TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR GAFFAR BAYRAM VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/3712) Karar Tarihi: 16/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M.Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : 1. Gaffar BAYRAM : 2. Gökan İMER : 3. Kamber SÖYLEMEZ : 4. Zeki KILIÇGED İK Vekili : Av. Hasan DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bağıms ız
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR GAFFAR BAYRAM VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2015/3712) Karar Tarihi: 16/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M.Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : 1. Gaffar BAYRAM : 2. Gökan İMER : 3. Kamber SÖYLEMEZ : 4. Zeki KILIÇGED İK Vekili : Av. Hasan DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bağıms ız ve tarafs ız mahkemede yarg ılama yap ılmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının; başvurucular hakk ında verilen ileti şimin dinlenmesi ve teknik araçlarla izleme kararlar ının hukuka ayk ırı olmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin; başvurucular ın üyesi olduklar ı siyasi partinin baz ı faaliyetlerine kat ılmalar ının terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkûmiyet karar ı nda delil olarak de ğerlendirilmi ş olmas ı nedeniyle toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ının; ceza infaz kurumu ko şullar ının sağlık bak ımından uygun olmamas ı nedeniyle de kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 27/2/2015 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucular Gaffar Bayram, Kamber Söylemez, Zeki K ılıçgedik ve Gökan İmer s ıras ıyla 1974, 1950, 1950 ve 1979 do ğumlu olup olaylar ın meydana geldi ği tarihte Malatya'da ikamet etmektedir. 7. Soruşturma evresinde Malatya 3. A ğır Ceza Mahkemesince (CMK 250. madde ile yetkili) baz ı başvurucular hakk ında PKK/KCK terör örgütüne üye olma suçunun işlendiğine yönelik kuvvetli belirtiler oldu ğu gerekçesiyle ve delil elde edilebilmesi amac ıyla iletişimin tespiti, dinlenmesi, kayda al ınmas ı, sinyal bilgilerinin de ğerlendirilmesi ve teknik araçlarla izleme karar ı verilmiştir. 8. Başvurucular, PKK/KCK terör örgütüne üye olma suçundan 19/6/2012 tarihinde gözalt ına al ınm ış ve 22/6/2012 tarihinde tutuklanm ışlard ır. Daha sonra Malatya Cumhuriyet Başsavc ılığının (TMK 10. madde ile görevli) 10/12/2012 tarihli iddianamesiyle başvurucu Gaffar Bayram hakk ında terör örgütü yöneticisi olma; Kamber Söylemez, Zeki K ılıçgedik ve Gökan İmer hakk ında ise terör örgütüne üye olma suçundan kamu davas ı aç ılm ıştır. 9. Malatya 4. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 30/7/2013 tarihinde, terö r örgütüne üye olma suçundan ba şvurucu Gaffar Bayram' ın 5 y ıl 22 ay 15 gün; Kambe r Söylemez, Zeki K ılıçgedik ve Gökan İmer'in ise 6' şar y ıl 3'er ay hapis cezas ıyla mahkûmiyetine karar vermi ştir. 10. Mahkeme, gerekçeli karar ına iddianameyi ve san ık savunmalar ını özetleyerek başlam ış; PKK/KCK terör örgütünün yap ısını ve işleyişini k ısaca aç ıklam ıştır. Daha sonra dosyadaki her bir san ık hakk ında ayr ı başlıklar hâlinde iddia, savunma ve delilleri belirten Mahkeme bu delillerin de ğerlendirmesini yapm ıştır. 11. Mahkemenin gerekçeli karar ında başvurucu Gaffar Bayram hakk ında yap ılan değerlendirmelerde özetle; i. Başvurucunun KCK Sözle şmesi'nin 14. maddesinin 3. f ıkras ının (e) bendinde yer alan " Şehit Aileleri ile Dayan ışma ve Gaziler Komitesindeki " görevleri kapsam ında, silahl ı çat ışmalarda öldürülen terör örgütü üyeleri ile herhangi bir irtibat ı bulunmamas ına rağmen farkl ı tarihlerde yirmiden fazla kez bahse konu terö r örgütü üyelerinin aileleriyle ve cesetlerinin ailelerine teslimi ile yak ından ilgilenerek cenazeleri sahiplendi ği, onlar ı şehit olarak nitelendirdi ği belirtilmi ştir. ii. Başvurucunun PKK/KCK terör örgütünün yay ın organ ı olan Roj Tv'ye bağlan ıp terör örgütü üyelerinin cenazeleri ile ilgili bilgi ve görüntü aktararak örgütle işbirliği yapt ığı belirtilmi ştir. iii. Başvurucunun terör örgütü lideri Abdullah Öcalan' ın yakalan ışını protesto etmek için kendini yakarak öldüren E.D.nin ve ayr ıca silahl ı çat ışmada öldürülen bir terör örgütü üyesinin ölüm y ıl dönümünde mezar ı başında an ılmas ı etkinliklerine kat ıldığı belirtilmi ştir. Başvurucunun bu şekilde terör örgütü üyelerini ve örgüt lideri olan Abdullah Öcalan' ı sahiplendi ğine vurgu yap ılarak bu eylemler terör örgütü üyeliğinin bir delili olarak kabul edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 4iv. Başvurucunun PKK/KCK terör örgütü taraf ından verilen talimatlar üzerine Abdullah Öcalan'a ve PKK/KCK tutuklular ına destek vermek amac ıyla süresiz açl ık grevine gitti ği ve örgüt lideri ile PKK/KCK terör örgütünün di ğer üyelerini u ğrunda açl ık grevi yapacak derecede sahiplendi ği ifade edilmi ştir. v.