TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BURGMANN PACK İNGS ENDÜSTR İYEL SIZDIRMAZLIK SANAY İ VE TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/23989) Karar Tarihi: 15/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Burgmann Packings Endüstriyel S ızdırmazl ık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Vekili : Av. Osman A
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BURGMANN PACK İNGS ENDÜSTR İYEL SIZDIRMAZLIK SANAY İ VE TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/23989) Karar Tarihi: 15/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Burgmann Packings Endüstriyel S ızdırmazl ık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Vekili : Av. Osman ALTUNTA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, lisans olmaks ızın madeni ya ğ üretilmesi gerekçesine dayal ı olarak idari para cezas ı verilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/5/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. İdari Para Cezas ı Verilmesi Süreci 8. Başvurucu, sanayi tipi s ızdırmazl ık malzemesi üretimi alan ında faaliyet gösteren bir şirkettir. Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 39. Başvurucu Şirkete ait İstanbul'un Tuzla ilçesinde faaliyet gösteren tesiste kollu k görevlilerince denetim yap ılm ıştır. Bu denetimde madeni ya ğ lisans ı bulunmad ığı hâlde judol adl ı yağ üretimi yap ıldığı 6/12/2005 tarihli tutanakla tespit edilmi ştir. Madeni ya ğ üretimi yap ılan makine ve teçhizat denetim sonucu geçici olarak mühürlenmi ştir. 10. Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurulu (EPDK), kay ıtlar ında yapt ığı incelemede başvurucu Şirketin madeni ya ğ lisans ı almad ığını belirlemi ş ve başvurucunun savunmas ının alınmas ına karar vermi ştir. 11. Başvurucunun savunmas ını değerlendirdi ğini ifade eden EPDK 10/5/2007 tarihinde ba şvurucuya 714.460 TL idari para cezas ı vermiştir. Kararda, madeni ya ğ lisans ı olmadan madeni ya ğ üretimi yap ılmas ı nedeniyle 4/12/2003 tarihli ve 5015 say ılı Petro l Piyasas ı Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendinin (1) numaral ı alt bendi ile Petrol Piyasas ı Kanunu'nun 19. Maddesi Uyar ınca 1/1/2005 Tarihinden İtibaren Uygulanacak Para Cezalar ı Hakk ında Tebli ğ (Tebliğ) uyar ınca cezan ın uyguland ığı belirtilmi ştir. B.İdari Para Cezas ına İtiraz Süreci 12. Başvurucu Şirket; faaliyet gösterdi ği alanda ihtiyaç nedeniyle judol adl ı kar ışımı kulland ığını, üretmedi ğini, bu maddenin hatal ı şekilde gres ya ğı olarak tan ımland ığını ve üretiminin lisans gerektirmedi ğinin al ınan raporlarla do ğruland ığını belirterek idari para cezas ına karşı Dan ıştay Onüçüncü Dairesinde (Daire) iptal davas ı açm ıştır. 13. Daire, judol adl ı üründen al ınan numune analizi hakk ında bilirki şi raporu alm ıştır. Bilirkişi raporunda, söz konusu ürünün bir gres olup 5015 say ılı Kanun kapsam ına göre lisansl ı üretime tabi oldu ğu aç ıklanm ıştır. 14. Daire 26/1/2010 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, al ınan bilirkişi raporuna göre judol adl ı ticari ürünün lisansl ı üretime tabi oldu ğu ve başvurucu Şirkete ait tesiste lisans al ınmaks ızın faaliyette bulunuldu ğunun tespit edildi ği belirtilmi ştir. Daire ayr ıca 5015 say ılı Kanun'un 19. maddesinde 23/1/2008 tarihli ve 5728 say ılı Kanun'un 522. maddesiyle yap ılan değişiklik sonucu uygulanacak idari para cezas ı miktar ının yeniden belirlenmesi hususunu de ğerlendirmi ştir. Daire, verilen para cezas ının tahsil edilece ği tarihte ceza miktar ında lehe bir de ğişiklik olmas ı hâlinde bu miktar üzerinden tahsilat yap ılacağından eylemin gerçekle ştiği tarihte yürürlükte olan mevzuata uygun olarak tesis edilen işlemin hukuka uygun oldu ğuna karar vermi ştir. 15. Başvurucu Şirket, karara kar şı temyiz ba şvurusunda bulunmu ştur. Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ( İDDK) 13/3/2013 tarihinde temyiz istemini reddederek karar ı onam ıştır. 16. Başvurucu, İDDK karar ına karşı 25/11/2013 tarihinde karar düzeltme talebinde bulunmuştur. İDDK 1/3/2017 tarihinde karar düzeltme talebini reddetmi ştir. 17. Nihai karar 27/4/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 18. Başvurucu 25/5/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 4IV.İLGİLİ HUKUK A. Mevzuat Hükümleri 19. 5015 say ılı Kanun'un 3. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Petrol ile ilgili; a) Rafinaj, i şleme, madeni ya ğ üretimi, depolama, iletim, serbest kullan ıcı ve ihrakiye faaliyetlerinin yap ılmas ı ve bu amaçla tesis kurulmas ı ve/veya i şletilmesi, ... İçin lisans al ınmas ı zorunludur. Kurum, geli ştireceği ilke ve ölçütler do ğrultusunda, iletim ve i şleme faaliyetlerinde lisans alma zorunlulu ğuna muafiyet getirebilir. Lisans vermede taahhüt üzerinden i şlem yap ılamaz. ..." 20. 5015 say ılı Kanun'un olay tarihinde yürürlükte olan 19. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu Kanuna göre idarî para cezalar ının veya idarî yapt ırımlar ın uygulanmas ı, bu Kanunun di ğer hükümlerinin uygulanmas ına engel olu şturmaz. Bu Kanuna göre verile n ceza ve tedbirler di ğer kanunlar gere ği yap ılacak işlemleri engellemez. Bu Kanuna göre; a) Aşağıdaki haller a ğır kusur say ılarak, sorumlular ı hakk ında beşyüz milyar Türk Liras ı idarî para cezas ı uygulan ır: 1) Lisans almaks ızın lisansa tâbi faaliyetlerin yap ılmas ı. ...İdarî para cezalar ının miktarlar ı her y ıl bir önceki y ıla ilişkin olarak 213 say ılı Verg i Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyar ınca belirlenen yeniden de ğerlem e oran ında art ırılmak suretiyle uygulan ır. Bu şekilde yap ılacak hesaplamalarda, milyo n kesirleri dikkate al ınmaz." 21. 5015 say ılı Kanun'un 5728 say ılı Kanun'un 522. maddesiyle de ğişik 19. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu Kanuna göre idarî para cezalar ının veya idarî yapt ırımlar ın uygulanmas ı, bu Kanunun di ğer hükümlerinin uygulanmas ına engel olu şturmaz. Bu Kanuna göre verile n ceza ve tedbirler di ğer kanunlar gere ği yap ılacak işlemleri engellemez. Bu Kanuna göre; a) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara alt ıyüzbin Türk Liras ı idarî para cezas ı verilir: 1) Lisans almaks ızın lisansa tabi faaliyetlerin yap ılmas ı. ..." Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 522. Tebli ğ'in ilgili k ısm ı şöyledir: "... Buna göre, 5015 say ılı Petrol Piyasas ı Kanununun 19 uncu maddesinde yer alan para cezas ı miktarlar ı, 1/1/2005 tarihinden itibaren a şağıdaki tabloda gösterildi ği gibi uygulanacakt ır. ..." 23. Tebli ğ'e ek tablonun metin hâline getirilmi ş ilgili k ısm ı şöyledir: "... 19. maddenin ikinci f ıkras ının (a) bendi için 1/1/2005 tarihinden itibaren uygulanaca k para cezas ı (YTL) 714.460, ..." B. Dan ıştay İçtihad ı 24. Dan ıştay İDDK'n ın 19/2/2009 tarihli ve E.2008/3398, K.2009/60 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "5728 say ılı Yasan ın gerek genel, gerekse madde 'Gerekçesinde bu de ğişikliklerin nedeni' İdari yapt ırım kararlar ının tebliği, kesinle şmesi, takip ve tahsili ile zamana şımı konular ının Kabahatler Kanununun genel hükümler k ısm ında ayr ıntılı olarak düzenlendi ğinden buna ili şkin düzenlemelere madde metninde yer verilmemi ştir." denilerek açıklanm ıştır. Bu durumda, 5015 say ılı Kanun'un 19. maddesi uyar ınca ilgililere verilen idari para cezalar ının takip ve tahsilinde 5326 say ılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin uygulanaca ğı sonucuna var ılmıştır. Bu bağlamda 5326 say ılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde; 'Kabahat' deyiminin , kanunun kar şılığında idari yapt ırım uygulanmas ını öngördüğü haks ızlık anlam ına geldiği belirtilmiş; ayn ı Kanun'un 'Genel Kanun Niteli ği' başlıklı, değişik, 3. maddesinde, Bu Kanunun; -İdari yapt ırım kararlar ına karşı kanun yoluna ili şkin hükümlerinin, di ğer kanunlard a aksine hüküm bulunmamas ı halinde, -Diğer genel hükümlerinin, idari para cezas ı veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yapt ırımını gerektiren bütün fiiller hakk ında uygulanaca ğı düzenlemesine yer verilmi ştir. Öte yandan ayn ı Kanun'un 'Zaman Bak ımından Uygulama' ba şlıklı 5. maddesinin (1) numaral ı fıkras ında 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bak ımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bak ımından da uygulanaca ğı belirtilmi ş, maddede gönderme yap ılan 5237 say ılı Kanun'un 'Zaman Bak ımından Uygulama' ba şlıklı 7. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında 'Suçun i şlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun il e sonradan yürürlü ğe giren kanunlar ın hükümleri farkl ı ise, failin lehine olan kanu n uygulan ır ve infaz olunur.' hükmüne yer verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 6Ayr ıca, 5326 say ılı Kanun'un ' İdari Para Cezas ı' başlıklı 17. maddesinin (7) numaral ı fıkras ında 'İdari para cezalar ı her takvim y ılı başından geçerli olmak üzere o y ıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 say ılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyar ınca tespit ve ilan edilen yeniden de ğerleme oran ında art ırılarak uygulan ır.' hükmü bulunmaktad ır. Yukar ıda değinilen yasal hükümler kar şısında; idari para cezalar ında, ceza verilmesinin dayana ğı kural ın yürürlükten kald ırılmas ı veya lehe düzenleme yap ılmas ı yoluyla ortaya ç ıkan yeni hukuki durumun dikkate al ınmas ı gerekmektedir. Bu itibarla, Daire karar ında yer alan, idari para cezas ı verildikten sonra idari para cezas ına esas alınan Yasa hükümlerindeki de ğişikliğin tekrar dikkate al ınmayacağı yolundaki gerekçede hukuki isabet bulunmad ığı sonucuna var ılmıştır. Buna göre Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurulu'nca ihlalin tespit edildi ği tarih esas alınarak idari para cezas ı uygulanmas ı gerekmekle birlikte, i şlem tarihindeki veya cezan ın tahsili tarihindeki ceza miktar ındaki lehe düzenlemelerin de gözönünde bulundurulmas ı zorunludur. Olayda 5015 say ılı Kanun'un 19. maddesinde, davac ının ihlalinin tespit edildi ği tarihteki ceza miktar ının 285.784.- TL ve 2008 y ılında da 362.620.- TL. olmas ına karşın 8.2.2008 tarihinde yürürlü ğe giren 5728 say ılı Kanunla yap ılan yeniden düzenleme sonuc u 250.000.- TL'ye indirilmi ş, bununla birlikte 2009 y ılı için bu miktar 280.000.- TL. olara k belirlenmi ştir. Görüldü ğü üzere yeniden de ğerleme oran ında art ırım uygulamas ı nedeniyle para cezas ı yıllar itibariyle farkl ı olarak saptanmaktad ır. Bu durumda, uyu şmazl ıkta idarece verilen para cezas ının tahsil edilece ği tarihte şayet ceza miktar ında lehe bir de ğişiklik varsa, bu miktar esas al ınmak suretiyle tahsila t yap ılacak olmas ının, tespit tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata uygun olarak tesis edilen işlemin iptalini gerektirmeyece ği sonucuna var ılmıştır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 25. Mahkemenin 15/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A.İdari Para Cezas ı Miktar ının Belirlenmesinde Lehe Olan Kanunun Uygulanmamas ı Nedeniyle Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 26. Başvurucu, 5015 say ılı Kanun'un 19. maddesinde 1.000.000 TL olarak öngörülen idari para cezas ının üst s ınırının 5728 say ılı Kanun'un 522. maddesiyle 600.000 TL olarak de ğiştirilmesine ra ğmen bu husus de ğerlendirilmeden karar verildi ğini belirterek mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ı ile suç ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 27. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu adil yarg ılanma hakk ı ile suç ve Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 7cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmekte ise de idari para cezas ına ilişkin şikâyetlerin esas itibar ıyla mülkiyet hakk ını ilgilendirdi ği anlaşıldığından başvurucunun bütün şikâyetlerinin mülkiyet hakk ının ihlali iddias ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda ba şvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 29. Somut olayda Daire, ba şvurucunun lehe kanunun uygulanmad ığına ilişkin iddias ı yönünden inceleme yapt ığı görülmektedir. Buna göre Daire, verilen para cezas ının tahsil edilece ği tarihte ceza miktar ında lehe bir de ğişiklik olmas ı durumunda lehe olan miktar üzerinden tahsilat yap ılacağını aç ıklayarak eylemin gerçekle ştiği tarihte yürürlükte olan mevzuata uygun olarak kurulan i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığını belirtmiştir. Bu kapsamda ba şvurucunun iddias ı yönünden yap ılan değerlendirmenin aç ıkça keyfî oldu ğu veya bariz bir takdir hatas ı içerdiği söylenemez. 30. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin Diğer İddialar 1. Başvurucunun İddialar ı 31. Başvurucu, s ızdırmazl ık malzemeleri üretti ğini ve petrol piyasas ı alan ında faaliyet göstermedi ğini aç ıklam ıştır. İç tüketim için judol yağı ürettiğini belirten ba şvurucu, kullan ıcılara bu ürünün sat ışının yap ılmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucu, kanunda aç ıkça suç say ılmayan bir eylemden dolay ı cezaland ırıldığını iddia etmi ş ve y ıllık cirosunun 4.625.742,87 TL olmas ı karşısında 714.460 TL tutar ındaki idari para cezas ının orant ısız olmas ından yak ınm ıştır. 32. Başvurucu, idari para cezas ına dayanak olan 5015 say ılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendinin (1) numaral ı alt bendinin Anayasa Mahkemesinin 7/4/2016 tarihli ve E.2015/109 K.2016/28 say ılı karar ı ile iptal edildi ğini belirtmiştir. Başvurucu, idari para cezas ına dayanak kanun maddesinin yok hükmünde oldu ğunu ve kanuna göre suç say ılmayan bir fiilden dolay ı cezaland ırılamayaca ğını iddia etmi ştir. 33. Başvurucu sonuç olarak bu gerekçelerle mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ı ile suç ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 34. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , 16). Ba şvurucu adil yarg ılanma hakk ı ile suç ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 8edildiğini ileri sürmekte ise de idari para cezas ına ilişkin şikâyetlerin esas itibar ıyla mülkiye t hakk ını ilgilendirdi ği anlaşıldığından başvurucunun bütün şikâyetlerinin mülkiyet hakk ının ihlali iddias ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 35. 6216 say ılı Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanakta n yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine karar verilebilecektir. Bu ba ğlamda başvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karma şık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, 24). 36. Somut olayda lisans almaks ızın madeni ya ğ ürettiği gerekçesiyle ba şvurucu Şirkete 714.460 TL tutar ında idari para cezas ı verilmiştir. 37. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Somut olayda idari para cezas ı tutar ındaki paran ın başvurucu aç ısından mülk teşkil ettiği kuşkusuzdur. 38. Malikin mülkünü kullanma, mülkün semerelerinden yararlanma ve mülk ü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin s ınırlanmas ı, mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eder ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 53). Başvuru konusu olayda ba şvurucunun lisans almaks ızın madeni ya ğ ürettiğinin tespiti üzerine idari para cezas ı ile cezaland ırılmas ı yoluyla yap ılan müdahalenin mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği aç ıktır. 