EGO Genel Müdürlüğünce uygulanacak toplu taşıma hat kira sözleşmelerine ilişkin Hukuk ve Tarifeler Komisyon Raporunun Başkanlığa iadesi hususu oylanarak oybirliğiyle kabul edildi.
T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 501 17.03.2023 K A R A R EGO Genel Müdürlüğünce uygulanacak toplu taşıma hat kira sözleşmelerine ilişkin Hukuk ve Tarifeler Komisyonunun 17.02.2023 tarihli ve 131 sayılı Raporu Büyükşehir Belediye Meclisimizin 17.03.2023 tarihli toplantısında okundu. Konu üzerinde yapılan görüşmelerden sonra; Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi ile EGO Genel Müdürlüğü arasında 24/12/2018 tarihinde bir yıllık kiralama ücreti KDV hariç 3.700.000,00-TL olan 10 yıl süreli 14 (On dört) hatta 170 (Yüz yetmiş) Adet Özel Toplu Taşıma Aracının Dönüşümlü Olarak Çalıştırılmak Üzere Kiraya Verilmesi İşine Ait Sözleşme imzalanmıştır. Sözleşmenin 6. Maddesinin a bendinde; kira bedellerinin ikinci yıldan itibaren Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ilan edilen yeniden değerleme oranı üzerinden belirleneceği düzenlenmiş olup, 2023 yılı için yeniden değerleme oranı %122,93 olduğundan söz konusu madde hükmüne göre 24.12.2022 tarihinden başlayacak yeni kiralama dönemi için kira bedeli 17.730.195,66 TL olduğu, 2020 yılının mart ayından itibaren dünya genelinde yaşanan Covid 19 salgınının önlenmesi amacıyla yapılan çalışmalar sırasında sokağa çıkma yasakları ve toplu taşıma kullanımında yapılan kısıtlamalar başta olmak üzere alınan birçok tedbir nedeniyle, kendisinin ve ailesinin geçimini toplu taşıma aracı işletmek veya kullanmak suretiyle temin eden bu esnaf grubu büyük ekonomik sıkıntılar yaşandığı, Salgının etkileri henüz atlatılamadan ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon ve ekonomik problemler sebebiyle mesleğinin temel girdileri olan akaryakıt, yedek parça ve işçilik maliyetlerinde büyük artışlar olmuş, soluk almaksızın devam eden bu zamlar da hayatlarının ve geçimlerinin sürdürülmesini imkânsız hale geldiği, Bu nedenlerle Büyükşehir Belediyesi, Belediye ile sözleşme imzalamak veya ruhsat almak suretiyle çalışan özel toplu taşıma araçlarına ve halk otobüslerine 5216 sayılı Kanunun 7/p maddesi uyarınca gelir desteği vermek zorunda kalındığı,Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi belirtilen sıkıntılar sebebiyle taşımacılık faaliyetini yürütemediğinden 170 aracı işletememiş, UKOME Genel Kurulu Kararlarıyla hat ve araç sayıları düşürülerek 108 araç için uygunluk belgesi verildiği, Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi tarafından EGO Genel Müdürlüğü aleyhine Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde 2022/3177 E. sayılı dosya ile taraflar arasında akdedilen sözleşmeden doğan kira bedelinin, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yıllık 5 Milyon TL olarak uyarlanması talebiyle dava açılmıştır. Ancak anılan kooperatif, Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi vekili Av. M. Selim ÇETİN’in 23.11.2022 tarihli ve 62033 sayılı dilekçesi ile yargılamanın uzun süre alacağı, esnafın süreç içerisinde kira bedelini ödeyemeyeceği ve sözleşmenin feshedilmesi ile karşı karşıya kalınacağı dikkate alınarak konunun belediye meclisince çözülmesi halinde sulh olmak ve davalarından karşılıklı olarak vekalet ücreti ve masraf almaksızın feragat etmek istediklerini bildirmiştir. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 501 17.03.2023 -2- 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18. Maddesinin h bendinde; “Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve feragate karar vermek.” Belediye Meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’ne kira bedellerinde ve yeniden değerleme oranında değişiklik yapılıp yapılamayacağı hususunda görüş sorulmuş, 05.01.2023 tarihli ve 5395326 sayılı cevabi görüş yazısında da “... kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerinde kira artış oranları bakımından konut ve çatılı işyeri kiralarının artışına ilişkin hükümlere tabi olduğundan yazınızda