TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HiKMET KULECi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2018/5145) Karar Tarihi: 28/11/2018 R.G. Tarih ve Say1: 4/1/2019-30645 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2018/5145 : 28/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ RecaiAKYEL OzgtirDUMAN Hikmet KULECi Av. Omer ;ELiKKESEN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru otuz y1h a an hizmet stiresi i9in odenen emekli ikramiyesinin deg
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR HiKMET KULECi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2018/5145) Karar Tarihi: 28/11/2018 R.G. Tarih ve Say1: 4/1/2019-30645 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2018/5145 : 28/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ RecaiAKYEL OzgtirDUMAN Hikmet KULECi Av. Omer ;ELiKKESEN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru otuz y1h a an hizmet stiresi i9in odenen emekli ikramiyesinin deger kaybma ugratilmas1 nedeniyle mulkiyet hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 22/2/2018 tarihinde yapilm1 tlf. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk goru tinti bildirmi tir. 7. Ba vurucu , Bakanhk goru tine kar 1 beyanda bulunmam1 t1r. III. OLAY VE OLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 9. Ba vurucu 30/8/1962 tarihinde Turk Silahh Kuvvetleri btinyesinde gorev yapmaya ba lam1 tu. Emekli Sand1gma tabi olarak 9ah an ba vurucu 30/8/1993 tarihinde emekliye aynlm1 tu. Ba vurucuya bu tarihte 8/6/1949 tarihli ve 5434 say1h Ttirkiye Cumhuriyeti Emekli Sand1g1 Kanunu'nun 89. maddesinin dordtincti f1krasmda yer alan "verilecek emekli ikramiyesinin hesabmda 30 fiili hizmet yzlmdan fazla siireler ... dikkate almmaz" htikmti uyannca otuz y1l hizmet stiresi tizerinden emekli ikramiyesi odenmi tir. 10. Anayasa Mahkemesinin 7/1/2015 tarihli ve 29229 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanan 25/12/2014 tarihli ve E.2013/111 , K.2014/195 say1h karanyla soz konusu htiktim iptal edilmi tir. 11. Ba vurucu Anayasa Mahkemesinin iptal karanm gerek9e gostererek otuz y1h a an hizmet stiresi yontinden de emekli ikramiyesi odenmesi i9in 17/2/2016 tarihinde Sosyal Gtivenlik Kurumundan (SGK) talepte bulunmu tur. Ba vurucunun bu talebine SGK tarafmdan bir cevap verilmemi tir. 12. Ba vurucu bunun tizerine 27/4/2016 tarihinde SGK aleyhine Ankara 16. idare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davas1 a9m1 tlr. Mahkeme 7/12/2016 tarihinde davanm kabulti ile dava konusu i lemin iptaline karar vermi tir. Karann gerek9esinde , ba vurucunun otuz yilm tizerindeki hizmeti i9in emekli ikramiyesi odenmemesine ili kin i lemin dayanagm1 olu turan htikmtin Anayasa Mahkemesince iptal edildigi vurgulanm1 tu . Mahkemeye gore bu sebeple ba vurucuya otuz y1lm tizerindeki hizmetleri i9in de emekli ikramiyesi odenmesi gerekir. Mahkeme aksine bir yorumun , Anayasa Mahkemesi karannda belirtilen e itlik ilkesinin, bu kez Anayasa Mahkemesi kararlannm geriye ytirtimez kurah kar 1smda onceden emekli olanlar ile bu karardan sonra emekli olanlar arasmda yeniden ihlal edilmesine yol a9acag1 ve bunun da sosyal gtivenlik hakkma ve hukuk devleti ilkesine aykmhk olu turacag1m belirtmi tir. Mahkeme bu gerek9elerle otuz hizmet yilmdan fazla olan hizmet stiresine ili kin emekli ikramiyesinin hesaplanarak idareye ba vuru tarihinden itibaren i letilecek yasal faiziyle birlikte ba vurucuya odenmesi gerektigi sonucuna varm1 t1r. 13. Taraflar bu karara kar 1 istinaf yoluna ba vurmu lard1r. SGK istinaf ba vurusunda , Anayasa Mahkemesi kararlannm geriye ytirtiyemeyecegini belirtmi , aynca otuz y1ldan fazla oldugu iddia edilen hizmet stiresinin 5434 say1h Kanun'a tabi fiili hizmet stiresi olup olmad1gmm ara tmlmad1gm1 ifade etmi tir. Ba vurucu ise talep ettigi emekli ikramiyesinin ba vuru tarihindeki gtincel katsay1lara gore odenmesi gerektigini veya emekli oldugu tarihteki katsayilar esas almd1g1 takdirde ise emeklilik tarihinden itibaren faiz i letilmesi gerektigini one stirmti ttir. 14. 5434 say1h Kanun'a 27/1/2017 tarihli ve 29961 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanarak ytirtirltige giren 18/1/2017 tarihli ve 6770 say1h Kanun'un 1. maddesiyle eklenen ge9ici 226. maddede , otuz y1ldan fazla emekli ikramiyesine mtistahak hizmet stireleri bulunmasma ragmen, otuz tam hizmet y1h tizerinden emekli ikramiyesi odenenlere, otuz y1h a an her tam hizmet y1h i9in de ikramiye odemesinde bulunulacag1 htiktim altma almm1 tu. Bu maddede aynca mahkemelerce bu istemle a9ilm1 olan davalarda davanm konusuz kalmas1 sebebiyle karar verilmesine yer olmad1gma karar verilecegi, ilk derece mahkemelerince verilen kararlar hakkmda kanun yollanna ba vurulmayacag1 ve bu maddenin ytirtirltige girdigi tarihten once yapilan itiraz veya temyiz ba vurulanndan vazge9ilmi say1lacag1 htikme baglanm1 tu. 15. istinaf ba vurusunu inceleyen Ankara Bolge idare Mahkemesi 11. Dava Dairesi 23/11/2017 tarihinde davah idare tarafmdan yap1lan itiraz yontinden amlan kanun 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 degi ikligini gerek ;;e gostererek istinaf ba vurusundan vazge ;;ilmesine, ba vurucunun yaptlg1 itiraz yoniinden ise istinaf ba vurusunun reddine karar vermi tir. Ba vurucuya otuz y1lm uzerindeki hizmet sureleri yonunden emekli oldugu tarihteki katsay1lar esas almarak hesaplanan 50 TL tutanndaki emekli ikramiyesi 6,55 TL yasal faizi ile birlikte SGK tarafmdan 2017 y1h Agustos ay1 i ;;erisinde odenmi tir. 16. Nihai karar ba vurucu vekiline 13/2/2018 tarihinde teblig edilmi tir. 17. Ba vurucu 22/2/2018 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 18. 5434 say1h Kanun'un 89. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Hizmet surelerinin tamamz bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayzlz Sosyal Sigortalar ve Gene! Saglzk Sigortasz Kanununun ger;ici 4 uncu maddesi kapsamznda ger;enlerden emekli, adi malulluk veya vazife malullugu aylzgz baglanan veyahut toptan odeme yapzlan asker ve sivil tum iJtirakr;ilere, her tam fiili hizmet yzlz ir;in aylzk baglamayc esas tutarzn bir aylzgz emekli ikramiyesi olarak verilir. Birinci jikra kapsamzna girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayzlz Kanunur. ger;ici 4 uncu maddesi kapsamznda hizmeti bulunanlardan mulga 2829 sayzlz Sosyai Guvenlik Kurumlarzna Tabi Olarak Ger;en Hizmetlerin BirleJtirilmesi Hakkznda Kanunun 8 inci maddesi uyarznca birleJtirilen hizmet sureleri uzerinden emeklilik, yaJlzlzk ya da malulluk aylzgz baglananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayzlz Kanunun ger;ici 4 uncu maddesi hukumlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluJ ve ortaklzklarda ger;en r;alzJmalarznzn, 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayzlz j$ Kanununun 14 uncu maddesinde belirtilen kzdem tazminatzna hak kazanma Jartlarzna uygun olarak sona ermiJ olmasz Jartzyla emekli ikramiyesi odenir. jkincifikra uyarznca odenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayzlz Kanunur. ger;ici 4 uncu maddesi kapsamzna giren gorevlerde ger;en her tam fiili hizmet yzlz ile sznzrlz olarak bu gorevlerden ayrzldzklarz tarihteki emeklilik kesenegine esas aylzk tutarz uzerinder. ve aylzgzn baJlangzr; tarihindeki katsayzlar dikkate alznarak odenir. Mulga 2829 sayzlz Kanunun 12 nci maddesinin birinci jikrastmn birinci cumlesi ile ur;uncu jikrastmn son cumlesinin bu maddeye aykm hukumleri uygulanmaz. Yukarzdaki jikralara gore verilecek emekli ikramiyesinin hesabmda 30 Jiili hizmet y1l1ndan fazla siireler ile mulga 2829 sayzlz Kanunun 8 inci maddesi uyarznca birleJtirilen hizmet sureleri uzerinden aylzk baglananlara odenecek emeklilik ikramiyesinin hesabzndc. bu Kanun veya 5 510 sayzlz Kanunun ger;ici 4 uncu maddesi hukumlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluJ ve ortaklzklarda ger;en ve 14 7 5 sayzlz Kanunun 14 uncu maddesine gore kzdem tazminatz odenmesini gerektirmeyecek Jekilde sona eren ger;miJ hizmet sureleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iJ sonu tazminatz veya bu mahiyettE olmakla birlikte baJka bir adla tazminat odenen sureleri ile kzdem tazminatz ya da emekli ikramiyesi odenmiJ olan sureleri dikkate alznmaz. Ancak, mulga 2829 sayzlz Kanun hukumleri uygulanmzJ olmakla birlikte, bu Kanun veya 5510 sayzlz Kanunun ger;ici 4 unci. maddesi kapsamznda hizmetleri arasznda baJka bir sigortalzlzk hali kapsamznda r;alzJmasz bulunmayanlarzn emekli ikramiyesine esas fiili hizmet surelerinin hesabznda, 1475 sayzlz Kanunun 14 uncu maddesindeki Jartlar aranmaz. II 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 19. Anayasa Mahkemesinin 25/12/2014 tarihli ve E.2013/111, K.2014/195 say1h karannm ilgili k1sm1 oyledir: "Devletin destegine baglz olan sosyal haklarzn en onemlisi sosyal gilvenlik hakkzdzr. Emekli ikramiyesi, emeklilik , ya$lzlzk ya da malulluk aylzgz almaya hak kazanan kam1 9alz$anlarma 9alz$ma hayatmda istikrar ve devamlzlzgz saglamak amaczyla ve sosyal devlet ilkesi geregince yapzlan bir ode me tilril olup Anayasa 'nm 60. maddesinde ongorulen sosyal guvenlik hakkmm kapsamz i ;erisindedir. Kanun koyucunun, emekli ikramiyesinin miktarznz ve odenme ko$ullarzm belirleme konusunda, anayasal ilkelere aykzn olmamak, hakkaniyet ve kamu yararz ol9utlerini gozetmek ko$uluyla duzenleme yapma yetkisi bulunmaktadzr. Ancak kanun koyucu, Anayasa 'nm 60. maddesi uyarznca sosyal gilvenligi saglama gorevim yerine getirirken, anzlan yetkiye dayanarak emekli ikramiyesi ile ilgili keyfi ya da bu haktan yararlananlar arasmda e$itsizlige neden olacak duzenlemeler yapamaz. jtiraz konusu ibare ile 5434 sayzlz Kanun 'un 89. maddesinin birinci, ikinci ve il ;ilncil fikralarzna gore verilecek emekli ikramiyesinin hesaplanmasmda 30 fiili hizmet yzlmdar. fazla surelerin dikkate almmayacagz ongorulmil$tilr. hiraz konusu ibareye tabi olan i$tirak ;ilerin hukuki durum ve statuleri aymdzr. Aralarzndaki yegane fark 30 yzldan fazla 9alz$lP 9alz$mama bakzmmdandzr. Durumlarzndaki ozde$lik nedeniyle her iki grubun kanunun ongordugil haklardan aynz esaslara gore yararlanmalarz gerekmektedir. Euna ragmen, 30 yzl ve daha az 9alz$anlarm emekli ikramiyesinin hesabmda 9alz$flklarz silrE kadar yararlanmalarma olanak tanzndzgz halde 30 yzldan fazla 9alz$an i$tirak9ilerin belirtilen sureden fazla olan fiili hizmet sureleri z ;m emekli ikramiyesinden yararlandznlmadzgz, ikramiye hesabmm 30 yzl ile szmrlandznldzgz gorulmektedir. Oysa nitelikleri ve durum/an 6zde$ olan i$tirak ;iler aynz konumdadzrlar. Ancak itiraz konusu ibareyle, 30 yzl ve daha az 9alz$anlar ile fazla 9alz$anlar arasmda anla$zlabilir, ama9la ilgili ya da makul, adil ve haklz bir nedene dayanmayan bir ayrzm 6ngorulmil$tilr. Bu durum Anayasa 'nm 10. maddesinde ongorulen kanun onunde e$itlik ilkesini ihlal etmektedir. dte yandan, emeklilik i ;in gerekli ya$ smzn yukseltilmesi nedeniyle i$tirak9iler emekli olabilmek i ;in daha fazla 9alz$mak zorunda kalmaktadzrlar. 30 yzldan fazla 9alz$malarzna ragmen bu sureler i ;in emekli ikramiyesi odenmemesi belirtilen i$tirak9iler yonunden ha) kaybma neden olmaktadzr. Dolayzszyla i$tirak9ilerin 9alz$tzg1 halde bu surelere ili$kin emekli ikramiyesi odenmemesi adalet ve hakkaniyete uygun olmadzgmdan itiraz konusu ibare, sosyal gilvenlik hakkma ve hukuk devleti ilkesine de aykznlzk olu$turmaktadzr. Apklanan nedenlerle, itiraz konusu ibare Anayasa'nm 2., JO. ve 60. maddelerine aykzndzr. jptali gerekir. " 20. 5434 say1h Kanun'a 6770 say1h Kanun'un 1. maddesiyle eklenen ge9ici 226. maddesinin ilgili kism1 yledir: "Bu maddenin yilrurluge girdigi tarihten once otuz yzldan fazla emekli ikramiyesine milstahak hizmet sureleri bulunmasma ragmen, otuz tam hizmet yzlz ilzerinden emekli ikramiyesi odenenlere, otuz yzlz a$an her tam hizmet yzlz i ;in 50 Turk liraszmn altmda olmamak ilzere, gorevlerinden ayrzldzklarz tarihteki emekli kesenegine esas aylzk unsurlarz ilzerinden aylzklarzmn ba$langz ; tarihindeki katsayzlar ve emekli ikramiyesi odenmesine esas hukumler dikkate alznarak tahakkuk ettirilecek emekli ikramiyesinin, kendilerinin veya hak sahiplerinin bu maddenin yilrurluge girdigi tarihi takip eden bir yzl i9erisindE ba$vuruda bulunmalarz $artzyla, 7.500 Turk liraszna kadar olan kzsmz ba$vuru tarihinden itibaren il ; ay i9erisinde, varsa kalan kzsmz ise ilk odeme tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte takip eden yzlzn aym ayz i ;erisinde odenir. Bu maddenin yilrurluge 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 girdigi tarihten once ba:jvuru yapzp dava a9mamz:J olanlarzn ba:jvurularz, bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihte yapzlmz:J sayzlzr. Bu fikra kapsamznda odenecek toplam ikramiye tutarz hi9bir :jekilde 100 Tiirk lirasznzn altznda olamaz. Goriilmekte olan davalarda ayrzca bir ba:jvuru :Jartz aranmakszzzn bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten itibaren ii9 ay i9erisinde, dava oncesi yapzlan idari ba:jvuru tarihinden itibaren i:jleyecek kanuni faiziyle birlikte hesaplanacak tutar birinci fikra hiikiimlerine gore odenir. Mahkemelerce, bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten once a9zlmt!j davalarda davanzn konusuz kalmas1 sebebiyle karar verilmesine yer olmad1gma karar verilir. Yargzlama giderleri idare iizerinde bzrakzlzr ve vekalet iicretinin dortte birine hiikmedilir. Ayrzca, ilk derece mahkemelerince verilen kararlar hakkmda Sosyal Giivenlik Kurumunca kanun yollarma ba:jvurulmaz ve bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten once yapzlan itiraz veya temyiz ba:jvurularzndan vazge9ilmi!j sayzlzr. " "Bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten once otuz yzldan fazla emekli ikramiyesine miistahak hizmet siireleri bulunmasma ragmen, otuz tam hizmet ytl1 iizerinden emekli ikramiyesi odenenlere, otuz yzlz a:Jan her tam hizmet ytl1 i9in 50 Tiirk lirasmm altmda olmamak iizere, gorevlerinden ayrtld1klarz tarihteki emekli kesenegine esas ayltk unsurlarz iizerinden aylzklarznzn ba:jlangz9 tarihindeki katsayzlar ve emekli ikramiyesi odenmesine esas hiikiimler dikkate alznarak tahakkuk ettirilecek emekli ikramiyesinin, kendilerinin veya hak sahiplerinin bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihi takip eden bir yzl i9erisindt ba:jvuruda bulunmalan :Jarttyla, 7.500 Tiirk lirasma kadar olan klsmt ba:jvuru tarihinden itibaren ii9 ay i9erisinde, varsa kalan kzsmz ise ilk odeme tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte takip eden yzlm aym ay1 i9erisinde odenir. Bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten once ba:jvuru yapzp dava a9mamz:J olanlarzn ba:jvurularz, bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihte yapzlmz:J sayzlzr. Bu fikra kapsamznda odenecek toplam ikramiye tutarz hi9bir :jekilde 100 Tiirk lirasznzn altznda olamaz. Goriilmekte olan davalarda ayrzca bir ba:jvuru :Jarfl aranmaks1zm bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten itibaren ii9 ay i9erisinde, dava oncesi yapzlan idari ba:jvuru tarihinden itibaren i:jleyecek kanuni faiziyle birlikte hesaplanacak tutar birinci fikra hiikiimlerine gore odenir. Mahkemelerce, bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten once a9zlmz!j davalarda davanzn konusuz kalmasz sebebiyle karar verilmesine yer olmadzgzna karar verilir. Yargzlama giderleri idare iizerinde bzrakzllr ve vekalet iicretinin dortte birine hiikmedilir. Aynca, ilk derece mahkemelerince verilen kararlar hakkmda Sosyal Giivenlik Kurumunca kanun yollarma ba:jvurulmaz ve bu maddenin yiiriirliige girdigi tarihten once yapzlan itiraz veya temyiz ba:jvurularzndan vazge9ilmi!j sayzlzr. " B. Uluslararas1 Hukuk 21. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'ne (Sozle me) ek 1 No.lu Protokol'-Un "Mulkiyetin korunmasz" kenar ba hkh 1. maddesi oyledir: "Her ger9ek ve tiizel ki:jinin mal ve miilk dokunulmazltgma sayg1 gosterilmesini isteme hakkz vardzr. Bir kimse, ancak kamu yaran sebebiyle ve yasada ongoriilen ko:jullara ve uluslararas1 hukukun gene! ilkelerine uygun olarak mal ve miilkiinden yoksun bzrakzlabilir. Yukarzdaki hiikiimler, devletlerin, miilkiyetin kamu yararzna uygun olarak kullanzlmasznz diizenlemek veya vergilerin ya da ba:jka katkzlarzn veya para cezalarznzn odenmesini saglamak i9in gerekli gordiikleri yasalarz uygulama konusunda sahip olduklar; hakka hale! getirmez. " 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 22. A vrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM) hukuki kesinlik ilkesi geregi anayasa mahkemelerinin iptal kararlannm geriye doniik olarak haklar tesis etmeyebilecegini, aynca kararlann veya yap1lan kanuni diizenlemelerin geriye yiiriitiilmemesi durumunun da aynmc1hk yasagmm ihlali anlamma gelmeyecegini kabul etmi tir (H.R./Almanya (k.k.), B. No: 17750/91, 30/6/1992; JR./Almanya (k.k.), B. No: 22651/93, 18/10/1995; Mika/Avusturya (k.k.), B. No: 26560/95, 26/6/1996). AiHM, Cassar/Malta (B. No: 50570/13, 30/1/2018) karannda da kira kontrollerine ili kin kanuni duzenlemenin yiiriirluge girdigi tarihten sonra uygulanmasm1 mulkiyet hakk1 baglammda aynmc1hk yasag1 kapsammda inceleyerek, eski duzenlemelerin yerine yenilerinin kabul edildigi durumlarda hak ve menfaatlerin kabulu i9in belirli bir yiiriirluk tarihinin kabul edilmesinin devletlerin takdir yetkisinde oldugunu, bunun ozellikle duzenlemelerden etkilenenlerin haklanm da korudugu dikkate almd1gmda makul ve objektif bir gerek9e te kil ettigini belirtmi tir ( Cassar/Malta, 66). 23. AiHM'in Eko-Elda Avee/Yunanistan (B. No: 10162/02, 09/03/2006, 23-31) karannda; haks1z olarak tahsil edilen verginin be y1l be ay sonra faizsiz olarak iade edilmesi, belli bir meblagdan yararlanma hakk1 uzun sure engellenen ba vurucunun mali durumunda onemli bir zarara yol a9mas1 nedeniyle ol9ulu goriilmemi ve mulkiyet hakkmm ihlaline karar verilmi tir. 24. Sefine Ba:j/Tiirkiye (B. No: 49548/99, 24/06/2008, 58-64) karannda da tazminatm deger kaybma ugratilarak odendigine ili kin ikayet incelenmi tir. Ba vuruya konu olayda, idare mahkemesince ba vurucunun 15/9/2003 tarihinden itibaren ge9erli olmak uzere dul ayhgma hak kazand1g1 kabul edilmi tir. AiHM oncelikle idare mahkemesinin karannm talep edilebilir bir alacak olu turdugu ve bu nedenle ba vurucunun Sozle me'ye ek 1 No.lu Protokol'un 1. maddesi anlammda mulkiyet olu turan bir hakkmm mevcut oldugunu belirtmi tir. AiHM aynca, Emekli Sand1gma ba vurdugu tarihten itibaren ge9erli olacak ekilde geriye donuk olarak bu hakkm ba vurucuya tanmd1gm1 vurgulam1 tlf. Bununla birlikte AiHM, ba vurucuya salt bu hakkm tanmm1 olmasmm ba vurucunun magdur s1fatim ortadan kald1rmad1gm1 kabul etmi tir. AiHM'e gore magdur s1fatmm ortadan kalkmas1 i9in ileri suriilen ihlalin hem zamam hem de magdurun bu hakk1 kullanamad1g1 sure gozonune almarak telafi yoluna gidilmesi gerekmektedir. AiHM bu 9er9evede ba vurucunun banka hesabma yatmlan paranm yarg1lamada ge9en sure i9inde ugrad1g1 maddi kaybm sonu9lanm gidermeye yetmedigini belirtmi tir. AiHM, ge9en surenin yalmzca devlete yarar saglad1gm1 ve ilgili donemde Turkiye'de paranm h1zla deger kaybettigini gozonune alarak ba vurucunun mulkiyet hakkmm ihlal edildigine karar vermi tir. V. iNCELEME VE GEREK ;E 25. Mahkemenin 28/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du untildu: A. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 26. Ba vurucu otuz y1lm uzerindeki hizmet sureleri yonunden emekli ikramiyesinin emekli oldugu tarihteki katsay1lara gore odendigini belirterek bu suretle emekli ikramiyesi alacagmm deger kaybettiginden yakmm1 tlf. Ba vurucuya gore bu odeme ya ba vuru tarihindeki katsay1lara gore ya da emekli oldugu tarihten itibaren enflasyon fark1 da ilave edilerek faiz i letilmek suretiyle giderilmelidir. Ba vurucu Anayasa Mahkemesinin i9tihadma da deginerek alacagmm enflasyon kar 1smda deger kaybma ugratilarak odendigi gerek9esiyle mulkiyet hakkmm ihlal edildigini ileri surmu tiir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 27. Bakanhk gorii tinde, oncelikle ba vurucunun mevcut bir mulku veya me ru bir beklentisinin olmad1g1 ifade edilmi tir. Bakanhk aynca devlete ciddi bir ekonomik yuk getirmesi muhtemel olan sorunun 9ozumunde, devletin agir ekonomik kulfet altma girmesini onleyecek ekilde ekonominin gerektirdigi kamu yaran ile mulkiyet hakkmm korunmas1 arasmda adil dengenin saglanmas1 gerektigi yonunde gorii bildirmi tir. B. Degerlendirme 28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah fikrasmda a91k9a dayanaktan yoksun ba vurulann Anayasa Mahkemesince kabul edilemezligine karar verilebilecegi belirtilmi tir. Bu baglamda ba vurucunun ihlal iddialanm kamtlayamad1g1, temel haklara yonelik bir mudahalenin olmad1g1 veya mudahalenin me ru oldugu a91k olan ba vurular ile karma 1k veya zorlama ikayetlerden ibaret ba vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 29. Ba vuruya konu olayda uygulanacak ilkeler Anayasa Mahkemesinin Ferda Ye iltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) karan ile ortaya konulmu tur (Ferda Ye iltepe, 45-76). 30. Ba vurucunun emekli ikramiyesi alacagmm mevcut oldugu kamu makamlannca kabul edilmi olup ba vurucunun bu alacagmm Anayasa'nm 35. maddesi anlammda mulkiyet hakk1 kapsammda mulk te kil ettigi ku kusuzdur (Ferda Ye iltepe, 45-47). Ba vurucunun mulkiyet hakk1 kapsammda degerlendirilen alacagmm enflasyon kar 1smda deger kaybma ugratilarak odenmesi eklindeki mudahalenin mulkiyetten barz ;il yararlanmaya ili kin birinci kural 9er9evesinde incelenmesi gerekir (Ferda Ye iltepe, 48-51). 31. Ba vurucunun temel ikayeti, kendisine otuz y1lm uzerindeki hizmet sureleri yonunden odenen emekli ikramiyesi alacagmm enflasyon kar 1smda deger kaybma ugrat1ld1gma yoneliktir. 32. Anayasa Mahkemesi; kanun koyucunun bir hak olarak ongordugu veya kamu borcu haline gelmi odemelerin ge ; yapilmas1 nedeniyle magdur olundugu iddias1yla yapilan ba vurularda, alacakta veya hakka konu bedelde meydana gelen deger a mmalanmn ba vurucular uzerinde orantis1z bir yuk olu turmas1 halinde mulkiyet hakkmm ihlaline karar vermi tir (Mehmet Akdogan ve digerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013; Akel Gida San. ve Tic. A.$., B. No: 2013/28, 25/2/2015; Ferda Ye iltepe, 63-76). Bu baglamda Anayasa Mahkemesi, mahkemelerce hukmedilen alacak veya tazminatlann enflasyon kar 1smda a m ol9ude deger kaybettigi ba vurularda ol ;tiltiluk yonunden mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine karar vermi tir (Abdulhalim Bozboga, B. No: 2013/6880, 23/3/2016, 48-66; ANO jn aat ve Ticaret Ltd. $ti. [GK], B. No: 2014/2267, 21/12/2017, 69-82). 33. Anayasa Mahkemesi somut olaya benzer nitelikteki ba vurularda oncelikle ba vurucunun mulkiyet hakkma konu alacaga hak kazand1g1 tarihi tespit etmektedir. Ardmdan alacagm makul bir sure i9inde odenip odenmedigi, makul olmayan bir gecikme sonras1 odendigi takdirde ise hak kazamld1g1 tarihten alacagm odendigi tarihe kadar olan donem yonunden Turkiye istatistik Kurumunun (TUiK) enflasyona ili kin verilerine gore deger kaybma ugratihp ugratilmad1g1 belirlenmektedir (Ferda Ye iltepe, 63-76; Abdulhalim Bozboga, 48-66; ANO jn aat ve Ticaret Ltd. $ti., 69-82). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 34. Buna gore oncelikle ba vurucunun ikayete konu mtilkiyet hakk1 kapsammdaki emekli ikramiyesi alacagma hak kazand1g1 tarihin tespit edilmesi gerekmektedir. 35. Somut olayda ba vurucuya emekli oldugu 30/8/1993 tarihinde yiiriirltikte olan 5434 say1h Kanun'un 89. maddesinin dordtincti fikrasmda yer alan ve emekli ikramiyesinin hesabmda otuz y1h a an stirelerin dikkate almmayacagm1 belirten htiktim uyannca otuz y1l hizmet stiresi tizerinden emekli ikramiyesi odenmi tir. Ancak bu htiktim Anayasa Mahkemesinin 7/1/2015 tarihli Resmi Gazete'de yay1mlanan 25/12/2014 tarihli karanyla iptal edilmi tir. 36. Ba vurucu otuz yilm tizerindeki hizmet stiresi yontinden Anayasa Mahkemesinin iptal karanm gerek ;;e gostererek emekli ikramiyesi odenmesi i ;;in idareye ba vurarak iptal davas1 a ;;m1 tlr. Ancak yarg1lama devam ederken 5434 say1h Kanun'a 6770 say1h Kanun'un 1. maddesiyle eklenen ge ;;ici 226. madde ile konu hakkmda yeni bir dtizenleme getirilmi tir. Buna gore daha once emekli ikramiyesi odenenlere otuz y1h a an her tam hizmet y1h i ;;in 50 TL'nin altmda olmamak tizere, emekli olduklan tarihteki katsay1lar tizerinden odeme yapilmas1 ongoriilmti tur. Bu kanuni dtizenleme dogrultusunda 2017 y1h Agustos aymda idare tarafmdan ba vurucuya soz konusu emekli ikramiyesinin odendigi anla 1lmaktadu. 37. Anayasa'nm 153. maddesinin ikinci fikras1 geregi, Anayasa Mahkemesince iptal edilen kanun htikmti, iptal karannm Resmi Gazete'de yay1mland1g1 tarihte Anayasa Mahkemesince daha ileri bir tarih belirlenmi ise belirlenen tarihte yiiriirltikten kalkar. Aym maddenin dordtincti fikras1 geregi ise Anayasa Mahkemesi iptal kararlan geriye yiiriimez. Dolay1s1yla Anayasa Mahkemesince iptal edilen bir kanun htikmti, iptal karannm yiiriirltige girdigi tarih itibanyla yiiriirltikten kalkacak ve iptal kararlan geriye yiiriimeyecegi i ;;in de bu kanun htikmtine gore tesis edilmi i lemler ge ;;erliliklerini stirdtirecektir. 38. Hukuk devletinin saglamakla yiiktimlti oldugu hukuk gtivenligi ilkesi, hukuk normlannm ongoriilebilir olmasm1, bireylerin tum eylem ve i lemlerinde devlete gtiven duyabilmesini, devletin de kanuni dtizenlemelerde bu gtiven duygusunu zedeleyici yontemlerden ka ;;mmasm1 gerekli kilan ve temel hak gtivencelerinde korunan ortak degerdir. Kural olarak hukuk gtivenligi kanunlann ve buna bagh dtizenleyici i lemlerin geriye yiiriittilmemesini zorunlu kilar (A YM, E.2009/39, K.2011 /68, 28/4/2011). 39. Anayasa'da, iptal kararlan idari davalarda oldugu gibi dti tintilmemi ve iptal edilen kuralm ba tan beri ge ;;ersiz duruma geldigi esas1 benimsenmemi tir. Turk Anayasal sisteminde "Devlete giiven" ilkesini sarsmamak ve devlet ya ammda bir karma aya neden olmamak i ;;in iptal kararlannm geriye yiiriimezligi kurah kabul edilmi tir. Boylece hukuksal ve nesnel alanda etkilerini gostermi , sonu ;;lanm dogurmu bulunan durumlann, iptal kararlannm yiiriirltige girecegi gtine kadarki donem i ;;in ge ;;erli sayilmas1 saglanm1 tu. Anayasa'nm baglay1c1hg1 , Anayasa Mahkemesi kararlanna tum devlet organlannm uyma zorunlulugu ve Anayasa'nm tistunltigti ilkesi, Anayasa'ya aykm bir kuralm aykmhgmm saptanmasmdan sonra uygulanma alam bulmasm1 kesinlikle onler. Anayasa Mahkemesi iptal kararlannm zaman i ;;erisindeki etkisi boylece ortaya ;;1kmakta ve "jptal kararlan geriye yiiriimez" kurah belirtilen anlamda ge ;;erli olmaktadu (A YM, E.1989/11, K.1989/48, 12/12/1989) . 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 40. Buna gore somut olayda ba vurucuya otuz yilm uzerindeki hizmet suresi i9in emekli ikramiyesi odenmemesinin gerek9esi olarak emekli oldugu tarih itibanyla yururlukte olan 5464 say1h Kanun'un 89. maddesinde yer alan ve Anayasa Mahkemesince iptal edilen duzenleme gosterilmektedir. Ancak soz konusu hukum iptal edilmi olsa da iptal karannm ilgili Anayasa hukmu geregi geriye yurumeyecegi a91ktu. Anayasa Mahkemesinin iptal karan geriye yurumeyeceginden bu alanda geriye donuk olarak bir duzenleme yap1hp yap1lmamas1 kanun koyucunun takdirinde olup hukuki guvenlik ve belirlilik ilkelerinin bir geregi olarak -boyle bir duzenleme yap1lmad1k9a- idarenin de geriye donuk olarak bir odeme yapmamas1 tabiidir. Diger bir deyi le Anayasa Mahkemesinin iptal kararlannm geriye yurumemesi sebebiyle idare tarafmdan iptal karanna dayah olarak geriye donuk herhangi bir odeme yapilmamas1 mulkiyet hakkmm ihlaline yol a9maz (bkz. 22). 41. Ancak yarg1 makamlannca geriye donuk olarak boyle bir alacagm varhgmm tespit edilerek odenmesine karar verilmesi durumunda soz konusu alacagm yarg1 karannda belirtilen hak kazanma tarihine gore makul bir sure i9inde deger kaybma ugrat1lmadan odenmesi gerekir. Nitekim ba vurucunun dayand1g1 Ferda Ye iltepe karannda somut olaydan farkh olarak boyle bir kanuni duzenleme yapilmam1 , ancak derece mahkemelerince alacaga ba vurucunun emekli oldugu tarih itibanyla hak kazamld1g1 kabul edilerek sonuca vanlm1 t1r. Anayasa Mahkemesi de emekli ikramiyesi alacagm1 geriye donuk olarak tespit eden nihai hale gelmi soz konusu yarg1 karanna dayah olarak odemenin deger kaybma ugrat1hp ugrat1lmad1g1m belirlemi tir (Ferda Ye iltepe , 71; benzer yonde bkz. 24). 42. Somut olay bakimmdan ise ba vurucu her ne kadar soz konusu alacagm odenmesi istemiyle iptal davas1 a9m1 ve davanm kabulune de karar verilmi ise de bu karar taraflarca istinaf talebinde bulunulmakla nihai hale gelmemWir. Dolay1s1yla ba vurucu yaranna geriye donuk bir hak kazamld1g1m tespit eden nihai bir yarg1 karan soz konusu degildir. Anayasa Mahkemesi iptal karannm geriye yurumeyecegi yonundeki kurala ragmen kanun koyucu daha once emekli olanlar yonunden de otuz y1lm uzerindeki sureler i9in emekli ikramiyesi odenmesi yonunde bir duzenleme yapm1 , bu duzenleme ise yay1mland1g1 27/1/2017 tarihinde yururluge girmi tir. 43. Diger bir deyi le Anayasa Mahkemesinin iptal kararlannm etkisi ve sonu9lanna ili kin kurallar 9er9evesinde geriye donuk olarak odeme yapilmamas1 durumu soz konusu iken ba vurucu ve aym durumda olan emekliler yonunden kanunun yururluk tarihi itibanyla otuz y1lm uzerindeki hizmet sureleri yonunden de emekli ikramiyesi odenmesi ongorulmu llir. Bu kanuni duzenlemeye istinaden belirtilen ekilde odeme yap1lmas1 ise ilgili Anayasa kurah gozetildiginde ba vurucunun geriye donuk olarak degil kanunun yururluk tarihi itibanyla bu odemeye hak kazand1gm1 gostermektedir. Dolay1s1yla ba vurucunun soz konusu emekli ikramiyesi alacagma kanunun yururluge girdigi 27/1/2017 tarihi itibanyla hak kazand1g1 anla ilm1 tu . 44. Buna gore ba vurucuya 5434 say1h Kanun'un ge9ici 226. maddesinin ikinci fikras1 uyannca dava oncesi yapilan idari ba vuru tarihinden itibaren i leyecek kanuni faiziyle birlikte hesaplanan 50 TL tutanndaki alacagm odendigi anla 1lmaktad1r. 45. T-OiK verilerine gore emekli ikramiyesine hak kazamld1g1 2017 y1h Ocak aymdaki 50 TL'nin, odemenin yap1ld1g1 aym y1lm Agustos ay1 itibanyla enflasyon kar 1smda deger kayb1 giderilmi kar 1hg1 51,75 TL'dir. Dolay1s1yla bu verilere gore ba vurucunun mulkiyet hakk1 kapsammda degerlendirilen 50 TL tutanndaki alacagmm deger kaybm1 telafi edecek fark 1,75 TL'dir. Buna kar 1hk ba vurucunun alacagma dava oncesi ba vuru 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2018/5145 : 28/11/2018 tarihinden itibaren yasal faiz i letilmesine karar verilmi olup bu dogrultuda ba vurucuya 6,55 TL tutannda faiz odemesi yap1ld1g1 gortilmektedir. Buna gore ba vurucunun alacagmm odenmesinde makul olmayan bir gecikme soz konusu olmad1g1 gibi bu alacagm, hak kazamld1g1 tarihe gore yap1lan degerlendirme sonucunda enflasyon kar 1smda bir deger kaybma ugratilmadan ba vurucuya odendigi anla 1lmaktadu. 46. Sonm; olarak ba vurucunun mtilkiyet hakk1 kapsammdaki alacagmm hak kazamld1g1 tarihe gore bir deger kaybma ugratilmadan odendigi dikkate almd1gmda ba vurucuya ahsi olarak a m ve olagan d1 1 bir klilfet yuklenmediginden miidahalenin ol ;tilti oldugu kanaatine ula Iim1 t1r. Bu sebeple somut ba vuruda mtilkiyet hakkma yonelik bir ihlalin bulunmad1g1 a91ktu. 47. A91klanan gerek9elerle ba vurunun diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 28/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mtimtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye Dye M. EminKUZ Recai AKYEL 11