İddianamede ba şvurucunun PKK/KCK terör örgütünün talimatlar ı doğrultusunda 18/3/2012 tarihinde Diyarbak ır'daki izinsiz nevruz gösterilerine kat ılm ış olmas ının terör örgüt üyeli ğine bir delil olarak ileri sürülmesiyle ilgili olarak, yasaklanm ış olmas ına rağmen bir etkinli ğe kat ılman ın ancak örgüt talimat ı ile hareket etti ğinin anlaşılmas ı hâlinde terör örgütü üyeli ğinin delili olabilece ği belirtilmiştir. Somut olayda ise 17/3/2012 tarihli telefon görü şmelerine göre başvurucunun an ılan etkinli ğe Bar ış ve Demokrasi Partisi (BDP) Genel Merkezinin talimat ı ile kat ılm ış olduğu anlaşıldığından bu eylem terör örgütü üyeli ğine delil olarak değerlendirilmemi ştir. vi. Başvurucunun 17/5/1994 tarihinde silahl ı çat ışma neticesinde öldürülen yirmi sekiz terör örgütü üyesini anmak amac ıyla KCK Sözle şmesi'nin 14. maddesinin 3. f ıkras ının (e) bendinde yer alan " Şehit Aileleri ile Dayan ışma ve Gaziler Komitesindeki " görevleri kapsam ında çat ışma bölgesine giderek etkinli k düzenledi ği ve anma etkinli ği sıras ında terör örgütünün mar şının birlikte söylenmi ş olmas ı ve örgüt lideri Abdullah Öcalan lehine slogan at ılmas ı da dikkate al ınarak, terör örgütü üyelerini sahiplendi ği belirtilmi ştir. vii. Başvurucunun fiziki takibi neticesinde, PKK/KCK terör örgütü taraf ından kurulduğu ve örgütün amaçlar ına hizmet eden bir Dernek oldu ğu tespit edilen KÜRDİ-DER (Kürt Dili Ara ştırma ve Geli ştirme Derne ği) isimli Derne ğe girip çıktığının tespit edildi ği, bu eylemin de terör örgütü üyeli ğinin bir delili olarak kabul edildiği belirtilmi ştir. viii. Başvurucunun Diyarbak ır'dan PKK/KCK terör örgütü mensuplar ının defin işlemlerini gerçekle ştirmek üzere bir cenaze nakil arac ı ald ığına ilişkin iddia, bahsi geçen nakil arac ının terör örgütüne ya da örgütün bir olu şumuna ait olup olmad ığı konusunda dosyada bir delil bulunmad ığı gerekçesiyle terör örgütü üyeli ğine delil olarak dikkate al ınmam ıştır. ix. Başvurucunun ikametinde, i şyerinde ve arac ında çok say ıda örgütse l doküman, PKK/KCK terör örgütü kurucusu Abdullah Öcalan ve örgüt mensuplar ının fotoğraflar ının bulundu ğu belirtilmi ştir. x. Ayr ıca başvurucunun faaliyetlerinde yer ald ığı BDP'nin Malatya parti binas ında duvarlara ve camlara as ılı şekilde PKK/KCK terör örgütünün silahl ı üyeleri ile örgütün kurucusu ve lideri olan Abdullah Öcalan'a ait foto ğraflar ın ve örgüt bayra ğının bulunmas ı, bu kişilerin "şehit" ya da " fedailer " olarak yüceltilmesi, örgütün propagandas ını içeren kitaplar ın bulundurulmas ı, içeriğinde örgütün propagandas ına dönüştürülmüş eylemlere ait görüntülerin yer ald ığı videolar ın bulundurulmas ı da değerlendirmeye al ınarak, ba şvurucunun, siyasi parti faaliyetleri adı alt ında PKK/KCK terör örgütünün amaçlar ına hizmet etti ği belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 5xi. Sonuç olarak, ba şvurucunun eylemlerinin 2011 ve 2012 y ıllar ı içinde çe şitli tarihlerde ve süreklilik arz edecek şekilde belli bir yo ğunluğa ulaştığı, böylelikle terör örgütü PKK/KCK ile ba şvurucu aras ında organik bir ba ğ oluştuğu ve başvurucunun terör örgütünün bir üyesi oldu ğu sonucuna ula şılm ıştır. Buna kar şılık, başvurucu hakk ında her ne kadar terör örgütü yöneticisi olma suçundan kamu davas ı açılm ış ise de ba şvurucunun eylemlerinin örgütü sevk ve idare seviyesine varmad ığı kanaatine var ıldığından eylemlerin terör örgütü üyesi olma suçu a şamas ında kald ığı kabul edilmi ştir. 12. Mahkemenin gerekçeli karar ında başvurucu Kamber Söylemez hakk ında yap ılan değerlendirmelerde özetle; i. Başvurucunun KCK Sözle şmesi'nin 14. maddesinin 3. f ıkras ının (e) bendinde yer alan " Şehit Aileleri ile Dayan ışma ve Gaziler Komitesindeki " görevleri kapsam ında, silahl ı çat ışmalarda öldürülen terör örgütü üyeleri ile herhangi bir irtibat ı bulunmamas ına rağmen farkl ı tarihlerde alt ı kez bahse konu terör örgütü üyelerinin aileleriyle ve cesetlerinin ailelerine teslimi ile yak ından ilgilenerek cenazeleri sahiplendi ği, onlar ı şehit olarak nitelendirdi ği belirtilmi ştir. ii.İddianamede ba şvurucunun PKK/KCK terör örgütünün talimatlar ı doğrultusunda izinsiz nevruz gösterisine kat ılmas ının terör örgüt üyeli ğine bir delil olarak ileri sürülmesiyle ilgili olarak, yasaklanm ış olmas ına rağmen bir etkinli ğe kat ılman ın ancak örgüt talimat ı ile hareket etti ğinin anlaşılmas ı hâlinde terör örgütü üyeliğinin delili olabilece ği belirtilmi ştir. Somut olayda ise 17/3/2012 tarihli telefon görüşmelerine göre ba şvurucunun an ılan etkinli ğe BDP Genel Merkezinin talimat ı ile kat ılm ış olduğu anlaşıldığından bu eylem terör örgütü üyeli ğine delil olarak değerlendirilmemi ştir. iii. Başvurucunun örgüt talimat ıyla Midyat ve Gemlik'e giderek çe şitli faaliyetlerde bulundu ğu yönündeki iddian ın dosyadaki mevcut delillere göre bunun ispatlanamad ığı belirtilerek bu eylemler terör örgütü üyeli ğine delil olarak değerlendirilmemi ştir. iv. Başvurucunun baz ı telefon görü şmelerinde, ölen bir örgüt mensubunun Yüksekova d ışında bir yere defninin sa ğlanmas ı için öğretmenlerden para toplanmas ını teklif etmesi de, ba şvurucunun bunu KCK Sözle şmesi'nin 14. maddesinin 3. f ıkras ının (e) bendinde yer alan " Şehit Aileleri ile Dayan ışma ve Gaziler Komitesi " kapsam ındaki görevleri do ğrultusunda yapt ığı ve böylece örgüte maddi gelir sa ğlamaya çal ıştığı vurgulanarak delil olarak de ğerlendirilmi ştir. v. Başvurucunun ikametinde yap ılan aramada elde edilen dokümanlarda PKK/KCK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'a ait görü şlerin bulundu ğu baz ı belgeler ile PKK/KCK terör örgütü üyesi şahıslar ın terör örgütüne kat ıldıktan sonra çektirmiş olduğu fotoğraflar ın bulundu ğu ifade edilmi ştir. Ayr ıca bu aramada ele geçirilen dijital malzemelerin içinde, ölü olarak ele geçirilen baz ı örgüt üyelerinin fotoğraflar ının; müzik dosyalar ı aras ında ise PKK/KCK terör örgütünün 2007 yılında Hakkari Da ğlıca Karakoluna yapt ığı ve 12 askerin şehit olduğu karakol bask ınını övgüyle anlatan " Awaze Çiya-Oramar " isimli şark ının bulundu ğu belirtilmiş, bunlar da ba şvurucunun terör örgütü üyeli ğinin bir delili olarak kabul edilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 6vi. Faaliyetlerinde ba şvurucunun da yer ald ığı BDP'nin Malatya parti binas ında PKK/KCK terör örgütünün silahl ı üyeleri ile örgütün kurucusu ve lideri olan Abdullah Öcalan'a ait foto ğraflar ın duvarlara ve camlara as ılmas ı, örgüt bayra ğının bulunmas ı, bu ki şilerin şehit ya da fedailer olarak yüceltilmesi, örgütün propagandas ını içeren kitaplar ın ve içeri ğinde örgütün propagandas ına dönüştürülmüş eylemlere ait görüntülerin yer ald ığı videolar ın bulundurulmas ı da değerlendirmeye al ınarak, ba şvurucunun siyasi parti faaliyetleri ad ı alt ında PKK/KCK terör örgütünün amaçlar ına hizmet etti ği belirtilmi ştir. vii. Sonuç olarak, ba şvurucunun eylemlerinin 2011 ve 2012 y ıllar ı içinde çe şitli tarihlerde ve süreklilik arz edecek şekilde belli bir yo ğunluğa ulaştığı, böylelikle terör örgütü PKK/KCK ile ba şvurucu aras ında organik bir ba ğ oluştuğu ve başvurucunun terör örgütünün bir üyesi oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 13. Mahkemenin gerekçeli karar ında başvurucu Zeki K ılıçgedik hakk ında yap ılan değerlendirmelerde özetle; i. Başvurucunun KCK Sözle şmesi'nin 14. maddesinin 3. f ıkras ının (e) bendinde yer alan " Şehit Aileleri ile Dayan ışma ve Gaziler Komitesindeki " görevleri kapsam ında, silahl ı çat ışmalarda öldürülen terör örgütü üyeleri ile herhangi bir irtibat ı bulunmamas ına rağmen farkl ı tarihlerde on dokuz kez bahse konu terör örgütü üyelerinin aileleriyle ve cesetlerinin ailelerine teslimi ile yak ından ilgilenerek cenazeleri sahiplendi ği, onlar ı şehit olarak nitelendirdi ği belirtilmi ştir. ii. Başvurucunun terör örgütü lideri Abdullah Öcalan' ın yakalan ışını protesto etmek için kendini yakarak öldüren E.D.nin ve ayr ıca silahl ı çat ışmada öldürülen bir terör örgütü üyesinin ölüm y ıl dönümünde mezar ı başında an ılmas ı etkinliklerine kat ıldığı belirtilmi ştir. Başvurucunun bu şekilde terör örgütü üyelerini ve örgüt lideri Abdullah Öcalan' ı sahiplendi ğine vurgu yap ılarak bu eylemler terör örgütü üyeliğinin bir delili olarak kabul edilmi ştir. iii. Başvurucunun 17/5/1994 tarihinde silahl ı çat ışma neticesinde öldürülen yirmi sekiz terör örgütü üyesini anmak amac ıyla KCK Sözle şmesi'nin 14. maddesinin 3. f ıkras ının (e) bendinde yer alan " Şehit Aileleri ile Dayan ışma ve Gaziler Komitesindeki " görevleri kapsam ında çat ışma bölgesine giderek anma etkinliğine kat ıldığı ve anma etkinli ği s ıras ında, terör örgütünün mar şının birlikte söylenmiş olmas ı ve örgüt lideri Abdullah Öcalan lehine slogan at ılmas ı da dikkate alınarak, terör örgütü üyelerini sahiplendi ği belirtilmi ştir. iv. Başvurucunun PKK/KCK terör örgütü taraf ından verilen talimatlar üzerine Abdullah Öcalan ve PKK/KCK tutuklular ına destek vermek amac ıyla süresiz açl ık grevine gitti ği ve örgüt lideri ile PKK/KCK terör örgütünün di ğer üyelerini u ğrunda açl ık grevi yapacak derecede sahiplendi ği belirtilmi ştir. v. Başvurucunun evinde yap ılan aramada " Abdullah Öcalan " isimli kitab ın bulunmas ı diğer delillerle birlikte de ğerlendirilerek örgüt kurucusuna ve dolay ısıyla örgüte ba ğlılığını ortaya koydu ğu kanaatine var ılm ış ve bu da ba şvurucunun terör örgütü üyeli ğinin bir delili olarak kabul edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 7vi. Başvurucu Gökan İmer'in ikametinde yap ılan aramada ele geçirilen fotoğraflarda PKK/KCK terör örgütünü simgeleyen bayrak alt ında yüzlerini kapatm ış şahıslar ın ellerinde ve yerde, atmaya haz ır hâlde molotof patlay ıcılar ın olduğu tespit edilmi ştir. Bunun yan ı sıra ayn ı gün ve ayn ı makine ile çekildi ği teknik olarak tespit edilen ba şka bir foto ğrafta ise ba şvurucunun Zeki K ılıçgedik ile birlikte diğer başvurucular Gökan İmer ve Gaffar Bayram' ın da birlikte oldu ğu görülmü ştür. Gökan İmer'in al ınan beyan ına göre bahsi geçen foto ğraf, Silopi'deki bir eylem sıras ında çekilmi ştir. Böylelikle ba şvurucunun Silopi'de gerçekle şen ve PKK/KCK terör örgütünün propagandas ına dönüştürülen bu eyleme kat ıldığı sonucuna ulaşılm ıştır. vii. Ayr ıca faaliyetlerinde ba şvurucunun da yer ald ığı BDP'nin Malatya parti binas ında PKK/KCK terör örgütünün silahl ı üyeleri ile örgütün kurucusu ve lideri olan Abdullah Öcalan'a ait foto ğraflar ın duvarlara ve camlara as ılı olmas ı ve örgüt bayrağının bulunmas ı, bu kişilerin şehit ya da fedailer olarak yüceltilmesi, örgütün propagandas ını içeren kitaplar ın ve içeri ğinde örgütün propagandas ına dönüştürülmüş eylemlere ait görüntülerin yer ald ığı videolar ın bulundurulmas ı değerlendirmeye al ınarak, ba şvurucunun siyasi parti faaliyetleri ad ı alt ında PKK/KCK terör örgütünün amaçlar ına hizmet etti ği belirtilmi ştir. viii. Sonuç olarak, ba şvurucunun eylemlerinin 2011 ve 2012 y ıllar ı içinde çeşitli tarihlerde ve süreklilik arz edecek şekilde belli bir yo ğunluğa ulaştığı, böylelikle terör örgütü PKK/KCK ile ba şvurucu aras ında organik bir ba ğ oluştuğu ve başvurucunun terör örgütünün bir üyesi oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 14. Mahkemenin gerekçeli karar ında başvurucu Gökan İmer hakk ında yap ılan değerlendirmelerde özetle: i. Başvurucunun KCK Sözle şmesi'nin 14. maddesinin 3. f ıkras ının (e) bendinde yer alan " Şehit Aileleri ile Dayan ışma ve Gaziler Komitesindeki " görevleri kapsam ında silahl ı çat ışmalarda öldürülen terör örgütü üyeleri ile herhangi bir irtibat ı bulunmamas ına rağmen farkl ı tarihlerde on kez bahse konu terör örgütü üyelerinin aileleriyle ve cesetlerinin ailelerine teslimi ile yak ından ilgilenerek cenazeleri sahiplendi ği, onlar ı şehit olarak nitelendirdi ği belirtilmi ştir. ii. Başvurucunun terör örgütü üyelerinin cenazelerinin ailelerine teslimi sıras ında kamera ile görüntülerini çekerek örgütün yay ın kuruluşlar ına gönderdi ği, ayr ıca zaman zaman bu yay ın kuruluşlar ına canl ı bağlanarak terör örgütü üyelerini n cenazelerine ili şkin bilgiler aktard ığı belirtilmi ştir. iii. Başvurucunun fiziki takip tutanaklar ına göre, PKK/KCK terör örgütü taraf ından kuruldu ğu ve örgütün amaçlar ına hizmet eden bir dernek oldu ğu tespit edilen KÜRD İ-DER isimli Dernekte örgüt sempatizanlar ına ders vererek örgüt bilincinin yerle şmesini sa ğlad ığı, bu eylemin de terör örgütü üyeli ğinin bir delili olarak kabul edildi ği belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 8iv. Başvurucunun terör örgütünün amaç ve ideolojileri do ğrultusunda toplant ı, yard ım ve aidat ad ı alt ında para toplayarak örgüte maddi destek sa ğlad ığı, BDP Malatya parti binas ında el konulan gelir gider defterine göre ba şvurucu ve di ğer san ıklar ın örgüt yanl ısı şahıslar ın işyerlerine kendi yapt ırdıklar ı kumbaralar ı koyarak buralara yap ılan bağışlar ı toplad ıklar ı ve bunlar ı çat ışmalarda ölen terör örgütü üyelerinin ailelerine teslim ettikleri ifade edilmi ştir. v. Başvurucunun ikametinde yap ılan aramada ele geçirilen foto ğraflard a PKK/KCK terör örgütünü simgeleyen bayrak alt ında yüzlerini kapatm ış şahıslar ın ellerinde ve yerde, atmaya haz ır hâlde molotof patlay ıcılar ın olduğu tespit edilmi ştir. Fotoğrafta başvurucunun da bulundu ğu belirtilmi ş, başvurucunun al ınan beyan ına göre bahsi geçen foto ğraf Silopi'deki bir eylem s ıras ında çekilmi ştir. Böylelikle başvurucunun Silopi'de gerçekle şen ve PKK/KCK terör örgütünün propagandas ına dönüştürülen bu eyleme kat ıldığı sonucuna ula şılm ıştır. vi. Başvurucunun PKK/KCK terör örgütünü simgeleyen sar ı, k ırm ızı, yeşil renklerden olu şan bayrağı, PKK/KCK terör örgütü üyelerine ait " Ey şehit, senin yolun bizim yolumuzu ayd ınlat ıyor" ibareli foto ğraflar ı ve örgüt lideri Abdullah Öcalan' ı övücü sloganlar ın at ıldığı video görüntülerini evinde bulundurdu ğu, tü m bunlar ın başvurucunun örgüte ve örgüt liderine ba ğlılığını ortaya koydu ğu ifade edilmiştir. vii. Ayr ıca faaliyetlerinde ba şvurucunun da yer ald ığı BDP'nin Malatya parti binas ında PKK/KCK terör örgütünün silahl ı üyeleri ile örgütün kurucusu ve lideri olan Abdullah Öcalan'a ait foto ğraflar ın duvarlara ve camlara as ılı olmas ı ve örgüt bayrağının bulunmas ı, bu kişilerin şehit ya da fedailer olarak yüceltilmesi, örgütün propagandas ını içeren kitaplar ın ve içeri ğinde örgütün propagandas ına dönüştürülmüş eylemlere ait görüntülerin yer ald ığı videolar ın bulundurulmas ı değerlendirmeye al ınarak, ba şvurucunun siyasi parti faaliyetleri ad ı alt ında PKK/KCK terör örgütünün amaçlar ına hizmet etti ği belirtilmi ştir. viii. Sonuç olarak, ba şvurucunun eylemlerinin 2011 ve 2012 y ıllar ı içinde çeşitli tarihlerde ve süreklilik arz edecek şekilde belli bir yo ğunluğa ulaştığı, böylelikle terör örgütü PKK/KCK ile ba şvurucu aras ında organik bir ba ğ oluştuğu ve başvurucunun terör örgütünün bir üyesi oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 15. Mahkemece ba şvurucular hakk ında verilen mahkûmiyet karar ı Yarg ıtay 9. Ceza Dairesi taraf ından yap ılan temyiz incelemesi sonucu 5/12/2014 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. Onama karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Modern demokrasilerde özgürlüklerle do ğrudan ilişkili olan ve yüksek bir me şruiyete sahip bulunan siyasi partilere üye olma ve siyasi faaliyette bulunma özgürlü ğünün, diğer başka özgürlükler gibi; terör örgütlerince kötüye kullan ılmak istenebilece ği aç ıktır. Nitekim bir siyasi faaliyetteki as ıl hedef ve amaçlar ın aç ıklanan hedef ve amaçlardan daha ba şka olabileceği, as ıl hedef ve amaçlar ın gizlenebilece ği Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin 'Yazar ve di ğerleri' karar ında da vurgulanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 9Anayasam ızın 68. maddesi ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesinin 11. maddesi ile tan ınan siyasi partilere üye olma ve siyasi faaliyette bulunma özgürlü ğünün kötüy e kullan ımı, yine Anayasam ızın 14/2 ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesinin 17. maddeleri uyar ınca yasaklanm ıştır. Bir faaliyetin siyasi faaliyet-örgütlenme özgürlü ğü kapsam ında değerlendirilebilmesi ve Anayasa ile Sözle şmenin korumas ından yararlanabilmesi için gerçekle ştirilmekte oldu ğu bağlam ile birlikte cebir ve şiddet ile ili şkisi, kullan ılan yöntem ve takip edilen amac ın hukuk ve demokrasi kurallar ına uygun olup olmad ığı ve bir terör örgütü ile amaç veya yöntem bak ımından ya da yap ısal bir ba ğlant ısının bulunup bulunmad ığına bak ılmal ı ve Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin 17 Temmuz 2001 tarihli 'Sadak ve di ğerleri' karar ında yapt ığı ayr ım da dikkate al ınmal ıdır... Bir k ısm ı bir siyasi partiye üye de olan san ıklar ın, siyasi faaliyet görünümü alt ında gerçekleştirdikleri eylemleri bu ilkeler çerçevesinde ve olay yeri görüntüleri, olay, arama, e l koyma, döküman inceleme, ileti şimin tespiti, teknik ve fiziki takip tutanaklar ı ve tüm dosya kapsam ına göre de ğerlendirildi ğinde salt siyasi faaliyet kapsam ında görülemeyece ği anlaşıldığından eylemlerin bir bütün halinde silahl ı terör örgütünün hiyerar şik yap ısına dahil üyesi olma suçunu olu şturacağına ilişkin kabulde bir isabetsizlik görülmemi ş ve san ıklar müdafilerinin bir siyasi partinin yetkilileri olarak yürütülen siyasi faaliyetlerin suç say ılarak cezaland ırılamayaca ğına ilişkin temyiz itirazlar ı yerinde görülmemi ştir..." 16. Başvurucular Yarg ıtay ilam ından 29/1/2015 tarihinde haberdar olduklar ını belirtmişlerdir. 17. Başvurucular 27/2/2015 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu şlard ır. IV. İLGİLİ HUKUK 18.İlgili ulusal ve uluslararas ı hukuk için bkz. Metin Birdal (GK), B. No: 2014/15440, 22/5/2019, 28-39. V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 16/1/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 20. Başvurucular; ba ğıms ızlığı ve tarafs ızlığı tart ışmal ı olan özel yetkili mahkemelerce yarg ıland ıklar ını, an ılan mahkemelerin adil yarg ılama yapmad ığını, bu sebeplerle Anayasa n ın 36. maddesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı uyar ınca bireysel ba şvuruda, kamu gücünün neden oldu ğu iddia edilen ihlale dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklar ın ne şekilde ihlal edildiği ve buna ili şkin gerekçe ve deliller aç ıklanmal ıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20). Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 1022. Somut olayda ba şvurucular, ihlal iddialar ını temellendirmemi ş; an ılan mahkemelerin hangi somut özelli ğinin adil yarg ılanma hakk ını ihlal etti ği konusunda bir açıklamada bulunmam ışlard ır. Bu nedenle ihlal iddias ı ve bu iddian ın temelindeki olgular ın ispat ına ilişkin yeterli aç ıklamalarda bulunmayan ba şvurucular ın iddialar ını temellendiremedikleri sonucuna ula şılm ıştır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının, diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. B. Haberle şme Özgürlü ğünün İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 24. Başvurucular; haklar ında verilen ileti şimin dinlenilmesi ve teknik araçlarla izleme kararlar ının gizli, s ınırsız, orant ısız ve denetimsiz bir şekilde verildi ğini, mahkûmiyet kararlar ına esas al ınan telefon görü şmelerinin günlük hayata ili şkin olduğunu belirterek haberleşme hürriyetlerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 25. Anayasa Mahkemesine yap ılan bireysel ba şvurularda, ba şvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakk ındaki iddialar ını kan ıtlamak ve dayan ılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildi ğine dair aç ıklamalarda bulunarak hukuki iddialar ını ortaya koymak ba şvurucuya dü şer. Başvurucunun kamu gücünün i şlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildi ğini ileri sürdü ğü hak ve özgürlük ile dayan ılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayan ılan deliller ile ihlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem veya kararlar ın neler oldu ğunu başvuru dilekçesinde belirtmesi şartt ır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı, bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ili şkin gerekçelerle deliller aç ıklanmal ıdır (Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). 26. Somut olayda ba şvurucular, bu ba şlık alt ındaki iddialar ını soyut bir şekilde ileri sürmüşler; başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunarak olaylar hakk ındaki iddialar ını kan ıtlama ve dayan ılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildi ğine dair hukuki iddialar ını ortaya koyma yükümlülü ğünü yerine getirmemi şlerdir. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucular ın iddialar ını temellendirmemi ş olduklar ı anlaşıldığından başvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 11C. Toplant ı ve Gösteri Yürüyü şü Düzenleme Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 28. Başvurucular; baz ı toplant ılara kat ılm ış olmalar ının mahkûmiyet karar ında delil olarak kullan ıldığını, bunlar ı siyasi parti faaliyeti çerçevesinde gerçekle ştirdiklerini ifade ederek, Anayasa'da güvence alt ına al ınan haklar ın kullan ılmas ı niteliğinde olan bu eylemlerin terör örgütüne üye olma suçunun delili olarak de ğerlendirilmesinin toplant ı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 29. Kat ıldıklar ı veya organize ettikleri toplant ılar ile bu toplant ılarda aç ıklanan baz ı düşüncelerinin mahkûmiyet kararlar ında terör örgütüne üye olma suçunun delili olarak kullan ılmas ı başvurucular ın toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ı üzerinde cayd ırıcı etki doğurabilir. Dolay ısıyla başvurucular ın Anayasa'n ın 34. maddesinde koruma alt ına alınan haklar ına bir müdahalede bulunuldu ğu kabul edilmelidir ( Metin Birdal , 48). 30. Başvuru konusu müdahalenin Anayasa'n ın 13. maddesinde öngörülen kanunla sınırlama ölçütünü kar şılad ığı ve Anayasa'n ın 34. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan millî güvenlik ve kamu düzeninin korunmas ı meşru amaçlar ı kapsam ında kald ığı anlaşılm ıştır (Metin Birdal , 52, 53). Bu nedenle ba şvuru konusu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığı değerlendirilecektir. a. Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmas ı 31. Temel hak ve özgürlüklerin korumas ı alt ında bulunan bir eylemin terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyet karar ında delil olarak kullan ılmas ı suretiyle temel hak ve özgürlüklere yap ılan bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı gerekir. Amaca ula şmaya yard ımc ı olmayan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı söylenemeyecektir (zorunlu toplumsal ihtiyaç testine ili şkin aç ıklamalar için bkz. Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 51, 53-55, 57; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 68; Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45, 46; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51). b. Somut Olay ın Değerlendirilmesi 32. Terör örgütüne üye olma suçu, üye ve hatta örgüt henüz bir suç i şlememiş olsa dahi örgütün toplum için yaratt ığı tehlikeyi cezaland ıran ve bu yönüyle bir yandan da örgüt faaliyetleri kapsam ında suç i şlenmesini engelleme amac ı taşıyan bir suç türüdür ( Metin Birdal, 60, 61). 33. Bireysel ba şvuru yolunda Anayasa Mahkemesinin görevi bir yarg ılaman ın sonucu itibar ıyla adil olup olmad ığını değerlendirmek de ğildir. Dolay ısıyla başvurucu hakk ında isnat edilen terör örgütünün üyesi olma suçunun sübuta erip ermedi ği veya toplanan delillerin suçun sübutu için yeterli olup olmad ığı meselesi, ilkesel olarak Anayasa Mahkemesinin ilgi alan ı dışındad ır (Metin Birdal , 47; ayr ıca bkz. Yılmaz Çelik [GK], B. No: 2014/13117, 19/7/2018, 45; kr ş. Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 1265). Bundan ba şka bir ceza yarg ılamas ında hangi delillerin hükme esas al ınabileceği meselesi de esas itibar ıyla Anayasa Mahkemesinin görev alan ının d ışındad ır (Türk Ceza Hukuk u uygulamas ına ilişkin baz ı değerlendirmeler için bkz. Metin Birdal , 67 -71). 34. Bir ki şinin henüz ba şka bir suç i şlemeden yaln ızca terör örgütüne üye olmas ı nedeniyle cezaland ırılabilmesi için yarg ılama makamlar ının o kişinin terör örgütüyle olan bağlar ını ortaya koymas ı gerekir. Henüz ceza kanunlar ında tan ımlanan bir suçu i şlememiş olsa bile bir terör örgütü ile örgüt üyeli ği olarak kabul edilecek kuvvette bir ba ğın varl ığının araştırılmas ı bireylerin sahip oldu ğu fikirlerin, ba ğlı olduklar ı toplumsal gruplar ın ve ideolojilerinin, davran ışlar ının anlamlar ının ve bunlar ın alt ında yatan saiklerin de değerlendirilmesini gerektirebilir. Böyle bir de ğerlendirmenin örgütlere üye olmak, toplant ılara kat ılmak veya dü şünce aç ıklamalar ı yapmak gibi ki şilerin anayasal haklar kapsam ında koruma alt ında bulunan eylemlerini de kapsad ığı durumlarda ba şta ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlükleri ile toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ı olmak üzere temel haklar üzerinde ciddi bir bask ı oluşturabilecek potansiyele sahip oldu ğu açıktır (Metin Birdal , 63, 64) . 35. Kişilerin anayasal hak ve özgürlükler kapsam ında kalan faaliyetlerinin terör örgütünün üyesi olma suçundan verilen mahkûmiyet kararlar ının delili olarak kullan ılmas ının temel haklar üzerinde yarataca ğı cayd ırıcı etki nedeniyle -devletin toplumu terör örgütlerinin faaliyetlerine kar şı korumak şeklindeki pozitif yükümlülü ğünün bir sonucu olarak- insanlar ın terörsüz bir ortamda ya şama hakk ı ile bu süreçte bireylerin potansiyel olarak etkilenebilece k temel haklar ı aras ında adil bir denge kurulmal ıdır (Metin Birdal , 65). 36. Söz konusu dengenin sa ğland ığının kabul edilebilmesi için derece mahkemelerinin ki şilerin anayasal hak ve özgürlükler kapsam ında kalan faaliyetlerini terör örgütünün üyesi olma suçundan verilen mahkûmiyet kararlar ında delil olarak kullanmalar ının zorunlu bir ihtiyac ı karşılad ığını göstermeleri gerekir. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurulardaki denetimi temel haklara bu şekilde yap ılan müdahalenin zorunlu bir ihtiyac ı karşılad ığının ilgili ve yeterli bir gerekçe ile gösterilip gösterilemedi ği ile s ınırlı olacakt ır (Metin Birdal , 72) . 37. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesi mevcut ba şvuruda ba şvurucular ın toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme haklar ına yap ılan müdahalelerin gerçekten toplumsal bir ihtiyaca cevap verip vermedi ği sorusuna cevap bulacakt ır. 38. Başvuru konusu olayda ilk derece mahkemesi süreklilik, çe şitlilik ve yo ğunluk gösterdiği kabul edilen eylem ve davran ışlar ıyla şiddeti ve demokratik olmayan yöntemleri benimseyen ba şvurucular ın PKK terör örgütünün üyesi oldu ğu kanaatine ula şmıştır. 39. Başvurucular taraf ından sunulan bilgi ve belgeler ile derece mahkemelerince başvurucular ın mahkûm edilmesi için benimsenen gerekçeler yukar ıda yer verilen ilkele r uyar ınca bir bütün olarak ve dikkatle incelenmi ş ve somut olay ın koşullar ında ilk derece mahkemesinin ba şvurucular ı suç oluşturmad ığı ve anayasal haklar ın kullan ımından ibaret olduğu ileri sürülen eylemleri nedeniyle mahkûm etti ği kabul edilmemi ştir. İlk derece mahkemesi di ğer baz ı deliller yan ında PKK'n ın, terör örgütü mensuplar ının veya terör eylemlerinin sahiplenildi ği, bunlar ı yücelten sloganlar ın at ıldığı veya mar şlar ın söylendi ği baz ı faaliyetlerini ba şvurucular ın terör örgütü üyeli ğini aç ıklayan ve eylemlerini n sürekliliğini gösteren deliller olarak kullanm ıştır (krş. Metin Birdal , 76) . Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 1340. Nitekim ilk derece mahkemesi mahkûmiyet karar ında; şikâyete konu etkinlikle r dışında başvurucular ın ikametlerinde ve parti binalar ındaki odalar ında yap ılan aramalarda ele geçirilen örgütsel dökümanlara, baz ı telefon görü şmelerine, fiziki takip tutanaklar ına, terör örgütü ad ına para toplanmas ına, terör örgütünün yay ın organ ı ile işbirliği yap ılmas ına, çat ışmalarda öldürülen terör örgütü üyelerinin aileleri ve cenazeleri ile farkl ı tarihlerde birçok kez ve organize biçimde KCK Sözle şmesi gere ği olarak ilgilenilmesine, bu yönde faaliyetlerde bulunulmas ına da dayanm ıştır. Mahkeme, ba şvurucular ın şikâyetlerine konu eylemlerinin PKK terör örgütünün hiyerar şik yap ılanmas ına kendi istekleriyle ve bilerek dâhil olduklar ına dair bilgileri do ğrular ve tamamlar nitelikte oldu ğunu ikna edici biçimde ortaya koymu ştur. Bu ba ğlamda ilk derece mahkemesi, bu eylemlerin delil olarak kullan ılmas ının bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığını ilgili ve yeterli bir gerekçe ile göstermi ştir. 41. Sonuç olarak ba şvurucular ın toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme haklar ına yap ılan müdahale demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı bir müdahale olarak değerlendirilemez. 42. 6216 say ılı Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanakta n yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 43. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucular ın toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme haklar ının ihlal edildi ğine dair ba şvurusunun bir ihlal bulunmad ığı aç ık olduğundan açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemezli ğine karar verilmesi gerekir. D. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 44. Başvurucu Gökan İmer; sağlık durumu nedeniyle askerlikten muaf tutuldu ğunu, cezas ının infaz edildi ği ceza infaz kurumunda tedavi imkân ının k ısıtlı olduğunu, bu nedenlerle ya şam hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 45. Anayasa n ın "Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı" kenar başlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı ile üçüncü f ıkras ı şöyledir: "Herkes, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. ...Kimseye i şkence ve eziyet yap ılamaz; kimse insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz. 46. Anayasa Mahkemesi ölüm olay ının veya ya şam hakk ına yönelik ciddi bir riskin tespit edilmedi ği durumlarda ceza infaz kurumlar ının fiziki ve t ıbbi imkânlar ının sağlık durumuna uygun olmamas ı nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetleri, istikrarl ı bir şekilde Anayasa'n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ında yer verilen hiç kimsenin Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 14insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayaca ğına dair ilke bağlam ında incelemektedir ( Mete Dursun , B. No: 2012/1195, 18/11/2015; Serdar Öztürk, B. No: 2013/7532, 4/2/2016; Sabri Kaya, B. No: 2014/8482, 29/6/2016; Ergin Akta ş, B. No: 2014/14810, 21/9/2016; Hayati Kaytan , B. No: 2014/19527, 16/11/2016 ). 47. Bu nedenle ya şam hakk ı yönünden ayr ıca incelemeyi gerektiren özel bir sorun ihtiva etmeyen somut ba şvuruda, ba şvurucunun ya şam hakk ına yönelik şikâyetlerinin özel durumu ile ceza infaz kurumu ko şullar ı aras ında var oldu ğunu ileri sürdü ğü uyumsuzlu ğun ortaya ç ıkard ığı maddi ve manevi (fiziksel ve ruhsal) sonuçlar ın kötü muamele düzeyine ulaşıp ulaşmad ığı yönünden de ğerlendirilmesi yeterli görülmü ştür. 48. Anayasa'n ın "(Anayasa Mahkemesinin) Görev ve yetkileri " kenar ba şlıklı 148. maddesinin üçüncü f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... Başvuruda bulunabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı şartt ır." 49. 6216 say ılı Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 50. An ılan Anayasa ve Kanun maddelerinde yer verilen kanun yollar ının tüketilmesi koşulu, bireysel ba şvurunun temel hak ihlallerini önlemek için son ve ola ğanüstü bir çare olmas ının doğal sonucudur. Di ğer bir ifadeyle temel hak ihlallerini öncelikle idari makamlar ın ve derece mahkemelerinin gidermekle yükümlü olmas ı, kanun yollar ının tüketilmesi ko şulunu zorunlu k ılmaktad ır (Necati Gündüz ve Recep Gündüz , B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 20). 51. Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddialar ının öncelikle genel yarg ı mercilerinde, ola ğan kanun yollar ı ile çözüme kavu şturulmas ı esast ır. Bireysel ba şvuru yoluna, iddia edilen hak ihlallerinin bu ola ğan denetim mekanizmas ı içinde giderilememesi durumunda ba şvurulabilir. Bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği gereği başvurucunun ihlal iddialar ını öncelikle yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında sunmas ı, dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermesi gerekmektedir ( İsmail Bu ğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17; Rıfat Bak ır ve diğerleri, B. No: 2013/2782, 11/3/2015, 45; Bayram Gök, B. No: 2012/946, 26/3/2013, 18, 19). 52. Bunun yan ında 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ındaki Kanun'un 16. maddesinde hükümlülerin sa ğlık nedenleriyle infazlar ının geri b ırak ılmas ı konusu düzenlenmi ştir. Bu ba ğlamda hükümlülerin ak ıl hastal ığı dışındaki hastal ıklarda cezan ın infaz ına, resmî sa ğlık kuruluşlar ının mahkûmlara ayr ılan bölümlerinde devam olunaca ğı ancak bu durumda bile hapis cezas ının infaz ı mahkûmun hayat ı için kesin bir tehlike te şkil ediyorsa mahkûmun cezas ının infaz ının iyileşinceye kadar geri b ırak ılacağı hükme ba ğlanm ıştır. Diğer taraftan maruz kald ığı ağır bir hastal ık vey a sakatl ık nedeniyle ceza infaz kurumu ko şullar ında hayat ını yaln ız başına idame ettiremeye n ve toplum güvenli ği bak ımından tehlike olu şturmayaca ğı değerlendirilen mahkûmun cezas ının infaz ının da geri b ırak ılabileceği kabul edilmi ştir. Bu kararlar ı vermek için an ılan maddenin üçüncü f ıkras ında infaz ın yap ıldığı yer Cumhuriyet başsavc ılığı görevlendirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2015/3712 Karar Tarihi : 16/1/2020 1553. Somut olayda ba şvurucu, sa ğlık durumuna ( bipolar affektif bozukluk ) ilişkin baz ı raporlar sunmu ştur. Başvurucu, söz konusu raporlarda belirtilen hastal ığına rağmen bireysel ba şvuru formunda infaz ın geri b ırak ılmas ı konusunda Cumhuriyet ba şsavc ılığından bir talepte bulundu ğundan bahsetmemi ş veya bu konuda verilmi ş bir karar ı başvuru konusu yapmam ıştır. Bu durumda ba şvurucunun hastal ık sebebiyle ceza infaz kurumundan ç ıkmas ını sağlayabilecek hukuksal bir yolu kullanmak yerine sa ğlık durumuna ra ğmen ceza infaz kurumunda tutulmas ının Anayasa'n ın 17. maddesini ihlal etti ği iddias ıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılmaktad ır. 54. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Haberle şme özgürlüğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 4. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 16/1/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Recep KÖMÜRCÜ Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Üye Üye M.Emin KUZ Recai AKYEL