bahsi geçen taşınmazın niteliğinin mahiyetine bakılmaksızın 6098/344 üncü madde hüküm kapsamında artış uygulanması gerektiği, Sonuç olarak idaremize ait toplu taşıma hatlarının 2023 yılı içinde yenilenecek kira döneminde uygulanacak kira artış oranlarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek üzere belirlenebileceği değerlendirilmektedir.” Denilmiştir. Bu çerçevede, Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifinin sulh teklifinin kabulü ile Kooperatif ile EGO Genel Müdürlüğü arasındaki 24/12/2018 tarihli Kira Sözleşmesine ilişkin kira bedelinin uygunluk almış olan 108 araç sayısı esas alınarak belirlenmesi ve 24.12.2022’den başlayan yeni kira dönemi artış oranının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 05.01.2023 tarihli ve 5395326 sayılı görüş yazısında belirtildiği şekliyle bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı olan %72,31 oranında yapılması, Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde 2022/3177 E. sayılı davasından karşılıklı olarak vekalet ücreti ve yargılama gideri istenmeksizin feragat edilmesi hususları ile Bakanlığın bahsi geçen görüş yazısındaki artış oranının EGO Genel Müdürlüğünün yapmış olduğu tüm hat kiralama sözleşmelerinde uygulanmasına yönelik; Belediyemiz Hukuk Müşavirliği görüş yazısı: Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 301353 sayılı yazısında özetle; “170 araç olarak yapılan ihalenin fiilen 90 araç çalıştırıldığı, 14 hat olması gerekirken 9 hat olarak ulaşımın sağlandığı, ayrıca “ihalede yıllık artış yeniden değerleme oranında yapılır.” denildiğinden; bunu değiştirerek başka bir oranda artış yapılıp yapılmayacağı” hususunda Müşavirliğimizin hukuki görüşü talep edilmiştir. Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 301353 sayılı yazısı ve ekleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde; öncelikle ihale neticesinde taraflar arasında imzalanan kira sözleşme metninin yazı ekleri arasında yer almadığı, ilgi yazıdan sözleşmenin 24.12.2018 başlangıç tarihi itibariyle 10 yıllık süre ile imzalandığı, yine sözleşme metninde kira bedelinin “ ihalede yıllık artış yeniden değerleme oranında yapılır” yönünde bir ibarenin bulunduğunun anlaşıldığı, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 501 17.03.2023 -3- Yine Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 301353 sayılı yazısı ekinde yer alan EGO Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 13.01.2023 tarih ve 27 sayılı yazısından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne kira bedellerinde ve yeniden değerleme oranlarında değişiklik yapılıp yapılamayacağı hususunda görüş sorulduğu, 05.01.2023 tarih ve 5395326 sayılı cevabi yazıda “… kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerinde kira artış oranları bakımından konut ve çatılı işyerleri kiralarının artışına ilişkin hükümlere tabi olduğundan yazınızda bahsi geçen taşınmazın niteliğinin mahiyetine bakılmaksızın 6098/344 üncü madde hükmü kapsamında artış uygulanması gerektiği, Sonuç olarak idarenize ait toplu taşıma hatlarının 2023 yılı içinde yenilenecek kira döneminde uygulanacak kira artış oranlarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek üzere belirlenebileceği değerlendirilmiştir.” denildiği, Ancak 6098 sayılı Kanunda yer alan “… Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.” hükmünün, Kanunun “Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları”nı düzenleyen ikinci ayrımındaki 339. maddenin 2. fıkrasında yer aldığı, aynı maddenin 1. fıkrasından da bu hükmün uygulama alanının konut ve çatılı işyeri kiralarına ile kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında olduğunun açık ve net olarak anlaşıldığı, nitekim Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin 2020/1195 E. ve 2020/911 K. sayılı kesin olarak verilen ilamında “… kira sözleşmesinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi olduğu, 2886 sayılı Kanunla kiraya verilen ve 2886 sayılı Yasaya tabi kurumlara ait taşınmazların kira sözleşmelerinin TBK. 347. maddesine tabi olmadığı, …” açıkça ifade edildiği, aynı doğrultuda birçok adli ve idari yargı merciince verilmiş emsal karar da bulunduğu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi’nin kararları incelendiğinde 2018 yılında konuya ilişkin görüşlerinin değiştiği bu kapsamda güncel emsal karar olarak; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi’nin 23.09.2020 tarihli ve 2020/1195 E. 2020/911 K. Sayılı karar metninde; “…Kira sözleşmesinin en son 24.02.2017 tarihine kadar uzatıldığı ve bu tarihten sonra da herhangi bir uzama süresi belirlenmediği, bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmenin 24.02.2017 tarihinde sona erdiği, kira sözleşmesinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olduğu, 2886 sayılı Kanunla kiraya verilen ve 2886 sayılı Yasaya tabi kurumlara ait taşınmazların kira sözleşmelerinin TBK’nın 347. Maddesine tabi olmadığı, kira süresinin bitimi ile kiracının fuzuli şagil sayılacağı, bu nedenle sözleşmenin uzama süresi bitimi 24.02.2017 tarihinde sona erdiği, bu tarihten itibaren davalının fuzuli şagil haline geldiği, davalının kiracılık sıfatı sona erdiğinden davanın reddine karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmadığından” ifadelerinin yer aldığı, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 501 17.03.2023 -4- Nitekim Sayıştay 6. Dairesi’nin 2010 yılı ve önceki tarihli kararlarında, “..İdarenin sözleşmeleri, tabi olduğu hukuk rejimi bakımından idari sözleşmeler ve idarenin özel hukuk sözleşmeleri olmak üzere ikiye ayrılır. Kamu hukuku ilkelerine bağlı olan idari sözleşmeler kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olup, özel hukuk sözleşmelerinden farklı olarak idareye tek yanlı iradesiyle kullanabileceği bazı ayrıcalıklar sağlamaktadır. Bu sözleşmelerden doğan ihtilaflar idari yargının konusuna girmektedir. Özel hukuk ilkelerine bağlı olan sözleşmeler; Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku hükümlerine göre akdedilen sözleşmelerdir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapılan sözleşmelerin uygulaması özel hukuk ilkelerine bağlıdır ve taraflar eşit haklara sahiptir. Bu sözleşmelerden doğan ihtilaflar adli yargının konusuna girmektedir…” (Sayıştay 6. Dairesi, Karar No:513, İlam No:222, 2010) ifadelerine yer verildiği, Sayıştay 6. Dairesi’nin 2010 yılı sonrası kararlarında, “..2886 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yürütülen işlerle ilgili sözleşmeler açısından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun özel bir kanun, Borçlar Kanunu’nun ise genel bir kanun niteliği taşıdığı, bu nedenle de taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin, 2886 sayılı Kanun hükümlerinden bağımsız olarak Borçlar Kanunu hükümlerine göre değerlendirilemeyeceği…”(Sayıştay 6. Dairesi, Karar No:87, İlam No:250, 2012) ifadelerine yer verildiği, İdarenin kiraya veren taraf olduğu durumlarda uygulanacak hükümleri düzenleyen 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nda, kira sözleşmesi yapıldıktan sonra ortaya çıkan ve öngörülemeyen hallerin sözleşmeye etkisini ve uyarlamayı düzenleyen özel bir hükmün bulunmadığı, Çevre Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 16.08.2021 tarih ve 7118846/622.02/1525384 sayılı ekte yer alan yazısında “…Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinde; 2886 sayılı Kanun uyarınca yapılacak taşınmaz kiralama ihalelerinde, ilanda ve şartnamede bulunması gereken hususlara mutlaka yer verilmesi gerektiği, bu hususlarda eksikliklerin tespit edilmesi halinde eksiklikler giderilmeden ihaleye devam edilemeyeceği, ilan ve şartnamede belirtilmiş olan ve sözleşmeye bağlanan hususlarda değişiklik yapılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. …” şeklinde görüş bildirildiği, 6098 sayılı Kanun’un “Aşırı ifa güçlüğü” başlıklı 138. maddesinde “… Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu, kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır. Bu madde hükmü yabancı para borçlarında da uygulanır.” düzenlemesinin