Anayasa Mahkemesi

Atıf Grafiği

Özet

Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir.

Tam metin

TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ESKİŞEHİR IŞIK YAPI DENET İM LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31770) Karar Tarihi: 11/3/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/31770 Karar Tarihi : 11/3/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Muammer TOPAL M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucu : Eskişehir Işık Yap ı Denetim Ltd. Şti. Vekili : Av. Muhammet Halit YENEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, imar para cezas ının iptali talebiyle aç ılan davan ın ayn ı maddi olaya dayan ılarak aç ılan başka bir davada verilen karardan aksi bir sonuca ula şılarak reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/8/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Baş vuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu Şirket, Eski şehir'in Tepeba şı ilçesinde bulunan bir in şaat ın yap ı denetim görevini üstlenmi ştir. Eskişehir Tepeba şı Belediyesi ( İdare) taraf ından, an ılan inşaatta görevli şantiye şefinin istifa etti ği 30/4/2012 tarihinde %10 olan in şaat seviyesinin 6/6/2016 tarihinde %95 seviyesine ilerletildi ği tespit edilmi ştir. İdare taraf ından 21/7/2016 tarihli işlem ile %10-%95 aras ındaki seviyenin ruhsats ız olarak çal ışıldığı gerekçesiyle 3/5/1985 tarihli ve 3194 say ılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi gere ğince yap ı sahibi İ.A.ya, yap ı müteahhidine ve yap ı denetim şirketi olan ba şvurucu Şirkete ayr ı ayr ı olmak üzere 15.554,20 TL idari para cezas ı uygulanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/31770 Karar Tarihi : 11/3/2020 3A. Başvurucu Taraf ından Aç ılan İptal Davas ı Süreci 7. Başvurucu Şirket, idari para cezas ının iptali talebiyle Eski şehir 2. İdare Mahkemesinde (2. İdare Mahkemesi) iptal davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde yap ının mevzuata uygun yap ıldığı, Belediyenin in şaat ı mühürlemedi ği, ceza verilecekse bile 3194 say ılı Kanun'un 28. maddesine ayk ırılık sebebiyle an ılan Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkras ında düzenlenen maktu cezan ın verilmesi gerekti ği belirtilmi ştir. 8. 2. İdare Mahkemesi davan ın reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde, istifa eden şantiye şefi yerine yeni bir şantiye şefinin görevlendirilmesine kadar in şai faaliyetin durdurulmas ı gerekirken durdurulmad ığı, inşaatta %10-%95 seviyeler aras ında ruhsats ız çal ışıldığı hususunun sabit oldu ğu, fennî mesul olan ba şvurucu Şirketin şantiye şefi bulundurulmaks ızın yap ım işinin sürdürülmesi hâlinde bu durumu alt ı iş günü içinde Belediyeye yaz ılı olarak bildirmesi gerekmesine ra ğmen bildirmedi ği, bu sebeple dava konusu işlemin hukuka ayk ırı olmad ığı belirtilmi ştir. 9. Başvurucu Şirket, karara kar şı Ankara Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesine (Bölge İdare Mahkemesi) istinaf ba şvurusunda bulunmu ştur. İstinaf dilekçesinde yap ının ruhsats ız olmad ığı, fiilen bir şantiye şefinin bulunduruldu ğu ancak bu durumun Belediyeye geç bildirildi ği, idari para cezas ı hesaplama yönteminin hukuka ayk ırı olduğu, Belediyenin mevzuata göre mühürleme görevini yerine getirmedi ği, 3194 say ılı Kanun'un 28. maddesine ayk ırılık sebebiyle maktu cezan ın uygulanmas ı gerektiği belirtilmi ştir. İstina f başvurusu Bölge İdare Mahkemesi taraf ından kesin olmak üzere reddedilmi ştir. 10. Nihai karar 17/7/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 11. Başvurucu 15/8/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Yap ı Sahibi İ. A. Taraf ından Aç ılan İptal Davas ı Süreci 12. Yap ı sahibi İ.A. taraf ından, hakk ında uygulanan 15.554,20 TL idari para cezas ının iptali talebiyle aç ılan davan ın Eskişehir 1. İdare Mahkemesince (1. İdare Mahkemesi) kabulüne karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, dava konusu idari yapt ırıma konu para cezas ının 3194 say ılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü f ıkras ında yer alan düzenleme gere ğince maktu olmas ı gerektiği belirtilmi ştir. 13.