TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SERTAN UFUK SEV İNER BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/1973) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/1973 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Sertan Ufuk SEV İNER I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru; işe iade davas ında, bask ı alt ında istifa dilekçesi verdi ği hususuna ilişkin deliller inc
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SERTAN UFUK SEV İNER BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/1973) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/1973 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Sertan Ufuk SEV İNER I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru; işe iade davas ında, bask ı alt ında istifa dilekçesi verdi ği hususuna ilişkin deliller incelenmeden ve tan ık dinletme talebi kar şılanmadan davan ın reddine kara r verilmesi nedeniyle silahlar ın eşitliği ilkesinin, gerekçeli kararda kullan ılan ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ve uzun süren yarg ılama nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. 2. Başvurucu, Türk Telekomünikasyon A. Ş.de (Şirket) başdenetçi olarak görev yapmakta iken 21/7/2016 tarihli istifa dilekçesiyle i şten ayr ılm ış; 18/8/2016 tarihli dilekçeyle de Ankara 6. İş Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde i şe iade davas ı açm ıştır. 3. Başvurucu; dava dilekçesinde 20/7/2016 tarihinde i şveren Şirket taraf ından istifaya zorland ığını, istifa ederse i şçilik alacaklar ının kendisine ödenece ğinin belirtildi ğini, istifay ı reddetmesi üzerine ayn ı tarihte savunmas ı dahi al ınmaks ızın Sosyal Sigortalar Kurumuna (Kurum) i ş akdinin feshedildi ğinin bildirildi ğini, yine ayn ı tarihte bilgisayar ına el konularak bilgi sistemlerine eri şiminin kald ırıldığını ve giri ş kart ının iptal edildi ğini belirtmiştir. Mevcut durum kar şısında en az ından işçilik alacaklar ına kavuşma beklentisi ile 21/7/2016 tarihinde istifa dilekçesi verdi ğini belirten ba şvurucu, bu süreçte de dilekçe tarihinin 20/7/2016 olarak girilmesi yönünde bask ıya maruz kald ığını ancak tarihi değiştirmediğini, iş akdinin tamamen keyfî bir şekilde, hiçbir somut delil gösterilmeden feshedildi ğini ileri sürmü ştür. Ayr ıca istifa niyetinin olmad ığı ve bask ıya maruz kald ığı hususlar ının ispat ı için iki ki şilik tan ık listesi bildirmi ş, ilk duru şmada da tan ıklar ın dinlenmesini talep etmi ştir. 4. Mahkeme, istifa dilekçesi ile fesih bildirim tarihlerini dikkate alarak i ş akdinin feshedildi ği kabulü üzerinden yarg ılamay ı yürütmü ş ve şüphe feshinin geçerli oldu ğunu belirterek davan ın reddine hükmetmi ştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi, dosyan ın Olağanüstü Hâl İşlemleri Komisyonuna (OHAL Komisyonu) gönderilmesine kara r vermiş; OHAL Komisyonu ise inceleme yetkisinin olmad ığını belirterek dosyay ı iade Başvuru Numaras ı: 2020/1973 Karar Tarihi : 4/10/2023 3etmiştir. Dosya kendisine geri gelen Bölge Adliye Mahkemesi yeterli inceleme ve ara ştırma yap ılmad ığı gerekçesiyle davan ın reddi karar ının kald ırılmas ına ve dosyan ın Mahkemeye iadesine hükmetmi ştir. 5. Mahkeme, ba şvurucu hakk ında yürütülen soru şturma neticesinde takipsizlik karar ı verildiğini, somut olayda şüphe feshinin geçerli oldu ğu yönündeki önceki değerlendirmesinin istinaf mercii taraf ından kabul edilmedi ğini belirterek "...zorunlu olara k davan ın kabulüne karar vermek gerekmi ştir." gerekçesiyle yarg ılamay ı sonland ırm ış; başvurucu ile Şirket an ılan karara kar şı istinaf talebinde bulunmu ştur. 6. Bölge Adliye Mahkemesi, 21/11/2019 tarihli ve kesin nitelikli karar ı ile Şirketin istinaf talebinin kabulüne ve davan ın reddine hükmetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, başvurucunun 20/7/2016 tarihli i şten ayr ılma dilekçesi verdi ğini, dilekçedeki imzay ı inkâr etmediğini, eğitimi ve hizmet süresi dikkate al ındığında imza atmas ı konusunda bask ı yap ıldığını kan ıtlayamad ığını belirterek bu durumda i şe iade davas ı aç ılamayaca ğını ifade etmiştir. 7. 2/1/2020 tarihinde nihai karar ı öğrenen başvurucu, 15/1/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmu ştur. 8. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME A. Silahlar ın Eşitliği İlkesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 9. Başvurucu; idare taraf ından iş akdinin feshine gerekçe gösterilen terör örgütleri ile irtibatl ı/iltisakl ı olduğu yönündeki iddialar ın araştırılmamas ı nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının, Bölge Adliye Mahkemesinin davay ı reddetme gerekçesinin somut olay ın maddi gerçekli ğine ayk ırı olmas ı, bu kapsamda ileri sürdü ğü delillerin incelenmemesi ve tan ıklar ının dinlenmemesi nedeniyle silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. 10. Başvurunun bu k ısm ı adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ilkesi çerçevesinde incelenmi ştir. 11. Kural olarak Anayasa Mahkemesinin yarg ılama sürecinde uygulanan delil sunma ve inceleme yöntemlerinin usul kanunlar ına uygunlu ğunu denetleme görevi bulunmamaktad ır. Anayasa Mahkemesinin görevi, sözü edilen usul i şlemlerinin yarg ılaman ın bütünlüğü içinde adil yarg ılanma hakk ını ihlal edip etmedi ğini denetlemektir. Bu ba ğlamda başvuruda ileri sürülmesi durumunda adil yarg ılanma hakk ının alt ilkelerinden olan silahlar ın eşitliği ilkesine yarg ılama sürecinde ayk ırılık bulunup bulunmad ığının denetlenmesi Anayasa Mahkemesinin temel görevi kapsam ındad ır (Adem Erdem, B. No: 2018/13415, 29/6/2021, 43). 12. Somut olayda ba şvurucunun iddias ını ispat etmek üzere iki ki şilik bir tan ık listesi ibraz etti ği, duruşmada da Kurum kay ıtlar ının incelenmesini ve tan ıklar ın dinlenmesini talep ettiği anlaşılm ıştır. İş akdinin Şirket taraf ından feshine dair Kuruma bildirim yap ıldıktan sonra başvurucunun istifa dilekçesi verdi ği, bu süreçte bilgisayar ına el konulmas ı ve giriş Başvuru Numaras ı: 2020/1973 Karar Tarihi : 4/10/2023 4kart ının iptal edilmesi gibi hususlar ın yarg ılaman ın esas ına tesir eder nitelikte oldu ğu, mevcut duruma ili şkin inceleme yap ılmas ının ve tan ık dinletme talebinin bu noktada önem arz etti ği görülmüştür. Nitekim Mahkeme, Bölge Adliye Mahkemesi taraf ından kald ırılan kararda Kurum kay ıtlar ı ile istifa dilekçesini incelemek suretiyle feshin geçerli oldu ğu sonucuna varm ıştır (bkz. 4). 13. Öte yandan hem ilk derece mahkemesinin hem de Bölge Adliye Mahkemesinin özellikle tan ık dinletme talebine dair herhangi bir de ğerlendirme yapmad ığı, Bölge Adliye Mahkemesinin davan ın reddi karar ı vermeden önce ba şvurucunun iddia ve itirazlar ına ilişkin bir inceleme yapmad ığı, salt istifa dilekçesinin alt ındaki imzan ın inkâr edilmedi ği ve dilekçenin 20/7/2016 tarihli oldu ğu gerekçesiyle bask ı alt ında istifa edildi ği hususu kan ıtlanamad ığından davan ın reddine hükmetti ği görülmü ştür. 14. Bu itibarla yarg ılama makamlar ınca başvurucunun dezavantajl ı durumunu gidermek için ilgili usul kurallar ında öngörülen dengeleyici imkânlar ın sağlanmas ı gerektiği hâlde bu yönde bir de ğerlendirme dahi yap ılmamas ının bir bütün olarak yarg ılaman ın hakkaniyetini zedeledi ği sonucuna ula şılm ıştır. 15. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının güvencelerinden olan silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 16. Başvurucu, işe iade davas ının uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 17. Anayasa Mahkemesi, olay ve olgular ı somut ba şvuru ile benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK] B. No: 2022/100837, 27/4/2023) karar ında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un geçici 2. maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 say ılı Kanun'un 40. maddesi ile yap ılan değişikliğe göre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibar ıyla derdest olan, yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı iddialar ıyla yap ılan başvurulara ili şkin olarak Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı neticesine varm ıştır. Somut ba şvuruda, an ılan kararda aç ıklanan ilkelerden ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 18. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Masumiyet Karinesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 19. Başvuru, ilk derece mahkemesi karar ında yer alan ifadeler nedeniyle masumiye t karinesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 20. Masumiyet karinesinin ihlal edilip edilmedi ği değerlendirilirken özellikle hukuk yarg ılamas ı ve idari yarg ılama bak ımından üzerinde durulmas ı gereken önemli hususlardan biri, yarg ılamay ı yapan makam ın ilgili ki şiye suç isnat edip etmedi ği ve ceza mahkemesi Başvuru Numaras ı: 2020/1973 Karar Tarihi : 4/10/2023 5karar ını sorgulay ıp sorgulamad ığıdır. Kişinin suçlulu ğunu ima eden ya da kabul eden bir yarg ı söz konusu olmad ıkça sadece soru şturma aç ılm ış olmas ı da disiplin veya idari yapt ırım işlemlerinin ba şlatılmas ı veya uygulanmas ı için yeterli görülebilir ( Ramazan Tosun, B. No: 2012/998, 7/11/2013, 65). 21. Somut olayda Mahkeme, makul şüphenin bulundu ğu yönündeki önceki değerlendirmesinin istinaf mercii taraf ından kabul edilmedi ğini belirtip Bölge Adliye Mahkemesi kararlar ına direnmek mümkün olmad ığından zorunlu olarak dosyay ı yeniden incelediğini belirtmi ştir. Başvurucu hakk ında yürütülen ceza soru şturmas ı ve takipsizlik karar ına değinen Mahkeme, sonuç olarak ba şvurucunun somut delillerle örgüt üyeli ği yahut irtibat ı olduğu hususunun bu konuda i ş mahkemesinden daha derin ara ştırma yapan Cumhuriyet savc ısı taraf ından dahi tespit edilemedi ğini belirterek kendisinin de bunu a şan bir tespitinin olmad ığını, şüphe feshi konusunda kald ırılan karar ındaki değerlendirmesinin de kabul edilmedi ğini, bu nedenle zorunlu olarak davan ın kabulüne karar verdi ğini belirmi ştir (bkz. 5). Mahkemenin özellikle "zorunlu olarak" ifadesini kullanmas ı yarg ılama tekni ği bak ımından sorunlu olsa da ba şvurucunun suçlu oldu ğunu ifade veya ima eden bir ibareye yer verilmedi ği, başvurucunun masumiyet karinesini zedeleyen bir durumun söz konus u olmad ığı görülmüştür. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. III. GİDERİM 23. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama yap ılmas ı ve miktar belirtmeksizin maddi/manevi tazminat taleplerinde bulunmu ştur. 24. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 25.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ının yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2020/1973 Karar Tarihi : 4/10/2023 63. Masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan silahlar ın eşitliği ilkesinin İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesine (E.2019/2557, K.2019/2844) iletilmek üzere Ankara 6. İş Mahkemesine (E.2018/73, K.2019/154) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 446,90 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/10/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.