bulunduğu, görüş konusu hakkında Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/3177 E. sayılı dosyası üzerinden görülen dava bulunduğu, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 2021/1618 E. ve 2022/1314 K. sayılı karar metninde “… dava konusu değişikliğin somut gerekçelere dayanmadığı, davalı idare bünyesinde önceki uygulamalar ile oluşan idari istikrar dışına çıkılmasının gerekçesinin ortaya konulmadığı, … T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 501 17.03.2023 -5- Bu durumda; dava konusu Meclis kararıyla, dava konusu teklifin daha üstün bir kamu yararı hedeflediğine ilişkin gerekçesinin ortaya konulmadığı, …” ifadelerinin yer aldığı, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 2021/1669 E. ve 2022/1956 K. sayılı kararında Belediye Meclisinin takdir yetkisini sunduğu kamu hizmeti ve kamu yararına uygun olarak kullanması gerektiğinin ifade edildiği, Tüm bu hususlar ışığında; 2886 sayılı Kanuna tabi olarak çıkılan ihale neticesinde imzalanan kira sözleşmesinde ihaleyi yapmakla yetkili olunan makamın, sözleşme hükümlerinde değişiklik yapabileceğine dair açık bir hükmün bulunmadığı, akdedilen kira sözleşmesinin 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, takdirin bu aşamada İdarenin karar organı olan söz konusu ihaleyi yapmakla yetkili kılınan Belediye Meclisinde bulunduğu, Belediye Meclisinin takdir yetkisini kullanırken yukarıda izah edilen Kanun hükümleri ve yargı içtihatları çerçevesinde somut veriler ile kamu hizmeti ve kamu yararına uygun olarak kullanılmasının hukuken uygun olacağı görüş ve kanaatine varılmıştır. EGO Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği görüş yazısı: Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 336 sayılı yazısında "Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi ile Kurumumuz arasında 24.12.2018 tarihinde 1 (bir) yıllık kiralama ücreti KDV hariç 3.700.000,00 TL olan 10(on) yıl süreli 14 hatta 170 adet özel toplu taşım aracının dönüşümlü olarak çalıştırılmak üzere kiraya verilmesi işine ait ilgi yazınız Belediye Meclisinin 13.01.2023 tarihli toplantısında incelenmek üzere komisyonumuza havale edilmiş olup, komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde bazı bilgi ve belgelere ihtiyaç duyulmuştur. Bu nedenle, söz konusu konu ile ilgili müşavirliğinizce açılan davaların bulunup bulunmadığı şayet herhangi bir dava açıldı ise dava süreciyle ilgili bilgi ve belgeler hazırlanarak komisyonumuza iletilmek üzere gönderilmesi" talep edilmiştir. Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi tarafından Kuruluşumuz aleyhine Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde 2022/3177 E. sayısı ile dava açılmıştır. Ekte sunulan 17/08/2022 tarihli dava dilekçesinde taraflar arasında akdedilen "14 (On dört) Hatta 170 (Yüz yetmiş) Adet Özel Toplu Taşıma Aracının Dönüşümlü Olarak Çalıştırılmak Üzere Kiraya Verilmesi İşine Ait Sözleşme" kapsamında 2022 yılı için belirlenen 6.740.048,23-TL kira bedelinin ülkemizde yaşanan pandemi nedeniyle alınan tedbirler ve ekonomik gelişmeler başta olmak üzere dava dilekçesinde belirtilen diğer sebeplerle, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 5.000.000,00-TL olarak uyarlanması talep edilmiştir. Söz konusu dava dosyasında dilekçeler teatisi aşaması tamamlanmış olup, öninceleme duruşma tarihi 08.02.2023 olarak belirlenmiştir. Belediyemiz Hukuk Müşavirliğinden ve EGO Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliğinden alınan görüşler doğrultusunda EGO Genel Müdürlüğünce uygulanacak toplu taşıma hat kira sözleşmelerine ilişkin konu meri mevzuat çerçevesinde sülf ve tasfiye konusunda Belediye Başkanına yetki verilmesine ilişkin Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu “Birimine İadesi” tarzında oylanarak oybirliği ile kabul edildi. Fatih ÜNAL Meclis 1. Başkan V. Naci BAYANLI Divan Katibi Tuğba AYDOS Divan Katibi T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu Rapor No: 131 17.02.2023 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ BAŞKANLIĞINA EGO Genel Müdürlüğünce uygulanacak toplu taşıma hat kira sözleşmelerine ilişkin Hukuk ve Tarifeler Komisyonunun 20.01.2023 tarihli ve 119 sayılı Raporu ile komisyonumuza yeniden havale edilen dosya incelendi. Komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde; Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi ile EGO Genel Müdürlüğü arasında 24/12/2018 tarihinde bir yıllık kiralama ücreti KDV hariç 3.700.000,00-TL olan 10 yıl süreli 14 (On dört) hatta 170 (Yüz yetmiş) Adet Özel Toplu Taşıma Aracının Dönüşümlü Olarak Çalıştırılmak Üzere Kiraya Verilmesi İşine Ait Sözleşme imzalanmıştır. Sözleşmenin 6. Maddesinin a bendinde; kira bedellerinin ikinci yıldan itibaren Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ilan edilen yeniden değerleme oranı üzerinden belirleneceği düzenlenmiş olup, 2023 yılı için yeniden değerleme oranı %122,93 olduğundan söz konusu madde hükmüne göre 24.12.2022 tarihinden başlayacak yeni kiralama dönemi için kira bedeli 17.730.195,66 TL olduğu, 2020 yılının mart ayından itibaren dünya genelinde yaşanan Covid 19 salgınının önlenmesi amacıyla yapılan çalışmalar sırasında sokağa çıkma yasakları ve toplu taşıma kullanımında yapılan kısıtlamalar başta olmak üzere alınan birçok tedbir nedeniyle, kendisinin ve ailesinin geçimini toplu taşıma aracı işletmek veya kullanmak suretiyle temin eden bu esnaf grubu büyük ekonomik sıkıntılar yaşandığı, Salgının etkileri henüz atlatılamadan ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon ve ekonomik problemler sebebiyle mesleğinin temel girdileri olan akaryakıt, yedek parça ve işçilik maliyetlerinde büyük artışlar olmuş, soluk almaksızın devam eden bu zamlar da hayatlarının ve geçimlerinin sürdürülmesini imkânsız hale geldiği, Bu nedenlerle Büyükşehir Belediyesi, Belediye ile sözleşme imzalamak veya ruhsat almak suretiyle çalışan özel toplu taşıma araçlarına ve halk otobüslerine 5216 sayılı Kanunun 7/p maddesi uyarınca gelir desteği vermek zorunda kalındığı, Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi belirtilen sıkıntılar sebebiyle taşımacılık faaliyetini yürütemediğinden 170 aracı işletememiş, UKOME Genel Kurulu Kararlarıyla hat ve araç sayıları düşürülerek 108 araç için uygunluk belgesi verildiği, Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi tarafından EGO Genel Müdürlüğü aleyhine Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde 2022/3177 E. sayılı dosya ile taraflar arasında akdedilen sözleşmeden doğan kira bedelinin, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yıllık 5 Milyon TL olarak uyarlanması talebiyle dava açılmıştır. Ancak anılan kooperatif, Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi vekili Av. M. Selim ÇETİN’in 23.11.2022 tarihli ve 62033 sayılı dilekçesi ile yargılamanın uzun süre alacağı, esnafın süreç içerisinde kira bedelini ödeyemeyeceği ve sözleşmenin feshedilmesi ile karşı karşıya kalınacağı dikkate alınarak konunun belediye meclisince çözülmesi halinde sulh olmak ve davalarından karşılıklı olarak vekalet ücreti ve masraf almaksızın feragat etmek istediklerini bildirmiştir. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu Rapor No: 131 17.02.2023 -2- 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18. Maddesinin h bendinde; “Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve feragate karar vermek.” Belediye Meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’ne kira bedellerinde ve yeniden değerleme oranında değişiklik yapılıp yapılamayacağı hususunda görüş sorulmuş, 05.01.2023 tarihli ve 5395326 sayılı cevabi görüş yazısında da “... kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerinde kira artış oranları bakımından konut ve çatılı işyeri kiralarının artışına ilişkin hükümlere tabi olduğundan yazınızda bahsi geçen taşınmazın niteliğinin mahiyetine bakılmaksızın 6098/344 üncü madde hüküm kapsamında artış uygulanması gerektiği, Sonuç olarak idaremize ait toplu taşıma hatlarının 2023 yılı içinde yenilenecek kira döneminde uygulanacak kira artış oranlarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek üzere belirlenebileceği değerlendirilmektedir.” Denilmiştir. Bu çerçevede, Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifinin sulh teklifinin kabulü ile Kooperatif ile EGO Genel Müdürlüğü arasındaki 24/12/2018 tarihli Kira Sözleşmesine ilişkin kira bedelinin uygunluk almış olan 108 araç sayısı esas alınarak belirlenmesi ve 24.12.2022’den başlayan yeni kira dönemi artış oranının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 05.01.2023 tarihli ve 5395326 sayılı görüş yazısında belirtildiği şekliyle bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı olan %72,31 oranında yapılması, Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde 2022/3177 E. sayılı davasından karşılıklı olarak vekalet ücreti ve yargılama gideri istenmeksizin feragat edilmesi hususları ile Bakanlığın bahsi geçen görüş yazısındaki artış oranının EGO Genel Müdürlüğünün yapmış olduğu tüm hat kiralama sözleşmelerinde uygulanmasına yönelik; Belediyemiz Hukuk Müşavirliği görüş yazısı: Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 301353 sayılı yazısında özetle; “170 araç olarak yapılan ihalenin fiilen 90 araç çalıştırıldığı, 14 hat olması gerekirken 9 hat olarak ulaşımın sağlandığı, ayrıca “ihalede yıllık artış yeniden değerleme oranında yapılır.” denildiğinden; bunu değiştirerek başka bir oranda artış yapılıp yapılmayacağı” hususunda Müşavirliğimizin hukuki görüşü talep edilmiştir. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu Rapor No: 131 17.02.2023 -3- Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 301353 sayılı yazısı ve ekleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde; öncelikle ihale neticesinde taraflar arasında imzalanan kira sözleşme metninin yazı ekleri arasında yer almadığı, ilgi yazıdan sözleşmenin 24.12.2018 başlangıç tarihi itibariyle 10 yıllık süre ile imzalandığı, yine sözleşme metninde kira bedelinin “ ihalede yıllık artış yeniden değerleme oranında yapılır” yönünde bir ibarenin bulunduğunun anlaşıldığı, Yine Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 301353 sayılı yazısı ekinde yer alan EGO Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 13.01.2023 tarih ve 27 sayılı yazısından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne kira bedellerinde ve yeniden değerleme oranlarında değişiklik yapılıp yapılamayacağı hususunda görüş sorulduğu, 05.01.2023 tarih ve 5395326 sayılı cevabi yazıda “… kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerinde kira artış oranları bakımından konut ve çatılı işyerleri kiralarının artışına ilişkin hükümlere tabi olduğundan yazınızda bahsi geçen taşınmazın niteliğinin mahiyetine bakılmaksızın 6098/344 üncü madde hükmü kapsamında artış uygulanması gerektiği, Sonuç olarak idarenize ait toplu taşıma hatlarının 2023 yılı içinde yenilenecek kira döneminde uygulanacak kira artış oranlarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek üzere belirlenebileceği değerlendirilmiştir.” denildiği, Ancak 6098 sayılı Kanunda yer alan “… Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.” hükmünün, Kanunun “Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları”nı düzenleyen ikinci ayrımındaki 339. maddenin 2. fıkrasında yer aldığı, aynı maddenin 1. fıkrasından da bu hükmün uygulama alanının konut ve çatılı işyeri kiralarına ile kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında olduğunun açık ve net olarak anlaşıldığı, nitekim Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin 2020/1195 E. ve 2020/911 K. sayılı kesin olarak verilen ilamında “… kira sözleşmesinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi olduğu, 2886 sayılı Kanunla kiraya verilen ve 2886 sayılı Yasaya tabi kurumlara ait taşınmazların kira sözleşmelerinin TBK. 347. maddesine tabi olmadığı, …” açıkça ifade edildiği, aynı doğrultuda birçok adli ve idari yargı merciince verilmiş emsal karar da bulunduğu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi’nin kararları incelendiğinde 2018 yılında konuya ilişkin görüşlerinin değiştiği bu kapsamda güncel emsal karar olarak; T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu Rapor No: 131 17.02.2023 -4- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi’nin 23.09.2020 tarihli ve 2020/1195 E. 2020/911 K. Sayılı karar metninde; “…Kira sözleşmesinin en son 24.02.2017 tarihine kadar uzatıldığı ve bu tarihten sonra da herhangi bir uzama süresi belirlenmediği, bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmenin 24.02.2017 tarihinde sona erdiği, kira sözleşmesinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olduğu, 2886 sayılı Kanunla kiraya verilen ve 2886 sayılı Yasaya tabi kurumlara ait taşınmazların kira sözleşmelerinin TBK’nın 347. Maddesine tabi olmadığı, kira süresinin bitimi ile kiracının fuzuli şagil sayılacağı, bu nedenle sözleşmenin uzama süresi bitimi 24.02.2017 tarihinde sona erdiği, bu tarihten itibaren davalının fuzuli şagil haline geldiği, davalının kiracılık sıfatı sona erdiğinden davanın reddine karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmadığından” ifadelerinin yer aldığı, Nitekim Sayıştay 6. Dairesi’nin 2010 yılı ve önceki tarihli kararlarında, “..İdarenin sözleşmeleri, tabi olduğu hukuk rejimi bakımından idari sözleşmeler ve idarenin özel hukuk sözleşmeleri olmak üzere ikiye ayrılır. Kamu hukuku ilkelerine bağlı olan idari sözleşmeler kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olup, özel hukuk sözleşmelerinden farklı olarak idareye tek yanlı iradesiyle kullanabileceği bazı ayrıcalıklar sağlamaktadır. Bu sözleşmelerden doğan ihtilaflar idari yargının konusuna girmektedir. Özel hukuk ilkelerine bağlı olan sözleşmeler; Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku hükümlerine göre akdedilen sözleşmelerdir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapılan sözleşmelerin uygulaması özel hukuk ilkelerine bağlıdır ve taraflar eşit haklara sahiptir. Bu sözleşmelerden doğan ihtilaflar adli yargının konusuna girmektedir…” (Sayıştay 6. Dairesi, Karar No:513, İlam No:222, 2010) ifadelerine yer verildiği, Sayıştay 6. Dairesi’nin 2010 yılı sonrası kararlarında, “..2886 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yürütülen işlerle ilgili sözleşmeler açısından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun özel bir kanun, Borçlar Kanunu’nun ise genel bir kanun niteliği taşıdığı, bu nedenle de taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin, 2886 sayılı Kanun hükümlerinden bağımsız olarak Borçlar Kanunu hükümlerine göre değerlendirilemeyeceği…”(Sayıştay 6. Dairesi, Karar No:87, İlam No:250, 2012) ifadelerine yer verildiği, İdarenin kiraya veren taraf olduğu durumlarda uygulanacak hükümleri düzenleyen 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nda, kira sözleşmesi yapıldıktan sonra ortaya çıkan ve öngörülemeyen hallerin sözleşmeye etkisini ve uyarlamayı düzenleyen özel bir hükmün bulunmadığı, Çevre Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 16.08.2021 tarih ve 7118846/622.02/1525384 sayılı ekte yer alan yazısında “…Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinde; 2886 sayılı Kanun uyarınca yapılacak taşınmaz kiralama ihalelerinde, ilanda ve şartnamede bulunması gereken hususlara mutlaka yer verilmesi gerektiği, bu hususlarda eksikliklerin tespit edilmesi halinde eksiklikler giderilmeden ihaleye devam edilemeyeceği, ilan ve şartnamede belirtilmiş olan ve sözleşmeye bağlanan hususlarda değişiklik yapılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. …” şeklinde görüş bildirildiği, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu Rapor No: 131 17.02.2023 -5- 6098 sayılı Kanun’un “Aşırı ifa güçlüğü” başlıklı 138. maddesinde “… Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu, kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır. Bu madde hükmü yabancı para borçlarında da uygulanır.” düzenlemesinin bulunduğu, görüş konusu hakkında Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/3177 