39. Anayasa Mahkemesi daha önce idari para cezas ı yoluyla mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerin mülkiyetin kamu yarar ına kullan ılmas ının kontrolü amac ıyla yap ıldığını kabul etmi ş ve bu tür müdahaleleri üçüncü kural çerçevesinde incelemi ştir (Mustafa Ta ş, B. No: 2017/23968, 31/10/2018, 38, Orhan Gürel , B. No: 2015/15358, 24/5/2018, 46, Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş., B. No: 2017/23849, 10/10/2018, 48). Somut olayda da bu yakla şımdan ayr ılmay ı gerektirir bir durum olmad ığından başvurunun mülkiyetin kullan ımının kontrolüne ili şkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerekir. 40. Anayasa n ın 13. ve 35. maddelerine göre mülkiyet hakk ına yap ılan bir müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, 62). 41. Başvuru konusu olayda idari para cezas ının 5015 say ılı Kanun'un 3. maddesinin (a) bendi, 19. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendinin (1) numaral ı alt bendi ile Tebli ğ'e dayan ılarak uyguland ığı görülmektedir. 42. Anayasa Mahkemesinin 7/4/2016 tarihli ve E.2015/109 K.2016/28 say ılı karar ı ile 5015 say ılı Kanun'un 23/1/2008 tarihli ve 5728 say ılı Kanun un 522. maddesiyle değiştirilen 19. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendinin " Aşağıdaki hallerde, sorumlulara alt ı yüz bin Türk Liras ı idari para cezas ı verilir:" bölümünün, 5015 say ılı Kanun un 7. maddesinin dördüncü f ıkras ının üçüncü cümlesinde yer alan "... bayi, sözle şme yapt ığı yeni dağıtıcının ürünlerini pazarlad ığı anlaşılacak şekilde faaliyetine devam eder..." ibaresi yönünden Anayasa ya ayk ırı olduğuna ve iptaline karar verilmi ştir. Bu kapsamda 5015 say ılı Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 9Kanun'un 19. maddesinde öngörülen idari para cezas ının "...bayi, sözle şme yapt ığı yeni dağıtıcının ürünlerini pazarlad ığı anlaşılacak şekilde faaliyetine devam eder..." ibaresi ile sınırlı olarak iptal edildi ği anlaşılmaktad ır. Başvuruya konu olayda idari para cezas ına dayanak hükme ili şkin ise herhangi bir iptal karar ı bulunmamaktad ır. Bu kapsamda başvurucunun iddias ı yerinde olmay ıp idari para cezas ına dayanak hükümlerin öngörülebilir, açık ve ulaşılabilir mahiyette oldu ğunda tereddüt bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla müdahalenin kanunilik ko şulunu taşıdığı anlaşılmaktad ır. 43. Petrol ve petrol ürünlerinin do ğrudan veya i şlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortam ı içinde kullan ıcılara sunulmas ı, bu alandaki faaliyetlerin şeffaf ve istikrarl ı bir şekilde sürdürülmesi ve tüketicilerin korunmas ı amaçlar ıyla etkili bir denetim sistemi kurulmas ı ile cayd ırıcı cezalar getirilmesinde kamu yarar ı amac ı bulunmaktad ır. Bu kapsamda ba şvuruya konu müdahalenin kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ının olduğu kuşkusuzdur. 44. Son olarak ba şvurucunun mülkiyet hakk ına kamu makamlar ınca yap ılan müdahaleyle gerçekle ştirilmek istenen amaç ile bu amac ı gerçekle ştirmek için kullan ılan araçlar aras ında makul bir ölçülülük ili şkisinin olup olmad ığı değerlendirilmelidir ( Mustafa Taş, 47). 45. Başvurucuya verilen idari para cezas ının takip edilen kamu yarar ı amac ını gerçekleştirmeye elveri şli olduğu aç ıktır. Müdahalenin gereklili ği yönünden ise somut olayda takip edilen me şru amac ı gerçekle ştirmeye elveri şli diğer araçlarla kar şılaştırıldığında ve başvurucunun fiilinin kabahat olarak düzenlenerek yaln ızca idari para cezas ı uyguland ığı dikkate al ındığında müdahalenin gerekli olmad ığı söylenemez. 46. Orant ılılık yönünden ise öncelikle EPDK taraf ından verilen idari para cezas ına karşı başvurucuya iddia ve savunmalar ını etkin bir biçimde ortaya koyabilme imkân ı tan ınıp tan ınmad ığı incelenmelidir. EPDK idari para cezas ı vermeden önce ba şvurucudan savunm a istemiştir. Başvurucunun savunmada bulunarak itirazlar ını bildirdiği görülmü ştür. İdari para cezas ı karar ına karşı başvurucu, Daire önünde i şlemin iptali davas ı açm ıştır. Kendisini avukat ile temsil ettiren ba şvurucu iddia ve itirazlar ını ileri sürmü ş, davan ın reddine ili şkin karara karşı da temyiz ve karar düzeltme kanun yoluna ba şvurmuştur. 