TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR H.K. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/7647) Karar Tarihi: 17/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/7647 Karar Tarihi : 17/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR G İZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : H.K. I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR H.K. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/7647) Karar Tarihi: 17/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/7647 Karar Tarihi : 17/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR G İZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : H.K. I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 29/12/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca 18/10/2019 tarihinde tutuklaman ın hukuki olmad ığı şikâyeti dışındaki iddialar yönünden k ısmi kabul edilemezlik karar ı verilmi ş, başvurunun tutuklaman ın hukukili ğine ilişkin k ısm ının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ı ndan yap ılmas ına ve başvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/7647 Karar Tarihi : 17/6/2020 38. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmesine kara r verilmiş ve olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihine kadar birçok kez uzat ılm ıştır. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun y ıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi şlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 9. Darbe te şebbüsü s ıras ında ve sonras ında ülke genelinde darbe giri şimiyle bağlant ılı ya da do ğrudan darbe giri şimiyle ba ğlant ılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlar ındaki örgütlenmesinin yan ı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farkl ı alanlardaki yap ılanmas ına yönelik olarak Cumhuriyet ba şsavc ılıklar ı taraf ından soruşturmalar yürütülmü ş; çok say ıda kişi hakk ında gözalt ı ve tutuklama tedbirleri uygulanm ıştır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, 12). 10. Başvurucu, en son İstanbul Vergi Mahkemesi hâkimi olarak görev yapm ıştır. Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu (HSYK) İkinci Dairesinin 16/7/2016 tarihli karar ı ile başvurucunun görevden uzakla ştırılmas ına karar verilmi ş, 24/8/2016 tarihinde ba şvurucu meslekten ihraç edilmi ştir. 11. Başvurucu, Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığının HSYK karar ıyla görevden uzaklaştırılanlar hakk ında soru şturma işlemlerinin yap ılmas ı yönündeki yaz ısı üzerine Bak ırköy Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından 17/7/2016 tarihinde gözalt ına alınm ıştır. 12. Başsavc ılık 19/7/2016 tarihinde ba şvurucunun müdafii huzurunda ifadesini alm ış ve ard ından mevcut delil durumu itibar ıyla kuvvetli suç şüphesinin ve tutuklama nedenlerinin var oldu ğunu belirterek tutuklanmas ı istemiyle ba şvurucuyu Bak ırköy 6. Sulh Ceza Hâkimli ğine sevk etmi ştir. 13. Bak ırköy 6. Sulh Ceza Hâkimli ği 21/7/2016 tarihinde ba şvurucunun adli kontrole tabi tutulmak suretiyle tahliyesine karar vermi ştir. 14. Başsavc ılık an ılan karara itiraz etmi ş, bunun üzerine Bak ırköy 7. Sulh Ceza Hâkimliğince 24/7/2016 tarihinde yap ılan sorgusunun ard ından başvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma ve Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ortadan kald ırmaya veya görevini yapmas ını engellemeye te şebbüs etme suçlar ından tutuklanmas ına karar verilmi ştir. 15. Başsavc ılık 31/8/2016 tarihinde yetkisizlik karar ı vererek dosyay ı Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığına göndermi ştir. 16. Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimli ği 7/11/2016 tarihinde ba şvurucunun tutuklulu k hâlinin devam ına karar vermi ştir. Bu karar ba şvurucuya 1/12/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu, bu karara itiraz etti ğini ancak itiraz ı hakk ında bir karar verilmedi ğini ileri sürmüştür. 17. Başvurucu 29/12/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2017/7647 Karar Tarihi : 17/6/2020 418. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı da 12/1/2017 tarihinde yetkisizlik karar ı vererek dosyay ı İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığına göndermi ştir. 19. İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 12/4/2017 tarihinde kamu davas ı açmaya yetecek kadar delil elde edilemedi ği gerekçesiyle Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ortadan kald ırmaya veya görevini yapmas ını engellemeye te şebbüs etme suçundan kovu şturmaya yer olmad ığına karar vermi ştir. 20. Bununla birlikte Ba şsavc ılığın 3/10/2018 tarihli iddianamesiyle ba şvurucu hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle kamu davas ı açılm ıştır. 21. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi 26/5/2017 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermi ş ve E.2017/196 say ılı dosya üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. 22. 15/8/2017 tarihli duru şmada başvurucunun tahliyesine karar verilmi ştir. 23. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi 23/5/2019 tarihinde ba şvurucunun beraatine karar vermi ştir. 24. Beraat karar ına karşı İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca istinaf kanun yolun a başvurulmuştur. İstinaf incelemesi bireysel ba şvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla devam etmektedir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 25. Mahkemenin 17/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 26. Başvurucu; somut delillere dayal ı kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedenleri bulunmadan tutukland ığını, tutuklanmas ının ölçülü olmad ığını, tutuklama ve tutuklulu ğun devam ı kararlar ının gerekçesiz oldu ğunu, itirafç ı ifadelerinin yasak sorgu ve ifade i şlemlerine dayan ılarak elde edildi ğini, dijital materyallerin de hukuka ayk ırı şekilde elde edildi ğini, bu delillere dayan ılmak suretiyle tutuklanmas ının hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. 27. Başvurucu 21/1/2020 tarihli ek beyan dilekçesinde, tutuklaman ın hukuki olmad ığı iddias ı dışında yeni iddialar ileri sürmü ştür. Ancak ek beyan dilekçesindeki di ğer iddialar -yeni bir bireysel ba şvuru formunu doldurmak, ba şvuru harc ını yat ırmak gibi usul yükümlülüklerini yerine getirmek ko şuluyla- bireysel ba şvuru konusu edilecek önceki şikâyetlere ba ğlı olmayan yeni iddialar niteli ğindedir. Belirtilen nedenle ba şvurucunun sonradan ileri sürdü ğü bu şikâyetler yönünden ayr ıca bir değerlendirme yap ılmam ıştır. B. Değerlendirme 28. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel ba şvuru yolunun ikincillik niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Zıraman ve Cennet Ye şilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). Başvuru Numaras ı: 2017/7647 Karar Tarihi : 17/6/2020 529. Somut olayda ba şvurucu, hakk ında verilen 7/11/2016 tarihli tutuklulu ğun devam ı karar ına itiraz etti ğine dair hiçbir bilgi ve belge sunmam ıştır. Bu kapsamda itira z dilekçesinin bir örne ği, ceza infaz kurumunun dilekçeyi gönderme üst yaz ısı gibi bir belgenin olduğu dahi belirtilmemi ştir. UYAP üzerinden yap ılan incelemede de ba şvurucunun söz konusu karara yönelik olarak itirazda bulundu ğuna dair bir kayda rastlanmam ıştır. 30. Başvurucunun an ılan şikâyetine ili şkin olarak ola ğan kanun yollar ını tüketmeden do ğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmas ı, bireysel başvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmamaktad ır. 31. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından başvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASIN A 17/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL