TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÜMMÜHAN ARSLAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/3529) Karar Tarihi: 11/7/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Ümmühan ARSLAN Vekili : Av. Kas ım ER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosuna geçme talebinin güvenlik soru şturmas ı ve ar
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÜMMÜHAN ARSLAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/3529) Karar Tarihi: 11/7/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Ümmühan ARSLAN Vekili : Av. Kas ım ER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürekli i şçi kadrosuna geçme talebinin güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçland ığı gerekçesiyle reddine dair i şleme kar şı aç ılan iptal davas ında hukuk kurallar ının öngörülemez biçimde yorumlanarak davan ın reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/1/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu 27/6/1989 tarihli ve 375 say ılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) uyar ınca personel çal ıştırılmas ına dair hizmet sözle şmesi kapsam ında çal ıştırılan sürekli i şçi kadrolar ına atanmak için ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 37. Başvurucu hakk ında, 3/10/2016 tarihli ve 676 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 say ılı KHK) 74. maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bent uyar ınca güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı yapt ırılm ıştır. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı nedeniyle ba şvurucular ın sürekli i şçi kadrosuna geçme talebi reddedilmi ştir. 8. Başvurucu, söz konusu i şlemin iptali istemiyle 18/3/2018 tarihinde dava açm ıştır. 9. Samsun 2. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 18/10/2018 tarihinde davay ı reddetmiştir. Kararda, ba şvurucunun 2014 y ılı Şubat ay ında Bank Asyada hesap açt ırdığı ve hesab ına 19,10 gr hurda alt ın yat ırdığı, bunun yan ı sıra 1988 sigortal ı çal ışma gününün 630 günlük k ısm ının terör örgütüne müzahir kapat ılan eğitim kurumunda geçti ği ifade edilmi ştir. Başvurucunun e şinin ByLock kullan ıcısı olduğu, Bank Asyada hesab ının bulundu ğu ve 1/9/2016 tarihli ve 672 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (672 say ılı KHK) ekinde yer alan liste ile kamu görevinden ç ıkar ıldığı ve hakk ında Amasya A ğır Ceza Mahkemesi nezdinde devam eden kamu davas ının bulundu ğu söylenmi ştir. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin (Yarg ıtay) karar ına atıf yap ılarak Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) eleba şının Bank Asyaya para yat ırma talimat ında bulundu ğu vurgulanm ış ve başvurucunun da bu talimattan sonra Şubat 2014 tarihinde an ılan bankada hesap açt ırarak 19,10 gr hurda alt ın teslim etmesi nedeniyle tesis edilen i şlemin hukuka uygun bulundu ğu belirtilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Olayda; Amasya Valili ği İl Olağanüstü Hal Bürosu'nun 27/02/2018 tarih ve 1969 say ılı yaz ılar ı ekinde gönderilen bilgi ve belgelerden, davac ının 2014 y ılı şubat ay ında FETÖ/PDY terör örgütü ile müzahir kapat ılan Bank Asya Kat ılım Bankas ına 19,10 gr hurda alt ın teslim ederek hesap açt ırdığı, 2014 y ılı nisan ay ında ise paras ının tamam ını çektiği, sigortal ı olarak çal ıştığı 1988 günün 630 gününün yine ayn ı terör örgütüne müzahir kapat ılan Şehzade E ğitim A.Ş. de geçti ği, eşi M.A.'n ın Bylock kullan ıcısı olduğu, kapat ılan Bank Asya Kat ılım Bankas ında hesab ı bulundu ğu, 672 say ılı KHK ile kamu görevinden çıkar ıldığı, Amasya A.C.M de hakk ında aç ılan E:2017/351 say ılı kamu davas ının devam ettiği, Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 20/12/2017 tarih, E:2017/1862, K:2017/5796 say ılı karar ında FETÖ/PDY terör örgütü eleba şının Bank Asya'ya para yat ırın talimat ında bulunduğu 15/01/2014 tarihinden sonra an ılan bankaya para yat ıranlar ın terör örgütüyle irtibatl ı olduğunun kabul edildi ği dikkate al ındığında davac ının da bu talimattan sonra Şubat 2014 tarihinde an ılan bankaya 19,10 gr hurda alt ın teslim ederek hesap açt ırdığı görülmektedir. Bu durumda, tüm dosya kapsam ı birlikte de ğerlendirildi ğinde, hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmad ığı anlaşılan davac ının, yukar ıda al ıntısına yer verilen mevzuat hükümleri do ğrultusunda sürekli i şçi kadrosuna geçi ş sınav ına al ınmamas ına ilişkin dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmamaktad ır." 10. Başvurucu, karara kar şı 30/12/2018 tarihinde istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstinaf dilekçesinde, e şi hakk ında yap ılan tespitlerden dolay ı sorumlu tutulmas ının hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. Ayr ıca kendisi hakk ında yap ılan tespitlerde hukuka ayk ırı bir durum olmad ığı, suç olmayan fiillerden dolay ı sorumlu tutuldu ğunu ifade etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 411. Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 28/6/2019 tarihinde istinaf talebini reddetmi ştir. Kararda, Dan ıştay'a temyiz yolunun aç ık olduğu belirtilmi ştir. 12. Başvurucu 23/8/2019 tarihinde karara kar şı temyiz yoluna ba şvurmuştur. Temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde belirtti ği hususlar ı tekrarlam ıştır. 13. Dan ıştay Onikinci Dairesi 6/11/2019 tarihinde temyiz istemini reddetmi ştir. Kararda, istinaf incelemesi üzerine kesinle şen karar hakk ında temyiz isteminde bulunulmas ı ve dosyan ın esas ının incelenmesi hukuken mümkün olmad ığı belirtilmi ştir. 14. Nihai karar ba şvurucuya 14/12/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 13/1/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 15. Mahkeme karar ında dayanak olarak gösterilen Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 20/12/2017 tarihli ve E. 2017/1862, K. 2017/5796 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: "...25.09.2014 ve 13.10.2014 tarihlerinde örgüt liderinin talimat ı doğrultusunda an ılan örgütle irtibatl ı Bank Asya ya e şi ad ına para yat ıran..." IV.İLGİLİ HUKUK 16. 657 say ılı Kanun un 6. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Devlet memurlar ı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasas ına ve kanunlar ına sadakatla ba ğlı kalmak ve milletin hizmetinde Türkiye Cumhuriyeti kanunlar ını sadakatla uygulamak zorundad ırlar" 17. 657 say ılı Kanun un 48. maddesi şöyledir: "Devlet memurlu ğuna al ınacaklarda a şağıdaki genel ve özel şartlar aran ır. A) Genel şartlar: 1. Türk Vatanda şı olmak, 2. Bu Kanunun 40 nc ı maddesindeki ya ş şartlar ını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki ö ğrenim şartlar ını taşımak, 4. Kamu haklar ından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmi ş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolay ı bir y ıl veya daha fazla süreyle hapis cezas ına ya da affa uğram ış olsa bile devletin güvenli ğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, ( ) zimmet, irtikâp, rü şvet, h ırsızlık, doland ırıcılık, sahtecilik, güven i kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat kar ıştırma, edimin ifas ına fesat kar ıştırma, suçtan kaynaklanan malvarl ığı değerlerini aklama veya kaçakç ılık suçlar ından mahkûm olmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle; Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 5a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik ça ğına gelmemi ş bulunmak, c) Askerlik ça ğına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapm ış yahut ertelenmi ş veya yedek s ınıfa geçirilmi ş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri sakl ı kalmak kayd ı ile görevini devaml ı yapmas ına engel olabilecek ( ) ak ıl hastal ığı ( ) bulunmamak. 8.[Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 say ılı Karar ı ile iptal edilmi ştir] B) Özel şartlar: 1. Hizmet görece ği s ınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen ö ğretim ve e ğitim kurumlar ının birinden diploma alm ış olmak, 2. Kurumlar ın özel kanun veya di ğer mevzuat ında aranan şartlar ı taşımak." 18. 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun un 48. maddesinin birinci fıkras ının (A) bendine eklenen ve Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilen (8) numaral ı alt bent şöyledir: "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmış olmak." V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Anayasa Mahkemesinin 11/7/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu, kendisi hakk ında yap ılan tespitlerin hukuka uygun fiiller oldu ğu ve herhangi bir suçun konusunu olu şturmad ığını ifade etmi ştir. Eşi hakk ında yap ılan tespitler nedeniyle kendisinin sorumlu tutulmas ının başlı başına hukuka ayk ırı olduğunu ve kamu hizmetine girme hakk ının elinden al ındığını ifade etmi ştir. Bu nedenle e şitlik ilkesinin, hukuki güvenlik hakk ının, adil yarg ılanma hakk ının ve etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 21. Bakanl ık görüşünde, istinaf karar ı ile kesinle şen hüküm hakk ında temyi z isteminde bulunuldu ğu ve Dan ıştay taraf ından istinaf incelemesiyle kesinle şen kararlar ın temyiz incelemesinin yap ılamayaca ğı gerekçesi ile bu istemin reddedildi ğini belirttikte n sonra başvurunun süresinde olup olmad ığı değerlendirilirken bu hususun dikkate al ınmas ı gerektiğini söylemi ştir. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı neticesinde başvurucuy a bir suç isnad ında bulunulmad ığı, işe başlatmaman ın bir disiplin cezas ı olmay ıp kamu hizmetine girmenin genel şartlar ından birini ta şımamaktan kaynakland ığı göz önüne alındığında, Anayasa Mahkemesince konu bak ımından yetkisi de ğerlendirilirken bu hususun da dikkate almas ının faydal ı olacağını ileri sürmü ştür. Somut ba şvuruda, idare mahkemesinin dava konusu maddi olay ve olgular ı, delillerin de ğerlendirmesini, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ını, uyuşmazl ıkla ilgili vard ığı sonucu ve kulland ığı takdir Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 6yetkisinin sebeplerini gerekçelendirdi ğini ifade ederek ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olup olmad ığı hususunun da dikkate al ınmas ı gerektiğinin alt ını çizmiştir. B. Değerlendirme 22. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti " kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu, ba şvuru formunda adil yarg ılanma hakk ının usul güvencelerine ili şkin bir iddia ileri sürmemi ş olup başvurucunun şikâyetlerinin genel olarak adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden biri olan hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ına yönelik oldu ğu değerlendirildi ğinden inceleme bu kapsamda yap ılm ıştır. 24. Anayasa'n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir (konuya ili şkin birçok karar aras ından bkz. Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013). 25. Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu oldu ğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve de ğerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak de ğerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen güvenceler dikkate al ınarak bireysel ba şvuru kapsam ındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmedi ğine ilişkin herhangi bir inceleme kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi olarak nitelendirilemez ( Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, 53). 26. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile do ğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin yasak kapsam ına girmeden inceleyebilir. Aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ıldığı ve adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki usule ilişkin güvencelerin anlams ız hâle geldi ği çok istisnai hâllerde asl ında yarg ılaman ın sonucuna dair olan bu durumun bizatihi kendisi usule ili şkin bir güvenceye dönü şmüş olur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin de ğerlendirmelerinin usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğini ve aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ılıp sars ılmad ığını incelemesi yarg ılaman ın sonucunu değerlendirdi ği anlam ına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerini n delillerle ilgili de ğerlendirmelerine ancak aç ık bir keyfîlik ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir ( Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, 149). 27. Somut olaydaki dava, ba şvurucunun sürekli i şçi kadrosuna geçme talebinin reddedilmesine yönelik i şleme kar şı aç ılm ıştır. Davada çözüme kavu şturulmas ı gereken Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 7temel mesele ba şvurucunun sürekli i şçi kadrosuna geçi ş şartlar ını taşıyıp taşımad ığıdır. Sürekli işçi kadrosuna geçmenin genel ve özel ko şullar ı 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinde düzenlenmi ştir. Başvurucunun 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bent d ışındaki şartlar ı taşıdığına yönelik bir ihtilaf bulunmamaktad ır. Tart ışma konusu olan husus ba şvurucunun bu bentteki şart ı taşıyıp taşımad ığıdır. İdare Mahkemesi ba şvurucunun belirtilen alt bent ile getirilen şart ı sağlayamad ığını kabul etmi ştir (benzer yöndeki karar için bkz. Sebiha Kaya , B. No: 2018/34124, 20/5/2021, 43). 28. 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya arşiv araştırmas ı yap ılmış olmak" biçimindeki alt bendin ba şvurucunun geçmek istedi ği kadro için güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ı getirdiği aç ıktır. 29. An ılan kural ın Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilmi ş olmas ı da bu neticeyi de ğiştirmemektedir. Anayasa Mahkemesinin iptal karar ında özel hayata sayg ı hakk ıyla s ınırlı bir inceleme yap ıldığı dikkatten kaç ırılmamal ıdır. Anayasa Mahkemesinin söz konusu karar ında güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucu bireylerin ki şisel verilerinin toplanmas ının, işlenmesinin ve kullan ılmas ının kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ına müdahale te şkil ettiği kabul edilerek bu müdahaleye dayanak olu şturan kanunun hukuk devleti ilkesinin gerektirdi ği kriterleri kar şılay ıp karşılamad ığı irdelenmi ştir. Anayasa Mahkemesi, güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı neticesinde devlet memurlu ğuna atanmada esas al ınacak kişisel veri niteli ğindeki bilgilerin al ınmas ına, kullan ılmas ına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar ın al ınmas ına ve kullan ılmas ına izin verilmesinin Anayasa n ın 13., 20. ve 128. maddeleriyle ba ğdaşmad ığı sonucuna ulaşmıştır (Sebiha Kaya , 45). 30. 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendinin devlet memurluğuna girişte güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ını getiren (8) numaral ı alt bendinin ki şisel verilerin korunmas ı hakk ı yönünden yeterli güvenceleri içermediği gerekçesiyle iptal edilmi ş olmas ının, yürürlükte bulundu ğu dönemdeki uygulamalar ına ilişkin olarak aç ılan davalarda bu kural ın dikkate al ınmas ının otomatik olarak adil yarg ılanma hakk ını zedelediği söylenemez. Kural ın kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ının ihlalini te şkil etmesi adil yarg ılanma hakk ını da ihlal etti ği biçiminde anla şılamaz. Zira adil yarg ılanma hakk ı uyuşmazl ıkta uygulanacak kural ın içeriği itibar ıyla adil olmas ını değil uygulanma şekli itibar ıyla adil olmas ını garanti etmektedir. Bu aç ıdan iptal edilen kural ın somut olaydaki uygulanma şeklinin adil yarg ılanma hakk ını zedeleyip zedelemedi ği irdelenmelidir ( Sebiha Kaya , 46). 31. Bireysel ba şvuruya konu karar ın gerekçesinden Mahkemenin 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentteki şart ı güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı biçiminde yorumlad ığı anlaşılmaktad ır. 32. Uyuşmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ında öncelikli yetkinin derece mahkemelerine ait oldu ğunun alt ı bir kez daha çizilmelidir. Anayasa Mahkemesinin kendi yorumunu derece mahkemelerininkinin yerine kaim etmesi söz konus u olamaz. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlar ının etkilerinin adil yarg ılanma hakk ıyla çelişip çelişmediğini incelemek Anayasa Mahkemesinin görevindedir. Bu bak ımdan bireysel ba şvuru kapsam ında yap ılacak değerlendirmede derece mahkemelerinin söz konusu fıkran ın güvenlik soru şturmas ının olumlu sonuçlanmas ını gerektirdi ği biçimindeki yorumu veri kabul edilecektir ( Sebiha Kaya , 48). Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 833. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı şart ının aranmas ının kural ı belli ölçüde mu ğlaklaştırdığı söylenebilir. Zira güvenlik soru şturmas ının olumlu neticelenip neticelenmedi ği konusunda ula şılacak sonucun atamaya yetkili konumda bulunan ki şi veya kişilere bağlı olarak de ğişmesi riski bulunmaktad ır. Bu da keyfî ve ayr ımc ı uygulamalar ın gelişmesine, dolay ısıyla bireylerin devlete olan güvenlerinin zedelenmesine sebep olabilecektir. Bununla birlikte kurallar ın iyi uygulanmayabilece ği hususunda olu şan şüphe tek ba şına kural ın öngörülemez oldu ğu sonucuna var ılmas ına hakl ılık kazand ırmaz. Hukuk kurallar ının muğlak ifadeler içermesi hukuk devletinde arzu edilir bir durum olmasa da modern devlette bundan kaç ınılmas ı ve kural ın kapsam ına giren tüm durumlar ın kazuisti k bir yöntemle önceden düzenlenmesi imkâns ızdır. Dolay ısıyla kural ın somut olaydaki uygulanma biçimi, di ğer ifadeyle Mahkemenin somut olayda kural ın kapsam ını öngörülemez biçimde geni şletip genişletmediği önemli hâle gelmektedir ( Sebiha Kaya , 49). 34. Mahkemenin ba şvurucu hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ını olumsu z olarak nitelerken ba şvurucunun Bank Asyada, terör örgütü liderinin talimat ı sonras ında hesap açt ırdığı ve bu hesaba alt ın yat ırdığı olgusuna dayand ığı anlaşılmaktad ır. Mahkeme, Yarg ıtay ın emsal karar ı uyar ınca terör örgütü liderinin Bank Asyaya para yat ırma talimat ının bulunduğunu vurgulam ıştır. 35. Mahkemenin bu yorumunun keyfî olmad ığı vurgulanmal ıdır. Anayasa'ya ve 657 say ılı Kanun'a göre devlete sadakat yükümlülü ğü devlet memurlar ının temel ödevlerindendir. Bu sebeple bir kimse hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı sonucunda bu ki şinin devlete sadakatinden ku şkulan ılmas ını hakl ı gösterecek ölçüde tespitlerin elde edilmesi hâlinde güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelenmesi makul kar şılanabilir. Ola ğanüstü hâ l ilan edilmesine neden olan olaylar ve ola ğanüstü hâl döneminde al ınan tedbirlerin amac ı gözetildiğinde bir kimsenin terör örgütleriyle ba ğlant ısının bulundu ğunun tespit edilmesi durumunda bu ki şinin devlete sadakatinden ku şkulan ılmas ını gerektiren hakl ı nedenlerin var olduğu sonucuna ula şılmas ı keyfî bir yarg ı olmaz ( Sebiha Kaya , 52). 36. Buna kar şılık kişinin devlete sadakat göstermeyece ğine yönelik ku şku kişisel değerlendirme ve kanaatlere de ğil somut ve maddi tespitlere dayanmal ıdır. Bu çerçevede güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucu elde edilen verilerin somut olmamas ı hâlinde bunlara dayan ılarak güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelenmesi keyfîli ğe yol açabilir ve kural ın uygulanmas ını öngörülebilir olmaktan ç ıkarabilir. Bu aç ıdan somut olayda ba şvurucu hakk ında yap ılan tespitler gözetildi ğinde atamas ının iptal edilmesinin başvurucu aç ısından öngörülebilir olup olmad ığı ve kamu makamlar ının yorumlar ının keyfîlik ta şıyıp taşımad ığı değerlendirilmelidir ( Sebiha Kaya , 53). 37. Başvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelendirilmesine yol açan tespitlerin bir k ısm ı başvurucunun şahs ına değil eşine ilişkindir. İdarenin ba şvurucunun eşine ilişkin olarak dayand ığı olgular, ba şvurucunun e şinin ByLock kullan ıcısı olmas ı, 672 say ılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilmi ş bulunmas ı, Bank Asyada hesab ının bulunmas ı ve hakk ında ağır ceza mahkemesi nezdinde ceza davas ı aç ılm ış bulunmas ıdır. 38. Hukuk devletinde bir kimsenin ba şkalar ının fiillerinden sorumlu tutulmas ı -kanunda öngörülen- çok istisnai hâller d ışında kabul edilemez. Ça ğdaş hukuk sistemleri bireyin özerkli ğini esas alarak ona haklar bah şetmekte ve sorumluluklar yüklemektedir. Bir kimsenin hukuken ve fiilen davran ışlar ını kontrol etme gücü ve yükümlülü ğünü haiz olmad ığı başka bir bireyin fiillerden dolay ı kamu otoritelerinin yapt ırımına maruz kalmas ı bireysel özerklik dü şüncesiyle ba ğdaşmamaktad ır (Sebiha Kaya , 54). Başvuru Numaras ı: 2020/3529 Karar Tarihi : 11/7/2023 939. Bununla birlikte somut olayda Mahkemenin ba şvurucunun e şi ile ilgili olguya dayanmad ığı görülmektedir. Mahkeme karar ında başvurucunun şahs ıyla ilgili tespitler ön plana ç ıkar ılarak de ğerlendirme yap ılm ıştır. Anayasa Mahkemesi ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edilip edilmedi ğini idarenin i şlem tesis ederkenki gerekçesinden ziyade derece mahkemelerinin gerekçesi üzerinden gerçekle ştirir. Olayda Mahkemenin başvurucunun e şiyle ilgili olguyu gerekçesinin d ışında tuttuğu gözetildi ğinde bu olguyla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin bir de ğerlendirme yapmas ına gerek bulunmamaktad ır. 40. Terör örgütü liderinin talimat ı üzerine hesab ı bulunmayan bankada hesap açt ırılmas ı ve bu hesaba alt ın yat ırılmas ı anayasal düzene sadakati hususunda kam u makamlar ında kuşku oluşmas ı kabul edilebilir bir durumdur. Bu hâle uyan bir kimsenin memuriyete al ınmamas ının bu kişi aç ısından öngörülebilir oldu ğu söylenebilir. Öte yanda n kamu makamlar ının soyut bilgiler içeren bir istihbarat raporundan hareket etmedi ği gözlemlenmektedir. Aksine ba şvurucunun hesap açt ırdığına ve eğitim kurumunda çal ıştığına ilişkin olarak somut tespitler yer almaktad ır. Başvurucunun kar şı argümanlar ı ileri sürme imkân ına sahip olmas ına rağmen bu tespite kar şı bir itiraz öne sürmedi ği gözetildi ğinde Mahkemenin ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçlanmas ı olarak yorumlamas ında herhangi bir keyfîlik veya bariz takdir hatas ı bulunmamaktad ır. 41. Tüm bu hususlar gözetildi ğinde başvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak kabul edilmesinin keyfî ve temelsiz olmad ığı, bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu değerlendirilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun şikâyetinin aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu kanaatine var ılm ıştır. 42. Aç ıklanan nedenlerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 11/7/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.