TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR TAYFUN ÇAKICI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/19385) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/19385 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Tayfun ÇAKICI Vekili : Av. Mehmet DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işçi ile işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davas ında
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR TAYFUN ÇAKICI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/19385) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/19385 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Tayfun ÇAKICI Vekili : Av. Mehmet DO ĞAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işçi ile işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davas ında Yarg ıtay onamas ıyla kesinle şen lehe karar ın maddi hata düzeltim yoluyla ortadan kald ırılarak uyuşmazl ığın esas ının yeniden ele al ınmas ı ve kesinle şen hükme dayal ı olarak tahsil edilen alacağın iade edilmesi nedeniyle adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 31/5/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, İstanbul Büyük şehir Belediye Ba şkanl ığı İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlü ğünde alt i şverene ba ğlı temizlik eleman ı olarak çal ışırken iş akdinin haks ız olarak feshedildi ği iddias ıyla 5/1/2011 tarihinde İstanbul Anadolu 17. İş Mahkemesinde (Mahkeme) i şçilik alacaklar ından kaynaklanan tazminat davas ı açm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/19385 Karar Tarihi : 16/6/2022 38. Mahkeme 26/3/2013 tarihinde davan ın kabulüne karar vermi ştir. Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesi (Daire) 19/11/2013 tarihinde karar ı onam ıştır. Karar ın kesinleşmesi üzerine başvurucu, icra dosyas ı kapsam ında dava ve talep konusu alaca ğı tahsil etmi ştir. 9. Daval ı üst ve alt i şverenler taraf ından 2/3/2015 ve 21/4/2015 tarihli dilekçelerle maddi hatan ın düzeltilmesi talebinde bulunulmu ştur. Daire 14/5/2015 tarihinde ''...Mahkemece gerekli inceleme ve ara ştırma yap ılmadan karar verildi ği, bu hususun bozma sebebi yap ılmamas ının maddi hatadan kaynakland ığını'' belirterek onama karar ının ortadan kald ırılmas ına karar vermi ş ve ''...davac ının, temizlik i şini ihale ile alan şirkette çal ışmaya ara vermeden devam etti ği sabittir. Dolay ısıyla, davac ının iş sözleşmesi ihaleyi alan yeni alt işveren nezdinde devam etti ğinden feshe ba ğlı işçilik alacaklar ı olan k ıdem ve ihbar tazminatlar ı ile y ıllık izin ücreti alaca ğına hükmedilmesi hatal ıdır. Diğer işçilik alacaklar ında ise devreden i şverenin devir tarihinden itibaren iki y ıl süreyle sorumlu oldu ğu hususu de ğerlendirilmeksizin hüküm tesisi de isabetsiz...'' olduğu gerekçesiyle karar ı bozmuştur. 10. Mahkemece bozma ilam ına uyularak 25/5/2016 tarihli kararla k ıdem ve ihba r tazminat ı ile y ıllık izin ücreti alaca ğı yönünden davan ın reddine karar verilmi ştir. Daire 10/11/2016 tarihinde karar ı onam ıştır. Nihai karar 9/12/2016 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 11. Bu süreçte ayn ı şekilde iş akdi feshedilen yedi i şçinin açt ığı benzer mahiyetteki davalarda Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 6/1/2018 tarihli ve E.2016/22-393, K.2018/1612 say ılı karar ında ''...Özel Dairece deliller de ğerlendirilerek hukuki nitelendirme de yapılmak suretiyle verilen onama karar ında, değerlendirme ve hukuki nitelendirmede maddi hata yapıldığı şeklinde bir kabul ile onama karar ının kald ırılmas ı ve bozma karar ı verilmesinin 'hukuki güvenlik' ilkesini zedeleyece ği'' belirtilmi ştir. 12. Başvurucu, Hukuk Genel Kurulunun bu karar ı üzerine 7/2/2019 tarihinde Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesine ba şvurarak kendisine ili şkin onama karar ının maddi hata nedeniyle kald ırılmas ı talebinde bulunmu ştur. Yarg ıtay ''verilen kararda maddi hata saptanmad ığı gibi maddi hataya dayand ığı ileri sürülen hususun hukuki takdire ili şkin olduğu ve 5521 say ılı İş Mahkemeleri Kanunu nun 8. maddesi gere ğince iş mahkemelerinin kararlar ı ile ilgili Yarg ıtay kararlar ına karşı karar düzeltme istenemeyece ği'' gerekçesiyle dilekçenin reddine 11/4/2019 tarihinde karar vermi ştir. 13. Karar ba şvurucuya 10/5/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu bu karar üzerine 31/5/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu, Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesi ile Hukuk Genel Kurulunun ayn ı konuya ili şkin vermi ş olduğu kararlar ın birbiriyle çeli şkili olduğunu, bu durumun hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ile e şitlik ilkelerini ihlal etti ğini belirtmi ştir. Başvurucu ayr ıca Yarg ıtay ın onama karar ı üzerine karar kesinle şmiş olmas ına rağmen, maddi hata dilekçesi Başvuru Numaras ı: 2019/19385 Karar Tarihi : 16/6/2022 4üzerine onama karar ının kald ırılmas ının ve makul sürede yarg ılama yap ılmamas ının da adil yarg ılanma hakk ını (silahlar ın eşitliği ve mahkeme hakk ı) ihlal etti ğini, karar ın kesinleşerek alacak tahsil edildikten ve aradan bir buçuk y ıl geçtikten sonra fiilen süresiz karar düzeltme yolu şeklinde bir usulle kesin hüküm ortadan kald ırılarak tahsil edilen alacaklar ı iade etmek zorunda b ırak ılmas ının mülkiyet hakk ını da zedeledi ğini belirtmi ştir. B. Değerlendirme 16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca bireysel ba şvurular ın başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine do ğrudan veya di ğer mahkemeler ya da yurt dışı temsilcilikler vas ıtas ıyla yap ılmas ı gerekmektedir ( Yasin Yaman , B. No: 2012/1075, 12/2/2013, 19). 17. Hukuk davalar ında olağan kanun yollar ı temyiz ve karar düzeltme yoludur. Karar düzeltme yolu kapal ı olan hüküm, temyiz onama karar tarihi itibar ıyla kesinle şir. Bu durumda temyiz merciinin nihai karar ının başvurucu taraf ından öğrenildiği tarihten itibaren otuz günlük sürede bireysel ba şvuruda bulunulmas ı gerekir. 18. Başvurucu, Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesince kesin olarak verilen karar üzerine 7/2/2019 havale tarihli dilekçesiyle söz konusu Daire karar ının maddi hataya dayand ığını ileri sürerek düzeltilmesini talep etmi ş ise de ba şvurucunun bu talebi Daire taraf ından " temyiz incelemesi sonucunda verilen kararda maddi hata saptanamad ığı, ayr ıca iş mahkemelerinin kararlar ı ile ilgili Yarg ıtay kararlar ına karşı karar düzeltme istenemeyece ği" gerekçesiyle reddedilmi ştir. Başvurucunun davan ın esas ına ilişkin iddialar ı temyizen incelenmi ş ve Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesince davan ın esas ı hakk ında 10/11/2016 tarihinde kesin olarak karar verilmesiyle bu tarihte ba şvuru yollar ı tüketilmi ştir. 19. Maddi hata kavram ının hukuksal de ğerlendirme ve denetim d ışında tamamen maddi olgulara yönelik olarak ilk bak ışta yan ılgı olduğu aç ık ve belirgin olup her nas ılsa inceleme s ıras ında gözden kaçm ış aç ık yan ılgı şeklinde tarif edildi ği, maddi hatan ın düzeltilmesi yolunun karar ın tüm yönleriyle yeni bir incelemeden geçirildi ği bir kanun yolu olmad ığı, s ınırlı baz ı hatalar hakk ında uygulanan istisnai bir yol olarak kabul edildi ği gözönünde bulunduruldu ğunda etkili bir ba şvuru yolu olmad ığı anlaşılan maddi hatan ın düzeltilmesi yoluna ba şvurulmuş olmas ının bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıç tarihine bir etkisi olmayaca ğı sonucuna var ılm ıştır (Setenay Çereren , B. No: 2014/5669, 16/6/2016, 36). 20. Öte yandan maddi hatan ın düzeltilmesi yoluna her zaman ba şvurulabilece ği dikkate al ındığında -bu yolun tüketilmesinden sonra bireysel ba şvuru süresinin başlayacağının kabul edilmesi hâlinde- otuz günlük bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcıyla ilgili objektif bir tarih ortaya konmas ı mümkün olamayaca ğı gibi bireysel ba şvurular için öngörülen süre ko şulu da uygulanamaz hâle gelecektir. Süresiz bireysel ba şvuru yapabilme yolunu açabilecek böylesi bir uygulaman ın hukuki belirlilik ilkesi ve bireysel ba şvurunun mahiyetiyle ba ğdaştığı söylenemez ( Setenay Çereren , 44). 21. Başvuruya konu davada Yarg ıtay 22. Hukuk Dairesince davan ın esas ı hakk ında 10/11/2016 tarihinde karar düzeltme yolu kapal ı olmak üzere kesin karar verilmesiyle bu Başvuru Numaras ı: 2019/19385 Karar Tarihi : 16/6/2022 5tarihte ba şvuru yollar ı tüketilmi ştir. Somut olayda Dairenin 10/11/2016 tarihli onama karar ı başvurucu aç ısından nihai karar olup ba şvurucu bu karar ı 9/12/2016 tarihinde ö ğrenmiştir. Ancak bu tarihten itibaren otuz gün içinde bireysel ba şvuru yoluna ba şvurmam ıştır. Her ne kadar bu karar da maddi hata dilekçesi üzerine verilmi ş bir karar ise de ba şvurucunun maddi hata dilekçesi üzerine dilekçenin kabulü ile esas hakk ında verilen bu karara kar şı da karar ın onanmas ını takip eden otuz gün içinde bireysel ba şvuruda bulunmas ı gerekmektedir. Başvurucu ola ğan bir kanun yolu olmayan maddi hata nedeniyle karar ın düzeltilmesi yoluna başvurmuş ve bu talebin 11/4/2019 tarihinde reddedilmesi üzerine 31/5/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Karar düzeltme yolu aç ık olmayan hükme yönelik olarak maddi hata düzeltme talebinde bulunmas ı, başvurucuya bireysel ba şvuru için yeni bir süre kazand ırmaz. Dolay ısıyla başvuruda süre a şımı bulunduğu sonucuna var ılm ıştır. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ihlale neden oldu ğu iddia edilen karara ili şkin olarak otuz gün geçtikten sonra yap ılan başvurunun di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 16/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.