E. sayılı dosyası üzerinden görülen dava bulunduğu, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 2021/1618 E. ve 2022/1314 K. sayılı karar metninde “… dava konusu değişikliğin somut gerekçelere dayanmadığı, davalı idare bünyesinde önceki uygulamalar ile oluşan idari istikrar dışına çıkılmasının gerekçesinin ortaya konulmadığı, … Bu durumda; dava konusu Meclis kararıyla, dava konusu teklifin daha üstün bir kamu yararı hedeflediğine ilişkin gerekçesinin ortaya konulmadığı, …” ifadelerinin yer aldığı, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 2021/1669 E. ve 2022/1956 K. sayılı kararında Belediye Meclisinin takdir yetkisini sunduğu kamu hizmeti ve kamu yararına uygun olarak kullanması gerektiğinin ifade edildiği, Tüm bu hususlar ışığında; 2886 sayılı Kanuna tabi olarak çıkılan ihale neticesinde imzalanan kira sözleşmesinde ihaleyi yapmakla yetkili olunan makamın, sözleşme hükümlerinde değişiklik yapabileceğine dair açık bir hükmün bulunmadığı, akdedilen kira sözleşmesinin 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, takdirin bu aşamada İdarenin karar organı olan söz konusu ihaleyi yapmakla yetkili kılınan Belediye Meclisinde bulunduğu, Belediye Meclisinin takdir yetkisini kullanırken yukarıda izah edilen Kanun hükümleri ve yargı içtihatları çerçevesinde somut veriler ile kamu hizmeti ve kamu yararına uygun olarak kullanılmasının hukuken uygun olacağı görüş ve kanaatine varılmıştır. EGO Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği görüş yazısı: Yazı İşleri ve Kararlar Dairesi Başkanlığının 02.02.2023 tarihli ve 336 sayılı yazısında "Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Halk Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi ile Kurumumuz arasında 24.12.2018 tarihinde 1 (bir) yıllık kiralama ücreti KDV hariç 3.700.000,00 TL olan 10(on) yıl süreli 14 hatta 170 adet özel toplu taşım aracının dönüşümlü olarak çalıştırılmak üzere kiraya verilmesi işine ait ilgi yazınız Belediye Meclisinin 13.01.2023 tarihli toplantısında incelenmek üzere komisyonumuza havale edilmiş olup, komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde bazı bilgi ve belgelere ihtiyaç duyulmuştur. Bu nedenle, söz konusu konu ile ilgili müşavirliğinizce açılan davaların bulunup bulunmadığı şayet herhangi bir dava açıldı ise dava süreciyle ilgili bilgi ve belgeler hazırlanarak komisyonumuza iletilmek üzere gönderilmesi" talep edilmiştir. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu Rapor No: 131 17.02.2023 -6- Sınırlı Sorumlu Ankara Şehir İçi ve Mücavir Alan Otobüsleri Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi tarafından Kuruluşumuz aleyhine Ankara 5. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde 2022/3177 E. sayısı ile dava açılmıştır. Ekte sunulan 17/08/2022 tarihli dava dilekçesinde taraflar arasında akdedilen "14 (On dört) Hatta 170 (Yüz yetmiş) Adet Özel Toplu Taşıma Aracının Dönüşümlü Olarak Çalıştırılmak Üzere Kiraya Verilmesi İşine Ait Sözleşme" kapsamında 2022 yılı için belirlenen 6.740.048,23-TL kira bedelinin ülkemizde yaşanan pandemi nedeniyle alınan tedbirler ve ekonomik gelişmeler başta olmak üzere dava dilekçesinde belirtilen diğer sebeplerle, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 5.000.000,00-TL olarak uyarlanması talep edilmiştir. Söz konusu dava dosyasında dilekçeler teatisi aşaması tamamlanmış olup, öninceleme duruşma tarihi 08.02.2023 olarak belirlenmiştir. Belediyemiz Hukuk Müşavirliğinden ve EGO Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliğinden alınan görüşler doğrultusunda EGO Genel Müdürlüğünce uygulanacak toplu taşıma hat kira sözleşmelerine ilişkin konu meri mevzuat çerçevesinde sülf ve tasfiye konusunda Belediye Başkanına yetki verilmesi komisyonumuzca uygun görülmüştür. Raporumuz Büyükşehir Belediye Meclisinin onayına arz olunur. Ercan KINACI Komisyon Başkanı Abdullah Emin TEKİN Başkan Vekili Aysun Liman YAŞACAN Üye Burak KOCA Üye Edip BALCI Üye Mehmet ÜÇÖZ Üye Ömer KOÇAK Üye Haydar DEMİR Üye Selim ÇIRPANOĞLU Üye