arazisi olarak kabul edilir.(...)" düzenlemesine; 15. maddesinde, "Bakanlık veya valilikçe bu Yönetmelik kapsamındaki karara bağlanan işlemler ile etüt raporlarına bir defaya mahsus olmak üzere itiraz hakkı bulunmaktadır. İtirazlar, karar tarihini izleyen bir yıl içerisinde Bakanlığa iletilmek üzere valiliklere yapılır. Bakanlık, itirazları inceleyerek karara bağlar. Bu karar kesin olup gereği için valiliğe gönderilir." düzenlemesine yer verilmiştir. Tarım Arazilerinin Korunması Kullanılması ve Planlanmasına Dair Uygulama Talimatı'nın "Güneş Enerji Santrali (GES) müracaatlarının değerlendirilmesi" başlıklı 16. maddesinde, "(1) 22.10.2016 tarihli ve 29865 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanan Tebliğ'in 2 inci maddesi ile değiştirilen 2.10.2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğin 7 inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde yer alan “Çatı uygulaması haricindeki güneş enerjisine dayalı başvurular için; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri, sulu tarım arazileri, sulu-kuru I, II, III, IV. sınıf tarım arazileri ve çevre arazilerde tarımsal kullanım bütünlüğünü bozan alanları kapsamadığına ilişkin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı veya söz konusu Bakanlığın il veya ilçe müdürlüklerinden alınacak belge.” ifadesi kapsamında gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılacak sınıf tespiti müracaatları il müdürlükleri tarafından sonuçlandırılacaktır. (2) Bu müracaatlar, Kanun kapsamında nihai karar olmayıp, sadece sınıf tespitinin yapılması işlemi olduğundan, doğrudan il müdürlükleri tarafından kabul edilecektir. (3) Müracaatlarda, güneş enerji santrali kurulacak alanın ve ölçüm istasyonu kurulacak alanın sınırlarını ve koordinatlarını gösteren 1/25 000 ölçekli harita, güncel tapu kaydı belgesi ve arazinin müracaat sahibine ait olmaması halinde arazi sahibi ile yapılmış noter onaylı sözleşme istenecektir. Arazinin hisseli olması halinde hissedarlardan biri ile yapılmış sözleşme yeterli olacaktır. (4) Güneş ölçüm istasyonları için, tespit edilen sınıf ilgilisine bildirilirken, kalıcı tesis kurulmayacağına ve ölçüm tamamlandığında arazinin eski haline getirileceğine dair taahhütname alınacak ve ölçüm istasyonu kurulmasında sakınca olmadığı bildirilecektir. Bu taahhütname sadece GES ölçüm istasyonu için alınacaktır. (5) Bu müracaatların cevaplanması sırasında yapılan işlemin bir sınıf tespiti olduğu, Bakanlığımız mevzuatları kapsamında alınması gereken izinleri içermediği, bu alanda GES kurulması halinde, Bakanlığımız mevzuatları kapsamında izin alınması gerektiği müracaat sahibine bildirilecektir. Ayrıca, mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve sulu tarım arazilerinde güneş enerji santrali kurulum izni verilmeyeceği de görüş yazısında ifade edilecektir. (6) Lisanslı GES müracaatlarında, ölçüm istasyonu ve santralin ayrı ayrı parsellerde olması halinde her iki parselin sınıf tespiti de yapılacaktır. (7) Büyük ova koruma alanlarında yapılacak GES başvurularında, arazi sınıfı kuru marjinal olsa dahi, bu alanlarda sınıf ayrımı ortadan kalktığından, büyük ova koruma alanları dışının alternatif olduğu, ova dışında alternatif bulunmaması halinde büyük ova koruma alanlarında arazi sınıfı kuru marjinal tarım arazisi olsa dahi izinlendirme için toprak koruma kurulunun uygun görmesi, ilgili Bakanlık ve Bakanlığımızın ortaklaşa kamu yararı kararı alması gerektiği ilgilisine bildirilecektir. (8) Güneş enerji santralleri ve diğer yenilenebilir enerji yatırımlarının özellikleri ve kurulabilecekleri alanlar göz önüne alınarak, yenilenebilir enerji yatırımları için tarımsal kullanım bütünlüğü şartı aranmayacaktır. (9) Birinci fıkrada belirtilen tebliğ gereğince, arazi sınıfının kuru marjinal tarım arazisi olması zorunlu olduğundan, bu sınıf dışındaki arazilerdeki talepler hiçbir şekilde toprak koruma kurulu gündemine alınmayacaktır. (10) Tarım dışı amaçla kullanım taleplerinde, yapılacak faaliyette kullanılacak güneş enerjisi üretim tesisi kurulum talebinin birlikte yapılması, alınacak kamu yararı kararında güneş enerjisi santralinin de belirtilmesi, güneş enerjisine bağlı üretilen enerjinin işletme dışında kullanılmaması ve satışının yapılmaması şartı ile asıl faaliyetle birlikte kurulacak güneş enerjisi üretim tesisleri, Kanunun 13 üncü maddesinin (d) bendi kapsamında değerlendirilebilecektir. Daha önce tarım dışı amaçla kullanım izni verilen faaliyetler için yapılacak güneş enerjisi üretim tesisi kurulum taleplerinde ise, kamu yararı kararı alınması, güneş enerjisine bağlı üretilen enerjinin işletme dışında kullanılmaması ve satışının yapılmaması şartı ile kurulacak güneş enerjisi üretim tesisi de, bu kapsamda değerlendirilebilecektir." düzenlemesine yer verilmiştir. Talimatın "Tarım Arazilerinin Sınıflamasında Kullanılacak Standartlar" başlıklı ek-2 kısmının "Özel Ürün Araziler (OT)" başlıklı 2. maddesinde, "Bu araziler tarımsal üretim için mutlak tarım arazilerinden daha fazla toprak (tuzluluk, taşlılık, drenaj…vb.) ve topoğrafik (bakı, meyil) sınırlamalara sahiptir. Yöreye adapte olmuş her tür bitkiye münavebede yer verilemez. Sadece arazide bulunan sınırlamalara uyum sağlayan ve/veya münavebeye alındığında arazi bozulmasına neden olmayan bitkilerin tarımı yapılabilir. Özel ürün arazilerinde sulu tarım yapılmadığı zaman ekonomik üretim yapılması çoğunlukla mümkün değildir. Özel ürün arazileri belirlenirken şu kriterler esas alınır: 2.1. Arazi eğimi ve toprak derinliğine göre mutlak tarım arazisi özeliklerini taşıyor olsa bile tuzluluk, alkalilik, drenaj bozukluğu, taşlılık gibi sorunlar nedeniyle her türlü bitkilerin yetiştirilemediği sadece bu şartlara dayanıklı özel ürünlerin ekonomik olarak tarımının yapıldığı araziler ( örneğin tuza dayanıklı bitkilerden çeltik, şeker pancarı, pamuk gibi) özel ürün arazisi olarak kabul edilecektir. 2.2. Eğim yönünden mutlak tarım arazisi özelliklerini taşımıyor (yıllık yağış ortalaması 574 mm altında olan alanlarda eğimi % 3-8, yıllık yağış ortalaması 574 mm’nin üstünde olan alanlarda % 8-12 kaydı ile) ise derinliği 50 cm den fazla ise özel ürün arazisi kabul edilecektir. Eğim yönünden mutlak tarım arazisi sınırlarında olup, derinlik açısından mutlak tarım arazisi özelliği taşımayan (50 cm. altında) ancak yöreye adapte olmuş herhangi bir bitkinin yetiştirilmesine uygun ve yöre ortalamasında ürün alınan araziler de Özel Ürün Arazisi kabul edilecektir. 2.3 Özel amenajman tedbirleri alınarak (seki, şeritsel ekim, ileri sürüm teknikleri) yörede yetiştirilen ekonomik değeri yüksek herhangi bir bitkinin tarımının yapılmasına uygun ve uzun süre yöre ortalamasında ürün alınıyor ise bu arazide özel ürün arazisi olarak sınıflandırılır. Bu şartları sağlamıyorsa marjinal tarım arazisi olarak kabul edilir. Dikili tarıma uygun olacağı kanaati ile özel ürün arazisi olarak sınıflandırma yapılamaz. " düzenlemesine; "Marjinal Tarım Arazileri (TA)" başlıklı 4. maddesinde, "Mutlak tarım arazileri, Özel Ürün Arazileri ve Dikili Tarım Arazileri dışında yerel önemi veya yerel ihtiyaçlar nedeniyle tarıma açılmış arazilerdir. Bu arazilerin toprak ve topoğrafık sınırlamaları fazla olup tarımsal üretim potansiyeli düşüktür. Arazi eğimi, yağışın; 574 mm’nin altında olduğu yerlerde % 8 den, 574 mm veya üzerinde olduğu yerlerde ise % 12 den fazla olup, toprak derinliği 50 cm den azdır. Yetiştirilen bitkilerden elde edilen verim genellikle yöre ortalamasının altındadır. Bu araziler klasik sulama metotları ile sulamaya uygun olmayıp kontrollü ileri sulama teknikleri kullanılarak sulu tarım yapılabilir. Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazileri içerisinde tarımsal bütünlüğü olan lokal marjinal araziler, tarımsal bütünlüğün bozulmaması için yaygın olan önemli tarım arazisi olarak kabul edilir. Tarım dışı kullanım izinlerinde bu araziler için hazırlanan toprak koruma projesi ile tarımsal bütünlüğe olan olumsuz etki kaldırılıyorsa izin verilir yoksa verilmez. Özellikleri itibariyle tarımsal bütünlüğü olmadığı için ekonomik olarak tarımsal üretim yapılamayan ve/veya tarım dışı kullanılan araziler içerisinde kalmış; 2 hektardan az mutlak tarım arazisi veya özel ürün arazisi, 0,5 hektardan az dikili tarım arazileri ve 0,3 hektardan az örtü altı tarım arazisi önemli tarım arazisi olarak kabul edilmez. Tarım dışı kullanım izinlerinde yerel önemi gözetilerek marjinal alan gibi değerlendirilebilir." düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirket tarafından üzerine Güneş Enerjisi Santrali yapılmak amacıyla dava konusu tarım arazisinin satın alındığı ve bu amaçla tarım dışı kullanım talebine ilişkin olarak arazi sınıf tespiti için davacı şirketin vekil tayin ettiği ... Elektrik Mühendislik Proje ve Danışmanlık Anonim Şirketi tarafından idareye başvuru yapıldığı, Konya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan arazi etüdü sonucunda söz konusu taşınmazın kuru mutlak tarım arazisi sınıfında olduğunun tespit edilmesi üzerine itirazda bulunulduğu, itiraz sonrasında, Tarım ve Orman Bakanlığı teknik personeli tarafından hazırlanan etüt raporunda söz konusu taşınmazın kuru özel ürün arazisi sınıfında olduğunun belirlendiğinden bahisle itirazın reddine dair Konya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün "Arazi Sınıf Tespiti" konulu, ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, İdare Mahkemesince alınan 30/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda da dava konusu arazinin kuru marjinal tarım arazisi olduğu yönünde ortak görüş ve değerlendirmelere yer verildiği ve uyuşmazlığın, dava konusu tarım arazisinin sınıfının belirlenmesine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesince alınan 30/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmazın ve komşu taşınmazların, kuru tarım hububat (buğday-arpa) verimini olumsuz etkileyecek kireç fazlalığı ve organik madde azlığı kısıtlaması olduğu tespitine yer verilmek suretiyle, arazinin yöre ortalamasından düşük verim alınabilen tarım arazisi olduğu kanaatine varılarak, Tarım Arazilerinin Korunması Kullanılması ve Planlanmasına Dair Uygulama Talimatı'nın, "Tarım Arazilerinin Sınıflamasında Kullanılacak Standartlar"ının Özel Ürün Arazisi'ni düzenleyen kısmında yer alan "Eğim yönünden mutlak tarım arazisi sınırlarında olup, derinlik açısından mutlak tarım arazisi özelliği taşımayan (50 cm. altında) ancak yöreye adapte olmuş herhangi bir bitkinin yetiştirilmesine uygun ve yöre ortalamasında ürün alınan araziler de Özel Ürün Arazisi kabul edilecektir." düzenlemesi kapsamına girmediğinden, arazinin kuru marjinal tarım arazisi olarak değerlendirildiği görülmektedir. Buna karşın, tapu parsel sorgulama sistemi ve bölgenin uydu görüntüleri üzerinden taşınmazın bulunduğu alan incelendiğinde, dava konusu tarım arazisinin çevresinde ve bulunduğu yörede yer alan tarım arazilerinden topografik olarak farklı bir durumda olmadığı gibi toprak yapısı itibarıyla da farklı bir durumda olmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, dava konusu tarım arazisinden yöre ortalamasında verim alınamayacağı tespiti yönünden anılan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilir nitelikte olmadığı sonucuna varılmaktadır. Kaldı ki, davalı idarece, dava konusu tarım arazisinin davacı tarafından satın alınmadan önce 2013 ila 2020 yılları arasında arpa ekimi yapılarak kullanıldığının ve bu arazi üzerinden tarımsal desteklemelerden yararlanıldığının da ortaya konulduğu görülmektedir. Öte yandan, davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından tarım arazilerinin sınıflandırılması için yukarıda yer verilen Tarım Arazilerinin Sınıflamasında Kullanılacak Standartlar kullanılıyor olsa da, arazi sınıflandırılmasında esas olarak 5403 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yer verilen tanımların dikkate alınması gerektiği açıktır. Bu durumda, öncelikle dava konusu taşınmazın 5403 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, "mutlak tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topografik sınırlamaları nedeniyle yöreye adapte olmuş bitki türlerinin tamamının tarımının yapılamadığı ancak özel bitkisel ürünlerin yetiştiriciliği ile su ürünleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan araziler" şeklinde tanımlanan özel ürün arazisi sınıfına girip girmediğinin incelenmesi gerekmektedir. Dava konusu tarım arazisinin bu kapsamda incelenmesinden, toprak ve topografik sınırlamaları nedeniyle yöreye adapte olmuş bitki türlerinin tamamının tarımı yapılamasa da arpa ekimine uygun olduğu, çevresinde bulunan arazilerde halihazırda tarım yapıldığı ve bu arazilerden farksız olduğu, aynı zamanda Cihanbeyli Ovası Büyükova Koruma Alanı sınırları içerisinde yer alması nedeniyle ülkesel, bölgesel ve yerel önemi bulunduğu açık olan dava konusu arazinin, 5403 sayılı Kanun'da yer verilen özel ürün arazisi tanımına uygun olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu taşınmazın kuru özel ürün arazisi sınıfında olduğunun belirlenmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerin temyiz isteminin KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/10/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.