İdarenin 1. İdare Mahkemesi karar ına karşı yapm ış olduğu istinaf ba şvurusu Bölge İdare Mahkemesinin 8/11/2017 tarihli karar ıyla kabul edilerek davan ın kesin olmak üzere reddine karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...yap ı işleri yürüten şantiyede, istifa eden şantiye şefinin yerine yeni bir şantiye şefi görevlendirilinceye kadar, Yap ı Denetimi Uygulama Yönetmeli ğinin 9. maddesinin 4. fıkras uyar ınca yap ı müteahhidi taraf ından in şai faaliyetin durdurulmas ı gerekirken durdurulmad ığı, ruhsat hükümsüz hale gelmesine kar şın inşaatta %10-%95 seviyeler aras ında ruhsats ız çal ışıldığı hususunun sabit oldu ğu, yap ı maliki olan davac ının şantiye şefi bulundurmaks ızın yap ım işini sürdürdü ğü anlaşıldığından, davac ıya 3194 say ılı İmar Yasas ı'nın 42/2. maddesi uyar ınca 15.554,20-TL idari para cezas ı verilmesine ili şkin dava konusu işlemde hukuka ayk ırılık bulunmamaktad ır." Başvuru Numaras ı: 2017/31770 Karar Tarihi : 11/3/2020 4IV.İLGİLİ HUKUK 14. 3194 say ılı Kanun'un "Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yap ı müteahhitli ği ve kay ıtlar" kenar başlıklı 28. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...Yap ı sahibine ve idareye kar şı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanl ık alan ına uygun olarak yap ıda yetki belgesi olmayan usta çal ıştırılmas ı veya şantiye şefi bulundurulmaks ızın yap ım işinin sürdürülmesi veya yap ının mevzuata ayk ırı yap ılmas ı veya istifalar ı halinde, bu durumlar ı alt ı iş günü içinde ilgili idareye yaz ılı olarak bildirmek zorundad ır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Bildirim üzerine, en geç üç i ş günü içinde 32 nci maddeye göre i şlem yap ılır. ..." 15. 3194 say ılı Kanun'un "Ruhsats ız veya ruhsat ve eklerine ayk ırı olarak ba şlanan yapılar" kenar başlıklı 32. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat al ınmadan yap ıya başland ığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat al ınmadan yap ılabilecek yap ılarda projelerine ve ilgili mevzuat ına ayk ırı yap ı yap ıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce ... tespiti ve ihbar ı veya herhang i bir şekilde bu duruma muttali olunmas ı üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki in şaat durumu tespit edilir. Yap ı mühürlenerek in şaat derhal durdurulur. ..." 16. 3194 say ılı Kanun'un "İdari müeyyideler" kenar ba şlıklı 42. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: "Bu maddede belirtilen ve imar mevzuat ına ayk ırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on i ş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakk ında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayr ı ayr ı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulan ır. Ruhsat al ınmaks ızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuat ına ayk ırı olarak yap ılan yap ının sahibine, yap ı müteahhidine veya ayk ırılığı alt ı iş günü içind e idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yap ının mülkiyet durumuna, bulundu ğu alan ın özelliğine, durumuna, niteli ğine ve s ınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve ma l emniyetini tehdit edip etmedi ğine ve ayk ırılığın büyüklü ğüne göre, be şyüz Türk Liras ından az olmamak üzere, a şağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezalar ı uygulan ır: ... 18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetler i yerine getirmeyen veya bu maddelere ayk ırı davranan yap ı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yap ı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayr ı ayr ı olmak üzere ikibin Türk Liras ı, bu fiillerin çevre ve sa ğlık şartlar ına ayk ırı olmas ı halinde dörtbin Türk Liras ı, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde alt ıbin Türk Liras ı idari para cezas ı verilir. ..." Başvuru Numaras ı: 2017/31770 Karar Tarihi : 11/3/2020 5V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 11/3/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 18. Başvurucu Şirket, ayn ı olay sebebiyle yap ı sahibi İ.A.ya uygulanan idari para cezas ının iptali talebiyle aç ılan davan ın kabulüne karar verildi ği hâlde kendi davas ının reddedildi ğini, uygulanmas ı gereken ceza miktar ının nispi de ğil maktu olmas ı gerektiğini, bu nedenlerle hukuki belirlilik ilkesinin ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme 19. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerinin özünün ayn ı maddi olaya ilişkin olarak iki farkl ı mahkeme taraf ından yap ılan yarg ılama sonucunda verilen kararlar ın birbirinden farkl ı olmas ı iddias ı olduğu, bu sebeple yarg ılaman ın sonucuna yönelik iddialar ın bir bütün olarak hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerektiği değerlendirilmi ştir. 20. Bireysel ba şvuruya konu davadaki olaylar ın kan ıtlanmas ı, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı, yarg ılama s ıras ında delillerin kabul edilebilirli ği ve değerlendirilmesi ile ki şisel bir uyu şmazl ığa derece mahkemeleri veya temyiz mercileri taraf ından getirilen çözümün esas yönünden adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru incelemesinde de ğerlendirmeye tabi tutulamaz. Anayasa da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği sürece ya da aç ıkça keyfîlik içermedikçe derece mahkemelerinin veya temyiz mercilerinin kararlar ındaki maddi ve hukuki hatalar bireysel ba şvuru incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede derece mahkemelerinin ve temyiz mercilerinin delilleri takdirinde açıkça keyfîlik bulunmad ıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konus u olamaz ( Miraş Mümessillik İnş. Taah. Reklam. Paz. Bas. Yay. San. Tic. A. Ş., B. No: 2012/1056, 16/4/2013, 35). 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda ba şvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 22. 3194 say ılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci f ıkras ında, ruhsat al ınmaks ızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuat ına ayk ırı olarak yap ılan yap ılar sebebiyle sorumlular hakk ında nispi idari para cezas ı uygulanaca ğı; üçüncü f ıkras ında ise anılan Kanun'un ilgili maddelerinde belirtilen mükellefiyetlerin yerine getirilmemesi nedeniyle sorumlular hakk ında maktu idari para cezas ı uygulanaca ğı hükme ba ğlanm ıştır. Somut olayda ba şvurucu Şirketin idari para cezas ıyla cezaland ırılmas ına ilişkin işlemin sebebi olarak mevzuat gere ği şantiye şefinin istifas ı ile ruhsats ız hâle gelen in şaat ın %10 Başvuru Numaras ı: 2017/31770 Karar Tarihi : 11/3/2020 6oran ından %95 oran ına kadar ilerlemi ş olmas ı gösterilmi ştir. Başvurucu, idari para cezas ının nispi olarak de ğil maktu olarak uygulanmas ı gerektiğini ileri sürmü ş; bu iddias ına, ayn ı sebeple yap ı sahibine uygulanan idari para cezas ına karşı aç ılan davada verilen ilk derece mahkemesi karar ını da dayanak olarak göstermi ştir. 23. Hukuk kurallar ının yorumu derece mahkemelerinin takdirindedir. Bariz takdir hatas ı veya keyfîlik bulunmad ığı müddetçe Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin hukuk kurallar ına ilişkin yorumuna müdahale etmesi bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz. Somu olayda derece mahkemesi ba şvurucunun fiilinin 3194 say ılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci f ıkras ına girdiğini değerlendirmi ş ve idari para cezas ının nispi olarak uygulanmas ının hukuka uygun oldu ğu sonucuna ula şmıştır. Derece mahkemesinin bu yorumunda bariz takdir hatas ı veya keyfîlik görülmemi ştir. 24. Öte yandan ba şvurucunun emsal gösterdi ği ilk derece mahkemesi karar ının istinaf incelemesi sonucunda Bölge İdare Mahkemesi taraf ından kald ırılarak davan ın reddine karar verildi ği anlaşıldığından ayn ı olaya ilişkin farkl ı kararlar ın verildiği de söylenemez. 25. Somut olayda ba şvurucunun iddialar ının dosya kapsam ında değerlendirilmesi sonucunda hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ına yönelik bir ihlalin olmad ığının aç ık olduğu anlaşılm ıştır. 26. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun, di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 11/3/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Recep KÖMÜRCÜ Muammer TOPAL M.Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU

İlgili Kararlar

Anayasa Mahkemesi — aynı daireden son kararlar