TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET KARDE ŞGİDEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4066) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/4066 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Ahmet KARDE ŞGİDEN Vekili : Av. Canan CEYRAN BEKTA ŞOĞLU I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, işe iade talebiyle aç ılan davada gerekçeli kar
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET KARDE ŞGİDEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4066) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/4066 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Ahmet KARDE ŞGİDEN Vekili : Av. Canan CEYRAN BEKTA ŞOĞLU I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, işe iade talebiyle aç ılan davada gerekçeli karar ın geç yaz ılmas ı sebebiyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Bir bankan ın Ankara şubesinde çal ışmakta iken sendikal nedene dayal ı olarak başvurucunun i ş akdi sonland ırılm ıştır. 3. Bunun üzerine ba şvurucu, Ankara 11. İş Mahkemesinde (Mahkeme) 28/6/2016 tarihinde i şe iade talebiyle dava açm ıştır. Mahkeme 6/9/2017 tarihinde davan ın kabulüne ve başvurucunun i şe iadesine karar vermi ştir. 4. Başvurucu geçen süreye ra ğmen gerekçeli karar ın yaz ılmad ığını belirterek karar ın yaz ılmas ı için 18/5/2018 tarihinde Mahkemeye dilekçe vermi ştir. 5. Mahkeme, gerekçeli karar ı 7/1/2019 tarihinde yazm ıştır. Karar daval ı banka taraf ından istinaf edilmi ştir. 6. Başvurucu gerekçeli karar ı 9/1/2019 tarihinde ö ğrendikten sonra gerekçeli karar ın geç yaz ıldığı iddias ıyla 7/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 7. Daval ı işverenin istinaf talebi, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin (Bölge Adliye Mahkemesi) 30/4/2019 tarihli karar ıyla tazminat yönünden kabul edilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinde, daval ı işverenin i ş sözleşmesinin performans yetersizli ği sebebiyle geçerli nedenle feshedildi ğini ispat edemedi ği belirtilerek feshin geçersiz oldu ğuna ve ba şvurucunun i şe iadesine yönelik yeniden hüküm kurulmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/4066 Karar Tarihi : 20/12/2022 38. Taraflar ın temyiz talepleri, Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesinin (Daire) 12/9/2019 tarihli karar ıyla reddedilmi ş ve karar kesinle şmiştir. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 9. Başvurucu, Mahkeme taraf ından 6/9/2017 tarihinde i şe iade karar ı verilmesine rağmen gerekçeli karar ın bir y ılı aşkın süredir yaz ılmamas ı nedeniyle karar ın icra kabiliyeti kazanamad ığını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 10. Eldeki ba şvuruda yer alan iddialara benzer iddialar Anayasa Mahkemesince daha önce Hatice Akgül (B. No: 2018/35900, 25/2/2021) karar ında ele al ınm ıştır. Söz konus u kararda; i şe iade karar ının icra kabiliyeti kazanabilmesi için kesinle şmesinin gerekti ği, gerekçeli karar ın geç yaz ılmas ı hâlinde hükmün kesinle şmesinin gecikece ği ve lehine kara r tesis edilenin ma ğdur olaca ğı ifade edilmi ştir. Kararda; mahkeme hükmünün icra kabiliyetinin ancak kesinle şme ile söz konusu olabilece ği dikkate al ındığında karar ın kesinleşmesinin en önemli a şamalar ından birinin gerekçeli karar ın yaz ılmas ı olduğu, bu yükümlülü ğün ise derece mahkemeleri taraf ından yerine getirilmesi gerekti ği belirtilmi ştir (Hatice Akgül, 33-37). 11. An ılan kararda Anayasa Mahkemesi; yarg ılama süresinin toplamda 2 y ıl 5 ay olmakla birlikte ilk derece mahkemesinin karar ı tefhiminden gerekçeli karar ı yazmas ına kadar geçen 1 y ıl 3 ay 29 günlük sürenin makul olarak de ğerlendirilmesinin mümkü n olmad ığını, bu durumun tek ba şına yarg ılama süresinin uzamas ına neden oldu ğunu belirterek makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar vermi ştir. 12. Somut ba şvuruda da ba şvurucunun i şe iade talebiyle açm ış olduğu davan ın sonuçlar ından yararlanabilmesinin, ba şka bir deyi şle karar ın kesinle şmesinin en önemli aşamalar ından biri gerekçeli karar ın yaz ılmas ı olup bu yükümlülük ba şvurucunun talebine, tutumuna veya sorumlulu ğuna bağlı olmaks ızın mahkemeye aittir. 13. Başvuruya konu olayda 28/6/2016 tarihinde aç ılan davan ın 12/9/2019 tarihinde kesinleştiği yani yarg ılaman ın üç dereceli yarg ılama sisteminde yakla şık 3 y ıl 2 ay 14 gün sürdüğü anlaşılm ıştır. Başvuruya konu davan ın hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olaylar ın karmaşıklığı, delillerin toplanmas ında karşılaşılan engeller, taraf say ısı gibi ölçütler dikkate al ındığında karma şık olmaktan uzak oldu ğunu söylemek mümkündür. Bunun yan ında yarg ılamada yedi duru şma neticesinde davan ın aç ılmas ından 1 y ıl 2 ay 8 gün sonra kısa karar tefhim edilmi ş ise de tefhim tarihinden gerekçeli kararlar ın yaz ılmas ına kadar 1 y ıl 4 ay 1 günlük süre geçmi ş olup bu durum tek ba şına yarg ılama sürecinin uzamas ına neden olmuştur. 14. Bu aç ıklamalar çerçevesinde somut ba şvuruda yarg ılaman ın uzamas ına gerekçeli karar ın geç yaz ılmas ının sebep oldu ğu ve başvurucunun makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 15. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/4066 Karar Tarihi : 20/12/2022 4III. GİDERİM 16. Başvurucu; ihlalin tespiti, 100.000 TL maddi ve 100.000 manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 17. Makul sürede yarg ılanma hakk ı yönünden ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında net 8.000 TL manevi tazminat ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Makul sürede yarg ılanma hakk ı yönünden ba şvurucuya net 8.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerinin REDD İNE, D. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara 11. İş Mahkemesine (E.2016/784, K.2017/395) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/12/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.