47. Başvurucu, judol adl ı ürünü sadece iç tüketiminde kullanmak üzere üretip piyasaya satmamas ı nedeniyle ortada idari para cezas ını gerektirir bir eylem olmad ığından yak ınm ıştır. Başvurucu taraf ından aç ılan idari para cezas ının iptali davas ında judol adl ı ürünün niteli ğinin belirlenmesi için Daire bilirki şi raporu alm ıştır. Söz konusu bilirki şi raporunda ürün madeni ya ğ olarak nitelendirilmi ştir. Daire, taraflar ın rapora itirazlar ını yerinde görmeyerek reddetmi ştir. Başvurucu Şirkete ait tesiste lisans al ınmaks ızın judol üretiminde bulunuldu ğunun tespit edildi ğini belirten Daire, idari para cezas ını mevzuata uygun bulmu ştur. Dolay ısıyla başvurucunun iddia ve itirazlar ının gerekçeli bir şekilde karşıland ığı dikkate al ındığında mülkiyet hakk ına idari para cezas ı uygulanmak suretiyle yap ılan müdahaleye kar şı başvurucunun etkin bir biçimde itiraz edebilme olana ğı bulduğu ortadad ır. 48. Ayr ıca somut olayda idari para cezas ının, madeni ya ğ üretimi için lisans alınmas ına ilişkin 5015 say ılı Kanun'un 3. maddesinin (a) bendindeki yükümlülü ğe ayk ırı davran ılmas ı nedeniyle ayn ı Kanun'un 19. maddesinin ikinci f ıkras ının (a) bendinin (1) numaral ı alt bendine dayand ırıldığı dikkate al ındığında kamu makamlar ının kararlar ının keyf î veya öngörülemez nitelikte olmad ığı anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/23989 Karar Tarihi : 15/9/2020 1049. Başvurucu Şirket, cirosunun 4.625.742,87 TL olmas ı karşısında 714.460 T L idari para cezas ı verilmesinin ölçüsüz oldu ğunu belirtmi ştir. Bununla birlikte idari par a cezas ının cirosuna ve mali yap ısına etkilerine ili şkin iddialar ını somutlaştıracak herhangi bir bilgi ve belge sunmam ıştır. Dolay ısıyla verilen idari para cezas ının somut olay ba ğlam ında başvurucunun ekonomik durumunda nas ıl bir etkiye yol açt ığının belirlenmesi mümkün olamamaktad ır. 50. Sonuç olarak petrol ve petrol ürünlerinin do ğrudan veya i şlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortam ı içinde kullan ıcılara sunulmas ının kamunun can ve mal güvenliği aç ısından büyük önem arz etti ği kuşkusuzdur. Bunun yan ında devletin idari para cezalar ının düzenlenmesi ve uygulanmas ı alan ında geniş bir takdir yetkisinin oldu ğu da dikkate al ınmal ıdır. Kald ı ki olayda ba şvurucuya idari para cezas ının d ışında herhangi bir adli veya idari yapt ırım uygulanmam ış, müsadere ya da mülkiyetin kamuya geçirilmesi veya işyerinin geçici süreyle ya da tamamen kapat ılmas ı gibi bir tedbir yoluna da gidilmemi ştir. Ayr ıca idari para cezas ı verilmesine yol açan fiilin ba şvurucunun kusurundan kaynakland ığı, somut olayda kamu makamlar ının özensiz bir tutum veya davran ışının ise söz konusu olmad ığı gözetilmelidir. 51. Bu durumda ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin -takip etti ği kamu yarar ı amac ı ile karşılaştırıldığında ve özellikle ba şvurucunun kendi kusuruyla kanuna ayk ırılığa yol açt ığı dikkate al ındığında- başvurucuya şahsi olarak a şırı ve olağan d ışı bir külfet yüklemedi ği değerlendirilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ı ile kamu yarar ı aras ında olmas ı gereken adil dengenin bozulmad ığı ve müdahalenin ölçülü oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 52. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1.İdari para cezas ı miktar ının belirlenmesinde lehe olan kanunun uygulanmamas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin diğer iddialar ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 15/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI