TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYŞE ÇANAKÇ İ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/8495) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/8495 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Ayşe ÇANAKÇ İ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda meydana gelen ölüm nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir.
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYŞE ÇANAKÇ İ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/8495) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/8495 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Ayşe ÇANAKÇ İ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda meydana gelen ölüm nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucunun e şi T.Ç., Trabzon 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 12/10/2017 tarihli karar ıyla 4/1/1961 tarihli ve 213 say ılı Vergi Usul Kanunu'na muhalefet suçundan hapis cezas ı ile cezaland ırılm ış, hükmün kesinle şmesini takiben 1/3/2019 tarihinde Beşikdüzü T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna yerle ştirilmiştir. T.Ç., Ceza İnfaz Kurumuna kabulü s ıras ında düzenlenen kabul görü şme raporunda kronik, müzmin bir hastal ığı bulunmad ığını, 4/3/2019 tarihinde düzenlenen ara ştırma değerlendirme formunda da sürekli kulland ığı bir ilac ın olmad ığını beyan etmi ştir. 161 cm boyunda, 130-140 kg a ğırlığında olduğu anlaşılan T.Ç. 2019 y ılı Mart ay ı içinde el bile ğindeki şişlik ve hareket k ısıtlılığı nedeniyle ortopedi ve göz poliklini ğine sevk edilmi ştir. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanl ığının iyi hâl tespiti yönünde görü ş bildirdiği 1/4/2019 tarihli karar ı üzerine T.Ç. 2/4/2019 tarihinde Be şikdüzü Aç ık Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmi ştir. T.Ç. 8/4/2019 tarihinde yine ortopedi poliklini ğine sevk edilmi ştir. Ceza İnfaz Kurumlar ının kay ıtlar ına ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) verilerine göre T.Ç. herhangi bir rahats ızlık nedeniyle idareye ba şvurmam ış, ayr ıca kurum içinde herhangi bir disiplin cezas ı almam ıştır. 3. Mahpuslar ın ve kurum personelinin ifadeleri ile resmî tutanaklar çerçevesinde 11/4/2019 tarihinde gerçekle şen ölüm olay ına ilişkin süreç a şağıdaki gibi cereyan etmi ştir. 11/4/2019 günü gece saatlerinde ko ğuşta kalan di ğer mahpuslar T.Ç.nin ola ğan d ışı sessiz uyuduğunu fark ederek T.Ç.yi kontrol etmi ş ve yüzünün beyaz, vücudunun so ğuk olduğunu anlay ınca kurum personeline haber vermi ştir. Mahpuslar ın bildirimi üzerine T.Ç.ni n bulunduğu koğuşa hemen intikal eden kurum personeli durumu kurum içinde bulunan acil servis görevlilerine derhâl bildirmi ş, saat 23.24'te olay ı haber alan acil servis görevlileri saat 23.25'te T.Ç.nin bulundu ğu koğuşa ulaşmıştır. Acil servis görevlilerinin ko ğuşta acil t ıbbi Başvuru Numaras ı: 2020/8495 Karar Tarihi : 5/9/2023 3müdahalede bulunmas ının ard ından T.Ç. ambulansla (Paramedik taraf ından imzalanan tutanakta ikinci ambulans gelene kadar 45 dakika müdahalede bulunuldu ğu belirtilmi ştir.) Vakf ıkebir Devlet Hastanesine nakledilmi ş ancak yap ılan müdahalelere ra ğmen ayn ı gec e (12/4/2019) saat 00.45 itibar ıyla hayat ını kaybetmi ştir. 4. Vakf ıkebir Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) ölümle ilgili olarak soruşturma ba şlatm ıştır. Ayn ı gün T.Ç.nin ölü muayene i şlemi yap ılm ış ve kesin ölüm nedeninin klasik otopsi i şlemi sonras ı anlaşılacağı tespit edilmi ştir. Adli T ıp Kurumu Trabzon Grup Ba şkanl ığı taraf ından düzenlenen 25/7/2019 tarihli otopsi raporunda, T.Ç.ni n vücudunda (yeniden canland ırma işlemi s ıras ında oluşan d ışında) yaralanma ve herhangi uyuşturucu madde/alkol tespit edilmedi ği, T.Ç.nin ölüm nedeninin kalp damar hastal ığı olduğu ifade edilmi ştir. 5. Ceza İnfaz Kurumlar ından konuya ili şkin bilgi/belge (tutanak, T.Ç.ye dai r evrak, sa ğlık kurumuna sevkin istenip istenmedi ğine dair evrak, personel listesi vb.) temin edilmiş, soruşturma sürecinde T.Ç.nin yak ınlar ının, kurum personelinin ve baz ı mahpuslar ın ifadeleri al ınm ıştır. Başsavc ılık kamera kayd ı talep etmi şse de Aç ık Ceza İnfaz Kurumunda kamera sistemi bulunmad ığı için olaya ili şkin görüntü elde edilememi ştir. İnfaz koruma memuru S.B.D. 12/4/2019 tarihli ifadesinde özetle olay gecesi mahpuslar ın durumu bildirmesi üzerine hemen ko ğuşa gittiklerini, T.Ç.yi yata ğında hareketsiz yatar hâlde bulduklar ını, kurum içinde görevli acil servis ekibine haber vererek müdahale etmelerini sağlad ıklar ını, akabinde T.Ç.nin ambulansla hastaneye nakledildi ğini, şüpheli bir durum olmad ığını beyan etmi ştir. İfadesine ba şvurulan mahpuslar G.M., M.P., İ.K., A.O.U., H.Y. 14/10/2019 tarihli birbiriyle örtü şen ifadelerinde özetle T.Ç.nin kilolu oldu ğunu, geceleri uyurken genelde yataktan dü ştüğünü, öncesinde de baz ı rahats ızlıklar ının olduğunu, horlayarak uyudu ğunu, genelde yerde yatt ığını (Mahpuslardan M.P., T.Ç.nin uyku problemi yaşadığını, yerde yatt ığını ve bu durumu idareye bildirdiklerini beyan etmi ştir.), olay gecesi kendisinden ses gelmeyince T.Ç.yi kontrol ettiklerini, durumu derhâl kurum personeline bildirdiklerini, ilk müdahalenin odada yap ıldığını, 20-40 dakika aras ında bir sürede ambulans ın gelmesi üzerine T.Ç.nin hastaneye kald ırıldığını belirtmiştir. Mahpus Ü.Ö.nün başka bir ceza infaz kurumuna nakli yap ıldığından ifadesi al ınamam ıştır. Başvurucu 1/11/2019 tarihli ifadesinde, e şiyle en son aç ık görüşme esnas ında yüz yüze geldi ğ ini, eşinin çok hâlsiz göründü ğünü, eşinin Ceza İnfaz Kurumuna girmeden önce kalp rahats ızlığı nedeniyle tedavi oldu ğunu hatta e şinin kendisine kurum müdürlü ğüne rahats ızlığı ile ilgili dilekçe sunmas ına rağmen dikkate al ınmad ığını söylediğini, eşinin karde şi E.K.n ın kurum müdürü ile sa ğlık durumu için görü ştüğünü ancak müdürün ilgilenmedi ğini belirterek sorumlululardan şikâyetçi oldu ğunu beyan etmi ştir. T.Ç.nin karde şleri İ.Ç. ve E.K. birbiriyle örtüşen ifadelerinde özetle a ğabeyleriyle en son aç ık görüş esnas ında konu ştuklar ını, bu konuşmada ağabeylerinin kurum yönetimine rahats ızlığını bildirmesine kar şın kendisiyle ilgilenilmedi ğini söyledi ğini, müdürle ileti şime geçtiklerini, müdürün gerekenin yap ıldığını ifade etti ğini hatta ko ğuş arkadaşlar ının kendilerini arayarak T.Ç.nin rahats ızlığı ile ilgilenilmedi ği yönünde beyanda bulunduklar ını ileri sürmü ştür. 6. Başsavc ılık 12/11/2019 tarihli karar ı ile kovu şturmaya yer olmad ığına karar vermiştir. Gerekçede, ortopedi d ışında herhangi bir rahats ızlık nedeniyle Ceza İnfaz Kurumu idaresine ba şvurmayan ve daha önceden kalp rahats ızlığı nedeniyle tedavi görmü ş olan T.Ç.nin kalp damar rahats ızlığına bağlı olarak meydana gelen ölümünde, soyut iddia d ışında kurum personelinin ihmali oldu ğunu gösterecek, yeterli şüphe oluşturacak kan ıt bulunmad ığı ifade edilmi ştir. Karara yönelik itiraz 9/1/2020 tarihinde reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/8495 Karar Tarihi : 5/9/2023 47. Başvurucu, ayr ıca formda Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) maddi ve manevi tazminat talepli ba şvuruda bulundu ğunu ancak bireysel ba şvuru tarihi itibar ıyla başvurusuna bir cevap verilmedi ğini belirtmi ştir. 8. Başvurucu 27/1/2020 tarihinde ceza soru şturmas ına ilişkin nihai karar ı öğrenmesinin ard ından 21/2/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 9. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 10. Bireysel ba şvurusuna ceza soru şturmas ı sürecini temel alan ba şvurucu; ölüm olay ına ilişkin ceza soru şturmas ında eksiklikler oldu ğunu, kurum idaresinin T.Ç.nin rahats ızlığından haberdar olmas ı gerektiğini, bunun için dilekçenin veya ba şvurunun şart olmad ığını, şikâyet dilekçelerinde ihmalin oldu ğunu, dilekçelerinin i şleme konulmad ığını açıkça ifade etti ğini ve olay gecesi ambulans ın geç geldi ğini belirterek ya şam hakk ının maddi ve usul boyutunun ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Bakanl ık görüşünde konuya ili şkin insan haklar ı yarg ısı içtihad ı sunulmu ş, olay detayl ı şekilde aktar ılarak adli makamlar ın tespitinden ve ulaştığı sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir neden bulunmad ığı, başvurucunun ihlale yönelik iddialar ının soyut oldu ğu beyan edilmi ştir. Başvurucu, kar şı beyanda bulunmam ıştır. 11.İhlal iddialar ının bir bütün olarak ya şam hakk ı bağlam ında değerlendirilmesi uygun görülmü ştür. Bununla beraber T.Ç.nin sa ğlık durumuna ili şkin risk ve al ınmas ı gereken önlemler konusunda Ceza İnfaz Kurumunun sorumlulu ğu ile sağlık hizmetinin (ambulans ın geç gelmesi iddias ı) sunulmas ı bağlam ındaki sorumluluk ayr ı başlıklar alt ında incelenecektir. 12. Anayasa Mahkemesinin ya şam hakk ı kapsam ında benimsedi ği temel yakla şıma göre devletin sorumlulu ğunu gerektirebilecek şartlar alt ında gerçekle şen ölüm olaylar ında Anayasa n ın 17. maddesi devlete, elindeki tüm imkânlar ı kullanarak bu konuda ihdas edilmi ş yasal ve idari çerçevenin ya şam ı tehlikede olan ki şileri korumak için gere ği gibi uygulanmas ını ve bu hakka yönelik ihlallerin durdurulup cezaland ırılmas ını sağlayacak etkili idari ve yarg ısal tedbirleri alma görevi yüklemektedir. Ceza infaz kurumlar ında kişilerin yaşam ve sa ğlıklar ının korunmas ı için de geçerli olabilecek bu yükümlülü ğün değerlendirilmesi için ceza infaz kurumu yetkililerinin kendi kontrolleri alt ındaki bir ki şinin yaşam ı konusunda gerçek bir risk oldu ğunu bilip bilmediklerini ya da bilmeleri gerekip gerekmedi ğini tespit etmek, böyle bir durum söz konusu ise bu riski ortadan kald ırmak için makul ölçüler çerçevesinde ve sahip olduklar ı yetkiler kapsam ında kendilerinden beklenen her şeyi yap ıp yapmad ıklar ını incelemek gerekir. Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına alınan yaşam hakk ı kapsam ındaki etkili soru şturma yükümlülü ğü çerçevesinde ölüm olay ından sonra gerçekle şecek soru şturman ın bir bütün olarak etkili olabilmesi için soruşturman ın derhâl ba şlatılmas ı, sorumlular ın belirlenmesini sa ğlayabilecek bütün delillerin tespit edilmesi, olay ı çevreleyen tüm ko şullar ın ayd ınlat ılmas ı, nesnel ve tarafs ız analizlere dayan ılmas ı, olaya kar ışmış olabilecek ki şilerden ba ğıms ız olunmas ı, soruşturman ın Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle yürütülmesi, suç tespit edildi ği takdirde eylemle orant ılı bir yapt ırım ile sonuçland ırılmas ı gerekmektedir. Yürütülecek soru şturman ın temel amac ı; yaşam hakk ını koruyan hukukun etkili bir şekilde uygulanmas ını sağlamakt ır. Diğer taraftan devlet, sa ğlık hizmetlerini -iste r kamu isterse özel sa ğlık kuruluşlar ı taraf ından yerine getirilsin- hastalar ın yaşamlar ının Başvuru Numaras ı: 2020/8495 Karar Tarihi : 5/9/2023 5korunmas ına yönelik gerekli tedbirlerin al ınabilmesini sa ğlayacak şekilde düzenlemek zorundad ır. Buna göre sa ğlık hizmetinin sunumuna ba ğlı olarak gerçekle şen ölümler bağlam ında etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülük her olayda mutlaka ceza davas ı aç ılmas ını gerektirmez. Ma ğdurlara hukuki, idari hatta disiplinle ilgili hukuk yollar ının aç ık olmas ı yeterli olabilir. İlke olarak bu konuya ili şkin şikâyetler için temel başvuru yolu, hukuki sorumlulu ğu tespit ad ına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas ı yoludur. Bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği gereği, temel hak ve hürriyetlerle ilgili hukuk sisteminin sahip oldu ğu koruma mekanizmalar ının öncelikle işletilmesi, ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi şartt ır (aktar ılan ilkeler için bkz. Sad ık Koçak ve diğerleri , B. No: 2013/841, 23/1/2014; Nail Artuç , B. No: 2013/2839, 3/4/2014; Mehme t Kaya ve di ğerleri, B. No: 2013/6979, 20/5/2015; Zeki Kartal , B. No: 2013/2803, 21/1/2016, 35; T.A. [GK], B. No: 2017/32974, 29/9/2021). A. Ceza İnfaz Kurumu Personelinin Sorumlulu ğu Bağlam ında Değerlendirme 13. Yukar ıda al ıntısı yap ılan ilkeler çerçevesinde öncelikle mevcut süreçte kalp, damar rahats ızlığından kaynaklanan, ya şama yönelen gerçek ve yak ın bir riskin varl ığının kamu makamlar ı taraf ından bilindi ği veya bilinmesi gerekti ğinin söylenebilece ği bir durumun/öngörülebilirli ğin somut olayda var olup olmad ığının değerlendirilmesi gerekir. Somut süreç bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde kalp damar rahats ızlığı sonucu vefat ede n T.Ç.nin Ceza İnfaz Kurumuna kabulünde düzenlenen iki formda da kronik bir rahats ızlığı olduğu ve/veya sürekli ilaç kulland ığı/kullanmas ı gerektiği yönünde bir aç ıklamad a bulunmad ığı aç ıkça görülmektedir. Bununla beraber T.Ç.nin Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu dönemde ortopedi ve göz polikliniklerine (bu kliniklere yönelik şikâyeti sebebiyle) sevk edildi ği ancak kalp rahats ızlığına bağlı bir şikâyette bulunmad ığı görülmüştür. 14. Başvurucu ve T.Ç.nin yak ınlar ı, T.Ç.nin kalp rahats ızlığını Ceza İnfaz Kurumu idaresine bildirdiklerini ancak bu hususun dikkate al ınmad ığını ileri sürmü ştür. Mahpuslardan biri de T.Ç.nin uyku problemi oldu ğunun kurum yönetimine bildirildi ğini ifade etmi ştir. Kalp damar rahats ızlığından kaynaklanan, ya şama yönelik riskin Ceza İnfaz Kurumu yönetimi taraf ından bilindi ği hususunda ba şvurucu dâhil T.Ç.nin yak ınlar ının soyut iddias ı dışında somut bir veri veya riskin varl ığından haberdar olundu ğu yönünde şüphe uyand ıracak bir bilgi/belge söz konusu de ğildir. Ayr ıca mahpus M.P.nin durumun idareye bildirildiği yönündeki beyan ı da T.Ç.nin uyku problemine, yerde yat ılmas ına ilişkindir. Buna göre Ceza İnfaz Kurumuna kabulünde kronik bir rahats ızlığı olmad ığını ve ilaç kullanmad ığını beyan eden, takip eden süreçte de sadece ortopedi ve göz polikliniklerine dai r yak ınmada bulunan T.Ç.nin -resmî kay ıtlar ve UYAP üzerinden elde edilen verile r çerçevesinde kalp sa ğlığı durumundan kaynaklanan riskin kurum taraf ından bilindi ği veya bilinmesi gerekti ği yönünde bir yorumda bulunmay ı gerektirecek, birbiriyle örtü şen ifade, kay ıt, belge söz konusu olmad ığından- yaşam ına yönelik tehlikenin Ceza İnfaz Kurumu taraf ından öngörülebilir oldu ğunu söylemek mümkün görünmemektedir. 15. Diğer taraftan ya şam ı koruma yükümlülü ğü çerçevesinde T.Ç.nin rahats ızlığının ortaya ç ıkmas ını, bir başka ifadeyle ko ğuş arkadaşlar ının T.Ç.yi hareketsiz/sessiz hâlde yatar görmelerini takiben gerçekle şen edimler ba ğlam ında ihlal iddias ının değerlendirilmesi gerekmektedir. Süreç bu husus yönünden ele al ındığında koğuş arkadaşlar ının T.Ç.nin şüpheli vaziyette yatt ığını, vücudunun so ğuk, yüzünün soluk oldu ğunu kurum personeline bildirmelerinin ard ından kurum içinde oldu ğu anlaşılan acil sa ğlık ekibinin T.Ç.ye yeniden canland ırma işlemi ile müdahale etti ği, hastaneye nakil için ambulansa haber verdi ği, ambulans ı beklerken müdahaleye devam etti ği görülmü ştür. Sürecin bu şekilde cereyan etti ği Başvuru Numaras ı: 2020/8495 Karar Tarihi : 5/9/2023 6hususunun do ğru olmad ığına veya bundan şüphe duyulmas ına yol açacak bir bilgi, belge ve kay ıt söz konusu de ğildir. Bu ba ğlamda T.Ç.nin rahats ızlanmas ını takiben durumun bildirilmesi üzerine Ceza İnfaz Kurumu içinde hemen acil müdahale yap ıldığı, hastaneye sevk için gereken giri şimde bulunuldu ğu, dolay ısıyla yaşama yönelik gerçekle şen riski takiben gereken makul, pratik ad ımlar ın at ıldığı kanaatine ula şılm ıştır. 16. Etkili soru şturma yükümlülü ğü bağlam ında süreç ele al ındığında ise Ba şsavc ılık taraf ından ölümü takiben soru şturma başlatıldığı, tan ıklar ın, kurum personelinin ve T.Ç.nin yak ınlar ının ifadesinin al ındığı, otopsi raporunun temin edildi ği, Ceza İnfaz Kurumlar ından gereken bilgi/belgenin, tutanaklar ın, sağlık dosyas ının temin edildi ği, soruşturman ın alt ı ay gibi bir sürede sonuçland ırıldığı dikkate al ındığında soruşturman ın etkisiz, özensiz oldu ğu yorumunun getirilmesi için soru şturman ın bütününü etkileyecek bir eksiklik veya bo şluk bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 17. Sonuç itibar ıyla Ceza İnfaz Kurumunda gerçekle şen edimler yönünden ya şam hakk ına yönelik bir ihlalin bulunmad ığının aç ık olduğu sonucuna ula şılm ıştır. 18. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. B. Sağlık Hizmetinin Sunumu Ba ğlam ında Değerlendirme 19. Başvurucu; ambulans ın Ceza İnfaz Kurumuna geç geldi ğini, bu nedenle ya şam hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Söz konusu iddia -ilk müdaheleyi yapan kurum görevlilerinin nakil için sa ğlık kurumuna haber verdi ği dikkate al ındığında- Ceza İnfaz Kurumunda gerçekle şen edimlere ili şkin olmay ıp Ceza İnfaz Kurumu d ışındaki sağlık hizmetine (ambulans ın çabuk gelmemesine) ili şkindir. 20. Yukar ıda al ıntısı yap ılan ilkeler çerçevesinde, t ıbbi sürecin belli bir k ısm ında görev alan sa ğlık personelinin (ambulans ın geç gelmesi vb.) ihmali bulundu ğuna yönelik söz konusu iddia Anayasa Mahkemesince t ıbbi hata üst ba şlığı alt ında değerlendirilmektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Nimet Bacakl ılar [GK], B. No: 2014/19349, 15/3/2018; Orhan Hisar ve Şerife Özlem Hisar , B. No: 2015/299, 31/10/2018). İlke olarak t ıbbi hatalara ilişkin şikâyetler konusunda temel ba şvuru yolu, hukuki sorumlulu ğu tespit ad ına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas ı yoludur. 21. Ceza soru şturmas ı sürecini temel alarak bireysel ba şvuruda bulunan ba şvurucu, tam yarg ı davas ı yolunu tüketti ğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeyi Anayasa Mahkemesine sunmam ıştır. Bu durumda ba şvurucunun ambulans ın geç gelmesine yönünden yaşam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyet için kanunda öngörülen yarg ısal başvuru yollar ını bireysel ba şvuru yapmadan önce tüketmi ş olduğundan söz edilemeyecektir. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2020/8495 Karar Tarihi : 5/9/2023 7A. 1. Ceza infaz kurumu personelinin sorumlulu ğu bağlam ında yaşam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Sağlık personelinin sorumlulu ğu bağlam ında yaşam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 5/9/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.